Lý luận của lênin về độc quyền nhà nước trong chũ nghĩa tư bản liên hệ thực tiễn

1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TIỂU LUẬN CUỐI KỲ Lý luận của Lênin về độc quyền nhà nước trong chủ nghĩa tư bản Liên hệ thực tiễn MÃ MÔN HỌC MÃ LỚP LLCT120205 22 2 17CLC NHÓM THỰC HIỆN CocaCola Thứ 2 tiết 1 2 GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN ThS Trần Ngọc Chung Tp Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2022 2 DANH SÁCH NHÓM THAM GIA VIẾT TIỂU LUẬN HỌC KÌ II, NĂM HỌC 2021 2022 Nhóm CocaCola Thứ 2 tiết 1 2 Tên đề tài Lý luận của Lênin v.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

************

Lý luận của Lênin về độc quyền nhà

nước trong chủ nghĩa tư bản Liên hệ

DANH SÁCH NHÓM THAM GIA VIẾT TIỂU LUẬN

HỌC KÌ II, NĂM HỌC: 2021-2022

Nhóm CocaCola Thứ 2 - tiết: 1-2

Tên đề tài: Lý luận của Lênin về độc quyền nhà nước trong chủ nghĩa tư bản Liên hệ thực

tiễn.

STT

VIÊN

TỶ LỆ

% HOÀN THÀNH

SĐT

1 Trần Thị Thùy Dương 21116341 100%

2 Phạm Ngọc Quỳnh Đan 21116057 100%

3 Trần Thái Vân Hà 21116064 100%

4 Phan Văn Lộc 21116358 100%

5 Lê Thị Yến Nhi 21116363 100%

6 Bùi Trọng Tấn 21116113 100%

7 Trịnh Ngọc Thư 21116124 100%

8 Đỗ Thị Mỹ Trinh 21116377 100%

9 Trương Thị Thanh Trúc 21116379 100%

10 Trần Thị Hoàng Yến 21116140 100%

Ghi chú:  Tỷ lệ % = 100%  Trưởng nhóm: Phạm Ngọc Quỳnh Đan Nhận xét của giáo viên:

Ngày tháng năm

Giáo viên chấm điểm

MỤC LỤC

I PHẦN MỞ ĐẦU……… ……… … 4

1 Lý do chọn đề tài……… 4

2 Mục tiêu nghiên cứu……….5

3 Đối tượng nghiên cứu 5

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CỦA V.LÊNIN VỀ ĐỘC QUYỀN TRONG CHỦ NGHĨA TƯ BẢN……… 6

1.1 Nguyên nhân hình thành và sự phát triển của bản chất độc quyền trong chủ nghĩa tư bản 6

1.1.1 Sự phát triển của trình độ phát triển hoá lực lượng sản xuất 6

1.1.2 Sự phát triển của phân công lao động 7

1.1.3 Sự thống trị của độc quyền 7

1.1.4 Sự bành trướng của các liên minh độc quyền quốc tế 7

1.2 Bản chất của độc quyền nhà nước trong chủ nghĩa tư bản 8

1.2.1 Là một nấc thang phát triển mới của chủ nghĩa tư bả2 8

1.2.2.Sự ra đời của chủ nghĩa tư bản độc quyền vẫn không làm thay đổi được bản chất của chủ nghĩa tư bản 9

CHƯƠNG 2: NHỮNG BIỂU HIỆN CHỦ YẾU CỦA ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC TRONG CHỦ NGHĨA TƯ BẢN 10

2.1 Sự kết hợp về nhân sự giữa tổ chức độc quyền và bộ máy Nhà nước tư sản 10

2.2 Sự hình thành và phát triển sở hữu Nhà nước 11

2.3 Sự điều tiết kinh tế của Nhà nước tư bản 12

CHƯƠNG 3: LIÊN HỆ THỰC TIỄN VẤN ĐỀ ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 14

II KẾT LUẬN……… 19

III PHỤ LỤC 20

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 22

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Sau giai đoạn tự do cạnh tranh, chủ nghĩa tư bản phát triển thành giai đoạn cao hơn là chủ nghĩa tư bản độc quyền và sau đó là chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước Giai đoạn độc quyền là sự tiếp nối trực tiếp của giai đoạn trước và thực chất là một bước mới của quá trình phát triển và cải biến cơ bản về lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất nhằm thích ứng với nhu cầu của thế giới và những biến động về tình hình kinh tế chính trị toàn cầu từ cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX cho đến nay

Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước là nấc thang phát triển mới của chủ nghĩa tư bản độc quyền (chủ nghĩa đế quốc) Nó là sự thống nhất của ba quá trình gắn bó chặt chẽ với nhau: tăng sức mạnh của các tổ chức độc quyền, tăng vai trò can thiệp của nhà nước vào kinh tế, kết hợp sức mạnh kinh tế của độc quyền tư nhân với sức mạnh chính trị của nhà nước trong một thể thống nhất và bộ máy nhà nước phụ thuộc vào các tổ chức độc quyền

Như vậy, chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước là một quan hệ kinh tế, chính trị, xã hội chứ không phải là một chính sách trong giai đoạn độc quyền của chủ nghĩa tư bản

Hiện nay, nhận thức về độc quyền kinh doanh ở nước ta còn nhiều mâu thuẫn, vai trò quan trọng của Nhà nước đối với nền kinh tế chưa được thừa nhận nên chưa có các quy định,

cơ quan kiểm soát hành vi của Chính phủ liên quan đến cạnh tranh và độc quyền Ngoài ra,

tư tưởng bỏ qua kinh tế tư nhân cũng có tác động tiêu cực đến môi trường cạnh tranh

Trên những cơ sở mâu thuẫn ấy nên hôm nay nhóm COCACOLA_17CLC quyết định

chọn đề tài: “ Lý luận của LENIN về độc quyền nhà nước trong Chủ nghĩa tư bản và liên hệ thực tế” để có thể làm sáng tỏ hơn về nguồn gốc, nguyên nhân, bản chất của độc

quyền từ đó hạn chế được những mâu thuẫn trong nền kinh tế

Vì là sinh viên năm nhất, thời gian nghiên cứu đề tài có hạn, kiến thức chưa đủ

sâu nên không tránh khỏi những thiếu sót trong quá trình hoàn thành bài tiểu luận.Chúng

em mong thầy có thể bỏ qua những thiếu sót và hy vọng nhận được sự góp ý từ thầy để bài tiểu luận này có thể đạt đến sự hoàn chỉnh Một lần nữa chúng em xin cảm ơn thầy

và mong muốn kết quả nghiên cứu từ đề tài thảo luận này của tụi em có thể giúp ích

được trong việc khắc phục nhược điểm và những mâu thuẫn để phát triển và hoàn thiện nền kinh tế đất nước ngày càng vững mạnh

Toan bo van ban: CANH DEU KHONG: canh le trai

Giãn dòng: 1.5 lines

2 Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu cho phần lý thuyết: Dựa trên lý thuyết của chủ nghĩa Mác Lênin, đề tài này

cung cấp hệ thống kiến thức lý luận về độc quyền nhà nước trong nền kinh tế tư bản chủ nghĩa Dựa vào đó đi sâu tìm hiểu những vấn đề của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước, chỉ ra được bản chất và ý nghĩa của độc quyền nhà nước trong chủ nghĩa tư bản, hiểu được tầm quan trọng của Nhà nước trong việc điều hành kinh tế

=> Thông qua chủ đề này, chúng ta có thể hiểu được bối cảnh kinh tế thế giới với những đặc điểm mới và hình thành tư duy thích ứng với bối cảnh thế giới không ngừng thách thức

• Mục tiêu cho phần liên hệ thực tiễn:

=> Rút ra bài học, kinh nghiệm từ những liên hệ thực tiễn để dễ dàng và thuận lợi cho

việc vận dụng những thành tựu của thực tiễn vào trong việc phát triển và vận hành nền

kinh tế đất nước

3 Đối tượng nghiên cứu:

 Đối tượng NC của phần lý thuyết:

- Đặc điểm và những biểu hiện mới của CNTB độc quyền và CNTB độc quyền nhà nước

- Nguyên nhân, bản chất và biểu hiện của CNTB độc quyền

- Sự ra đời và bản chất của CNTB độc quyền nhà nước

- Những mâu thuẫn và xu thế vận động của CNTB hiện nay

 Đối tượng NC của phần liên hệ

- Tìm hiểu ý nghĩa phương pháp luận của việc nghiên cứu CNTB độc quyền Nhà nước

ta hiện nay

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CỦA V.LÊNIN VỀ ĐỘC QUYỀN TRONG CHỦ NGHĨA

TƯ BẢN

1.1 Nguyên nhân ra đời và phát triển của độc quyền nhà nước trong chủ nghĩa tư bản

Theo V.I.Lênin, sự phát triển của chủ nghĩa tư bản độc quyền, đến mức độ nhất định, tất yếu dẫn tới sự hình thành chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước Đấy là một khuynh hướng tất yếu Mặt khác, khi chỉ đến những năm giữa thế kỉ XX, chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước mới trở thành một thực thể rõ ràng và là một đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa tư bản hiện đại

Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước đã thể hiện một trình độ phát triển mới của chủ nghĩa tư bản Ở đó về mặt kinh tế, độc quyền phát triển lên trình độ cao hơn – độc quyền nhà nước

Độc quyền nhà nước là kiểu độc quyền mà trong đó nhà nước thực hiện nắm giữ

vị thế độc quyền trên cơ sở duy trì sức mạnh của các tổ chức độc quyền ở nhiều lĩnh vực then chốt của nền kinh tế để tạo ra sức mạnh vật chất cho sự ổn định của chế độ chính trị

xã hội ứng với điều kiện phát triển, thúc đẩy nhất định trong các thời kỳ lịch sử

Độc quyền nhà nước thể hiện tính phổ biến trong nền kinh tế thị trường Để duy trì sức mạnh của mình thì giữa các quốc gia, ở các mức độ khác nhau luôn nắm giữ những

vị thế độc quyền theo phạm vi nhất định Tuỳ vào trình độ phát triển mà có thể xuất hiện

ở các mức độ khác nhau Và trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa, độc quyền nhà nước được xây dựng và hình thành trên cơ sở cộng sinh giữa độc quyền tư nhân, độc quyền nhóm và sức mạnh kinh tế của nhà nước, sự chi phối của tàng lớp tư bản độc quyền (đặc biệt là cùa tư bản tài chính) đối với bộ máy nhà nước

Độc quyền nhà nước trong chủ nghĩa tư bản ra đời do những nguyên nhân chủ yếu sau:

1.1.1 Sự phát triển của trình độ xã hội hóa lực lượng sản xuất

Tích tụ và tập trung nguồn lực vốn càng nhiều càng lớn thì tích tụ và tập trung sản xuất càng cao, dẫn đến những cơ cấu kinh tế to lớn đòi hỏi cần phải có một sự điều tiết

từ một trung tâm đối với việc sản xuất và phân phối

Sự mở rộng, phát triển của trình độ xã hội hoá lực lượng sản xuất đã sinh ra yêu cầu khách quan là Nhà nước với tư cách đại biểu cho toàn bộ xã hội cần phải quản lý nền kinh tế Và ở trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa, sản xuất càng được chú trọng nâng cao thì lực lượng sản xuất xã hội hoá ngày càng nhiều, thế nhưng quan hệ sản xuất lại dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất, vì vậy tất yếu đòi hỏi cần có một hình thức mới của quan hệ sản xuất để mở đường cho lực lượng sản xuất có thể tiếp tục tăng trưởng.Hình thức mới của quan hệ sản xuất đó chính là độc quyền trong nhà nước

1.1.2 Sự phát triển của phân công lao động xã hội

Sự phát triển của phân công lao động xã hội dẫn đến sự xuất hiện một số ngành mới có vai trò quan trọng trong phát triển nền kinh tế xã hội, thế nhưng các tổ chức độc quyền tư nhân không thể hoặc không muốn đầu tư vì vốn đầu tư lớn, lại còn thu hồi vốn chậm và lợi nhuận thấp, nhất là các ngành trong kết cấu hạ tầng như năng lượng, giao thông vận tải, giáo dục, nghiên cứu khoa học cơ bản,

Do đó, nhà nước sẽ phải đứng ra đảm nhận vai trò phát triển các ngành đó, nhằm tạo điều kiện cho các tồ chức độc quyền tư nhân kinh doanh các ngành khác có nhiều lợi

ích hơn

1.1.3 Sự thống trị của độc quyền

Sự thống trị của độc quyền tư nhân dẫn đến gia tăng sự phân hóa giàu nghèo và càng làm sâu sắc thêm sự mâu thuẫn giai cấp trong xã hội Khi ở trong điều kiện bất lợi như thế thì đòi hỏi nhà nước phải có những chính sách xã hội để xoa dịu những mâu thuẫn đó, ví dụ như là các chính sách trợ cấp cho người thất nghiệp, điều tiết sự thu nhập quốc dân, không những thế Nhà nước còn phải phát triển phúc lợi xã hội để duy trì sự ổn định chế độ chính trị và trật tự xã hội

1.1.4 Sự bành trướng của các liên minh độc quyền quốc tế

Cùng với xu hướng quốc tế hoá đời sống kinh tế, sự “ mở rộng phạm vi tác động” của các liên minh độc quyền quốc tế đã vấp phải những hàng rào quốc gia dân tộc và xung đột lợi ích với các đối thù trên nền thị trường thế giới Tình hình đó đòi hỏi cần phải có sự điều tiết các quan hệ chính trị và kinh tế quốc tế, trong đó không thể quên vai trò của nhà nước

Song việc thi hành chủ nghĩa thực dân mới và sự tác động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại cũng đòi hỏi có sự can thiệp của nhà nước vào tương lai và đời sống kinh tế

1.2 Bản chất của độc quyền nhà nước trong chủ nghĩa tư bản:

Bản chất của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước là sự kết hợp khả năng của các

tổ chức độc quyền tư nhân với sức mạnh vô cùng to lớn của nhà nước tư sản thành một thiết chế và thể chế thống nhất với nhau Trong đó nhà nước tư sản bị phụ thuộc vào các

tổ chức độc quyền và can thiệp vào các hoạt động kinh tế để bảo vệ lợi ích của tổ chức độc quyền và cứu nguy cho chủ nghĩa tư bản Về cốt lõi, chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước vẫn là chính nó, chịu sự chi phối, áp đặt của quy luật giá trị thặng dư, mặc dù

nó đã thay đổi nhiều hơn so với chủ nghĩa tư bản trong thời kỳ cạnh tranh tự do

1.2.1 Là một nấc thang phát triển mới của chủ nghĩa tư bản

Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước là bước đệm phát triển mới của nền chủ nghĩa

tư bản độc quyền Đó là sự kết hợp của ba quá trình, đó là: tăng trưởng về quyền lực của các tổ chức độc quyền; tăng cường vai trò và khả năng can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế thị trường; Kết hợp sức mạnh kinh tế tài chính của độc quyền tư nhân với sức mạnh chính trị của nhà nước

Mặc dù đang ở giai đoạn vô cùng phát triển nhưng nó vẫn chưa thoát khỏi chủ nghĩa

tư bản độc quyền Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước chỉ là một bước tiến của chủ nghĩa tư bản độc quyền sơ khai

Đặc điểm nổi bật nhất của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước chính là sự can thiệp và điều tiết của nhà nước đối với nền kinh tế Mặc dù nhà nước đã can thiệp và điều tiết nền kinh tế ở một mức độ nào đó trong giai đoạn đầu của chủ nghĩa tư bản độc quyền, nhưng hoạt động thống trị vẫn là bàn tay vô hình hoặc sự can thiệp gián tiếp của nhà nước Chẳng hạn, ngay ở giai đoạn nhà nước điều tiết gián tiếp các quan hệ kinh tế thông qua thuế, xâm lược nước ngoài để mở rộng thị trường độc quyền

Vì vậy chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước không phải là một chế độ kinh tế mới

so với chủ nghĩa tư bản, chứ chưa nói đến một chế độ tư bản mới mới so với chủ nghĩa

tư bản độc quyền Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước là chủ nghĩa tư bản độc quyền

có sự can thiệp và điều tiết của nhà nước vào nền kinh tế, là sự kết hợp giữa quyền lực của tư bản độc quyền và quyền lực của nhà nước trong nền kinh tế

1.2.2 Sự ra đời của chủ nghĩa tư bản độc quyền vẫn không làm thay đổi được bản chất của chủ nghĩa tư bản

Chủ nghĩa tư bản độc quyền là những khái niệm trong đó có các tổ chức tư bản độc quyền ở hầu hết các ngành nghề hay là lĩnh vực của nền kinh tế và tổ chức này đang kiểm soát sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế

Bản chất của tư bản là quan hệ bóc lột trong đó giai cấp tư sản đã chiếm lấy giá trị thặng

dư bởi giai cấp công nhân sáng tạo ra Sự ra đời của chủ nghĩa tư bản độc quyền có lẽ vẫn không đổi được bản chất của chủ nghĩa tư bản Trong khi quy luật lợi nhuận độc quyền cũng chỉ là một hình thái biến chất của quy luật giá trị thặng dư

Trong bản chất cơ cấu của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước, nhà nước đã trở thành một tập thể tư bản khổng lồ Nó cũng là những chủ sở hữu những xí nghiệp, cũng

đi theo lối kinh doanh và bóc lột sức lao động làm thuê như một nhà tư bản thông

thường Nhưng điểm khác biệt ở đây là ngoài chức năng của một nhà tư bản thông

thường, nhà nước còn có chức năng chính trị và các công cụ trấn áp xã hội như quân đội, cảnh sát, nhà tù, Ph.Ăngghen cũng cho biết rằng: "nhà nước đó vẫn là nhà nước của các nhà tư bản, là nhà tư bản tập thể lý tưởng và nhà nước ấy càng chuyển biến nhiều lực lượng sản xuất thành tài sản của nó bao nhiêu thì nó lại càng biến thành nhà tư bản tập thể thực sự bấy nhiêu"

Theo những quan điểm trên, chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước là một quan hệ kinh tế, chính trị và xã hội, chứ không phải là một chính sách trong giai đoạn duy nhất của chủ nghĩa tư bản

Bất cứ nhà nước nào cũng có vai trò kinh tế thị trường cụ thể rõ ràng đối với xã hội mà nó đang chiếm hữu, nhưng trong tất cả chế độ trong xã hội, vai trò kinh tế của nhà nước có sự thay đổi bản chất thích hợp với xã hội đó Các quốc gia tư bản trước đây chủ yếu can thiệp bằng bạo lực và ép buộc siêu kinh tế Trong thời kỳ chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh, nhà nước tư sản ở bên trên, bên ngoài quá trình kinh tế, vai trò của nhà nước chỉ dừng lại ở việc tiết chế bằng thuế hay pháp luật Cùng với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản độc quyền, vai trò của nhà nước tư sản dần thay đổi, không chỉ can thiệp vào nền sản xuất xã hội bằng thuế và pháp luật mà còn đóng vai trò tổ chức và quản lý các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế nhà nước, điều tiết bằng đòn bẩy kinh tế các biện pháp ở tất cả các khâu của quá trình tái sản xuất: sản xuất, phân phối, lưu thông và tiêu dùng

Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước là một hình thức vận động phát triển mới của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa nhằm duy trì được sự tồn tại của chủ nghĩa tư bản, làm cho chủ nghĩa tư bản thích nghi được với điều kiện lịch sử mới

CHƯƠNG 2: NHỮNG BIỂU HIỆN CHỦ YẾU CỦA ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC TRONG CHỦ NGHĨA TƯ BẢN

2.1 Sự kết hợp về nhân sự giữa tổ chức độc quyền và bộ máy Nhà nước tư sản

Lenin đã từng nhấn mạnh rằng liên minh cá nhân giữa ngân hàng và công nghiệp được bổ sung bởi liên minh cá nhân giữa ngân hàng và công nghiệp và chính phủ: 'Hôm nay là bộ trưởng, ngày mai là chủ ngân hàng; hôm nay là chủ ngân hàng, ngày mai là bộ trưởng ”

(Lê-nin: toàn tập, chủ biên Chính sách Quốc gia, Hà Nội, 2005, tr 31, tr 275 )

Việc gộp nhân sự do các đảng tư sản thực hiện.Chính các đảng này đã tạo cơ sở

xã hội cho tư bản độc quyền thực hiện quyền thống trị và trực tiếp xây dựng đội ngũ cán bộ cho bộ máy nhà nước Ngoài các đảng tư sản, còn có các hiệp hội doanh nhân với nhiều tên gọi khác nhau, ví dụ: Hiệp hội công nghiệp quốc gia Mỹ, Tổng liên đoàn công nghiệp Ý, Liên đoàn các nhà kinh tế Nhật Bản, Liên minh Nhà nước công nghiệp Đức, Hội đồng sở hữu quốc gia Pháp, Tổng Liên đoàn Công thương Anh Các liên hiệp chủ

xí nghiệp này đã trở thành một lực lượng kinh tế chính trị to lớn, là rường cột của chủ nghĩa tư bản độc quyền.Các hiệp hội này hoạt động thông qua các đảng của giai cấp tư sản, họ cung cấp kinh phí cho các đảng, họ quyết định về nhân sự và đường lối kinh tế chính trị của các đảng, họ tham gia vào việc xây dựng bộ máy nhà nước các cấp Mặt khác, bên cạnh các bộ, họ cũng thành lập các cơ quan tham mưu để “thúc đẩy” các hoạt động của nhà nước theo chiến lược riêng của họ Vai trò của các hiệp hội lớn đến mức

dư luận thế giới đã gọi họ là các tổ chức đứng sau chính phủ, một thế lực thực sự đứng sau quyền lực của chính phủ Thông qua chủ sở hữu của các hiệp hội, một mặt, đại diện của các tổ chức độc quyền tham gia với các vị trí khác nhau trong bộ máy nhà nước; Mặt khác, các quan chức và nhân viên chính phủ được bổ nhiệm vào hội đồng quản trị của các công ty độc quyền, giữ các chức vụ quan trọng hoặc danh dự, hoặc trở thành người bảo trợ của các nhóm công ty độc quyền Sự đan xen này (còn gọi là sự kết hợp) đã tạo

ra những biểu hiện mới trong mối quan hệ giữa các tổ chức độc quyền với các cơ quan chính quyền từ trung ương đến địa phương

2.2 Sự hình thành và phát triển sở hữu Nhà nước

Độc quyền nhà nước là sở hữu tập thể của giai cấp tư bản độc quyền có nhiệm vụ

hỗ trợ và phục vụ lợi ích của tư bản độc quyền nhằm duy trì sự tồn tại của chủ nghĩa tư bản Nó không chỉ thể hiện ở sự lớn mạnh của sở hữu nhà nước mà còn ở sự tăng

cường mối quan hệ giữa sở hữu nhà nước và độc quyền tư nhân, hai loại tài sản gắn bó với nhau trong một quá trình có tính chu kỳ của tổng vốn xã hội

Tài sản nhà nước không chỉ bao gồm động sản, bất động sản cần thiết cho hoạt động của bộ máy nhà nước mà còn bao gồm cả các doanh nghiệp nhà nước trong công nghiệp và trong các lĩnh vực kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội như giao thông, giáo dục, y

tế, an sinh xã hội trong đó ngân sách nhà nước là bộ phận quan trọng nhất

Sở hữu nhà nước phát sinh dưới nhiều hình thức: thông qua việc phát triển các doanh nghiệp nhà nước có vốn từ ngân sách nhà nước; quốc hữu hóa các công ty tư nhân thông qua tiếp quản; nhà nước mua cổ phần trong các công ty tư nhân; Mở rộng các công ty nhà nước với vốn tích lũy từ các công ty tư nhân

Doanh nghiệp nhà nước thực hiện những chức năng quan trọng sau đây:

+ Thứ nhất, mở rộng sản xuất tư bản chủ nghĩa, bảo đảm địa bàn rộng lớn cho chủ nghĩa

tư bản phát triển Điều này đề cập đến các ngành sản xuất cũ không bền vững và có nguy cơ tuyệt chủng, cũng như các ngành mới hơn đòi hỏi đầu tư vốn lớn và mức độ

nghiên cứu khoa học, thiết kế và thử nghiệm cao

+ Thứ hai, tư bản độc quyền tự do từ các ngành ít sinh lợi hơn thành các doanh nghiệp

hiệu quả hơn

+ Thứ ba, với tư cách là hỗ trợ điều tiết nền kinh tế tư bản theo các chương trình cụ thể.Cùng với kinh doanh nhà nước, thị trường quốc doanh được hình thành.Việc hình thành thị trường nhà nước, trong đó nhà nước chủ động mở rộng thị trường trong nước bằng cách mua sản phẩm của các công ty độc quyền thông qua các hợp đồng đã ký, đã giúp vốn tư nhân vượt qua khó khăn trong thời kỳ khủng hoảng thừa và giúp đẩy nhanh quá trình thường xuyên đảm bảo phát Các hợp đồng ký kết với nhà nước giúp các công ty độc quyền tư nhân tiêu thụ hàng hóa, đảm bảo lợi nhuận ổn định, khắc phục tình trạng thiếu nhiên liệu, nguyên liệu chiến lược Tiêu dùng của chính phủ thông qua mệnh lệnh của chính phủ, đặc biệt là đơn đặt hàng của quân đội do tăng chi ngân sách Những hợp đồng này đảm bảo cho các công ty độc quyền tư nhân một dòng lợi nhuận lớn và ổn định, vì tỷ suất lợi nhuận của việc sản xuất hàng hóa đó cao hơn nhiều so với

tỷ suất lợi nhuận của thông thường

2.3 Sự điều tiết kinh tế Nhà nước

Trong một bài giảng tại Đại học Sverdlov vào ngày 11 tháng 7 năm 1919,

Vladimir Ilyich Ulyanov đã nhận xét: “Nhà nước là một cỗ máy duy trì sự thống trị của giai cấp này so với giai cấp khác” Nói cách khác, nhà nước tư sản là sản phẩm chính trị và thể chế kết tủa của sự thống trị xã hội của các nhà tư bản Sự thống trị này bao gồm những gì? Nó bao gồm việc quản lý thành công các đối kháng giai cấp không thể hòa giải của một hệ thống xã hội nhất định Bây giờ, trong chừng mực nhà nước là một địa