Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về liên minh giai cấp và sự vận dụng của Đảng trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc ở nước ta hiện nay

ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂNKHOA QUẢN TRỊ MARKETING CLC BÀI TẬP LỚN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC Đề tài: Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về liên minh giai cấp và sự vận dụng của Đảng trong

ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA QUẢN TRỊ MARKETING CLC

BÀI TẬP LỚN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Đề tài:

Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về liên minh giai cấp và sự vận dụng của Đảng trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc ở nước ta hiện nay.

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: TS NGUYỄN VĂN THUÂN

NĂM HỌC, 2021 - 2022

MỤC LỤC

A. PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài 3

2 Mục tiêu đề tài 3

B. PHẦN NỘI DUNG I Lý luận quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về liên minh giai cấp 1 Tính tất yếu của liên minh giai cấp 4

2 Cơ sở khách quan của liên minh giai cấp 5

3 Nội dung của liên minh giai cấp 5

a Kinh tế

6 b Chính trị 6

c Văn hóa - xã hội 6

4 Các nguyên tắc của liên minh giai cấp 7

II Vận dụng của Đảng trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc 1 Nội dung 8

2 Thực trạng 8

a Một số kết quả 8

b Một số vấn đề tồn tại 9

3 Giải pháp

10 C PHẦN KẾT LUẬN 11

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin, vấn đề lý luận về liên minh giai cấp và tầng lớp trong cách mạng xã hội chủ nghĩa là một trong những vấn đề cơ bản, gắn liền với xây dựng chế độ chính trị xã hội chủ nghĩa C.Mác và Ph.Ăngghen đã kết luận rằng các cuộc cách mạng chỉ có thể thu được thắng lợi nếu giai cấp nông dân ủng hộ những cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản, nếu không thì cách mạng của giai cấp vô sản chắc chắn sẽ thất bại

Trước sự biến động phức tạp, khó lường của tình hình thế giới hiện nay; nhất

là sau khi chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, phong trào cách mạng thế giới lâm vào suy thoái, Chủ nghĩa Tư bản tạm thắng thế, việc nhận thức đúng đắn về liên minh giai cấp không chỉ có ý nghĩa lý luận sâu sắc mà còn có ý nghĩa thực tiễn hết sức to lớn, quan trọng với Đảng Cộng Sản nói chung và Đảng Cộng Sản Việt Nam nói riêng

Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, hệ lý luận về liên minh giai cấp và các tầng lớp trong xã hội được Đảng ta kiên định thực hiện và bổ sung, phát triển, xây dựng nền tảng khối đại đoàn kết dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đảng có vị trí, vai trò quan trọng, có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống

xã hội Đảng Cộng Sản Việt Nam không ngừng lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, phát triển tư duy lý luận và năng lực lãnh đạo Nhà nước và xã hội Dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, trở thành một quốc gia ngày càng phát triển, góp phần khẳng định và nâng cao vị thế Việt Nam trong cộng đồng quốc tế

4

2 Mục tiêu đề tài

Thứ nhất, giúp người đọc có cái nhìn đúng đắn hơn về liên minh giai cấp và

sự vận dụng của Đảng trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc…

Thứ hai, giúp nhân dân Việt Nam có những định hướng sâu sắc hơn về Đảng Cộng Sản Việt Nam Từ đó, nâng cao tinh thần dân tộc, định hướng cá nhân; xây dựng đất nước vững mạnh…

B PHẦN NỘI DUNG

I Lý luận quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về liên minh giai cấp

1 Tính tất yếu của liên minh giai cấp

Vào thời kì mà lực lượng đông đảo nhất trong xã hội là giai cấp nông dân thì

việc giai cấp công nhân thực hiện liên kết với giai cấp nông dân là điều tất yếu khách quan của cách mạng XHCN Chính cơ sở khách quan của nó giúp sự liên minh ấy thành hiện thực

C.Mác và Ph.Ăngghen đã nêu ra nhiều lý luận nền tảng giúp định hướng cho cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân đi đến thắng lợi khi nghiên cứu thực tiễn các phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân chống lại sự áp bức, bóc lột của giai cấp tư sản ở châu Âu, nhất là các nước Anh, Pháp từ thế kỷ XIX Trong đó, lý luận về liên minh công - nông là vấn đề mang tính nguyên tắc; nó chỉ ra rằng nhiều cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân thất bại chủ yếu là do giai cấp công nhân

“đơn độc”, không liên minh với giai cấp công nhân

Trong giai đoạn CNTB đã phát triển cao trở thành đế quốc chủ nghĩa, V.I.Lênin đã vận dụng và sáng tạo thành công quan điểm của Mác và Ăngghen và khẳng định rằng liên minh giai cấp là vấn đề mang tính nguyên tắc để đảm bảo cho cuộc thắng lợi của cách mạng XHCN tháng Mười Nga năm 1917 Ông chỉ rõ:

“Nếu không liên minh với nông dân thì không thể có được chính quyền của giai cấp vô sản, không thể nghĩ được đến việc duy trì chính quyền đó… Nguyên tắc cao nhất của chuyên chính là duy trì khối liên minh giữa giai cấp vô sản và nông dân

để giai cấp vô sản có thể giữ được vai trò lãnh đạo và chính quyền nhà nước”

Sự cần thiết của liên minh giai cấp không chỉ từ phía giai cấp vô sản mà còn từ

phía giai cấp nông dân Giai cấp nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khác cũng không thể thoát khỏi ách áp bức bóc lột của giai cấp tư sản, không thể được giải phóng một cách thực sự và triệt để nếu không liên minh với giai cấp vô sản, không trở thành người bạn đồng minh của giai cấp vô sản C Mác khẳng định:

“Đứng trước giai cấp tư sản phản cách mạng đã liên minh lại thì dĩ nhiên là

những phần tử đã được cách mạng hóa của giai cấp tiểu tư sản và của nông dân, phải liên minh với người đại biểu chủ yếu cho những lợi ích cách mạng, tức là giai

cấp vô sản cách mạng” Vì, “ người nông dân thấy rằng giai cấp vô sản thành thị - giai cấp có sứ mệnh lật đổ chế độ tư sản là người bạn đồng minh, người lãnh đạo tự nhiên của mình”

Lịch sử chỉ ra rằng, sự phát triển của phương thức sản xuất công nghiệp ngày càng

mở rộng thì tất yếu giai cấp công nhân sẽ ngày càng tăng lên về số lượng Ngược lại, giai cấp nông dân ngày càng giảm đi Tuy nhiên, đối với những quốc gia khác nhau và thời kỳ lịch sử khác nhau, quá trình này lại diễn ra không đồng đều

Dư ới góc độ chính trị , trong một chế độ xã hội nhất định, chính cuộc đấu tranh

giai cấp của các giai cấp có lợi ích đối lập nhau đặt ra nhu cầu tất yếu khách quan đòi hỏi mỗi giai cấp đứng ở vị trí trung tâm đều phải tìm cách liên minh với các giai cấp, tầng lớp xã hội khác có những lợi ích phù hợp với mình để tập hợp lực lượng thực hiện những nhu cầu và lợi ích chung

Dư ới góc độ kinh tế , xuất phát từ yêu cầu khách quan, quá trình đẩy mạnh

công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển dịch cơ cấu kinh tế tạo nên tính tất yếu về kinh tế của liên minh giai cấp với vai trò là nhân tố quyết định cho sự thắng lợi hoàn toàn của CNXH

Liên minh giai cấp là sự đoàn kết, hợp lực, hợp tác đặc biệt của giai cấp công

nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức nhằm thực hiện nhu cầu và lợi ích của mỗi lực lượng nói riêng và của toàn khối liên minh nói chung; đồng thời góp phần thực hiện lợi ích chung của 1 dân tộc, quốc gia trong sự nghiệp xây dựng CNXH

Từ đó, xuất phát từ lợi ích, mục tiêu chung và vị trí, vai trò của các giai cấp trong

từng giai đoạn lịch sử cùng với yêu cầu đặc điểm kinh tế, chính trị, xã hội mà các giai cấp phải liên minh chặt chẽ, thống nhất với nhau như một lẽ tất yếu

2 Cơ sở khách quan của liên minh giai cấp

Liên minh công nông xuất phát từ mối liên

hệ tự nhiên gắn bó và

sự thống nhất

Liên minh công nông xuất phát từ mối liên

hệ tự nhiên gắn bó và

sự thống nhất

• Xuất phát từ nhu cầu nội tại của cách mạng xã hội chủ nghĩa, tạo nên động lực

• Liên minh công – nông – trí là sự gắn bó thống nhất giữa nông nghiệp, công nghiệp

và khoa học công nghệ trong điều kiện của một nước nông nghiệp đang

Liên minh công –

nông – trí là sự gắn

bó thống nhất giữa

nông nghiệp, công

Liên minh công nông xuất phát từ mối liên hệ tự nhiên gắn bó và sự thống nhất lợi ích cơ bản của giai cấp công nhân và giai cấp nông dân do bản chất của

CNXH quy định Cả hai giai cấp đều là những người lao động bị áp bức vì vậy có

cùng mục tiêu, nguyện vọng muốn giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công

Cách mạng, đảm bảo vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân, là điều kiện

quyết định thắng lợi trong cuộc đấu tranh giành chính quyền và công cuộc cải tạo

và xây dựng xã hội mới

Liên minh công – nông – trí là sự gắn bó thống nhất giữa nông nghiệp, công

nghiệp và khoa học công nghệ trong điều kiện của một nước nông nghiệp đang tiến hành công nghiệp hóa hiện đại hóa

3 Nội dung của liên minh giai cấp

Liên minh giai cấp là liên minh, hợp tác toàn diện trên tất cả các lĩnh vực đời sống

xã hội, các nội dung của liên minh giai cấp có mối liên hệ chặt chẽ và chi phối lẫn nhau

a Kinh tế

Đây là nội dung cơ bản nhất và là nội dung quyết định, là cơ sở vật chất – kỹ thuật của liên minh Nội dung liên minh về kinh tế sinh ra nhằm đảm bảo đúng đắn được các lợi ích, trước hết là lợi ích về kinh tế, bảo đảm tất cả các giai tầng trong

xã hội đều bình đẳng Các lợi ích này không đối kháng nhau, về cơ bản là thống nhất nhưng vẫn thường xảy ra mâu thuẫn Vì vậy, cần nhanh chóng phát hiện ra những muâu thuẫn ấy và giải quyết kịp thời bởi các lợi ích kinh tế là sợi chỉ đỏ xuyên suốt nội dung kinh tế, là chất keo kết dính các giai cấp tầng lớp

Quá trình kết hợp các lợi ích kinh tế được biểu hiện bằng sự tác động qua lại giữa công nghiệp, nông nghiệp, và khoa học công nghệ, đặc biệt là ở quan hệ giữa nhà nước với công nhân, nông dân và trí thức; giữa nghiên cứu, triển khai các kết quả nghiên cứu với việc chăm lo đời sống của đội ngũ trí thức, Các giai cấp cùng nhau thực hiện quyền sở hữu và sử dụng các tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội, tài nguyên của đất nước phục vụ cho lợi ích và cuộc sống của các giai cấp, cùng nhau hợp tác trong quản lý, phát triển sản xuất và phân phối sản phẩm xã hội

b, Chính trị

Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, lợi ích chính trị cơ bản nhất của các giai cấp và tầng lớp trong liên minh Để đạt được mục tiêu và lợi ích đó cần thực hiện khối liên minh giai cấp bền vững, chặt chẽ Thực chất của liên minh

về chính trị là nhằm tập hợp, đoàn kết rộng rãi được tất cả các giai cấp, các tầng lớp trong xã hội nhằm đạt được mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Khối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức cần thực hiện nhằm tạo cơ sở chính trị - xã hội vững chắc cho khối đại đoàn kết toàn dân, tạo thành sức mạnh tổng hợp vượt qua mọi khó khăn thử thách và đập tan mọi âm mưu chống phá sự nghiệp xây dụng CNXH

c, Văn hóa xã hội

Nội dung liên minh về văn hóa xã hội thực chất là đi đến các mục tiêu mọi người đều phải được quyền hưởng thụ một cách công bằng tất cả những thành quả của tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội Với phương châm tất cả vì con người, trước hết mọi người đều phải có công ăn việc làm, không để người lao động thất nghiệp, nhất là lao động ở nông thôn, gia đình thương binh liệt sĩ người

có công với nước, những người đang còn phải gánh chịu hậu quả chiến tranh Đó vừa là một nhiệm vụ của xã hội, vừa có ý nghĩa giáo dục truyền thống, đạo lý, lối sống Sự hợp tác giữa công nhân, nông dân và trí thức là tiền đề để khắc phục sự

khác biệt giữa các giai tầng trong xã hội, giữa thành thị và nông thôn, giữa lao động trí óc và lao động chân tay,

4 Các nguyên tắc của liên minh giai cấp

 Đảm bảo vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân trong khối liên minh Đây

là vấn đề có tính nguyên tắc để có thể từng bước thực hiện mục tiêu, lợi ích của liên minh trên lập trường của giai cấp công nhân

 Đảm bảo nguyên tắc tự nguyện để khối liên minh bền vững, lâu dài

V.I.Lênin đã nhiều lần nhắc nhở những người cộng sản ở Nga là phải bằng những việc làm cụ thể để cho giai cấp nông dân thấy rằng, đi với giai cấp vô sản có lợi hơn đi với giai cấp tư sản, từ đó họ tự nguyện đi với giai cấp công nhân Chỉ khi thực hiện trên tinh thần tự nguyện thì khối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân mới có thể bền vững, lâu dài

 Kết hợp và giải quyết đúng đắn lợi ích của cả các giai cấp trong khối liên

minh, vì xét cho cùng quan hệ giữa các giai cấp và quan hệ giữa các chủ thể

lợi ích, mà trong đó hệ thống lợi ích kinh tế là cơ sở quyết định nhất và nhạy cảm nhất Họ liên kết với nhau trước hết là nhằm thoả mãn các nhu cầu kinh

tế, mưu cầu sự sống và thoát khỏi nghèo nàn

 Giai cấp công nhân và giai cấp nông dân có những lợi ích cơ bản là thống

nhất, bởi họ đều là những người lao động, đều bị bóc lột bởi CNTB.

Sự thống nhất lợi ích này tạo điều kiện thực hiện sự liên minh giữa họ Bên cạnh đó, có những chủ thể kinh tế khác nhau giữa giai cấp công nhân và giai cấp nông dân Giai cấp công nhân đại diện cho phương thức sản xuất mới cộng sản chủ nghĩa trong đó giai cấp nông dân gắn với chế độ tư hữu nhỏ; mà chế độ tư hữu nhỏ thì mâu thuẫn với phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa là xóa bỏ chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất Do vậy cần phải quan tâm giải quyết mâu thuẫn này, phải thường xuyên phát hiện những mâu thuẫn nảy sinh và giải quyết kịp thời, cần chú ý tới những lợi ích thiết thực của nông dân

II Vận dụng của Đảng trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc

1 Nội dung

Đoàn kết là một truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam Đại đoàn kết là vấn đề có ý nghĩa sống còn, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong toàn bộ đường lối chiến lược của cách mạng Truyền thống ấy đã được hun đúc và tôi luyện qua hàng ngàn năm dựng và giữ nước; nó được thử thách qua cuộc đấu tranh với thiên nhiên và các cuộc đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc

Liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức là sự đoàn kết, hợp lực, liên kết của giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức nhằm thực hiện nhu cầu và lợi ích không chỉ của mỗi lực lượng mà còn của

cả khối liên minh; đồng thời góp phần thực hiện lợi ích chung của dân tộc, của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội

Thực tiễn đấu tranh lâu dài đã chứng minh liên minh công – nông - trí là nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, vì đây là cơ sở để tạo ra sức mạnh quyết định, bền vững trong kháng chiến cũng như công cuộc kiến quốc, phát huy hiệu lực cao trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội, tập trung thể hiện sức sống, sức vươn lên của dân tộc

Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước sẽ không trở thành hiện thực, nếu không có nền nông nghiệp phát triển ổn định, vững chắc làm cơ sở - điều không thể tách rời vai trò của giai cấp nông dân Vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn là một thách thức đối với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Trong thời kỳ đổi mới, Đảng ta đã có nhiều nghị quyết chuyên đề về vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn Tiêu biểu là Nghị quyết Hội nghị Trung ương 7 khóa X đã chỉ rõ:

“Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là cơ sở và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm

an ninh quốc phòng; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái của đất nước”

Vì lẽ đó, Đảng ta luôn nhấn mạnh tới việc cần tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa các đoàn thể chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp để xây dựng, củng cố, nâng cao mối quan hệ liên minh công nhân - nông dân - trí thức trong liên doanh sản xuất, kinh doanh nông nghiệp, cũng như trong các vấn đề chính trị, văn hóa xã hội

2 Thực trạng

a, Kết quả đạt được

• Về chính trị: Xây dựng được khối liên minh giai cấp ngày càng vững chắc và

được củng cố phát triển theo sự phát triển của đất nước Sự thống nhất về chính trị và tinh thần ngày càng tăng, hệ tư tưởng Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ngày càng được xác lập vững chắc trong đời sống xã hội Khối liên minh giai cấp vững chắc là cơ sở và là hạt nhân của khối đại đoàn kết dân tộc, đáp dân tộc ta đã đứng vững trước những biến động của thế giới, đứng vững trong

khối đại đoàn kết dân tộc trước những âm mưu chống phá gây chia rẽ của các thế lực thù địch

• Về kinh tế: Kể từ đại hội VI, việc thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng

XHCN đã tạo điều kiện cho mọi tầng lớp và giai cấp có cơ hội, khả năng phát triển sáng tạo, làm giàu một cách chính đáng Điều đó đã giải quyết được lợi ích kinh tế của mỗi giai cấp đồng thời kết hợp lợi ích kinh tế của các giai cấp để đảm bảo cơ

sở cho khối liên minh vững chắc Ngày càng có nhiều hình thức hợp tác liên kết, giao lưu và trong sản xuất trong nhiều lĩnh vực như công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, khoa học kĩ thuật

Năm 2019, nước ta có tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt gần 7,02% một năm, thuộc nhóm nước có tốc độ tăng trưởng cao trong khu vực GDP bình quân đầu người đạt 1.168 USD.

• Về văn hóa - xã hội: Đảng ta luôn coi phát triển kinh tế là cơ sở vật chất để

thực hiện các chính sách xã hội, nhưng mục tiêu xã hội là mục tiêu của hoạt động kinh tế và ngược lại thực hiện các chính sách xã hội lại là động lực để phát triển kinh tế Đồng thời phát triển kinh tế phải gắn liền với phát triển văn hóa, tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái, nâng cao đời sống mọi mặt cho nhân dân

Môi trường sống và làm việc có nhiều chuyển biến rõ nét; tình trạng xử lý nước thải, khí thải, ô nhiễm môi trường và hoạt động quan trắc môi trường được quan tâm và đầu tư có hiệu quả Hệ thống phúc lợi và an sinh xã hội được coi trọng

và từng bước mở rộng Hiện nay, cả nước có 1.904 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tỷ

lệ thất nghiệp chung cả nước là 2,46% Đã hỗ trợ 5,5 nghìn tỷ đồng tặng cho các đối tượng chính sách, người có công, các đối tượng bảo trợ xã hội, bao gồm 3,4 nghìn tỷ đồng quà thăm hỏi và hỗ trợ các đối tượng chính sách; 1,3 nghìn tỷ đồng

hỗ trợ các hộ nghèo và gần 0,8 nghìn tỷ đồng cứu đói, cứu trợ xã hội khác Bên cạnh đó, đã có gần 24 triệu thẻ bảo hiểm y tế, sổ/thẻ khám chữa bệnh miễn phí được phát tặng cho các đối tượng chính sách trên địa bàn cả nước

b, Một số vấn đề tồn tại

- Một số thế lực diễn biến hoà bình vẫn còn hoạt động mạnh mẽ Chúng phối

hợp đồng bộ giữa bên ngoài và bên trong, khai thác triệt để các phần tử bất mãn chống đối nhà nước, nhất là một số tri thức và cán bộ biến chất các phần tử cơ hội chính trị, tập trung xuyên tạc và phủ định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với mưu đồ dùng chính cộng sản chống lại và phản bác chủ nghĩa cộng sản Trọng tâm là làm cho quần chúng nhân dân, kể cả một bộ phận cán bộ, đảng viên

xa rời chủ nghĩa Mác-Lênin, xa rời tư tưởng Hồ Chí Minh