kinh nghiệm dạy học Lịch sử, Địa lí lớp 4 theo hướng phát triển năng lực.

A CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập Tự do Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi Hội đồng sáng kiến phòng giáo dục thành phố Tam Điệp Họ và tên Nguyễn Thị Hà Ngày tháng năm sinh 09/ 04/1977 Nơi công tác Trường tiểu học Chức vụ giáo viên Trình độ chuyên môn Đại học sư phạm I Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến Một số kinh nghiệm dạy học Lịch sử, Địa lí lớp 4 theo hướng phát triển năng lực Lĩnh vực áp dụng Phương pháp dạy học Tiểu học II[.]

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi : Hội đồng sáng kiến phòng giáo dục thành phố Tam Điệp

Họ và tên: Nguyễn Thị Hà

Ngày tháng năm sinh: 09/ 04/1977

Nơi công tác: Trường tiểu học

Lĩnh vực áp dụng: Phương pháp dạy học Tiểu học

II Nội dung:

1 Giải pháp cũ thường làm:

- Những năm trước đây dạy học theo hướng phát triển năng lực của học sinh tôi đã vận dụng Tuy nhiên khi tổ chức giờ học chưa sâu chưa phát huyđược hết khả năng sáng tạo của học sinh

- Những kiến thức khó, kiến thức mới tôi cho rằng học sinh khó có thể tìm

ra kết quả và diễn đạt được điều mình muốn nói nên tôi thường sử dụng phương pháp vấn đáp để dẫn dắt, hướng dẫn các em Chưa dám mạnh dạn đẩy nội dung kiến thức mới để học sinh tìm hiểu đẻ tìm ra kiến thức

- Do sợ mất thới gian nên tôi chủ động cung cấp một số kiến thức mới, khó cho các em Trong giờ học, học sinh ít được hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm để xây dựng kiến thức cần học, cần biết Vì thế giờ học không sôi nổi, học sinh chưa thực sự hứng thú với giờ học Lịch sử,Địa lí Kiến thức của bài học không được khắc sâu nên các em thường rất nhanh quên

- Một số không ít học sinh còn thụ động không chịu suy nghĩ, chỉ tiếp nhận

những điều đã cĩ sẵn.

- Khi chưa chưa nhận thức đúng vai trị của việc học theo hướng phát triểnnăng lực tơi thấy cịn ngại vì sợ mất nhiều thời gian, rườm rà, khĩ quản lýhọc sinh

- Kỹ năng tổ chức tiết học chưa tốt nên một số em chưa mạnh dạn, tự tinbày tỏ ý kiến

Ví dụ : Cách tổ chức học tập tiết Địa lí : TiÕt sè 6 bài Tây Nguyên

tập đọc trước đây tơi tiến hành như sau:

Hoạt động 1 :làm viêc cả lớp

- GV chỉ vị trí của khu vực Tây Nguyên trên bản đồ địa lí VN : giới thiệu

TN là vùng đất cao, rộng lớn gồm các cao nguyên cao thấp xếp tầng lên nhau

- Hãy chỉ trên bản đồ địa lí VN treo tường

2 –3 em chỉ vào lược đồ

- Đọc tên các cao nguyên theo thứ tự từ bắc xuống nam

- 1 –2 HS lên chỉ

- Dựa vào bảng số liệu xếp các cao nguyên theo thứ tự từ thấp đến cao ?

Hoạt động 2 :

- GV giới thiệu nội dung về 4 cao nguyên:

+ Cao nguyên Đắk Lắc: thấp bề mặt bằng phẳng nhiều sông suối đồng cỏ đất phì nhiêu

+ Cao nguyên Kon Tum : rộng bằng phẳng có chỗ giống đồng bằng thực vật chủyếu là cỏ

+ Cao nguyên Di Linh : gồm những đồi lượn sóng phủ lớp đất đỏ ba dan + Cao nguyên Lâm Viên : Địa hình phức tạp có nhiều núi cao , thung lũng sâu ,sông suối có khí hậu mát lạnh

+Tây Nguyên có 2 mùa rõ rệt mùa mưa và mùa khô

Hoạt động 3 : Làm việc cá nhân

- Buôn Mê Thuộc mùa mưa vào những tháng nào? Mùa khô vào những tháng nào ?

- Khí hậu ở Tây Nguyên có mấy mùa , là những mùa nào ?

- Mô tả mùa mưa và mùa khô ở Tây Nguyên ?- GV sửa chữa giúp HS hoàn thiện câu trả lời

* Ưu điểm cách tổ chức tiết học :

- Thầy chủ động hướng dẫn học sinh tìm ra kiến thức của bài

-Học sinh đã được tham gia vào quá trình trả lời câu hỏi

*Tồn tại:

- Giáo viên cịn nĩi nhiều, làm việc nhiều, cịn làm thay cho học sinh Chưa

thực sự phát huy được năng lực của học sinh.

- Chỉ có rất ít học sinh được trình bày, nói về ý tưởng của mình Học sinh chủ yếu làm theo định hướng của giáo viên dẫn đến giờ học chưa lôi cuốn được hết các đối tượng học sinh

2 Giải pháp mới cải tiến

2.1 *Biện pháp 1 :Cần rèn một số kỹ năng:

a Đối với giáo viên:

- Giáo viên thường xuyên theo dõi cập nhật những thông tin, những sốliệu liệu sự kiện Lịch sử qua các phương tiện thông tin (sách, báo phimảnh ) để có tư liệu giảng dạy gây hứng thú cho học sinh Ví dụ: Khi dạyphân môn Lịch sử, trước hết giáo viên phải nắm được kiến thức lịch sửkhông chỉ ở khối lớp của mình đang dạy mà phải xâu chuỗi được cả một

hệ thống kiến thức trong chương trình Tiểu học Đối với những bài mới,khó trong chương trình, giáo viên cần thông qua họp tổ chuyên môn, thảoluận và thống nhất những nội dung trọng tâm cần truyền đạt cho học sinh

và thống nhất những hoạt động của học sinh trong các mục của bài đó đểphát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của các đối tượng học sinh

- Tôi cần rèn cho mình lời nói, ngữ điệu và cử chỉ để tạo ra sự hấp dẫn, lôicuốn, thu hút các em sự tò mò, chú ý của các em

- Rèn kĩ năng giao nhiệm vụ: kĩ năng sử dụng công ghệ thông tin…

- Kĩ năng quan sát

- Kĩ năng nêu vấn đề - hướng dẫn - giúp đỡ - hỗ trợ.

b Đối với học sinh: Trong thời đại bùng nổ thông tin, khi học sinh cónhiều kênh tiếp nhận thông tin thì trường học phải là kênh duy nhất truyềnđạt kiến thức một cách có hệ thống, trong đó, giáo viên đóng vai trò làngười hướng dẫn Tôi yêu cầu mọi học sinh phải chuẩn bị bài mới trước khiđến lớp để có thể hình dung trước những khái niệm, kiến thức sẽ phải tiếpthu và khắc sâu

Rèn cho học sinh kĩ năng chỉ bản đồ, lược đồ, biểu đồ, số liệu…

Tôi đã rèn cho học sinh kỹ năng làm việc nhóm:

- Kỹ năng giao tiếp, hợp tác giữa học sinh với học sinh:

+ Biết lắng nghe và trình bày ý kiến một cách rõ ràng.

+ Biết lắng nghe và biết thừa nhận ý kiến của người khác

- Kỹ năng giải quyết mâu thuẫn:

+ Biết ngắt lời một cách hợp lí

+ Biết phản đối một cách lịch sự và đáp lại lời phản đối

+ Biết thuyết phục người khác và đáp lại sự thuyết phục

2.2 *Biện pháp 2 a Bước chuẩn bị trước tiết học:

- Sách hướng dẫn của chương trình VNEN đã được thiết kế khá thuận lợicho giáo viên và học sinh làm việc Vì trong sách thể hiện rất rõ mục tiêu,phương pháp và hình thức tổ chức dạy học Các hoạt động được chia ra cụ

thể với các lôgô hướng dẫn học sinh học tập như: Hoạt động cá nhân, hoạt động cặp, hoạt động nhóm, hoạt động cả lớp, hoạt động với cộng đồng.

Muốn có một tiết dạy theo hướng phát huy năng lực chủ động, tích cực củahọc sinh người giáo viên phải phải nắm vững mục tiêu, nhiệm vụ của bàidạy; nghiên cứu kĩ để chia nội dung thành các hoạt động cụ thể Khi soạnbài, giáo viên cần nghiên cứu kĩ nội dung từng bài để lựa chọn phươngpháp, các thức tổ chức dạy học đẻ phát huy năng lực học tập của họcsinh.Trong mô hình trường học mới coi trọng việc tổ chức cho HS hoạtđộng độc lập hoặc theo nhóm ( thảo luận, làm thí nghiệm, quan sát vậtmẫu, phân tích bảng số liệu…) Thông qua các hoạt động đó học sinh vừaphát triển năng lực đồng thời được rèn luyện về phương pháp tự học, tậpdượt phương pháp nghiên cứu và tăng cường khả năng giao tiếp Đối vớicác bài học có nội dung trừu tường hoặc hệ thống kênh hình nhiều, câu hỏi

có độ khó, có hướng mở đòi hỏi cần phải nhiều thời gian và nhiều ngườitham gia thảo luận, tranh cãi mới vỡ lẽ ra vấn đề thì giáo viên nên thiết kế

để tổ chức cho các em hoạt động nhóm.Dự kiến trước những khó khăn màhọc sinh có thể gặp phải Từ đó nghĩ cách chia nhỏ câu hỏi hoặc thết kếcâu hỏi dưới dạng bảng biểu; luôn đặt các câu hỏi:

Mục tiêu của hoạt động trong bài này là gì ? Hoạt động nào cần thảo

luận nhóm ? Hoạt động này yêu cầu giáo viên và học sinh chuẩn bị nhữngphương tiện, thiết bị gì ?

Học sinh cần phải tham khảo, sưu tầm chuẩn bị trước những tài liệu

gì ? Chuẩn bị đồ dùng cần thiết cho hoạt động: cách kê bàn ghế, bảng nhómhoặc phiếu học tập, kết hợp sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học

+ Chuẩn bị hệ thống câu hỏi để tổ chức cho học sinh thảo luận

Cần chuẩn bị những “câu hỏi mở” đòi hỏi học sinh phải tư duy và trìnhbày nhiều ý kiến, thậm chí có phần tranh luận để tìm ra kết quả đúng nhấtthì mới lôi cuốn được nhiều học sinh tham gia

b Tổ chức hoạt động học tập:

Tôi lựa chọn các hình thức tổ chức dạy học tích cực nhằm phát huy ở họcsinh tính tò mò, ham học hỏi để em tự tìm tòi khám phá ra kiến thức mới.Tâm lý các em rất thích được sắm vai, đóng kịch hay được làm một “

Hướng dẫn viên du lịch” hoặc một “MC”.* Định hướng mục tiêu, xác định nhiệm vụ học tập: Muốn định hướng mục tiêu, xác định nhiệm vụ

học tập được tốt phần nêu vấn đề của giáo viên cần có :

Bắt đầu tiết học nhẹ nhàng, tự nhiên phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí củahọc sinh tiểu học.Lời dẫn phải súc tích, giàu tính khái quát và giàu hìnhảnh

- Phải đề cập tới cốt lõi của bài học.

- Tạo ấn tượng, gợi trí tò mò của học sinh.

*Tổ chức cho học sinh tiếp cận các nguồn kiến thức:

Việc tổ chức cho học sinh tiếp cận các nguồn sử liệu (Kênh chữ, kênh

hình) trong SGK Đây là khâu cực kỳ quan trọng của quá trình nhận thức Học sinh làm việc với kiến thức được trình bày trong SGK

* Tổ chức cho học sinh làm việc, tự giải quyết các nhiệm vụ học tập:

Giáo viên tổ chức cho học sinh làm việc, tự giải quyết các nhiệm vụ học tập

mà bản thân đã nêu ở đầu giờ học hoặc đầu mỗi phần bài học Ở bước này,học sinh có thể trình bày ý kiến các nhân (Viết hoặc nói)Cũng có thể trao

đổi, thảo luận trong nhóm để rút ra những ý kiến chung.

* Kết luận vấn đề Giáo viên cho học sinh nhận xét đánh giá những ý kiến cá nhân hoặc nhóm xem các bạn nói đúng hay sai, cần bổ sung thêm không ? Sau đó giáo viên kết luận, chốt kiến thức.:

Qua hoạt động tôi đã chuyển từ giáo dục truyền thụ một chiều, học tập

thụ động, chủ yếu là ghi nhớ kiến thức để đối phó với thi cử sang học tậptích cực, chủ động sáng tạo.Chú trọng hình thành năng lực tự học dưới sựgiúp đỡ, hướng dẫn, tổ chức của giáo viên

- Đổi mới hình thức tổ chức dạy học, làm cho việc học tập của học sinh trởnên lý thú, gắn với thực tiển, gắn với cuộc sống Tôi đã vận dụng tốtphương pháp dạy dạy học cá nhân với dạy học theo nhóm để tăng cường sựtương tác, giúp đỡ lẫn nhau giữa học sinh trong quá trình học tập

2.3 *Biện pháp 3: Nắm chắc chắn một số phương pháp dạy học chủ yếu :

a Quan sát:

Là phương pháp quan sát đối tượng thực địa hoặc qua tranh ảnh, băng

hình, vật thật hoặc thông qua hệ thống câu hỏi theo mục đích sự vật, sự việc; đối tượng quan sát phải phù hợp với trình độ học sinh và điều kiện địaphương

b Đàm thoại ( hỏi đáp ) : Là phương pháp tổ chức trò chuyện giữa

giáo viên và học sinh về các vấn đề lịch sử, dựa trên một hệ thống câu hỏi

đã được GV chuẩn bị trước.Tuy nhiên các câu hỏi phải ngắn gọn, chính xác, có thể kích thích tư duy độc lập của học sinh

c Thảo luận nhóm

Là phương pháp chia HS thành các nhóm nhỏ để các em tự do trao đổi ý kiến, bày tỏ thái độ, chia sẻ kinh nghiệm về một vấn đề nào đó dưới

sự hướng dẫn của Nhóm trưởng

d Trò chơi : Là phương pháp tổ chức cho HS thực hiện những thao

tác, hành động thích hợp với bài học thông qua một trò chơi nào đó

e Đóng vai : Là phương pháp tổ chức cho HS nhập vai vào nhân vật

trong những tình huống lịch sử giả định để các em bộc lộ thái độ, hành vi

Qua tìm tòi tôi đã phát hiện trong những tập lịch treo tường chứa đựngmột nguồn tranh ảnh vô cùng phong phú dùng để dạy nhiều bài Địa Lí, Lịch

Sử trong chương trình

Tôi đã sưu tầm được bộ tranh giảng dạy Địa lí và Lịch sử gần 200 bứctranh được sắp xếp theo từng vùng miền để giáo viên dễ dàng sử dụnggiảng dạy

Ví dụ dạy bài 18 “Người dân ở đồng bằng Nam Bộ”

Tìm hiểu về nội dung Trang phục và lễ hội – giáo viên phát tranh cho

hai đội và yêu cầu thảo luận nêu nhận xét

Đội A: Từ những bức tranh, em rút ra được những đặc điểm gì về trang

phục của người dân ở đồng bằng Nam Bộ?

Đội B: Từ những bức tranh, em hãy nêu những lễ hội của người dân ở

ĐB Nam Bộ?

Đại diện các đội trình bày và nhận xét, rút ra kết luận

Ví dụ dạy bài 27 “ Thành phố Huế “

Tìm hiểu về Huế qua tranh ảnh sưu tầm, giáo viên tổ chức cho học sinh làmviệc theo nhóm

Yêu cầu học sinh sắp xếp các tranh ảnh theo hai nhóm:

- Nhóm 1 : TP đẹp với nhiều công trình kiến trúc cổ

- Nhóm 2 : TP du lịch

Với những bức tranh sưu tầm được trong các giờ dạy Địa lí, Lịch sử tôi

đã tổ chức được các hoạt động học tập sinh động, hấp dẫn Giúp học sinhtiếp thu bài học một cách chủ động, tích cực và đầy hứng thú

2.5*Biện pháp 5: Sưu tầm tư liệu vào đĩa CD để giảng dạy môn Địa lí

và Lịch sử lớp bốn.

Tại thời điểm này công nghệ thông tin đã có ảnh hưởng sâu sắc đối vớingành giáo dục Nó tạo nên nhiều khía cạnh trong việc đổi mới phươngpháp dạy học Tôi có thể sử dụng những đoạn phim để :

- Tổ chức cho học sinh làm việc với tranh ảnh để phát hiện ra kiếnthức, tìm ra dấu hiệu đặc điểm của đối tượng địa lí, những sự kiện, nhân vậtlịch sử

- Minh họa cho lời giảng của giáo viên

- Mở rộng tầm hiểu biết của các em trong việc chiếm lịnh kiến thức

- Củng cố kiến thức và rèn luyện kĩ năng nhận thức cho học sinh

Ví dụ dạy bài 9 “ Thành phố Đà Lạt “

Tìm hiểu về nội dung : rau quả và rau xanh ở Đà Lạt

Học sinh xem đoạn phim về hoa, quả, rau xanh,… ở Đà Lạt, các em sẽtận mắt thấy được sự phong phú, đa dạng của các lòai hoa, quả ở đây Các

em sẽ hiểu bài một cách sâu sắc, ấn tượng.

Ví dụ dạy bài 7 “Hoạt động sản xuất của người dân ở Tây

Nguyên”

Tìm hiểu nội dung về lễ hội của người dân ở Tây Nguyên, học sinh sẽđược xem những đoạn phim về lễ hội đua voi, lễ hội Cồng Chiêng các em

sẽ thấy được những hình ảnh sống động, náo nhiệt của các lễ hội này

Với những hình ảnh động, hoàn toàn cảnh thật, vì vậy đảm báo tínhkhoa học cao Điều này tạo hứng thú cho học sinh, kích thích các em thamgia sôi nổi vào tiết học, giúp học sinh tiếp thu nội dung bài học một cáchchủ động, tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả giờ lên lớp

2.6*Biện pháp6 : Thiết kế một số trò chơi môn Lịch sử và Địa lí.

Để cung cấp và khắc sâu cho học sinh các kiến thức cơ bản và thiếtthực, đạt mục tiêu đề ra, chúng ta không thể không nhắc đến phương pháp

sử dụng trò chơi Sách giáo viên môn Lịch sử và Địa lí lớp bốn cũng đã cógợi ý một số trò chơi nhưng chưa thực sự hấp dẫn học sinh Qua thực tếgiảng dạy, tôi đã sáng tạo thiết kế thêm một số trò chơi để áp dụng trongcác tiết dạy Lịch sử và Địa lí, bước đầu tôi thấy đã rất thành công vì các emhào hứng sôi nổi và bị lôi cuốn vào tiết học

MỘT SỐ TRÒ CHƠI NHƯ SAU :

A/ Lịch sử :

Trò chơi 1 : Bài 6 : Ôn tập (Từ bài 1 đến bài 5)

1- Mục tiêu : Biết và ghi nhớ công lao của một số nhân vật lịch sử 2- Nội dung: - Tên trò chơi : TÔI LÀ AI?

+ Cách giới thiệu có thể như sau :

* Vua Hùng : Tôi là người dựng nên nước Văn Lang, đóng đô ở Phong

Châu (Phú Thọ) * An Dương Vương : Tôi là người cho xây

thành Cổ Loa, có nỏ bắn một lần được nhiều mũi tên Vì mất cảnh giác, tôi

đã để đất nước rơi vào tay Triệu Đà

* Hai Bà Trưng : Chị em tôi sinh ra trong lúc đất nước bị nhà Hán đô hộ,

quê ở Mê Linh Năm 40, chị em tôi lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa để “Đền

nợ nước, trả thù nhà”

* Ngô Quyền : Năm 938, tôi đã dùng kế cắm cọc gỗ đầu nhọn xuống sông

Bạch Đằng để đánh tan quân Nam Hán

- Kết thúc trò chơi, GV cùng HS bình chọn bạn có lời giới thiệu haynhất

+ GV nêu câu đố, HS xung phong trả lời

* Câu đố 1 : Thông minh và dũng cảm

Được vua Lý tin yêu

Bên bờ sông Như Nguyệt

Ngâm vang bài thơ thần (LýThường Kiệt)

* Câu đố 2 : Anh hùng áo vải Tây Sơn

Đuổi Thanh dẹp Trịnh giang sơn thái bình(Nguyễn Huệ)

B/ Địa lí :

Trò chơi 3 : Bài 23 : Ôn tập (Từ bài 11 đến bài 23)

1- Mục tiêu : HS nhớ được các đặc điểm về văn hóa của các vùng miền,

TP đã học

2- Nội dung : - Tên trò chơi : HÀNH TRÌNH VĂN HÓA

- Cách tiến hành :

+ GV viết lên bảng các địa danh : ĐB Bắc Bộ, Hà Nội, ĐB Nam

Bộ, TP Hồ Chí Minh, TP Cần Thơ, Quảng Nam

+ Chia lớp làm 3 đội chơi, mỗi đội được luân phiên chọn 2 địadanh

+ Câu hỏi cho các địa danh :

* ĐB Bắc Bộ : Kể tên các lễ hội nổi tiếng ở ĐB Bắc Bộ? (Hội:Lim, Chùa

(Chợ nổi trên sông)

* TP Hồ Chí Minh : TP Sài Gòn được mang tên TP HCM từ năm nào?

(Năm 1976)

* TP Cần Thơ : Nêu dẫn chứng thể hiện TP Cần Thơ là trung tâm văn hóa

– khoa học của ĐB sông Cửu Long? (TP Cần Thơ có viện nghiên cứulúa, và các trung tâm dạy nghề)

* Quảng Nam : Em hãy kể tên các di sản văn hóa ở Quảng Nam?

(Phố cổ Hội An, thánh địa Mỹ Sơn)

Mỗi nhóm cử một đại diện tham gia hùng biện về những đặc điểm cơ bảncủa một trong các vùng đồng bằng trên Đại diện nhóm hái hoa dân chủ, bắtthăm lựa chọn chủ đề, sau khi bắt thăm các nhóm có 3 phút thảo luận để chuẩn bị nội dung cần thể hiện Sau 3 phút đại diện của nhóm lên trình bày Sau khi các nhóm trình bày xong, cả lớp bình chọn người hùng biện hay nhất để tuyên dương và khen thưởng

III Hiệu quả kinh tế và xã hội dự kiến đạt được:

1.Hiệu quả kinh tế:

Tôi đã áp dụng các kinh nghiệm trên vào việc giảng dạy lớp 4C tạitrường Tiểu học p năm học 2017 – 2018 lớp tôi chủ nhiệm thì đã

thu được kết quả như sau:

Điểm kiểm tra cuối kì môn Lịch sử -Địa lí lớp 4C cuối kì I như sau:

2 Hiệu quả xã hội:

Dạy học theo hướng phát triển năng lực đã mang lại hiệu quả là: họcsinh phát triển toàn diện hơn, các em dễ dàng thích ứng với cuộc sống luônđòi hỏi sự tìm tòi , khám phá Khả năng ứng xử với thực tế cuộc sống tốthơn Học sinh đã tỏ rõ sự mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp, kĩ năngsống của các em phát triển Góp phần vào việc giáo dục toàn diện nhâncách cho học sinh

IV Điều kiện và khả năng áp dụng:

- Về phía giáo viên:

Dạy học theo hướng phát triển năng lực đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bịcông phu: phải lựa chọn những nội dung phù hợp và thiết kế được nhữnghình thức truyền tải các nội dung này thành các hoạt động của học sinhtrong các nhóm

- Về phía học sinh : Các học sinh đều cố gáng làm việc hết mình.

- Kinh nghiệm có thể áp dụng dạy cho các lớp áp dụng mô hình trườnghọc mới nhân rộng và các lớp dạy mô hình trường học mới ở các trườngTiểu học

Trên đây là một số kinh nghiệm mà tôi đã đúc kết được trong quá trìnhnghiên cứu và thực hiện tại trường chắc chắn không tránh khỏi những thiếu

sót Rất mong được sự đóng góp chân tình của các thành viên trong Hộiđồng sáng kiến kinh nghiệm để đề tài này được hoàn thiện hơn

Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sựthật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật

Nam Sơn, ngày 12 tháng 4 năm 2018

Nguyễn Thị Hà

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TAM ĐIỆP TRƯỜNG TH

KINH NGHIỆM

DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG

LỰC

VÀ GÂY HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH

LỚP 4 QUA MÔN LỊCH SỬ- ĐỊA LÍ.

tác giả :

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi : Hội đồng sáng kiến phòng giáo dục thành phố Tam Điệp

Họ và tên: Hồ Thanh Hương

Ngày tháng năm sinh: 07/ 04/1975

Nơi công tác: Trường tiểu học Nguyễn Trãi

- Những kiến thức khó, kiến thức mới tôi cho rằng học sinh khó có thể tìm

ra kết quả và diễn đạt được điều mình muốn nói nên tôi thường sử dụng phương pháp vấn đáp để dẫn dắt, hướng dẫn các em Chưa dám mạnh dạn đẩy nội dung kiến thức mới về nhóm cho học sinh tự nghiên cứu, thảo luận Còn sợ các em làm chậm, hoàn thành mục tiêu bài học không đúng thời gian của tiết học

- Khi chưa chưa nhận thức đúng vai trò của việc học theo nhóm hợp tác tôithấy còn ngại vì sợ mất nhiều thời gian, rườm rà, khó quản lý học sinh Sợkhi ngồi nhóm các em có nhiều cơ hội nói chuyện

rèn cho các em những kĩ năng như biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến củabạn, biết trình bày ý kiến của mình cho các bạn nghe và hiểu, biết thốngnhất ý kiến Còn đối với tôi thì dạy học nhóm, giúp tôi kiểm tra đượcnhiều học sinh, tôi không phải nói nhiều trên lớp, hiểu khả năng của họcsinh hơn Từ cách làm trên đã Các bậc phụ huynh và một số giáo viên còntập trung nhiều vào các môn học chính như Toán, Tiếng Việt, Tiếng Anh.Còn xem thường môn môn Địa lí nên chưa đầu tư nhiều cho môn này.Một

số giáo viên ngại tổ chức trò chơi học tập vì sợ mất nhiều thời gian, rườm

rà, khó quản lý học sinh Trong khi chơi trò chơi học sinh còn làm việcriêng chưa phát huy tính thi đua giữa cá nhân và các nhóm của các em.Chưa nắm vững luật chơi, cách chơi, thời gian chơi dẫn đến chất lượng tròchơi nhiều lúc chưa cao

- Để rút ngắn thời gian, giáo viên thường truyền đạt, giảng giải theo cáctài liệu đã có sẵn trong SGK, sách hướng dẫn giảng dạy Vì vậy giáo viênthường ít quan tâm đến tổ chức trò chơi

- Giáo viên chưa nghiên cứu hoạt động nào cần tổ chức trò chơi học tập.Hơn nữa khi tổ chức trò chơi đòi hỏi giáo viên cần chuẩn bị nhiều.Một số giáo viên cho rằng sử dụng phương pháp này sẽ gây ồn ào, mấttrật tự ảnh hưởng đến hoạt động khác Lại có ý kiến cho rằng phươngpháp này chỉ là hình thức và thay bằng hoạt động cá nhân, nếu có tổchức cũng chỉ là gượng ép, miễn cưỡng

- Khi sử dụng phương pháp Trò chơi học tập một số học sinh rất muốn được

tham gia Trò chơi học tập nhưng vẫn còn không ít học sinh thụ động, tự ti,

chưa mạnh dạn tham gia vào các hoạt động này

Giáo viên gặp khó khăn trong việc thiết kế, tổ chức trò chơi vì có ít tài liệu tham khảo vấn đề này

Chính những điều đó đã dẫn đến một thực trạng là chất lượng sau mỗigiờ học Địa lí còn chưa cao, học sinh cũng chưa thực sự yêu thích môn Địa

lí, chưa chú tâm và có những hứng thú khi học Địa lí dẫn đến kết quả học

tập chưa cao, học sinh không nhớ lâu kiến thức

2 Giải pháp mới cải tiến

* Trò chơi học tập là gì? Trò chơi không chỉ là một “công cụ” dạy học mà

nó còn là con đường sáng tạo xuyên suốt quá trình học tập của học sinh.Phương pháp tổ chức trò chơi không chỉ là sự đánh giá trong quá trình dạy

và học của thầy và trò mà nó còn tạo cho ta cảm giác thoải mái, tự tin, có sựsáng tạo, nhanh trí, có óc tư duy, tưởng tượng của học sinh

2.1 Một số kinh nghiệm đa được tôi rút ra :

a Bản thân giáo viên phải xác định đây là một phương pháp có nhiều hiệuquả cao đối với việc tạo sự kích thích và tạo sự hưng phấn tham gia vào bàigiảng của học sinh , do vậy giáo viên cần tránh thái độ, tâm lý e ngại hoặcthực hiện nửa vời, không duy trì thường xuyên đối với mỗi tiết học trên lớp,điều này rất quan trọng trong xác định tâm thế để thực hiện nội dụng mộttiết học theo phương pháp này

b Giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ và kỹ nội dung giảng dạy và cách tổ chứcsinh hoạt trò chơi kèm theo các dụng cụ cần thiết và biết dự đoán trước mọitình huống có thể xảy ra để không bị bất ngờ và có khả năng tùy cơ ứngbiến Giáo viên cần tạo một ấn tượng ban đầu tốt đẹp cho học sinh Ấntượng ban đầu tốt (hòa nhã, vui tính, thân thiện, không đe dọa, ) sẽ giúpgiáo viên dễ thành công trong các tiết dạy tiếp theo Khi học sinh có cảmtình với giáo viên, các em sẽ hợp tác tích cực với giáo viên - Bầu không khí

sẽ trở nên sôi động và tự nhiên

c Phải biết làm chủ thời gian, kiểm soát được tiến trình hoạt động, nếukhông trò chơi sẽ phản tác dụng Học sinh không có cơ hội có ý tưởng mớirút ra từ hoạt động trò chơi, thậm chí có khi các em bị bối rối thêm Nêndành khoảng thời gian vừa đủ để học sinh nhớ lại các hoạt động đã qua vàrút ra điều gì cần thiết liên quan tới bài học Nếu dành thời gian nhiều quá

để chơi, cuối cùng ta sẽ không rút ra được bài học gì vì đã quá giờ!

d Trò chơi được chọn tốt, phù hợp với lứa tuổi, tâm lí của các em, phù hợpvới nội dung bài học sẽ làm cho các em nắm vững kiến thức Cùng một loạitrò chơi, có thể sáng tạo nhiều cách khác nhau tùy số học sinh, tùy diện tíchphòng hay cách bố trí bàn ghế Quan trọng là giáo viên phải nắm rõ ý nghĩa

và mục tiêu của trò chơi để khai thác hết các khía cạnh của nó, như vậyhiệu quả sẽ rất lớn Trong lớp sẽ có em chưa quen với loại hình sinh hoạtnày, giáo viên cần giúp đỡ và từ từ đưa các em vào cuộc Với những họcsinh cảm thấy còn e ngại lúc đầu, nếu giáo viên kiên nhẫn hỗ trợ thì các

em sẽ tham gia rất tốt và hoàn thành vai trò của mình Qua đó, giáo viên cóthể giúp các em sự tự tin và tăng động cơ học tập

e Trò chơi khởi động lúc bắt đầu buổi học là rất cần thiết để tạo bầu khôngkhí thân thiện, nhờ đó mà học sinh dễ tham gia hơn ở phần nội dung chính.Nếu trò chơi khởi động được chọn kỹ, phù hợp với nội dung bài học thìcàng tuyệt vời để bắt đầu vào tiết học Đặc biệt chúng ta không nên cầu kỳ,quan trọng hóa hay nghiêm túc hóa vấn đề Mọi cầu kỳ sẽ làm cho các emmất phương hướng, càng đơn giản càng tốt

2.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

Sau khi nghiên cứu kĩ các phương pháp vận dụng trò chơi học tậpcủa môn Địa lí Tôi đã thực hiện vận dụng trò chơi học tập theo các bướcsau

* Bước 1: Xác định mục đích chơi ( Củng cố tri thức, phát triển kĩ năng, tưduy, hình thành óc sáng tạo…rèn tính thật thà, nhanh nhẹn) Mục đích chơi

đã được tôi xác định rõ ràng và sau cuộc chơi phải đạt được mục đích chơi

* Bước 2: Giới thiệu tên trò chơi

* Bước 3: Giới thiệu luật chơi

* Bước 4: Qui định thời gian chơi và học sinh tiến hành chơi

* Bước 5: Nhận xét, đánh giá kết quả chơi.

Khi tiến hành tổ chức trò chơi, chúng ta cần chú ý:

- Trò chơi học tập là một phương tiện giáo dục trí tuệ, nó giúp học sinh phát triển những khả năng về thị giác, thính giác, xúc giác,…, chính xác hóa những hiểu biết về các sự vật và hiện tượng xung quanh, phát triển thông minh, sự nhanh trí, ngôn ngữ… dần dần học sinh sẽ hình thành nhu cầu nhận thức của thế giới xung quanh- mở rộng tầm hiểu biết về tự nhiên

xã hội Vì vậy ta có thể tổ chức trò chơi ở thời điểm thích hợp trong một khoảng thời gian nhất định của tiết học

- Trong trò chơi học tập giáo viên cần chú ý đến sự tự nguyện, bình đẳng giữa các học sinh Tất cả học sinh đều có vị trí nhiệm vụ như nhau khitham gia trò chơi

- Trò chơi học tập bao giờ cũng có kết quả rõ ràng, đoán đúng – sai một câu đố, gọi tên đúng –sai, sắp xếp đúng – sai… Kết quả này có ý nghĩa rất lớn đối với các em, nó mang lại niềm vui cho học sinh, thúc đẩy tính tích cực và mở rộng củng cố vốn hiểu biết cho học sinh

- Nội dung trò chơi thường gắn với nội dung bài học, nó sẽ minh họa một cách sinh động cho các kiến thức lí thuyết mà các em đã học Nhờ vậy, kiến thức được vận dụng, củng cố và khắc sâu giúp các em thấy rõ ý nghĩa những điều đã học, đây chính là cơ sở để hình thành hứng thú học tập

- Để kết quả tổ chức trò chơi học tập được tốt, ta luôn chuẩn bị nhữngphương tiện cần thiết cho hoạt động chơi tùy thuộc vào nội dung của từng trò chơi

- Khi chia nhóm, đội không nên chia quá nhiều vì như thế lúc tổng kết sẽ khó khăn, trò chơi mất đi sự hào hứng

- Trò chơi phải đơn giản, ít tốn kém, dễ thực hiện

- Không nên lúc nào cũng cho nhóm, đội cử đại diện vì như thế các

em sẽ có khuynh hướng chọn bạn giỏi đại diện mãi mà các em yếu thì ít

được tham gia.

- Giáo viên chuẩn bị một số phần thưởng nhỏ để tạo hứng thú cho các

em ( tranh, ảnh, vở, bánh kẹo…)

Nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức trò chơi học tập trong giảng dạymôn Địa lí

Các trò chơi phải thú vị để học sinh thích được tham gia

Phải thu hút được đa số ( hay tất cả) mọi học sinh tham gia

Các trò chơi phải đơn giản, dễ thực hiện, không tốn nhiều thời gian,sức lực để không ảnh hưởng đến các hoạt động tiếp theo của tiết học hoặcảnh hưởng đến các tiết học khác

Quan trọng hơn, trò chơi phải có mục đích học tập, không đơn thuần

là trò chơi giải trí

Biện pháp 1: Nguyên tắc vừa sức, dễ thực hiện:

- Mỗi trò chơi phải củng cố được một nội dung của bài học cụ thể trong chương trình (có thể là kiến thức cần kiểm tra bài cũ, kiến thức bài mới, kiến thức thực hành, luyện tập )

Đặc trưng của phân môn Địa lí đó là tìm hiểu về vị trí, giới hạn, địahình, khoáng sản, đất, động thực vật, sông hồ, khí hậu, biển các yếu tố nàyđược thể hiện rất rõ trên bản đồ, lược đồ Bản đồ, lược đồ và bảng số liệuđược sử dụng như một nguồn cung cấp kiến thức, giúp học sinh tự tìm tòi,khám phá kiến thức và hình thành, rèn luyện kĩ năng bộ môn Trong các tiếthọc không sử dụng bản đồ, lược đồ hoặc có bản đồ, lược đồ nhưng học sinhkhông biết cách sử dụng thì sẽ không thai thác được nội dụng của bài, họcsinh chỉ thụ động tiếp thu kiến thức một cách máy móc, gò bó Chính vì vậyviệc hướng dẫn học sinh sử dụng thành thạo bản đồ, lược đồ, tranh ảnh vàtrò chơi trong các tiết học địa lí sẽ giúp các em tích cực, chủ động tự tìmtòi, khám phá kiến thức, gây hứng thú trong học tập, tiết học nhẹ nhànggiảm bớt sự nhàm chán tạo cho các em thói quen thích tìm hiểu, khám phá

thiên nhiên; từ đó các em sẽ yêu thiên nhiên, con người, quê hương đấtnước, các em sẽ tôn trọng và bảo vệ nó

- Các trò chơi được xây dựng từ các dạng bài tập có chọn lọc của cáctiết học trong 3 mạch nội dung kiến thức trên, nhưng có thể mang những cáitên gợi cảm, gây hứng thú, góp phần hình thành, củng cố hoặc hệ thống kiến thức

- Các trò chơi phải giúp học sinh rèn luyện kỹ năng phán đoán, phát huy trí tuệ, óc phân tích, tư duy sáng tạo

- Trò chơi phải phù hợp với quỹ thời gian (Sử dụng trong giờ học từ

5 đến 10 phút), thích hợp với môi trường học tập

- Trò chơi có sức hấp dẫn, thu hút được sự chú ý, tham gia của học sinh, tạo không khí vui vẻ, thoải mái

- Trò chơi cần phải gần gũi, sát thực, phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh lớp 4 Tổ chức trò chơi không quá cầu kỳ, phức tạp

Biện pháp 2: Nguyên tắc khai thác và thực hành:

- Sử dụng triệt để yêu cầu, nội dung kiến thức cơ bản, cũng như đồ dùng,

phương tiện có sẵn của môn học (ở thư viện, đồ dùng của giáo viên, học sinh )

- Các đồ dùng tự làm của giáo viên khai thác từ những vật liệu gần gũi xung quanh (Từ các phế liệu như: Vỏ hộp bánh kẹo, đầu gỗ, đầu nứa, nắp chai,

giấy bìa ) sao cho đồ dùng vừa đảm bảo tính khoa học, tính giáo dục, tính thẩm mỹ nhưng ít tốn kém

- Từ các nguyên tắc trên, tôi đã căn cứ vào nội dung kiến thức trong sách giáo khoa, căn cứ vào thời gian, mục tiêu đề ra ở mỗi tiết học cũng như đốitượng học sinh

* Quy trình tổ chức trò chơi:

Trò chơi học tập thông qua 5 bước:

Giới thiệu tên trò chơi

Phổ biến luật chơi

Tiến hành chơi

Thảo luận rút ra kiến thức

Đánh giá kết luận

*MỘT SỐ TRÒ CHƠI ĐÃ CÓ SẴN TRONG SÁCH GIÁO KHOA

1 Trò chơi “Em tập làm hướng dẫn viên du lịch”

Ví dụ khi dạy bài “Dãy Hoàng Liên Sơn”

Giáo viên chuẩn bị 3 thẻ chữ có ghi

Giáo viên phổ biến luật chơi: Cả lớp chia thành 3 đội, mỗi đội cử 1đại diện lên bốc thăm; bốc được thẻ chữ nào thì sẽ thuyết minh về địa danh

ấy, bài thuyết minh có thể do một người trình bày, hoặc nhiều người trongđội cùng tham gia Đội nào có bài thuyết minh đúng, hay, có thêm tư liệu làđội thắng cuộc Thời gian chơi: 5 phút

Qua hình thức chơi này, các em rất ham thích và khắc sâu được kiếnthức của bài Đó cũng là một trong cách rèn các em được nói, được trìnhbày những hiểu biết của mình sau cuối tiết học

2 Trò chơi: “ Tiếp sức”

Ví dụ khi dạy bài 4 “Hoạt động san xuất của người dân ở Tây Nguyên”

Giáo viên phổ biến luật chơi: Cả lớp chia thành 2 đội, mỗi đội 5 em

5 em của mỗi đội đứng thành hàng dọc quay mặt lên bảng gần phầnbảng dành cho đội của mình

( Trên bảng có 2 sơ đồ như hình dưới đây )

Đồng cỏ xanh tốt Bơm hút nước gầm để tưới cây

1 Hoàng Liên Sơn 2 Sa Pa 3 Phan-xi-păng

Sông nhiều thác ghềnh Khai thác rừng

Nhiều đất ba dan Trồng cây công nghiệp lâu năm

Rừng có nhiều lâm sản quý Làm thủy điện

Nắng nóng kéo dài vào mù khô Nuôi gia súc lớn

3 Trò chơi: “Hái hoa dân chủ”

Ví dụ khi dạy bài “ Phiếu kiểm tra”

- Giáo viên tổ chức lớp thành 4 nhóm thi dưới hình thức hái hoa dânchủ để củng cố và ôn tập các kiến thức của bài đã học Mỗi nhóm cử 3 đạidiện để thành lập đội chơi Trong quá trình chơi, các đội có quyền đổingười, giáo viên tổ chức thành các vòng thi như sau:

* Vòng 1: Ai chỉ đúng ?

- Giáo viên chuẩn bị sẵn các băng giấy ghi tên các địa danh: Dãynúi Hoàng Liên Sơn, đỉnh Phan-xi-păng, đồng bằng Bắc Bộ, đồng bằngNam Bộ, các đồng bằng duyên hải miền Trung, các cao nguyên ở TâyNguyên, Hà Nội, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Đà Lạt, Thành phố Hồ ChíMinh, Cần Thơ, biển Đông, quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, Cát Bà, CônĐảo, Phú Quốc

- Nhiệm vụ của các đội chơi, lần lượt lên bốc thăm, trúng địa danhnào đội đó phải chỉ trên bản đồ địa lí tự nhiên Việt Nam Nếu chỉ đúng vị tríđội ghi được 3 điểm; nếu chỉ sai đội đó bị trừ 1 điểm Thời gian chơi 5 phút

* Vòng 2: Ai kể đúng?

- Giáo viên chuẩn bị các bông hoa, trong có ghi dãy núi Hoàng Liên

Sơn, Tây Nguyên, đồng bằng Bắc Bộ, đồng bằng Nam Bộ, đồng bằngduyên hải miền Trung.

- Giáo viên yêu cầu nhiệm vụ các đội chơi, lần lượt lên bốc thămtrúng địa danh nào, phải kể tên các dân tộc và một số đặc điểm về trangphục, lễ hội của dân tộc đó Nêu đúng tên các dân tộc và kể được nhữngđặc điểm chính đội đó sẽ ghi được 10 điểm; nếu sai đội đó không ghi điểm.Thời gian chơi: 5 phút

4 Trò chơi “Ô chữ bí ẩn”

Ví dụ khi dạy bài 7 Thủ đô Hà Nội

- Giáo viên chuẩn bị 1 ô chữ với các ô hàng dọc và hàng ngang

- Sau đó giáo viên nêu nhiệm vụ cho các đội chơi: Sau khi nghe lờigợi ý về các ô chữ hàng ngang, đội nào nghĩ ra trước thì mặt cười xin trả lờitrước Mỗi ô chữ hàng ngang trả lời đúng đội ghi được 5 điểm Ô chữ hàngdọc trả lời đúng đội ghi được 20 điểm Nếu giải sai đội đó không ghi đượcđiểm Các đội đều có quyền đặt bông hoa hy vọng ở mỗi lần trước khi giải

ô chữ hàng ngang để nếu trả lời đúng thì được tăng gấp đôi số điểm củamình Thời gian chơi: 15 phút

- Giáo viên có ô chữ sau

Đọc, trả lời các câu hỏi dưới đây và viết vào ô chữ:

1 Nơi đặt phần lớn hoặc tất cả các cơ quan quyền lực chính của một quốcgia gọi là gì ( 5chữ cái ?)

2 Tên các phố Hà Nội thường bắt đầu bằng từ gì (4 chữ cái ?)

3 Tên con sông lớn chảy qua Hà Nội (8 chữ cái ?)

4 Tên sân bay quốc tế lớn ở Hà Nội ( 6 chữ cái ?)

5 Một trong số các tên gọi trước đây của Hà Nội ( 5 chữ cái ?)

Ô chữ hàng dọc: Hà Nội

5.Trò chơi “Ô chữ kì diệu”

Ví dụ khi dạy các bài “ Phiếu kiểm tra”

- Giáo viên chuẩn bị 1 ô chữ với các ô hàng dọc và hàng ngang

- Sau đó giáo viên nêu nhiệm vụ cho các đội chơi: Sau khi nghe lờigợi ý về các ô chữ hàng ngang, đội nào nghĩ ra trước thì rung chuông xintrả lời trước Mỗi ô chữ hàng ngang trả lời đúng đội ghi được 5 điểm Ô chữhàng dọc trả lời đúng đội ghi được 20 điểm Nếu giải sai đội đó không ghiđược điểm Các đội đều có quyền đặt bông hoa hy vọng ở mỗi lần trước khigiải ô chữ hàng ngang để nếu trả lời đúng thì được tăng gấp đôi số điểm củamình Thời gian chơi: 15 phút

- Giáo viên có ô chữ sau:

- Giáo viên đặt câu hỏi tìm ra ô chữ như sau:

1 Đây là từ diễn tả sự nhiều lúa khi nói tới đồng bằng Nam Bộ ?

(vựa lúa)

2 Vùng biển nước ta là bộ phận của biển này ? (biển Đông)

3 Đây là tên một dân tộc sống lâu đời ở Tây Nguyên mà có 3 chữ cái ? (Ê Đê)

4 Tên của một quần đảo nổi tiếng thuộc tỉnh Khánh Hoà ? (Trường Sa)

5 Đỉnh núi được mệnh danh là nóc nhà của Tổ quốc ? (Phan-xi-păng)

6 Tên đồng bằng lớn nhất nước ta ? (Nam Bộ)

7 Đây là một tài nguyên của biển có màu trắng và vị mặn ? (Muối)

Ô chữ hàng dọc: Việt Nam

6 Trò chơi “Ra câu đố”

- Ngoài các trò chơi đã nêu tôi thường tổ chức trò chơi ra câu đố saukhi đã học xong các bài về đồng bằng Bắc Bộ, đồng bằng Nam Bộ, đồngbằng duyên hải miền Trung có liên quan đến các con sông tôi ra các câu đố.Thời gian thi trong 2 phút theo tổ, tổ nào trả lời đúng tổ đó sẽ thắng cuộc

Ví dụ: Câu đố về “Các con sông”

+ Sông gì tên gọi đã xanh ? (sông Lam)

+ Sông gì không nhuộm mà quanh năm hồng ? (sông Hồng)

+ Sông gì mà có chín rồng ? (Cửu Long)

+ Sông gì lấp lánh chiến công đời Trần ? (Bạch Đằng)

+ Làng quan họ có con sông

Hỏi dòng sông ấy là sông tên gì ? (sông Cầu)

+ Sông gì tiếng vó ngựa phi vang trời ? (sông Mã)

+ Sông gì chẳng thể nổi lên

Bởi tên của nó gắn liền dưới sâu? (sông Đáy)

+ Hai dòng sông trước, sông sau

Hỏi hai sông ấy ở đâu ? Sông nào ? (sông Tiền, sông Hậu)

(Đó là tên những con sông nào)

7 Trò chơi: “ Ai đoán tên đúng”

- Mục đích: Củng cố kiến thức về những đặc điểm tiêu biểu về biển đảo và quần đảo nước ta

- Chuẩn bị: Các ô chữ và nội dung các ô chữ Quà thưởng học sinh

- Luật chơi:

+ Giáo viên sẽ đưa ra các ô chữ với những lời gợi ý Nhiệm vụ của học sinh

là đoán được nội dung các ô chữ đó

+ Học sinh nếu đoán đúng một ô chữ, sẽ được một phần quà của giáo viên ( bút chì, tây, kẹo,…)

1 Một vùng biển của nước ta là một bộ phận của biển này

8 Trò chơi: “ Điền đúng, điền nhanh”

- Mục đích: Củng cố kiến thức cơ bản về đồng bằng Nam Bộ

- Chuẩn bị: 2 bảng phụ có ghi nội dung trò chơi, 2 bút dạ

- Cách tiến hành:

Mỗi đội 4 học sinh, lần lượt tiếp sức, học sinh có 30 giây đọc đoạn

văn và các từ cần diền Sau đó lần lượt mỗi học sinh điền 1 từ xong, xếp xuống cuối hàng em thứ hai lại tiếp tục cho đến hết Đội nào xong trước, nhiều từ đúng sẽ thắng cuộc.

Hãy điền từ đúng vào các chỗ chấm của các câu trong đoạn văn nói về hoạt động sản xuất ở đồng bằng Nam Bộ.

Đồng bằng Nam bộ là nơi có các ngành công nghiệp phát triển

mạnh nhất nước ta

Những ngành công nghiệm nổi tiếng là sản xuất, khai thác dầu mỏ chế niến lương thực, thực phẩm, hóa chất, cơ khí, điện tử, … Mỗi năm đồng bằng Nam Bộ tạo ra được hơn một nữa giá trị sản xuất nông nghiệp của cả nước Chợ nổi trên sông là một nét độc đáo của đồng bằng sông Cửu Long Người dân đến chợ bằng xuồng ghe Có nhiều loại hàng hóa được mua bán tại đây, nhưng nhiều nhất là các loại hoa quả đặ biệt của đồng

bằng Nam Bộ

9 Trò chơi: “ Hùng biện”

Mục đích: Củng cố kiến thức về các vùng đồng bằng Trò chơi này nên tổ chức vào các bài phiếu kiểm tra, nhằm mục đích hệ thống và tổng hợp kiến thức đã học

- Chuẩn bị: Bông hoa có ghi các câu hỏi

- Cách tiến hành: Cho học sinh nhắc lại các vùng đồng bằng đã học Đồng bằng Bắc Bộ, đồng bằng Nam bộ, đồng bằng duyên hải miền Trung

Mỗi nhóm cử một đại diện tham gia hùng biện về những đặc điểm cơbản của một trong các vùng đồng bằng trên Đại diện nhóm hái hoa dân chủ, bắt thăm lựa chọn chủ đề, sau khi bắt thăm các nhóm có 3 phút để chuẩn bị nội dung cần thể hiện Sau 3 phút đại diện của nhóm lên trình bày

Sau khi các nhóm trình bày xong, cả lớp bình chọn người hùng biện hay nhất để tuyên dương và khen thưởng

10 Trò chơi: “Chỉ nhanh, chỉ đúng”

Mục đích: Củng cố kiến thức về bài Biển, đảo và quần đảo Trò chơi này nên vận dụng vào tiết cuối của bài, nhằm mục đích hệ thống và tổng hợp kiến thức đã học

- Chuẩn bị: Phiếu có ghi các yêu cầu

- Cách tiến hành: Cho học sinh quan sát lược đồ hoặc bản đồ về Biển Đông,một số đảo và quần đảo của nước ta

Hai đội tham gia chơi ( có thể mỗi đội là một nhóm )

Lần lượt từng cặp học sinh ( mỗi đội chọn một em ) lên bảng

Từng cặp học sinh nghe yêu cầu của giáo viên để thực hiện Ví dụ:

- Hãy chỉ vịnh Bắc Bộ

- Hãy chỉ quần đảo Hoàng Sa

- Hãy chỉ đảo Phú Quốc

- …

Đội nào có nhiều học sinh chỉ đúng và nhanh hơn là đội đó thắng

Tóm lại: Sử dụng trò chơi trong dạy học Địa lí ở bậc Tiểu học - đặc

biệt với học sinh Lớp 4 là một trong những biện pháp quan trọng nhằm pháthuy tính tích cực say mê học tập của học sinh, khắc sâu kiến thức Địa lí cho các em, góp phần quan trọng vào việc đổi mới phương pháp dạy học ở bậc Tiểu học nói chung, Lớp 4 nói riêng theo hướng tích cực hoá hoạt động nhận thức của người học

2.3 Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp

Các giải pháp, biện pháp trong đề tài có mối quan hệ mật thiết vớinhau, bổ trợ cho nhau để thực hiện thành công đề tài đưa ra Biện pháp 1 làtiền đề để thực hiện các biện pháp 2,3 Các biện pháp sau bổ trợ để thựchiện biện pháp 1 Tuy nhiên trong các biện pháp trên thì biện pháp 2 là biện