Quản lý tài chính có các chức năng như: Lập kế hoạch sử dụng các nguồn vốn trong quá trìnhhoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, đảm bảo các hoạt động kinh doanh ngắn hạn và dài hạn của
4
Tổng quan về tính hình nghiên cứu quản lý tài chính tại các doanh nghiệp
Quản lý tài chính doanh nghiệp là công cụ giúp lãnh đạo đánh giá một cách tổng quan và khách quan các điểm mạnh, điểm yếu của doanh nghiệp, từ đó đưa ra các quyết định phù hợp với tình hình hoạt động kinh doanh Đã có nhiều tác giả nghiên cứu quản lý tài chính doanh nghiệp trong những năm qua, bao gồm cả các nghiên cứu lý luận và các nghiên cứu ứng dụng thực tiễn, nhằm làm rõ vai trò của quản trị tài chính trong tối ưu hóa nguồn lực, tăng trưởng và hiệu quả hoạt động.
Nguyễn Việt Đức (2014) thực hiện nghiên cứu về hoàn thiện công tác quản trị tài chính tại công ty TNHH Một thành viên 27 - Bộ Quốc phòng, nêu rõ khái niệm, ý nghĩa và cơ sở lý luận của tài chính doanh nghiệp, đồng thời trình bày nội dung và quá trình hoạch định tài chính cũng như phân tích quản lý tài chính của doanh nghiệp Ông hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về phân tích tài chính, phân tích thực trạng tài chính và xây dựng cơ sở lý luận nhằm nâng cao năng lực tài chính của doanh nghiệp Nghiên cứu cũng tiến hành so sánh tài chính qua ba năm 2011, 2012 và 2013, tuy nhiên chưa thực hiện so sánh số liệu tài chính của công ty với số liệu của ngành hoặc với các công ty khác.
Lê Minh Hùng (2014) thực hiện nghiên cứu quản lý tài chính tại Tổng công ty tư vấn thiết kế giao thông vận tải và đề cập đến các lý thuyết then chốt về quản trị tài chính doanh nghiệp, từ định nghĩa quản lý doanh nghiệp đến mục tiêu và chỉ tiêu trong phân tích tài chính Nghiên cứu tổng quan tình hình tài chính của doanh nghiệp và xây dựng các hệ số tài chính chủ chốt để đánh giá hiệu quả hoạt động Dựa trên kết quả đánh giá, tác giả phân tích các yếu tố phi tài chính, sự biến động của nguồn vốn và tài sản, cũng như mối quan hệ giữa doanh thu và chi phí Từ đó, bài viết đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực tài chính của doanh nghiệp, tối ưu hóa cấu trúc vốn, tăng cường thanh khoản và cải thiện lợi nhuận.
Phan Thị Hà (2018) thực hiện nghiên cứu quản lý tài chính tại Công ty Cổ phần Thiết bị xăng dầu PVOil, trong đó hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý tài chính trong doanh nghiệp và phân tích thực trạng quản lý tài chính của PVOil Từ phân tích này, luận văn nêu ra các giải pháp phù hợp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại công ty và nâng cao hiệu quả hoạt động của PVOil.
Nguyễn Thu Hoa (2017) nghiên cứu quản lý tài chính tại một công ty tư vấn thiết kế dầu khí và cho thấy nguyên tắc lập kế hoạch doanh thu và quản lý chi phí phải được thực hiện đồng bộ dựa trên các nội dung chủ chốt Cần xây dựng các định mức, tiêu chuẩn chi tiêu phù hợp với từng hoạt động kinh doanh và từng đơn vị trong công ty, đồng thời bảo đảm tính thực tiễn cao Cần thiết lập hình thức phát triển doanh thu đa dạng và lựa chọn hình thức quản lý, kiểm soát chi phí cho các dịch vụ sản xuất, kinh doanh Biết xác định thứ tự ưu tiên cho các loại hoạt động hoặc nhóm mục chi phí sao cho lợi nhuận của công ty được tối đa Để đạt được điều này, cần có các phương án quản lý vốn và sử dụng vốn hiệu quả Trên cơ sở đó, chọn phương án tối ưu cho toàn bộ quá trình lập dự toán, phân bổ và sử dụng vốn.
Nghiên cứu của Nguyễn Văn Thảo (2017) về nâng cao chất lượng quản lý tài chính tại Tổng Công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam phân tích chất lượng quản lý tài chính ở Tổng Công ty và các hoạt động quản lý nhằm nâng cao chất lượng công tác tài chính tại đơn vị Qua đó, tác giả chỉ ra những hạn chế còn tồn tại trong quản lý tài chính và đề xuất nhóm giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý công tác tài chính, bao gồm: giải pháp về lập dự toán; giải pháp giám sát thu chi, tài chính; và giải pháp thanh tra, kiểm tra công tác tài chính.
Trần Thị Vân Anh (2017) đã nghiên cứu Hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Công ty cổ phần Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình, nhằm đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và cung cấp những kiến thức tài chính căn bản cho các nhà quản lý, đồng thời thiết lập các cơ sở lý luận làm nền tảng cho quản trị tài chính doanh nghiệp trong ngành xây dựng.
Bài viết về quản lý tài chính nêu rõ những tồn tại cần khắc phục trong hoạt động tài chính của công ty và đề xuất các giải pháp chi tiết ở các lĩnh vực như kế hoạch thu chi, kế hoạch kinh doanh, huy động vốn và sử dụng vốn; đồng thời cung cấp các công cụ quản trị tài chính cần thiết để giúp nhà quản lý điều hành doanh nghiệp hiệu quả hơn.
Qua các công trình nghiên cứu của nhiều tác giả, quản lý tài chính doanh nghiệp được xem là nội dung vô cùng quan trọng và cần thiết cho sự vận hành, tăng trưởng và bền vững của các doanh nghiệp hiện nay Những nghiên cứu này không chỉ hệ thống hóa các vấn đề lý luận và vai trò của quản lý tài chính mà còn thành công áp dụng các lý luận đó để đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Tuy vậy, chưa có công trình nào đề cập đến việc hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Công ty Tư vấn Xây dựng Điện 1 - Tập đoàn Điện lực Việt Nam, vì vậy đây là một đề tài mang tính trùng lặp thấp với các nghiên cứu trước đó và có tiềm năng đóng góp thực tiễn đáng kể cho công tác quản lý tài chính của đơn vị.
Cơ sở lý luận về quản lý tài chính doanh nghiệp
1.2.1 Khái nỉệm về tài chính doanh nghiệp ỉ.2.1.1 Khái niệm về tài chính doanh nghiệp
Tài chính doanh nghiệp là quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh, nhằm đảm bảo thanh khoản và hỗ trợ thực hiện các chiến lược tài chính Nó phản ánh cách vận động, phân bổ và quản lý nguồn lực tài chính để tối ưu chi phí, đẩy mạnh tăng trưởng và gia tăng giá trị cho doanh nghiệp và cổ đông Quản lý tài chính doanh nghiệp còn bao gồm điều phối dòng tiền, huy động vốn và đầu tư, giúp doanh nghiệp sử dụng hiệu quả quỹ tiền tệ và các nguồn lực tài chính khác suốt vòng đời kinh doanh.
Quản trị tài chính doanh nghiệp là hệ thống các quan hệ kinh tế hình thành trong quá trình phân phối nguồn vốn thông qua việc huy động và sử dụng vốn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, nhằm đạt được các mục tiêu hàng năm của doanh nghiệp.
Tài chính doanh nghiệp là một phần quan trọng của nền kinh tế, gắn liền với sự ra đời của nền kinh tế hàng hóa tiền tệ Nó thể hiện qua quá trình phân bổ nguồn lực tài chính và sử dụng quỹ tiền tệ của doanh nghiệp nhằm tối ưu hóa hiệu quả hoạt động, tăng cường thanh khoản và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
1.2 ỉ.2 Chức năng của tài chính doanh nghiệp a Chức năng phân phối
Chức năng phân phối vốn của tài chính doanh nghiệp được thể hiện qua hai nội dung chủ yếu: huy động nguồn vốn từ các nguồn khác nhau và sử dụng nguồn vốn vào các hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp Việc huy động vốn nhằm đảm bảo có đủ nguồn lực cho hoạt động và đầu tư, trong khi việc sử dụng vốn tập trung vào tối ưu hóa hiệu quả sản xuất – kinh doanh và quản trị dòng tiền.
Việc huy động vốn kịp thời để đáp ứng đầy đủ nhu cầu sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp mở ra cơ hội tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường Đồng thời, lựa chọn đúng hình thức và phương thức huy động vốn phù hợp có thể giảm thiểu chi phí sử dụng vốn, từ đó tăng lợi nhuận và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động đầu tư.
Khi doanh nghiệp lập chiến lược và kế hoạch kinh doanh, quá trình này tập trung vào đánh giá và lựa chọn các phương án phù hợp với tình hình tài chính của công ty Doanh nghiệp cân đối việc sử dụng đòn bẩy kinh doanh và đòn bẩy tài chính một cách hợp lý nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn và tăng tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE).
Huy động vốn và sử dụng vốn hiệu quả trong hoạt động sản xuất kinh doanh sẽ giúp doanh nghiệp tăng vòng quay tài sản, giảm được số vòng quay và giảm chi phí nhằm tăng lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp. b Chức năng quản trị doanh nghiệp
Chức năng quản trị doanh nghiệp thể hiện thông qua việc xác định và phân tích các chỉ tiêu kinh tế, tài chính phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh cùa doanh nghiệp, từ đó doanh nghiệp có thể nhận biết được các yếu tố tích cực hoặc tiêu cực tác động đến hoạt động kinh doanh để đưa ra hướng xử lý phù họp.
Ngoài ra, chức năng quản trị doanh nghiệp còn là quá trình kiềm soát việc huy động và sử dụng vốn trong hoạt động cùa doanh nghiệp Chức năng này thể hiện khả năng giám sát tính hiệu quả của quá trình phân phối và sử dụng vốn.
1.2 ỉ 3 Vai trò của tài chính doanh nghiệp a Thu hút và khai thác các nguồn lực tài chính để đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
Trong hoạt động kinh doanh, nguồn vốn được xem là yếu tố đầu vào quan trọng nhất quyết định sức khỏe và tính bền vững của mọi doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp đóng vai trò chủ động tìm kiếm, khai thác và thu hút các nguồn lực tài chính từ xã hội, bằng cách đa dạng hóa kênh huy động vốn và tối ưu hóa cơ cấu vốn Việc quản trị nguồn vốn hiệu quả giúp doanh nghiệp duy trì vốn lưu động, đầu tư cho mở rộng sản phẩm và thị trường, đồng thời nâng cao khả năng cạnh tranh và tăng trưởng lâu dài.
Có 7 kênh tài chính gián tiếp hoặc trực tiếp để huy động vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, điển hình như thuê tài chính, vay vốn ngân hàng, phát hành trái phiếu và cổ phiếu, cùng với các kênh khác Sử dụng vốn tiết kiệm và hiệu quả là nguyên tắc quan trọng giúp tối ưu nguồn lực, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và đảm bảo tăng trưởng bền vững cho doanh nghiệp.
Trong điều kiện khan hiếm vốn, quản trị tài chính doanh nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc sử dụng vốn cho các hoạt động đầu tư với chi phí thấp và hiệu quả cao, tránh để nguồn vốn nhàn rỗi hoặc bị đối tác chiếm dụng Sử dụng vốn một cách hiệu quả nghĩa là ưu tiên đầu tư vào các dự án kinh doanh có khả năng sinh lời cao và an toàn, đồng thời đánh giá và lựa chọn dự án một cách nghiêm túc để tối ưu hóa danh mục đầu tư Mục tiêu là tối thiểu hóa chi phí sử dụng vốn và tối đa hóa lợi nhuận, đồng thời kích thích và thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh.
Trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp có thể tăng sản lượng, thu nhập và lợi nhuận nhờ khai thác hiệu quả các mối quan hệ với bên ngoài và bên trong, đồng thời vận dụng các công cụ tài chính như chính sách khuyến mãi, chiết khấu, tiền lương và tiền thưởng để thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh; tài chính doanh nghiệp đóng vai trò là công cụ đắc lực để tối ưu hoá nguồn lực và nâng cao hiệu quả hoạt động Phân tích và kiểm soát tình hình tài chính doanh nghiệp là khâu then chốt giúp đánh giá hiệu suất, điều tiết chi phí và đảm bảo sự phát triển bền vững.
Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp dựa trên việc đánh giá các tiêu chí tài chính quan trọng và phản ánh trung thực mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh Thông qua các chỉ số như hệ số thanh toán, hiệu quả sử dụng vốn, hệ số sinh lời và cơ cấu nguồn vốn, nhà quản lý có thể nhận diện chính xác tình hình tài chính và đề xuất giải pháp cải thiện tài chính doanh nghiệp Như vậy, tài chính doanh nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc kiểm tra, giám sát và phân tích hoạt động kinh doanh Để phát huy tối đa vai trò này, doanh nghiệp cần tăng cường hạch toán kế toán và thống kê, đồng thời nghiên cứu và vận dụng các phương pháp quản trị tài chính vào quản lý doanh nghiệp nhằm tối ưu hóa hiệu quả và bền vững của hoạt động sản xuất - kinh doanh.
1.2.2 Khái niệm vê quản lý tài chính doanh nghiệp
1.2.2.1 Khái niệm về quản lý tài chính doanh nghiệp
Quản trị tài chính doanh nghiệp là quá trình lựa chọn và tổ chức, sau đó triển khai các quyết định tài chính nhằm đạt được mục tiêu hoạt động kinh doanh, tối đa hóa lợi nhuận và không ngừng gia tăng giá trị của doanh nghiệp trên thị trường Quá trình này tập trung vào tối ưu hóa các nguồn lực và công cụ tài chính để tăng sức cạnh tranh và phát triển bền vững cho doanh nghiệp.
Một số kinh nghiệm về quản lý tài chính tại các doanh nghiệp
1.3.1 Kinh nghiệm quản lý tài chính của Công ty trách nhiệm hữu hạn Tư vấn
Xây dựng Hưng Thịnh: công tác hoạch định tài chính được thực hiện trên cơ sở phân tích thực trạng tài chính, dự báo môi trường và nghiên cứu điểm mạnh/điểm yếu/cơ hội/thách thức, từ đó xác định mục tiêu quản lý tài chính và các phương án thực hiện các mục tiêu đã đề ra; đơn vị tiến hành phân tích, đánh giá và chọn ra một phương án phù hợp, khả thi và tối ưu nhất, sau đó thể chế hóa kế hoạch tài chính bằng văn bản chỉ đạo và phổ biến tới toàn thể công ty Đối với việc thực hiện mục tiêu kế hoạch, công ty thường xuyên theo dõi, đánh giá, so sánh kết quả với mục tiêu và phân tích nguyên nhân dẫn đến việc chưa hoàn thành kế hoạch Trong công tác quản lý nguồn lực tài chính, công ty đã thực hiện quản lý vốn tiền mặt từ các dự án, quản lý các khoản công nợ trong hoạt động kinh doanh, quản lý trang thiết bị, vốn cố định và đầu tư tài chính; tuy nhiên tốc độ thu hồi công nợ còn chậm, chưa có chính sách khắc phục, chưa có phương pháp thiết lập định mức vốn hàng tồn, và nhiều khi chạy theo lợi ích trước mắt nhập hàng với số lượng lớn để hưởng khuyến mại mà không căn cứ vào nhu cầu đầu ra.
Kiểm tra tài chính được tiến hành định kỳ, nhưng phần lớn vẫn chỉ tập trung kiểm tra việc thực hiện các nghiệp vụ, chủ yếu là nghiệp vụ kế toán, chưa triển khai đầy đủ các hoạt động quản lý tài chính như phân tích, hoạch định, quản lý và sử dụng vốn, dẫn tới thiếu đánh giá toàn diện về hiệu quả vốn và dòng tiền.
1.3.2 Kinh nghiệm quản lý tài chính tại Tổng công ty tư vấn xây dựng Thủy
Việt Nam, Tổng công ty tư vấn xây dựng Thủy Lợi, thực hiện công tác lập kế hoạch tài chính cho cả ngắn hạn và dài hạn Kế hoạch hàng năm của công ty được xây dựng dựa trên việc đánh giá mức độ hoàn thành từng chỉ tiêu, từ đó chỉ ra các nguyên nhân khách quan và chủ quan tác động đến kết quả thực hiện kế hoạch Tuy nhiên, công tác lập kế hoạch tại đơn vị chưa chú trọng phân tích sâu các chỉ tiêu tài chính.
Công tác tô chức thực hiện quản lý tài chính của đơn vị xuât phát từ việc quản lý tài sản, công tác huy động và quản lý vốn, quản lý doanh thu/chi phí và quản lý phân phối lợi nhuận Công ty tập trung cho việc kiếm soát dòng tiền vào/ra, điều hòa tài sản giữa các đơn vị nhằm nâng cao hiệu quả sừ dụng tài sản, tiết kiện chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả kinh doanh của công ty; kiểm soát tiến độ các dự án, kiểm soát chi phí theo từng khoản chi phí, từng giai đoạn của dự án; đồng thời công ty J thực • hiện phân • JL tích tài chính tạo • điều kiện • cho các đơn vị trực ••••• thuộc hoạt động tốt, phát huy tự chủ, năng động cho các đơn vị và đảm bảo tính thống nhất, hiệu quả và tập trung trong toàn Công ty
Trong công tác kiểm soát tài chính, đơn vị thực hiện cơ chế tự kiểm tra thông qua phòng Tổ chức Kế toán và bằng cách thuê các đơn vị kiểm toán độc lập để kiểm toán báo cáo tài chính của công ty và các đơn vị trực thuộc Mục tiêu của kiểm soát nội bộ là xác định tính đúng đắn, trung thực và tin cậy của các báo cáo kế toán.
1.3.3 Bài học kinh nghiệm cho Công ty cổ phần Tư vấn Xây dựng Điện 1 trong công tác quản lý tài chính
Quản lý tài chính hiệu quả là yếu tố then chốt đối với mọi doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp nước ngoài và trong nước, đóng vai trò chủ đạo trong hoạch định tài chính và khuyến khích sự phát triển bền vững Việc phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và vai trò giữa kế toán trưởng và nhà quản trị tài chính giúp doanh nghiệp xây dựng kế hoạch và chiến lược tài chính phù hợp với thực trạng hoạt động, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị tài chính, tối ưu nguồn lực và tăng cạnh tranh trên thị trường.
Đánh giá cho thấy công tác quản lý tài chính tại Công ty Tư Vấn Xây dựng Hưng Thịnh vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, khi quản lý tài chính còn mang tính hình thức, thiếu hoạch định chiến lược dài hạn nên công tác điều hành kinh doanh bị động và hiệu quả sử dụng vốn cũng như hiệu quả hoạt động kinh doanh chưa cao Để nâng cao hiệu quả hoạt động, cần nâng cao nhận thức về vai trò của quản lý tài chính và thực hiện công tác quản lý tài chính một cách nghiêm túc, minh bạch, tránh chạy theo thành tích; đồng thời xác định mục tiêu dài hạn và hoạch định chiến lược cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Đồng thời, Công ty Tư vấn xây dựng Thủy Lợi Việt Nam đã nhận thức đúng vai trò của công tác quản lý tài chính đối với hoạt động kinh doanh, và quản lý tài chính đã có tác động tích cực, góp phần vào kết quả kinh doanh trong thời gian vừa qua Tuy nhiên, công tác phân tích các chỉ tiêu tài chính chưa được chú trọng, dẫn đến đơn vị chưa nhận diện đúng thực trạng tài chính và việc hoạch định, xây dựng kế hoạch tài chính đôi khi chưa sát thực tế Để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và để công tác quản lý tài chính thực sự phát huy vai trò đối với hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp cần phân tích và đánh giá chính xác thực trạng tài chính dựa trên định hướng và mục tiêu phát triển chung, từ đó xác định mục tiêu của công tác quản lý tài chính và xây dựng chiến lược đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.
