ĐỀ TÀI Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về liên minh giai cấp và sự vận dụng của Đảng trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết dân tộcnước ta hiện nay

Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, hệ lý luận về liên minh giai cấp và các tầng lớp trong xã hội được Đảng ta kiên định thực hiện và bổ sung, phát triển, xây dựng nền tảng khối đại đoàn

B Ộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

………. o0o ……….

ĐỀ TÀI: “Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về liên minh giai cấp và sự

v ận dụng của Đảng trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc

nước ta hiện nay”

Sinh viên thực hiện: Lê Thị Thanh

MSSV: 11206850

Lớp học phần: CNXHKH(121)_19

Lớp: Kinh tế phát triển 62A

Khoa: Kế hoạch và phát triển

Thanh Hóa, ngày 01 tháng 11 năm 2021

M ục lục

A L ời nói đầu……… 3

B N ội dung chính……… 4

1 Lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động xã hội khác……… 4

1.1 Quan niệm của Mác – Lênin về giai cấp, tầng lớp, liên minh giai cấp tầng lớp……… 4

1.2 Đặc trưng của giai cấp, tầng lớp……… 5

2 Quan niệm của Mác – Lênin về liên minh các tầng lớp và giai cấp……… 5

2.1 Tính tất yếu……… 6

2.2 Nội dung của liên minh……… 6

2.3 Nguyên tắc cơ bản của liên minh……….8

3.Sự vận dụng của Đảng ta trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ở Việt Nam hiện nay……… 9

3.1 Thực trạng khối đại đoàn kết dân tộc trong những năm qua……… 9

3.2 Quá trình vận dụng của Đảng ta trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân ở Việt Nam hiện nay……… 10

3.2.1 Thành tựu đã đạt được……… 10

3.2.2 Hạn chế tồn tại……… 12

3.2.3 Giải pháp……… 13

C K ết luận……….16

D Tài li ệu tham khảo………17

E L ời cảm ơn……….18

A Lời nói đầu

Từ sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Việt Nam tạm thời chia hai miền: miền Nam tiếp tục cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân; miền Bắc bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội – hậu phương lớn của cách mạng miền Nam… Đảng ta đã xác định rõ: đặc điểm lớn nhất của miền Bắc, xét về kinh tế, là từ nền sản xuất nhỏ, nông nghiệp lạc hậu, quá độ lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa Những thành tựu của miền Bắc trong những năm chống Mỹ, cứu nước đã thực sự xứng đáng là hậu phương lớn của miền Nam và có vai trò quyết định nhất đến toàn bộ hai nhiệm

vụ chiến lược của cách mạng cả nước: giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc

Việt Nam vạch ra Đó là giai đoạn khôi phục nền kinh tế quốc dân bị chiến tranh

đế quốc tàn phá, là giai đoạn chuẩn bị điều kiện để triển khai mạnh mẽ công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Sau giai đoạn khôi phục nền kinh tế quốc dân là giai đoạn cải tạo xã hội chủ nghĩa Khi đất nước thống nhất, cũng tiến hành trong phạm vi cả nước khôi phục nền kinh tế sau chiến tranh và tiến hành cải tạo xã hội chủ nghĩa Đây là một giai đoạn lịch sử đặc biệt, là thời kỳ cải biến cách mạng sâu sắc toàn bộ lĩnh vực đời sống xã hội, tạo ra những tiền đề vật chất và tinh thần cần thiết để hình thành một xã hội mà trong đó những nguyên tắc căn bản của xã hội sẽ được thực hiện Việc đề ra chiến lược, sách lược cách mạng; việc thiết lập, phát huy vai trò hiệu lực Nhà nước; việc xây dựng, củng cố khối liên minh công nhân, nông dân và trí thức; việc xây dựng và phát huy mối quan

hệ các dân tộc trên phạm vi quốc gia và quốc tế là những vấn đề được Chủ nghĩa xã hội khoa học nghiên cứu

Trong số đó thì lý luận về liên minh giữa giai cấp, tầng lớp là một trong những nội dung cơ bản, trọng tâm nhất của Chủ nghĩa cộng sản khoa học, đóng góp một vai trò quan trọng trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Đây là một trong những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, gắn liền với xây dựng chế độ chính trị xã hội chủ nghĩa Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, hệ lý luận về liên minh giai cấp và các tầng lớp trong xã hội được Đảng ta kiên định thực hiện và bổ sung, phát triển, xây dựng nền tảng khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Chính vì vậy, việc nghiên cứu về chủ đề này sẽ giúp cho sinh viên có một kiến thức nền tảng ban đầu để hiểu biết sâu sắc hơn về sự phát triển của đất nước cũng như trên thế giới Đồng thời giúp sinh viên hiểu hơn về những chính sách của Đảng và Nhà Nước trong việc xây dựng đất nước, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc Đây cũng chính là lí do em lựa chọn đề tài này

B N ội dung chính

1 Lý lu ận của chủ nghĩa Mác – Lênin về liên minh giai cấp công nhân

v ới giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động xã hội khác

1.1 Quan niệm của Mác – Lênin về giai cấp, tầng lớp, liên minh giai cấp

tầng lớp

Trước Mác: Trong tác phẩm của sử gia Chie, Ghido, Minhe cho rằng: “Giai cấp

là một tập hợp những người có cùng một chức năng xã hội, cùng một lối sống

hoặc mức sống, cùng một địa vị và uy tín xã hội.” Quan niệm đó chỉ là mơ hồ, không đi vào đặc trưng cơ bản của xã hội Các lý thuyết đó tránh động đến các vấn đề cơ bản đặc biệt là các vấn đề quan hệ sản xuất và tư liệu sản xuất

Trong tác phẩm “Sáng kiến vĩ đại”, Lê Nin định nghĩa: “Người ta gọi là giai cấp, những tập đoàn to lớn gồm những người khác nhau về địa vị của họ trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử, khác nhau về quan hệ

của họ (thường thường thì những quan hệ này được pháp luật quy định và thừa nhận) đối với những tư liệu sản xuất, về vai trò của họ trong tổ chức lao động xã

hội, và như vậy là khác nhau về cách hưởng thụ và về phần của cải xã hội ít nhiều mà họ được hưởng Giai cấp là những tập đoàn người, mà tập đoàn này có

thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác, do các tập đoàn đó có địa vị khác nhau trong một chế độ kinh tế xã hội nhất định”

Giai cấp của thời kì quá độ chủ nghĩa bao gồm: giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, tầng lớp trí thức, tầng lớp doanh nhân, tầng lớp tiểu chủ, tầng lớp thanh niên, phụ nữ,… Mỗi giai cấp có những đặc trưng riêng, giai cấp không

phải là sản phẩm của sản xuất nói chung mà là sản phẩm của hệ thống sản xuất

xã hội nhất định trong lịch sử Mỗi giai cấp về bản chất là thể thống nhất của các

mặt đối lập vì vậy muốn hiểu được đặc trưng của giai cấp phải đặt nó trong hệ

thống các giai cấp đối lập với nó

Liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kì quá độ lên CNXH là sự liên kết,

hợp tác, hỗ trợ nhau giữa các giai cấp, tầng lớp xã hội nhằm thực hiện nhu cầu và lợi ích của các chủ thể trong khối liên minh, đồng thời tạo động lực thực hiện

thắng lợi mục tiêu chủ nghĩa xã hội

1.2 Đặc trưng của giai cấp, tầng lớp

Khác nhau về việc nắm giữ tư liệu sản xuất trong cùng xã hội Đây là đặc trưng quan trọng nhất vì nó chi phối các đặc trưng còn lại Tập đoàn người nào nắm tư liệu sản xuất trở thành giai cấp thống trị xã hội và tất yếu sẽ chiếm giữ

những sản phẩm lao động của các tập đoàn khác Ví dụ: Trong chế độ chiếm hữu

nô lệ bao gồm giai cấp chủ nô và nô lệ Trong chế độ phong kiến bao gồm giai

cấp địa chủ và nông nô Trong chế độ tư bản chủ nghĩa bao gồm giai cấp tư sản

và vô sản Trong đó chủ nô, địa chủ phong kiến, tư bản là những tập đoàn người

nắm giữ nhiều tư liệu sản xuất thì sẽ trở thành giai cấp thống trị Nô lệ, nông nô

và vô sản là giai cấp bị trị

Khác nhau về vai trò quản lý, phân công lao động xã hội: Tập đoàn nào nắm giữ nhiều tư liệu sản xuất thì sẽ trực tiếp tham gia việc phân công quản lý Khác nhau về phân phối sản phẩm: Tập đoàn nào nắm giữ tư liệu sản xuất

sẽ trực tiếp đứng ra phân phối vì vậy sẽ được hưởng nhiều sản phẩm

Khác nhau về địa vị trong nền sản xuất: Tập đoàn nào nắm giữ tư liệu sản xuất trong tay sẽ đứng vị trí cao nhất Như vậy giai cấp không phải là phạm trù

xã hội thông thường mà là phạm trù kinh tế- xã hội có tính chất lịch sử

2 Quan niệm của Mác – Lênin về liên minh các tầng lớp và giai cấp

Từ thực tiễn của các cuộc cách mạng, nhất là từ thực tiễn sinh động của Công xã Pari, C.Mác đã bổ sung cho lý luận của mình về liên minh giai cấp công

nhân và giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động khác - đó là vai trò hết sức quan trọng của giai cấp nông dân không chỉ trong việc giành chính quyền mà cả trong việc giữ chính quyền

2.1 Tính tất yếu

cấp nông dân và các tầng lớp lao động khác vừa là lực lượng sản xuất, vừa là lực lượng chính trị - xã hội to lớn Tuy nhiên, các tầng lớp lao động đều bị bóc lột

Th ứ hai, việc hình thành khối liên minh xuất phát từ chính nhu cầu và lợi

ích kinh tế của các giai cấp, tầng lớp nên các chủ thể của các lĩnh vực nông

nghiệp, dịch vụ, khoa học, công nghệ, … tất yếu phải gắn bó, liên minh chặt chẽ

với nhau để cùng thực hiện nhu cầu và mục đích chung

Th ứ ba, quá trình thực hiện liên minh giai cấp cần liên tục phát hiện ra mâu

thuẫn và có giải pháp kịp thời, phù hợp để giải quyết triệt để mâu thuẫn

2.2 Nội dung của liên minh

Liên minh v ề chính trị

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, sự quản lý của Nhà nước xã hội chủ nghĩa, giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động khác phải thực hiện những nhiệm vụ chính trị, để đạt mục đích là xây dựng chế độ chính trị dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm toàn bộ quyền lực thuộc về nhân dân Trong khối liên minh thì giai cấp công nhân thông qua đội tiền phong giữ vai trò lãnh đạo chính trị tư tưởng để thực hiện và hoàn thành sứ mệnh lịch sử: Xóa bỏ hoàn toàn chế độ áp bức bóc lột tư bản chủ nghĩa, xây dựng thành công

xã hội xã hội chủ nghĩa tiến tới xã hội cộng sản chủ nghĩa

Liên minh giai cấp, tầng lớp phải đặt trong tổng thể nhiệm vụ của hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa Bản thân các giai cấp, tầng lớp trong liên minh đều có

trách nhiệm xây dựng hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa, có quyền tham gia các tổ chức chính trị- xã hội mà mình được phép theo quy định của pháp luật

Liên minh v ề kinh tế

Nội dung kinh tế là nội dung cơ bản, quyết định nhất, là cơ sở vật chất kỹ thuật vững chắc của liên minh trong thời kỳ quá độ Chủ nghĩa Mác-Lênin đã chỉ rõ: xã hội chủ nghĩa muốn chiến thắng chủ nghĩa tư bản phải tạo được cơ sở vật chất- kỹ thuật hiện đại ở trình độ cao vững chắc Vì vậy mà khi giành được chính quyền, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, giai cấp công nhân cùng các giai

cấp tầng lớp khác trong xã hội phải tăng nhanh số lượng của những lực lượng

sản xuất để tạo cơ sở cho sự phát triển của quan hệ sản xuất, đồng thời xây dựng

cơ sở vật chất- kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội Theo V.I.Lenin thì trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, chính trị đã chuyển trọng tâm sang chính trị trong lĩnh vực kinh tế, đấu tranh giai cấp mang lại những nội dung mới , hình thức

mới, do vậy nội dung kinh tế đóng vai trò quan trọng nhất Bởi nó vừa thỏa mãn các nhu cầu, lợi ích kinh tế thiết thân cho các giai cấp, tầng lớp cho xã hội, đồng thời cũng tạo cơ sở, vật chất - kỹ thuật cần thiết cho chủnghĩa xã hội

Nội dung kinh tế của liên minh giai cấp tầng lớp trong thời kỳ quá độ nên

chủ nghĩa xã hội phải được thể hiện trong việc tạo ra quan hệ tác động lẫn nhau

giữa các ngành nghề, các lĩnh vực như công nghiệp - nông nghiệp - khoa học -

kỹ thuật, Quan hệ hỗ trợ này chỉ thành được tạo lập và vững chắc khi quan hệ,

lợi ích kinh tế được giải quyết thích hợp, hài hòa giữa các chủ thể lợi ích trong

khối liên minh

Liên minh v ề văn hóa-xã hội

Một là, chủ nghĩa xã hội xây dựng trên nền sản xuất công nghiệp hiện đại

Vì vậy, cùng nhau hợp tác để có trình độ văn hóa và nghề nghiệp

Hai là, chủ nghĩa xã hội nhằm xây dựng một xã hội nhân văn, nhân đạo, quan hệ giữa con người Vì vậy, cùng nhau hợp tác để quan hệ hữu nghị, giúp đỡ

lẫn nhau

Ba là, cùng nhau hợp tác chủ nghĩa xã hội tao điều kiện cho quần chúng nhân dân lao động tham gia quản lý mọi mặt của xã hội

2.3 Nguyên tắc cơ bản của liên minh

Muốn xây dựng được khối liên minh vững chắc giữa các giai cấp, tầng lớp trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội, ta cần phải đảm bảo những nguyên tắc sau:

hiện liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động khác không có nghĩa là chia quyền lãnh đạo Các giai tầng khác gắn với phương thức sản xuất nhỏ, phân tán, không có hệ tư tưởng độc lập nên giai cấp công nhân phải là giai cấp lãnh đạo

V.I.Lênin khẳng định: "Chỉ có sự lãnh đạo của giai cấp vô sản mới có thế

giải phóng được quần chúng tiểu nông thoát khỏi chế độ nô lệ tư bản và dẫn họ tới chủ nghĩa xã hội"

Nguyên t ắc 2: Phải bảo đảm nguyên tắc tự nguyện. Để liên minh dựa trên

cơ sở tự nguyện cần phải giáo dục, giác ngộ quần chúng nhân dân lao động Có

thực hiện trên tinh thần tự nguyện thì khối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân mới có trở nên bền vững, lâu dài

Nguyên t ắc 3: Kết hợp đúng đắn các lợi ích Giai cấp công nhân và giai cấp

nông dân có những lợi ích cơ bản là thống nhất, bởi vì họ đều là những người lao động, dưới chủ nghĩa tư bản họ đều bị bóc lột Sự thống nhất lợi ích này tạo điều

kiện thực hiện sự liên minh giữa họ Song, giữa giai cấp công nhân và giai cấp nông dân là những chủ thể kinh tế khác nhau Giai cấp công nhân đại diện cho

phương thức sản xuất mới cộng sản chủ nghĩa Giai cấp nông dân gắn với chế độ

tư hữu nhỏ Mà chế độ tư hữu nhỏ thì mâu thuẫn với phương thức sản xuất cộng

sản chủ nghĩa là xóa bỏ chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất Do vậy cần phải quan tâm giải quyết mâu thuẫn này, phải thường xuyên phát hiện những mâu thuẫn

nảy sinh và giải quyết kịp thời, phải chú ý tới những lợi ích thiết thực của nông dân Đảng và Nhà nước phải có chính sách phù hợp với lợi ích của từng giai cấp

tầng lớp, có như thế mới thúc đẩy được sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân

tộc

3.S ự vận dụng của Đảng ta trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân

t ộc ở Việt Nam hiện nay

3.1 Thực trạng khối đại đoàn kết dân tộc trong những năm qua

Trên cơ sở những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin về liên minh giai cấp, tầng lớp, dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng

Cộng sản Việt Nam, tư tưởng liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân

và đội ngũ trí thức đã được hình thành từ rất sớm ở nước ta và được khẳng định qua các kỳ Đại hội của Đảng Ngay từ văn kiện Đại hội lần thứ II của Đảng Lao động Việt Nam năm 1951, Đảng ta đã chỉ rõ: “Chính quyền của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa là chính quyền dân chủ của nhân dân… Lấy liên minh công nhân, nông dân và lao động trí thức làm nền tảng do giai cấp công nhân lãnh đạo”

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam năm 1991, Đảng ta xác định: xây dựng khối liên minh công - nông - trí làm nền tảng cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng sản Việt Nam năm

2011 chẳng những tiếp tục khẳng định tính tất yếu và vai trò của liên minh công

- nông - trí thức trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng tổ quốc Việt Nam xã hội

chủ nghĩa mà còn đặc biệt coi trọng vấn đề này khi đẩy mạnh công nghiệp hóa,

hiện đại hóa đất nước Đại hội chỉ rõ: Động lực chủ yếu để phát triển đất nước là đại đoàn kết toàn dân trên cơ sở liên minh giữa công nhân với nông dân và trí thức do Đảng lãnh đạo Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Đảng ta đã

tiếp tục khẳng đinh: “Đại đoàn kết toàn dân tộc ta là đường lối chiến lược của Cách mạng Việt Nam, là động lực và nguồn lực to lớn trong xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc Tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh giai

cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ tri thức do Đảng lãnh đạo” để lực lượng này thực sự trở thành nền tảng của khối đại đoàn kết dân tộc, vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”

3.2 Quá trình vận dụng của Đảng ta trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân ở Việt Nam hiện nay

3.2.1 Thành tựu đã đạt được

Trong những năm qua mặc dù đất nước còn nhiều khó khăn, thách thức, nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng công cuộc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc nước ta đã và đang đạt được nhiều thành tựu nổi bật:

Khối đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được mở rộng, củng cố và tăng cường trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, thách thức

Mặt trận tổ quốc VN và các đoàn thể nhân dân có đổi mới cả về nội dung

và phương thức hoạt động; phát huy ngày càng tốt hơn vai trò tập hợp, xây dựng

khối đại đoàn kết toàn dân tộc; cùng Đảng, Nhà nước chăm lo, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của nhân dân; tham gia xây dựng Đảng, quản lý nhà nước,

quản lý xã hội; thường xuyên tổ chức phong trào thi đua yêu nước, góp phần tích

cực vào thành tựu chung của đất nước

Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức xây dựng liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức Đại đoàn kết dân tộc trong mặt trận