Untitled TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN BÀI T P L NẬ Ớ MÔN CHỦ NGHĨA XÃ H I KHOA H CỘ Ọ ĐỀ TÀI Phân tích vị trí của gia đình trong xã hội? Là một thành viên trong gia đình em thấy mình cần phải có trách nhiệm gì để làm cho gia đình mình thực sự là một tế bào tốt của xã hội, một tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc và sự hài hòa trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên? Họ và tên LÊ QUỐC MINH Lớp DSEB 62 Mã SV 11206097 HÀ NỘI, NĂM 2022 Downloaded by nhung nhung (nhungnguyen949595gmail com).
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
BÀI T P L N Ậ Ớ
ĐỀ TÀI: Phân tích vị trí của gia đình trong xã hội? Là một thành viên trong gia đình em thấy mình cần phải có trách nhiệm gì để làm cho gia đình mình thực sự là một tế bào tốt của xã hội, một tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc và sự hài
hòa trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên?
Họ và tên: LÊ QUỐC MINH Lớp: DSEB 62
Mã SV: 11206097
.
HÀ NỘI, NĂM 2022
Downloaded by nhung nhung (nhungnguyen949595@gmail.com)
Trang 2Table of Contents
L i nói đầầu ờ 2
CH ƯƠ NG I : KHÁI NI M Ệ , V TRÍ VÀ CH C NĂNG C A GIA ĐÌNH Ị Ứ Ủ 3
1.Khái ni m gia đình ệ 3
2.Vị trí c a gia đình trong xã h i ủ ộ 4
3 Ch c năng c b n c a gia đình ứ ơ ả ủ 4
CH ƯƠ NG II : C Ơ Ở S XÂY D NG GIA ĐÌNH TRONG TH I KỲ QUÁ Đ LÊN CH Ự Ờ Ộ Ủ NGHĨA XÃ H I Ộ 6
1 C s kinh tếế - xã h i ơ ở ộ 6
2 Cơ s chính tr xã h i ở ị ộ 6
3 C s văn hóa ơ ở 7
4 Chếế đ hôn nhân tếến b ộ ộ 7
PHÂẦN III: LIÊN H TH C TIÊỄN VÂẤN ĐÊẦ: Ệ Ự XÂY D NG GIA ĐÌNH VI T NAM TRONG Ự Ệ TH I KÌ QUÁ Đ LÊN CH NGHĨA XÃ H I Ờ Ộ Ủ Ộ 8
1.S biếến đ i c a gia đình Vi t Nam trong th i kỳ quá đ lến ch nghĩa xã h i ự ổ ủ ệ ờ ộ ủ ộ 8
2 Ph ươ ng h ướ ng c b n xây d ng và phát tri n gia đình Vi t Nam trong th i ơ ả ự ể ệ ờ kỳ quá đ lến ch nghĩa xã h i ộ ủ ộ 9
PHÂẦN IV : Liên h b n thần ệ ả 9
KÊẤT LU N Ậ 11
Trang 3TÀI LI U THAM KH O Ệ Ả 11
LỜI NÓI ĐẦU
Gia đình là chiếc nôi để hình thành, giáo dục, nuôi dưỡng nhân cách Gia đình là tổ ấm của mỗi người, là nơi chúng ta được yêu thương và chia sẻ tình yêu thương, có vai trò quan trọng, từ định hướng, nuôi dưỡng nhân cách cũng như giáo dục con người từ khi sinh ra đến lúc trưởng thành, trở thành những công dân có ích đóng góp tích cực cho sự phát triển chung của xã hội Vì vậy em chọn đề tài này để hiểu nhiều hơn về các vấn đề gia đình, cơ sở để xây dựng gia đình trong thời kì quá
độ lên chủ nghĩa xã hội và hơn thế là làm rõ vị trí của gia đình trong xã hội
Đối với sự phát triển của xã hội trong bất kỳ giai đoạn phát triển nào, sự vững vàng bền bỉ của nền tảng gia đình cũng sẽ là yếu tố quyết định đến sự giàu mạnh, thịnh vượng của đất nước Gia đình giữ vai trò trung tâm trong đời sống của mỗi con người, là nơi bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần của mỗi cá nhân, là một trong những giá trị xã hội quan trọng bậc nhất của các nước Châu Á, trong đó
có Việt Nam Đối với mỗi quốc gia thì gia đình được coi là “một tế bào xã hội có tính sản sinh” Do vậy sức mạnh trường tồn của quốc gia, dân tộc phụ thuộc rất nhiều vào sự tồn tại và phát triển của gia đình.” Việc quan tâm coi trọng đến yếu
tố gia đình chính là hướng đi đúng đắn cho việc tạo dựng một xã hội phát triển ổn định và bền vững Đúng như C.Mác đã nói: “…hàng ngày tái tạo ra đời sống của bản thân mình, con người bắt đầu tạo ra những người khác, sinh sôi, nảy nở – đó là quan hệ giữa vợ và chồng, cha mẹ và con cái, đó là gia đình” Cho nên yếu tố huyết thống và tình cảm là nét bản chất nhất của gia đình Nhưng, xét rộng hơn và đầy đủ hơn, gia đình không chỉ là một đơn vị tình cảm – tâm lý, mà còn là một tổ chức kinh tế – tiêu dùng, một môi trường giáo dục – văn hóa, một cơ cấu – thiết chế xã hội đặc biệt
Được sự hướng dẫn của giảng viên Nguyễn Thị Hào, em đã chọn nghiên cứu
đề tài : “Phân tích vị trí của gia đình trong xã hội? Là một thành viên trong gia
đình em thấy mình cần phải có trách nhiệm gì để làm cho gia đình mình thực
sự là một tế bào tốt của xã hội, một tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc và sự hài hòa trong dời sống cá nhân của mỗi thành viên?” Mục tiêu cơ bản của việc
nghiên cứu chủ đề này chính là để làm rõ vai trò, giá trị của gia đình trong xã hội
Dù đã rất cố gắng hoàn thành bài tiểu luận nhưng trong quá trình viết không thể
Trang 4tránh khỏi sai sót nên em kính mong nhận được sự góp ý, chỉnh sửa của cô để bài viết này thêm phần hoàn thiện hơn
Em xin trân trọng cảm ơn!
NỘI DUNG
CHƯƠNG I : KHÁI NIỆM , VỊ TRÍ VÀ CHỨC
NĂNG CỦA GIA ĐÌNH
1.Khái niệm gia đình
- Gia đình là một cộng đồng người đặc biệt, có vai trò quyết định đến sự tồn tại và phát triển của xã hội C.Mác và Ph.Ăngghen, khi đề cập đến gia đình đã cho rằng: “Quan hệ thứ ba tham dự ngay từ đầu vào quá trình phát triển lịch sự: hàng ngày tái tạo ra đời sống của bản thân mình, con người bắt đầu tạo ra những người khác , sinh sôi, nảy nở - đó là quan hệ giữa chồng và vợ,cha mẹ và con cái, đó là gia đình”
- Quan hệ hôn nhân là cơ sở, nền tảng hình thành nên các mối quan hệ khác trong gia đình, là cơ sở pháp lý cho sự tồn tại của mỗi gia đình Quan hệ huyết thống là quan hệ giữa những người cùng một dòng máu, nảy sinh từ quan hệ hôn nhân(vợ và chồng) và quan hệ huyết thống (cha mẹ và con cái
- Gia đình là một hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt, được hình thành, duy trì và củng cố chủ yếu dựa trên cơ sở hôn nhân, quan hệ huyết thống và quan hệ nuôi dưỡng, cùng với những quy định về quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình
2.Vị trí của gia đình trong xã hội
A.
Gia đình là tế bào của xã hội:
- Điều này chúng ta luôn luôn khẳng định và dù trong hoàn cảnh nào, xã hội
Trang 5nào nó vẫn luôn luôn đúng Nó nói lên mối quan hệ mật thiết giữa gia đình và xã hội, quan hệ đó giống như sự tương tác hữu cơ của quá trình trao đổi chất, duy trì
sự sống của cơ thể Xã hội (cơ thể) lành mạnh tạo điều kiện cho các gia đình tiến
bộ, gia đình (tế bào) hạnh phúc góp phần cho sự phát triển hài hòa của xã hội Nhưng xã hội ấy lại tồn tại thông qua các hình thức kết cấu và quy mô gia đình Mỗi gia đình hạnh phúc, hòa thuận thì cả cộng đồng xã hội tồn tại và vận động một cách êm thấm
B.Gia đình là tổ ấm, mang lại các giá trị hạnh phúc, sự hài hòa trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên:
- Gia đình là tổ ấm, mang lại các giá trị hạnh phúc, sự hài hòa trong đời sống của mỗi thành viên, mỗi công dân của xã hô ̣i Chỉ trong gia đình, mới thể hiê ̣n mối quan hê ̣ tình cảm thiêng liêng giữa vợ và chồng, cha mẹ và con cái
- Gia đình là nơi nuôi dưỡng, chăm sóc những công dân tốt cho xã hô ̣i Sự hạnh phúc gia đình là tiền đề để hình thành nên nhân cách tốt cho những công dân của xã hô ̣i Vì vâ ̣y muốn xây dunwjg xã hô ̣i thì phải chú trọng xây dựng gia đình
Hồ chủ tịch nói: “Gia đình tốt thì xã hô ̣i tốt, nhiều gia đình tốt cô ̣ng lại thì làm cho
xã hô ̣i tốt hơn”
C.
Gia đình là cầu nối giữa cá nhân và xã hội:
- Gia đình là cộng đồng xã hội đầu tiên mà mỗi cá nhân sinh sống, có ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi cá nhân
- Mỗi cá nhân chỉ có thể sinh ra trong gia đình Không thể có con người sinh
ra từ bên ngoài gia đình Gia đình là môi trường đầu tiên có ảnh hưởng rất quan trọng đến sự hình thành và phát triển tính cách của mỗi cá nhân Và cũng chính trong gia đình, mỗi cá nhân sẽ học được cách cư xử với người xung quanh và xã
hô ̣i
3 Chức năng cơ bản của gia đình
Chức năng tái sản xuất ra con người:
- Đây là chức năng riêng có của gia đình, nhằm duy trì nòi giống, cung cấp sức lao đô ̣ng cho xã hô ̣i, cung cấp công dân mới, người lao đô ̣ng mới, thế
hê ̣ mới đảm bảo sự phát triển liên tục và trường tồn của xã hô ̣i loài người
- Chức năng này đáp ứng nhu cầu của xã hô ̣i và nhu cầu tự nhiên của con người Nhưng khi thực hiê ̣n chức năng này cần dựa vào trình đô ̣ phát triển
Trang 6kinh tế – xã hô ̣i của mỗi quốc gia và sự gia tăng dân số để có chính sách phát triển nhân lực cho phù hợp Vì vậy, tùy theo từng nơi, phụ thuộc vào nhu cầu của xã hội, chức năng này được thực hiện theo xu hướng hạn chế hay khuyến khích
Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục:
- Nô ̣i dung của giáo dục gia đình bao gồm cả tri thức, kinh nghiê ̣m, đạo đức, lối sống, nhân cách, thẩm mỹ … phương pháp giáo dục gia đình cũng đa dạng, song chủ yếu bằng phương pháp nêu gương, thuyết phục về lối sống, gia phong của gia đình truyền thống
- Chủ thể giáo dục gia đình chủ yếu là cha mẹ, ông bà đối với con cháu, cho nên giáo dục gia dình con bao hàm cả tự giáo dục
Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng:
- Đây là chức năng cơ bản của gia đình, bao gồm hoạt đô ̣ng sản xuất kinh doanh và hoạt đô ̣ng tiêu dùng để thõa mãn các yêu cầu của mỗi thành viên của gia đình Sự tồn tại của kinh tế gia đình còn phát huy mô ̣t cách có hiê ̣u quả mọi tiềm năng về vốn, sức lao đô ̣ng của từng gia đình, tăng thêm của cải cho gia đình và cho
xã hô ̣i
- Trong thời kỳ quá đô ̣ lên chủ nghĩa xã hội, với sự tồn tại của nền kinh tế nhiều thành phần, các gia đình đã trở thành mô ̣t đơn vị kinh tế tự chủ Đảng và Nhà nước đã đề ra các chính sách kinh tế – xã hô ̣i tạo mọi điều kiê ̣n cho cách gia đình làm giàu chính đáng từ lao đô ̣ng của mình Ở nước ta hiê ̣n nay, kt gia đình được đánh giá đúng với vai trò của nó Đảng và Nhà nước có những chính sách khuyến khích và bảo vê ̣ kt gia đình, vì vâ ̣y mà đời sồng của gia đình và của xã hô ̣i được cải thiê ̣n đáng kể
Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý:
- Nhờ vào quan hệ hôn nhân và quan hệ huyết thống nên thành viên gia đình
có tình yêu thương và ý thức, trách nhiệm với nhau Chính vì vậy, gia đình là nơi
để mỗi được chăm sóc cả về vật chất lẫn tinh thần, được thỏa mãn nhu cầu tình cảm, cân bằng tâm lý, giải tỏa ức chế từ các quan hệ xã hội
- Không phải ngẫu nhiên người ta gọi gia đình với cách gọi yêu thương, trìu mến, ấm áp Trong gia đình người già được chăm sóc khỏe mạnh, vui vẻ lạc quan, truyền lại cho con cháu vốn sống, cách ứng xử đẹp Nơi đó, con cái biết yêu kính, vâng lời cha mẹ, vợ chồng quan tâm chia sẻ vui buồn cực nhọc với nhau Ở đó,
Trang 7mỗi người cảm nhận được sự gần gũi, thân thương từ khoảng sân, mái nhà, chiếc giường đến những quan hệ họ hàng thân thiết
TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ
HỘI
1 Cơ sở kinh tế - xã hội
Là sự phát triển của lực lượng sản xuất và tương ứng trình độ của lực lượng sản xuất là quan hệ sản xuất mới- quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa
V.I.Lênnin đã viết: “Bước thứ hai và là bước chủ yếu là thủ tiêu chế đô ̣ tư hữu về ruô ̣ng đất, công xưởng và nhà máy Chính như thế và chỉ có như thế mới
mở được con đường giải phóng hoàn toàn và thâ ̣t sự cho phụ nữ, mới thủ tiêu được
“chế đô ̣ nô lê ̣ gia đình” nhờ có viê ̣c thay thế nền kinh tế gia đình cá thể bằng nền kinh tế xã hô ̣i hóa quy mô lớn”
2 Cơ sở chính trị xã hội
Cơ sở chính trị để xây dựng gia đình trong thời kỳ quá đô ̣ lên chủ nghĩa xã
hô ̣i là viê ̣c thiết lâ ̣p chính quyền nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao
đô ̣ng, nhà nước xã hô ̣i chủ nghĩa Trong đó, lần đầu tiên trong lịch sử, nhân dân lao
đô ̣ng được thực hiê ̣n quyền lực của mình không có sự phân biê ̣t giữa nam và nữ Nhà nước cũng chính là công cụ xóa bỏ những luâ ̣t lê ̣ cũ kỹ, lạc hâ ̣u, đè nặng lên vai người phụ nữ đồng thời thực hiê ̣n viê ̣c giải phóng phụ nữ và bảo vê ̣ hạnh phúc gia đình
Nhà nước xã hô ̣i chủ nghĩa với tính cách là cơ sở của viê ̣c xây dựng gia đình trong thời kỳ quá đô ̣ lên chủ nghĩa xã hô ̣i, thể hiê ̣n rõ nét nhất ở vai trò của hê ̣ thống pháp luâ ̣t, trong đó có Luâ ̣t Hôn nhân và Gia đình cùng với hê ̣ thống chính
Trang 8sách xã hô ̣i đảm bảo lợi ích của công dân, các thành viên trong gia đình, đảm bảo
sự bình đẳng giới, chính sách dân số, viê ̣c làm, y tế, bảo hiểm xã hô ̣i… Hê ̣ thống pháp luâ ̣t và chính sách xã hô ̣i đó vừa định hướng vừa thúc đẩy quá trình hình thành gia đình mới trong thời kỳ quá đô ̣ đi lên chủ nghĩa xã hô ̣i Chừng nào và ở đâu, hê ̣ thống chính sách, pháp luâ ̣t chưa hoàn thiê ̣n thì viê ̣c xây dựng gia đình và đảm bảo hạnh phúc gia đình còn hạn chế
3 Cơ sở văn hóa
Trong thời kỳ quá đô ̣ lên chủ nghĩa xã hô ̣i, cùng với những biến đổi căn bản trong đời sống chính trị, kinh tế, thì đời sống văn hóa, tinh thần cũng không ngừng biến đổi Những giá trị văn hóa được xây dựng trên nền tảng hê ̣ tư tưởng chính trị của giai cấp công nhân từng bước hình thành và dần dần giữ vai trò chi phối nền tảng văn hóa, tinh thần của xã hô ̣i, đồng thời những yếu tố văn hóa, phong tục tâ ̣p quán, lối sống lạc hâ ̣u do xã hô ̣i cũ để lại từng bước bị loại bỏ
4 Chế độ hôn nhân tiến bộ
Hôn nhân tự nguyện:
Đảm bảo cho nam nữ có quyền tự do trong việc lựa chọn người kết hôn, không chấp nhận sự áp đặt từ cha mẹ
Bao hàm quyền tự do ly hôn khi tình yêu không còn nhưng không khuyến khích việc ly hôn
Hôn nhân một vợ, một chồng, vợ chồng bình đẳng:
Đây là điều kiện để đảm bảo hạnh phúc gia đình, đồng thời phù hợp với quy luật tự nhiên, tâm lý, tình cảm, đạo đức con người
Vợ chồng bình đẳng trong quyền lợi và nghĩa vụ trong mọi vấn đề cuộc sống gia đình
Hôn nhân được đảm bảo về pháp lý:
Thực hiê ̣n thủ tục pháp lý trong hôn nhân, là thể hiê ̣n sự tôn trọng trong tình tình yêu, trách nhiê ̣m giữa nam và nữ, trách nhiê ̣m của cá nhân với gia đình và xã
hô ̣i và ngược lại Đây cũng là biê ̣n pháp ngăn chặn những cá nhân lợi dụng quyền
tự do kết hôn, tự do ly hôn để thảo mãn những nhu cầu không chính đáng, để bảo
vê ̣ hạnh phúc của cá nhân và gia đình Thực hiê ̣n thủ tục pháp lý trong hôn nhân không ngăn cản quyền tự do kết hôn và tự do ly hôn chính đáng, mà ngược lại, là
cơ sở để thực hiê ̣n những quyền đó mô ̣t cách đầy đủ nhất
Trang 9PHẦN III: LIÊN HỆ THỰC TIỄN VẤN ĐỀ: XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VIỆT NAM TRONG THỜI KÌ
QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
1.Sự biến đổi của gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Biến đổi quy mô, kết cấu của gia đình:
- Gia đình Việt Nam được coi là gia đình quá độ trong bước chuyển biến từ xã
hội nông nghiệp cổ truyền sang xã hội công nghiệp hiện đại
- Gia đình hạt nhân đang trở nên phổ biến ở các đô thị thay thế cho gia đình
truyền thống; quy mô gia đình Việt Nam ngày càng thu nhỏ, đáp ứng được những nhu cầu và điều kiện của thời đại mới đặt ra
- Khó khăn: Tạo ra trở ngại trong việc gìn giữ tình cảm cũng như các giá trị
văn hóa truyền thồng của gia đình mình
Biến đổi các chức năng của gia đình:
- Chức năng tái sản xuất ra con người: Do chính sách kế hoạch hóa gia đình
và đô thị hóa, số con trong mỗi gia đính giảm đi và nhiều hộ gia đình quyết định không có con Tư tưởng cần con trai nối dõi cũng đã thuyên giảm
- Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng:
+ Từ kinh tế tự cấp túc thành kinh tế hàng hóa
+ Từ đơn vị kinh tế mà đặc trưng là sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu thị trường quốc gia thành tổ chức kinh tế của nền thị trường hiện đại
Biến đổi chức năng giáo dục(xã hội hóa):
- Nội dung giáo dục gia đình hiện nay không chỉ nặng về giáo dục đạo đức,
ứng xử mà hướng đến giáo dục kiến thức khoa học hiện đại, trang bị công cụ
để con cái hòa nhập với thế giới
- Có sự phát triển của hệ thống giáo dục xã hội, cùng với sự phát triển kinh tế
hiện nay, vai trò giáo dục của các chủ thể trong gia đình có xu hướng giảm
- Tuy nhiên, có sự gia tăng về các hiện tượng tiêu cực trong xã hội và nhà
trường
Biến đổi chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm:
- Nhu cầu thoả mãn tâm lý – tình cảm tăng do gia đình có xu hướng chuyển từ
đơn vị kinh tế sang đơn vị tình cảm, tác động đến sự tồn tại, bền vững của hôn nhân và hạnh phúc của gia đình Tác động của công nghiệp hóa và toàn cầu hóa dẫn tới sự phân hóa giàu ngèo
Trang 10- Vấn đề đặt ra là cần thay đổi tâm lý truyền thống về vai trò của con trai, tạo
dựng quan niệm bình đẳng giữa con trai và con gái trong trách nhiệm nuôi dưỡng, chăm sóc cha mẹ và thờ phụng tổ tiên; có những biện pháp an toàn tình dục, giới tính,
Sự biến đổi quan hệ gia đình:
- Biến đổi quan hệ hôn nhân và vợ chồng
+ Quan hệ vợ chồng – gia đình lỏng lẻo, gia tăng tỷ lệ ly hôn
+ Quyền lực trong gia đình thuộc về người đàn ông
- Biến đổi quan hệ giữa các thế hệ, các giá trị chuẩn mực văn hóa gia đình
+ Phó mặc việc dạy dỗ trẻ em cho nhà trường
+ Người cao tuổi đối mặt với sự cô đơn, thiếu thốn tình cảm
+ Mâu thuẫn giữa các thế hệ do sự khác biệt về tuổi tác
2 Phương hướng cơ bản xây dựng và phát triển gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
- Một là, tăng cường sư lãnh đão của Đảng, nâng cao nhận thức của xã hội về
xây dựng và phát triển gia đình Việt Nam
- Hai là, đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, kinh
tế hộ gia đình
- Ba là, kế thừa những giá trị của gia đình truyền thống đồng thời tiếp thu
những tiến bộ của nhân loại về gia đình trong xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay
- Bốn là, tiếp tục phát triển nâng cao chất lượng phong trào xây dựng gia đình
văn hóa
Là một thành viên trong gia đình, trước tiên bản thân em trong thời điểm hiện tại phải cố gắng học thật giỏi, tập trung phát triển sự nghiệp và tương lai, để
có thể bù đắp lại cho bố mẹ Hơn thế nữa, là một người đàn ông trong gia đình, em hiểu được trách nghiệm của mình là xây dựng và duy trì tổ ấm no đủ, hạnh phúc
Vì vậy, thời điểm hiện tại em cần cố gắng tập trung cho tương lai của mình, bắt đầu
có sự lo lắng và trách nghiệm cho cuộc sống riêng của mình Bởi để một tổ ấm có thể hạnh phúc và ngập tràn tiếng cười, thì vật chất và sự nghiệp là không thể thiếu