Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở các trường thcs huyện ngọc hiển, tỉnh cà mau 1

Và nội dung bồi dưỡng theo phân hạng chức danh nghề nghiệp của Thông tư liên tịch số 22/2015/TTLT-BGDĐT-BNV Trên cơ sở lý thuyết khoa học quản lý đã được học; và tiếp cận vấn đề nghiên c

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

-

PHẠM HUY TRƯỜNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG THCS

HUYỆN NGỌC HIỂN, TỈNH CÀ MAU

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Đà Nẵng, năm 2021

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

-

PHẠM HUY TRƯỜNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG THCS

HUYỆN NGỌC HIỂN, TỈNH CÀ MAU

Chuyên ngành : Quản lý giáo dục

Mã số : 814.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Mỹ Dung

Đà Nẵng, năm 2021

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của Tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong Luận văn là trung thực, khách quan; Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong Luận văn này đều được tham khảo, chỉ rõ nguồn gốc

Mọi sự giúp đỡ về trưng cầu ý kiến của đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục các trường THCS huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau đã được cán bộ quản lý các trường và lãnh đạo Phòng giáo dục và Đào tạo huyện đồng ý

Tác giả

Phạm Huy Trường

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

TÓM TẮT .ii

MỤC LỤC vi

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT x

DANH MỤC CÁC BẢNG xi

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 3

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 3

7 Cấu trúc của luận văn 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN 5

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 5

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài 5

1.1.2 Nghiên cứu trong nước 7

1.2 Các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài 9

1.2.1 Bồi dưỡng chuyên môn giáo viên 10

1.2.2 Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn giáo viên 12

1.3 Hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trung học cơ sở 14

1.3.1 Yêu cầu về chuẩn nghề nghiệp đối với giáo viên trung học cơ sở 14

1.3.2 Mục tiêu bồi dưỡng chuyên môn giáo viên trung học cơ sở 15

1.3.3 Nội dung bồi dưỡng chuyên môn giáo viên trung học cơ sở 16

1.3.4 Hình thức và phương pháp bồi dưỡng chuyên môn GV trung học cơ sở 20

1.3.5 Kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng chuyên môn giáo viên trung học cơ sở 22

1.4 Yêu cầu bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trung học cơ sở 24

1.4.1 Khảo sát để xác định nhu cầu bồi dưỡng 24

1.4.2 Mục tiêu bồi dưỡng chuyên môn cho GV THCS 25

1.4.3 Nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng chuyên môn 26

1.4.4 Quy trình bồi dưỡng chuyên môn 28

1.4.5 Các điều kiện phục vụ hoạt động bồi dưỡng chuyên môn 29

1.5 Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho GV Trung học cơ sở 29

1.5.1 Quản lý mục tiêu hoạt động bồi dưỡng chuyên môn 29

1.5.2 Quản lý kế hoạch, nội dung bồi dưỡng chuyên môn 30

1.5.3 Quản lý các hình thức, phương pháp bồi dưỡng chuyên môn 30

1.5.4 Quản lý các điều kiện hổ trợ bồi dưỡng chuyên môn 30

1.5.5 Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng chuyên môn 31

Tiểu kết chương 1 32

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỔI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN NGỌC HIỂN TỈNH CÀ MAU 33

2.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục ở huyện Ngọc Hiển 33

2.1.1 Tình hình kinh tế - xã hội 33

2.1.2 Khái quát về Giáo dục – Đào tạo huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau 34

2.1.3 Tình hình giáo dục trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau 35

2.2 Khái quát quá trình khảo sát 37

2.2.1 Mục đích khảo sát 37

2.2.2 Đối tượng khảo sát 37

2.2.3 Nội dung khảo sát 37

2.2.4 Phương pháp khảo sát 38

2.3 Thực trạng hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển 38

2.3.1 Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của bồi dưỡng chuyên môn cho GV 38

2.3.2 Thực trạng về mục tiêu bồi dưỡng chuyên môn giáo viên 39

2.3.3 Thực trạng về nội dung bồi dưỡng chuyên môn giáo viên 40

2.3.4 Thực trạng về hình thức và phương pháp bồi dưỡng chuyên môn giáo viên 43

2.3.5 Thực trạng về lực lượng tham gia bồi dưỡng chuyên môn giáo viên cho giáo viên tại các trường THCS huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau 48

2.3.6 Thực trạng về thời điểm công tác bồi dưỡng chuyên môn giáo viên cho giáo viên tại các trường THCS huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau 49

2.3.7 Thực trạng về kết quả công tác bồi dưỡng chuyên môn giáo viên cho giáo viên tại các trường THCS huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau 50

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau 51

2.4.1 Thực trạng quản lý mục tiêu hoạt động bồi dưỡng chuyên môn giáo viên

trung học cơ sở 51

2.4.2 Thực trạng quản lý kế hoạch, nội dung hoạt động bồi dưỡng chuyên môn giáo viên trung học cơ sở 53

2.4.3 Thực trạng quản lý phương pháp và hình thức hoạt động bồi dưỡng chuyên môn giáo viên trung học cơ sở 55

2.4.4 Thực trạng quản lý các điều kiện tổ chức hoạt động bồi dưỡng chuyên môn giáo viên trung học cơ sở 57

2.4.5 Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng chuyên môn giáo viên trung học cơ sở 58

2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý bồi dưỡng CM cho GV THCS huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau 59

2.5.1 Những ưu điểm 59

2.5.2 Những hạn chế 60

Tiểu kết chương 2 61

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN NGỌC HIỂN TỈNH CÀ MAU 62

3.1 Các căn cứ và nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên 62

3.1.1 Căn cứ pháp lý 62

3.1.2 Căn cứ thực tiễn 62

3.1.3 Các nguyên tắc đề xuất các biện pháp 63

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên 64

3.2.1 Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng chuyên môn 64

3.2.2 Đổi mới công tác xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên 66

3.2.3 Xây dựng quy chế quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên 67

3.2.4 Tăng cường quản lý nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên 68

3.2.5 Xây dựng và thực hiện tốt các chế độ, chính sách cho đội ngũ giáo viên 70

3.2.6 Đẩy mạnh công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên 71

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 75

3.4 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 75

3.4.1 Tổ chức khảo nghiệm 75

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm và phân tích 76

Tiểu kết chương 3 78

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 80

TÀI LIỆU THAM KHẢO 84 PHỤ LỤC

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (Bản sao)

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Đọc đầy đủ

CTGDPT Chương trình giáo dục phổ thông

CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

ĐNGV THCS Đội ngũ giáo viên trung học cơ sở

2.4 Kết quả xếp loại hạnh kiểm cuối năm cấp THCS trong 5 năm

2.5 Kết quả xếp loại học lực cuối năm THCS trong 5 năm gần

2.6

Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng

chuyên môn cho ĐNGV THCS cho giáo viên tại các trường THCS

huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau

38

2.7

Thực trạng mức độ thực hiện và kết quả thực hiện về các mục

tiêu của hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên tại các

trường THCS huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau (n=50)

40

2.8 Thực trạng về nội dung bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên tại

các trường THCS huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau (n=50) 41 2.9

Thực trạng về các hình thức hoạt động bồi dưỡng chuyên môn

cho giáo viên tại các trường THCS huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà

Mau (n=50)

44

2.10

Tổng hợp mức độ thực hiện và kết quả thực hiện về các phương

pháp bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên tại các trường THCS

huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau (n=50)

47

2.11

Tổng hợp thực trạng về các lực lượng tham gia bồi dưỡng

chuyên môn cho giáo viên tại các trường THCS huyện Ngọc

Hiển, tỉnh Cà Mau (n=50)

48

2.12

Tổng hợp thực trạng về thời điểm công tác bồi dưỡng chuyên

môn cho giáo viên tại các trường THCS huyện Ngọc Hiển, tỉnh

Cà Mau (n=50)

49

2.13

Bảng tổng hợp về thực trạng kết quả hoạt động bồi dưỡng chuyên

môn cho GV tại các trường Trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển,

tỉnh Cà Mau (n=50)

50

Số hiệu

2.14

Tổng hợp thực trạng quản lý mục tiêu hoạt động bồi dưỡng

chuyên môn giáo viên trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà

Mau (n=50)

52

2.15

Thực trạng quản lý lập kế hoạch, nội dung hoạt động bồi dưỡng

chuyên môn cho giáo viên Trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển,

tỉnh Cà Mau

53

2.16

Tổng hợp thực trạng quản lý hình thức hoạt động bồi dưỡng

chuyên môn giáo viên trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà

Mau

55

2.17 Tổng hợp thực trạng quản lý các điều kiện hỗ trợ BDCM của GV

2.18 Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng

3.1 Kết quả thăm dò tính cấp thiết của các biện pháp (n =100) 76 3.2 Thăm dò tính khả thi của các biện pháp quản lý được đề

thành: nhà giáo dục, nhà nghiên cứu, người học suốt đời, nhà văn hóa-xã hội Thực

tiễn cho thấy chức năng nghề nghiệp của nhà giáo đã trở nên rộng hơn, trong đó, các tiêu chuẩn năng lực nghề nghiệp phải được xác định một cách rõ ràng, tường minh và phải thường xuyên được bồi dưỡng cập nhật, bổ sung, làm mới đáp ứng với yêu cầu đổi mới giáo dục

Chính vì vậy, việc xác định rõ nhu cầu, nội dung, hình thức, chương trình bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho nhà giáo nói chung và GV các trường THCS đóng một vai trò hết sức quan trọng và cấp thiết

Tuy nhiên, thực tế hiện nay, năng lực dạy học, giảng dạy của đội ngũ giáo viên phổ thông nói chung, đội ngũ GV THCS nói riêng còn có nhiều bất cập so với chuẩn nghề nghiệp giáo viên và yêu cầu mới đặt ra để chuẩn bị triển khai thực hiện Chương trình GDPT mới

Nếu chương trình giáo dục phổ thông mới được triển khai trong thời gian tới với định hướng và yêu cầu chuyển từ trang bị nội dung kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực người học bằng việc dạy học tích hợp và lồng ghép, dạy học phân hóa, trải nghiệm…thì năng lực của đội ngũ giáo viên THCS đang đứng trước những

khó khăn, thách thức Chính vì thế, làm thế nào để bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy

học, giảng dạy cho giáo viên THCS đáp ứng chương trình GDPT mới đang là bài toán

đặt ra cho các nhà quản lý các cấp, nhất là ở cấp quản lý trực tiếp ở Phòng GD&ĐT và Hiệu trưởng các trường THCS

Như vậy, xu hướng đổi mới phương thức giáo dục chuyển từ “giáo dục truyền

thụ” sang “phát triển năng lực người học” sẽ làm thay đổi vai trò, nhiệm vụ của mỗi

người giáo viên gắn với hệ thống các chính sách đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo theo hướng coi trọng phẩm chất và năng lực hoạt động thực tiễn Chính vì thế, quản lý bồi dưỡng nhà giáo nói chung và đội ngũ GV các trường THCS (nói riêng) theo chuẩn nghề nghiệp trong bối cảnh hiện nay là một yêu cầu rất cấp bách

1.2 Về mặt thực tiễn

Trong những năm qua, giáo dục phổ thông trên địa bàn huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau có những bước phát triển đáng kể cả về quy mô và chất lượng Bên cạnh những thành tựu đạt được, giáo dục THCS huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau vẫn còn một số hạn

chế; một trong những hạn chế lớn nhất là năng lực nghề nghiệp của đội ngũ GV các trường THCS chưa đồng đều, khá năng chuyên môn nghiệp vụ, năng lực dạy học/giáo dục, dạy học tích hợp, dạy học phân hóa và giáo dục trải nghiệm theo chuẩn nghề nghiệp đang còn nhiều vấn đề khó khăn thách thức

Việc tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên THCS huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau theo chuẩn nghề nghiệp đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận Hình thức bồi dưỡng cho giáo viên THCS vẫn tiến hành như cử đi học nâng cao trình độ; tập huấn theo các chuyên đề do Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức (thời gian, chất lượng và hiệu quả của hình thức bồi dưỡng này còn hạn chế); trao đổi và tự bồi dưỡng (hình thức bồi dưỡng này rất có tác dụng, phù hợp với giáo viên); Bồi dưỡng thông qua sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn vẫn còn nặng thủ tục hành chính Tuy nhiên, hiện nay phần lớn đội ngũ

GV các trường THCS huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau có thể chưa nắm vững hết các nội dung bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp theo Chuẩn mới (Thông tư số: 20/2018/TT-BGDĐT), gồm các lĩnh vực cơ bản như:

- Phẩm chất nhà giáo;

- Phát triển chuyên môn, nghiệp vụ;

- Xây dựng môi trường giáo dục;

- Phát triển mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội;

- Sử dụng ngoại ngữ hoặc tiếng dân tộc, ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác và sử dụng thiết bị công nghệ trong dạy học, giáo dục

Và nội dung bồi dưỡng theo phân hạng chức danh nghề nghiệp của Thông tư liên tịch số 22/2015/TTLT-BGDĐT-BNV

Trên cơ sở lý thuyết khoa học quản lý đã được học; và tiếp cận vấn đề nghiên cứu dưới góc độ quản lý bồi dưỡng phát triển năng lực nghề nghiệp GV THCS, tôi

chọn Đề tài “Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau” làm luận văn Thạc sĩ chuyên ngành

Quản lý giáo dục

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát, đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau, Luận văn đề xuất biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trung học cở sở ở huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

-Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lí hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên

ở trường trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau

-Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau

-Đề xuất biện pháp quản lí hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở trường trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lí hoạt động bồi dưỡng chuyên cho môn giáo viên ở các trường trung học cơ

sở huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau

4.3 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài đánh giá công tác quản lí hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở ở huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau và đề xuất các biện pháp quản lý đối với hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở các trường trung học

cơ sở huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau

5 Giả thuyết khoa học

Hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở thường xuyên được thực hiện thông qua thực tiễn sư phạm và các hình thức tập huấn giáo viên Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới giáo dục, năng lực chuyên môn của đội ngũ giáo viên còn hạn chế do các nguyên nhân khác nhau Trong đó có nguyên nhân là biện pháp quản lý chưa phù hợp Nếu đề xuất biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở phù hợp sẽ nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục cấp trung học cở ở huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Dùng các phương pháp phân tích, tổng hợp, lý thuyết trong nghiên cứu các tài

liệu liên quan đến đề tài để xây dựng cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Tiến hành điều tra bằng phiếu hỏi để khảo sát thực trạng hoạt động bồi dưỡng chuyên môn giáo viên ở các trường trung học cơ sở, thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn giáo viên ở các trường trung học cơ sở ở huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau

- Phương pháp phỏng vấn: Tiến hành trao đổi với các giáo viên và cán bộ quản

lí tại các trường THCS

- Phương pháp chuyên gia: Thu thập ý kiến của các chuyên gia về tính cấp

thiết và tính khả thi của các biện pháp được đề xuất

6.3 Phương pháp thống kê toán học

- Để xử lý các số liệu, các kết quả nghiên cứu, trên cơ sở đó có nhận định, đánh giá đúng đắn, chính xác các kết quả nghiên cứu

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Kiến nghị, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, Luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo

viên trung học cơ sở

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên

ở các trường trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau

Chương 3 Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở

các trường trung học cơ sở huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG

CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài

Theo tổ chức UNESCO “mọi cuộc cải cách giáo dục, đều bắt đầu từ người

giáo viên” và đội ngũ giáo viên (ĐNGV) có vai trò là lực lượng “Đảm bảo giáo dục

có chất lượng một cách công bằng và hiệu quả, đồng thời nâng cao cơ hội học tập suốt đời cho tất cả mọi người” Chính vì vậy, ở các quốc gia vị thế, vai trò GV THCS

ngày càng được xã hội đề cao và tôn vinh Hai yếu tố nhân cách và đặc trưng nghề

nghiệp được kết tinh, hòa trộn tạo nên mô hình hoạt động của người giáo viên đó là:

nhà giáo, nhà khoa học, nhà quản lý và hoạt động xã hội (dẫn theo tác phẩm “Vị thế

nhà giáo” của UNESCO và ILO) [39; tr19]

Ở góc độ năng lực nghề nghiệp, cần chú ý đến khuyến cáo 21 điểm của

UNESCO “Thầy giáo phải được đào tạo/bồi dưỡng, huấn luyện để trở thành những nhà giáo dục nhiều hơn là những chuyên gia truyền đạt kiến thức” (điểm 18) Một

trong những trọng tâm của việc sử dụng giáo viên là phát triển chuyên môn, nghiệp vụ cho họ Việc phát triển chuyên môn, nghiệp vụ được thực hiện cho các giáo viên mới

và toàn bộ đội ngũ giáo viên với nhiều hình thức khác nhau Và phát triển chuyên môn,

học tập suốt đời là nhiệm vụ bắt buộc của giáo viên

Các quốc gia như Sweden, Australia và UK, ngoài các chương trình cử nhân,

thạc sĩ và tiến sĩ, họ còn có các chương trình bồi dưỡng theo các chuyên đề nâng cao

trình độ và cập nhật kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ nghiệp vụ cho giáo viên để họ

thực hiện tốt nhiệm vụ của mình Việc bồi dưỡng giáo viên là một nhiệm vụ bắt buộc Hội đồng quốc gia các trường ở Nauy quyết định, tất cả các giáo viên mới được tuyển chọn đều phải qua một khóa huấn luyện chuyên môn, nghiệp vụ 3-4 tuần

Hiện nay, hầu hết hệ thống giáo dục phổ thông ở các quốc gia kéo dài 12 năm gồm 3 giai đoạn, cấp tiểu học (lớp 1-5), cấp THCS (lớp 6-9), cấp THPT (lớp 10-12) Đội ngũ GV THCS có vai trò vừa là nhà sư phạm, vừa là nhà giáo dục trực tiếp tham gia giảng dạy từ lớp 6-9 đảm bảo sự thành công của tất cả mọi học sinh cấp THCS Tổ

chức “Learning Forward” là tổ chức phi lợi nhuận lớn nhất Mỹ với mục tiêu “mỗi

ngày, mỗi nhà giáo dục đào tạo đều tham gia vào công tác dạy và học một cách chuyên nghiệp và hiệu quả để mỗi học sinh đều đạt được thành tích tốt nhất” [28; tr8-

16]

Năm 1999, hai tác giả M.Fullan và A.Hargreaves trong tác phẩm “Phát triển

giáo viên và thay đổi giáo dục” [40]; nghiên cứu quản lý bồi dưỡng chuyên môn,

nghiệp vụ cho giáo viên cũng đã chỉ ra các phương diện để nâng cao năng lực cá nhân

cho giáo viên, đó là: (i) Phát triển chuyên môn, nghiệp vụ, gồm: phát triển các kĩ năng

tồn tại; thành thạo các kĩ năng dạy học cơ bản; mở rộng sự linh hoạt chuyên môn; trở thành chuyên gia; góp phần phát triển chuyên môn của đồng nghiệp; tham gia đưa ra quyết sách giáo dục ở mọi cấp độ; (ii) Phát triển chu kì nghề nghiệp, gồm: khởi động nghề nghiệp; ổn định, gắn bó nghề nghiệp; các thách thức và mối quan tâm mới và trở nên chuyên nghiệp

Tương tự, Varnava-Marouchou (2010), [39] chỉ ra mục đích chính của bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ là giúp giáo viên sử dụng các phương pháp dạy học để phát triển năng lực cho học sinh chứ không phải là truyền đạt kiến thức Các nội dung bồi dưỡng gồm kĩ năng sử dụng ICT, các phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng đào tạo Chương trình bồi dưỡng có thể là một chuyên đề hay một loạt các chuyên đề,

có thể liên quan hoặc không liên quan đến nhau, được gọi dưới các dạng thức như huấn luyện tại chỗ hay chương trình mùa hè (summer programs) hay các khóa học trực tuyến và các khóa học mở ra quanh năm phục vụ các nhu cầu bồi dưỡng khác nhau Các chương trình bồi dưỡng được thực hiện chủ yếu để nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và được tiến hành quanh năm, dưới nhiều hình thức phù hợp với nhu cầu và điều kiện của người học

Maassen et al (2012) [43], cho rằng nhiệm vụ trọng tâm của phát triển chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên là giúp các giáo viên chia sẻ và tiếp nhận kiến thức mới

và kết hợp các vai trò của họ như là nhà nghiên cứu, viết bài và công bố các công trình nghiên cứu khoa học Việc bồi dưỡng giáo viên phải diễn ra phù hợp với các yêu cầu thay đổi trong giáo dục phổ thông và trong lĩnh vực QLGD như các mô hình quản trị trường học mới và ảnh hưởng của quá trình toàn cầu hóa Những tác động đó ảnh hưởng đến từng giáo viên và làm thay đổi bản chất công việc của các giáo viên như họ quan tâm hơn đến các nghiên cứu quốc tế và tham gia nhiều hơn vào các mạng giáo viên quốc tế

Freiberg, (2001) [42] chỉ ra các kĩ năng cần bồi dưỡng cho giáo viên mới vào nghề là các chiến lược tổ chức lớp học (lập kế hoạch dạy học, soạn bài, quản lí thời gian, quản lí lớp học) và các chiến lược dạy học (phương pháp dạy học tích cực) và kĩ năng đánh giá (đánh giá năng lực của học sinh) Việc cung cấp mẫu, tư liệu bài giảng cho các giáo viên mới, các chỉ dẫn tìm nhà ở, tìm kiếm các thông tin liên quan đến sinh viên mình giảng dạy trên website của nhà trường (địa chỉ liên hệ, mẫu đánh giá sinh viên) cũng được chú trọng Đối với giáo viên đã có kinh nghiệm thì bồi dưỡng thông qua mạng lưới tư vấn chuyên môn, các hội nghị chuyên môn, nghiệp vụ và cách thức

trình bày hồ sơ cá nhân

Hình thức bồi dưỡng đa dạng: là các chương trình chính thức, chương trình ngoại khóa, các hội thảo, semina khoa học, chia sẻ kiến thức trong nhóm giáo viên, mạng lưới chuyên môn, cung cấp dịch vụ tư vấn cách soạn bài, tiến hành bài giảng trên lớp, cách đánh giá học sinh, hỗ trợ thông qua dự giờ, tư vấn (The Center for Teaching shares, 2014)

Sherry Fox (2011) [41] quan niệm năng lực như là một tổ hợp kiến thức, kĩ năng và hành vi mà một người sử dụng để nâng cao chất lượng thực hiện công việc Sherry Fox cho rằng cần sử dụng tiếp cận quản lí năng lực trong công tác bồi dưỡng giáo viên vì tiếp cận này cung cấp một lộ trình và các công cụ phát triển năng lực cho giáo viên

Các nghiên cứu cho thấy nội dung quản lý bồi dưỡng CMNV cho GV THCS

theo chuẩn nghề nghiệp bao gồm một chuỗi các hoạt động từ khâu:

(1) khảo sát xác định các năng lực (kiến thức và kĩ năng) chuyên môn, nghiệp vụ

họ cần có để phát triển các năng lực cho học sinh một cách hiệu quả

(2) Những năng lực họ còn thiếu cần được bồi dưỡng;

(3) Hình thức và phương pháp bồi dưỡng để phát triển các năng lực này ở giáo viên

(4) Chương trình bồi dưỡng cần hướng đến phát triển các năng lực này và có các phương pháp đánh giá hiệu quả của chương trình rằng chương trình bồi dưỡng đã cung cấp các kiến thức, kĩ năng để giáo viên giảng dạy phát triển năng lực cho học sinh

(5) Đồng thời, yêu cầu mỗi GV THCS và cả ĐNGV cần thích ứng nhanh và đón đầu sự đổi mới trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng

1.1.2 Nghiên cứu trong nước

Tiếp cận theo quan điểm của UNESCO, tác giả Trương Đại Đức cho rằng: Bồi dưỡng là qúa trình tác động vào đối tượng được bồi dưỡng để họ nâng cao năng lực chuyên môn Bồi dưỡng có ý nghĩa nâng cao nghề nghiệp, quá trình này chỉ diễn ra khi

cá nhân hoặc tổ chức có nhu cầu nâng cao kiến thức, kĩ năng chuyên môn, nghiệp vụ của bản thân nhằm đáp ứng nhu cầu lao động nghề nghiệp; tác giả đã chỉ ra có 3 loại

hình bồi dưỡng: Bồi dưỡng chuẩn hóa; Bồi dưỡng thường xuyên và nâng cao; Tự bồi

dưỡng [16]

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang (1998) với “lý thuyết về công nghệ dạy học hiện đại,” ông cho rằng bồi dưỡng cho GV để giúp họ làm chủ công nghệ dạy học hiện đại

với hai nhiệm vụ cơ bản đồng thời: (i) nghiên cứu để chuyển hóa vào thực tiễn dạy học ,

(ii) đồng thời, vận dụng thực tiễn, sử dụng tối đa phương pháp, phương tiện, hình thức

dạy học theo lối mới Tác giả đề cao vai trò lao động sư phạm đặc thù của người GV

THCS, vận dụng quá trình “sự vật chất hóa”, “sự vật thể hóa” để bồi dưỡng phát triển

năng lực của người GV [31]

Nghiên cứu của tác giả Đặng Bá Lãm về những yêu cầu đặt ra của công tác bồi dưỡng GV phổ thông trước bối cảnh toàn cầu hóa nhân lực trong giáo dục là củng cố phát triển “ngôi nhà nhân cách” của nhà giáo Mỗi nhân cách là một viên gạch dùng vào việc dựng nên ngôi nhà Từ tầng thấp nhất đến tầng cao, tầng nào cũng phải được xây dựng nên bởi những nhân cách có tài, có đức [26]

Tiếp cận năng lực nhà giáo mẫu mực thế kỷ XXI, tác giả Trần Khánh Đức, Đặng Bá Lãm, Nguyễn Thị Mỹ Lộc đã đưa ra mô hình tổng thể của người GV trong nền GDPT hiện đại - sự nỗi bật của các phẩm chất và kỹ năng mềm, điều đó tùy thuộc những yêu cầu mới về phẩm chất, năng lực của đội ngũ

Nhằm hiện thực hóa năng lực GV THCS nhóm các tác giả Trần Bá Hoành, Đinh Quang Báo, đề xuất mô hình (khung) 5 nhóm năng lực gồm: (1) năng lực tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục; (2) năng lực dạy học; (3) năng lực giáo dục; (4) năng lực hợp tác trong dạy học và NCKH; (5) năng lực phát triển nghiệp vụ sư phạm

Tác giả Phạm Đỗ Nhật Tiến (2013) trong cuốn sách “đổi mới đào tạo giáo viên

trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt Nam” [35, tr,160-169] với

những nghiên cứu việc đào tạo GV đầu tiên ở Pháp vào năm 1685, khuyến nghị về vị thế nhà giáo của ILO/UNESCO (1966), khung năng lực GV ở Liên minh châu Âu, một

số nước trong khu vực và kết quả đánh giá hệ thống GDPT nước ta, đưa ra nhận định

“phần đông trong số này đang thiếu và chưa được đào tạo bài bản về kỹ năng giảng dạy” Vì thế, cần tiến tới ban hành chuẩn GV THCS làm cơ sở phát triển năng lực nghề nghiệp của họ

Nghiên cứu của tác giả Phạm Ngọc Anh về: “Quản lý bồi dưỡng năng lực nghề

nghiệp cho giáo viên Trung học cơ sở thành phố Hà Nội theo quan điểm chuẩn hóa”

đề xuất và sử dụng đồng bộ các giải pháp tác động đến hệ thống thành tố cấu trúc của đội ngũ giáo viên THCS theo chuẩn nghề nghiệp, phù hợp yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay…

Nhóm tác giả Nguyễn Hải Thập, Phạm Hồng Quang (2015), trong một nghiên cứu “Phát triển chương trình đào tạo GV” [34, tr 39], đề cập việc xây dựng và quản lý

bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho nhà giáo gắn với các yếu tố ảnh hưởng như: (1)

Tôn vinh nhà giáo và nghề dạy học, nâng cao vị trí xã hội của nhà giáo; (2) Đào tạo đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD; (3) Bồi dưỡng phẩm chất, năng lực, chuẩn hoá đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD; (4) Chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD; (5) Quản lý, sử dụng đãi ngộ đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD

Trước yêu cầu đổi mới đặt ra đối với công tác tập huấn, bồi dưỡng GV, nhóm

tác giả Nguyễn Duy Hải, Nguyễn Văn Hiền (2016) Trường ĐHSP Hà Nội đã thực hiện thành công các khóa bồi dưỡng được thực hiện trên hai hệ thống tại các địa chỉ:

Kết quả nghiên cứu cho thấy đều nhận được những phản hồi tích cực từ các giáo viên tham dự Kết quả thăm dò ý kiến phản hồi đối cho thấy, 90% - 97% ý kiến

cho rằng “Đồng ý” và “Rất đồng ý” về phương thức bồi dưỡng cho GV theo hình thức

E-learning [22]

Tóm lại

Các nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho GV THCS ở

trong và ngoài nước đều cho rằng: Quản lý bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo

viên thực chất là phát triển nguồn nhân lực sư phạm trong giáo dục, là quá trình tác động của chủ thể quản lý đến đội ngũ giáo viên nhằm phát triển từng cá nhân và cả đội ngũ giáo viên đáp ứng mục tiêu giáo dục, các yêu cầu của việc nâng cao chất lượng giáo dục trên tất cả các mặt: qui mô, chất lượng, hiệu quả

Quản lý bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho GV sẽ tạo ra môi trường liên nhân cách để phát triển hoàn thiện mọi nhân cách, đó là nhân cách học sinh, nhân cách giáo viên và nhân cách cán bộ quản lý; đây là môi trường giáo dục mà các hoạt động

trong đó đem lại cho mọi người khả năng tự giáo dục

Một trong những biện pháp quản lý bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho GV THCS theo chuẩn nghề nghiệp là phải nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên có trình độ cao, có nghiệp vụ sư phạm vững vàng, có đạo đức và tâm huyết với nghề Đồng thời, mỗi giáo viên cấp THCS phải tích cực cập nhật các phương pháp dạy học tiên tiến để thực hiện chuyển đổi phương thức “giáo dục truyền thụ nội dung” sang “giáo dục phát

triển năng lực người học” theo xu hướng thời đại

Trong giảng dạy, giáo viên THCS phải tích hợp được khoa học cơ bản và khoa

học giáo dục, am hiểu thực tế giáo dục ở trường THCS để đáp ứng những yêu cầu đổi

mới mục tiêu, nội dung và phương thức giáo dục theo chương trình GDPT mới Trước

yêu cầu đó, ngày 22 tháng 8 năm 2018 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư

số 20/2018/TT-BGDĐT ban hành quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo

dục phổ thông

Tuy nhiên, đến nay công tác quản lý bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho GV THCS huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau theo chuẩn nghề nghiệp chưa có công trình nào nghiên cứu một cách bài bản; đây được xem là vấn đề cấp thiết định hướng giúp tác giả lựa chọn vấn đề nghiên cứu thực hiện đề tài luận văn Thạc sỹ

1.2 Các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài

1.2.1 Bồi dưỡng chuyên môn giáo viên

Theo chúng tôi, hiểu một cách tổng quát: Bồi dưỡng là quá trình nâng cao năng

lực làm việc của người lao động thông qua việc bổ sung, trang bị kiến thức, kỹ năng, thái độ mới, đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp và vị trí việc làm của họ Thực chất của quá trình BD là để bổ sung, cập nhật kiến thức và kỹ năng còn thiếu hoặc lạc hậu nhằm nâng cao trình độ, phát triển thêm năng lực trong một lĩnh vực hoặc hoạt động CM, đồng thời nhằm mở mang và nâng cao tri thức, kỹ năng, kỹ xảo CM đã có sẵn, giúp cho công việc đang làm đạt hiệu quả tốt hơn

Như vậy, bồi dưỡng không phải là hình thành, đào tạo mới, mà là củng cố, làm mạnh thêm những cái đã có Qui trình, nội dung và loại hình, hình thức, phương thức

bồi dưỡng được mô tả với 3 loại hình bồi dưỡng: bồi dưỡng tập trung (bồi dưỡng

chuẩn hóa); bồi dưỡng bán tập trung (bồi dưỡng thường xuyên và nâng cao), và tự bồi dưỡng

Quyết định số 732/QĐ-TTg phê duyệt “Đề án Đào tạo và Bồi dưỡng đội ngũ

Nhà giáo và Cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông giai đoạn 2016-2020, định hướng đến năm 2025”

cũng đã qui định, về bồi dưỡng [11]

- Bồi dưỡng nâng cao năng lực nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, chuẩn nghề nghiệp và tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp cho nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông

- Bồi dưỡng nâng cao năng lực ngoại ngữ, tin học cho nhà giáo và cán bộ quản lý

cơ sở giáo dục nói chung và bồi dưỡng tiếng dân tộc cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông công tác ở vùng dân tộc nói riêng

- Bồi dưỡng các giáo viên có năng lực chuyên môn giỏi để trở thành giáo viên cốt cán tại cơ sở giáo dục phổ thông

- Bồi dưỡng và cấp chứng chỉ về tin học hóa trong quản lý cho cán bộ quản lý

“Bồi dưỡng chuyên môn” là BD kiến thức, kỹ năng tay nghề, năng lực mới, chuyên sâu hay nâng cao của một ngành khoa học, kỹ thuật nào đấy

BDCM cho GV là các hoạt động giúp GV cập nhật kiến thức mới, chuyên sâu hay nâng cao năng lực về dạy học và GD theo yêu cầu của ngành học, bậc học, của xã hội và thời đại Hoạt động BDCM đối với một GV là thường xuyên, liên tục trong quá trình hoạt động nghề nghiệp của người GV, kế thừa và phát triển những năng lực đã được hình thành trước đây; GV là chủ thể là đối tượng được BD hoặc chủ động tự BD,

tự học trong quá trình BDCM

Đối với GV THCS, BDCM là giúp GV nắm vững hay lĩnh hội thêm những kiến thức khoa học cơ bản, khoa học chuyên ngành, khoa học sư phạm có liên quan, phát tiển năng lực dạy học các môn học trong chương trình THCS để họ đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của đối tượng HS, yêu cầu đổi mới GD của cấp học, bậc học

Trong đề tài này, thuật ngữ bồi dưỡng chuyên môn cho GV THCS được hiểu: là

quá trình cập nhật hoặc bổ sung những kiến thức đã cũ hoặc lạc hậu; bổ túc thêm về nghiệp vụ, kỹ năng nghề nghiệp cho đội ngũ GV THCS hướng tới đạt chuẩn các chức danh nghề nghiệp, giúp đội ngũ GV THCS hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Hoạt

động bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên THCS thể hiện bởi nội dung, hình thức, phương pháp:

(1) Nội dung bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho GV THCS theo chuẩn nghề nghiệp là một quá trình bổ sung, cập nhật những kiến thức, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ (theo TT số 20/2018/TT-BGDĐT 22/8/2018 ban hành quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông), phải nắm vững chuyên môn và thành thạo nghiệp vụ; thường xuyên cập nhật, nâng cao năng lực chuyên môn và nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Nội dung bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho GV THCS theo chuẩn nghề nghiệp gồm:

+ Phát triển chuyên môn bản thân;

+ Xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh;

+ Sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh;

+ Kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh;

+ Tư vấn và hỗ trợ học sinh

(2) Hình thức bồi dưỡng GV THCS được thực hiện theo Nghị định Số: 101/2017/NĐ-CP ngày 01 tháng 09 năm 2017 của Thủ tướng chính phủ, quy định về nội dung, chương trình, hình thức và quản lý đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức có 3 loại hình bồi dưỡng: Bồi dưỡng tập trung (BD chuẩn hóa) cấp chứng

chỉ; Bồi dưỡng Bán tập trung (thường xuyên và nâng cao) cấp chứng nhận; BD từ xa (hay Tự bồi dưỡng)

(3) Phương pháp bồi dưỡng

- Phương pháp bồi dưỡng giáo viên theo hướng tích cực và tương tác Coi trọng

tự học, tự bồi dưỡng kết hợp với trao đổi, thảo luận, giải đáp thắc mắc trên cơ sở mỗi người học đều có tài liệu học tập Kết hợp bồi dưỡng về nội dung với bồi dưỡng về phương pháp dạy học, sử dụng thiết bị dạy học

- Phương pháp bồi dưỡng cần phù hợp với nội dung đảm bảo yêu cầu nghiêm túc, hấp dẫn, thiết thực, hiệu quả Ngoài việc tổ chức nghe giảng, cần phát triển các hình thức: thảo luận, đối thoại, thực hành, thao giảng, tham quan thực tế, thực hành soạn bài, sử dụng và làm thiết bị dạy học, thiết kế kiểm tra đánh giá theo hướng đổi mới

- Cần đổi mới cách thức quản lý, chỉ đạo học tập bồi dưỡng theo hướng thiết thực, hiệu quả Chú trọng hơn tới hình thức học tập theo tổ, nhóm chuyên môn Tổ chức quản lý việc tự học, tự bồi dưỡng nâng cao trình độ giáo viên theo đơn vị trường

- Đa dạng hoá hình thức bồi dưỡng Kết hợp bồi dưỡng trong hè với tự bồi dưỡng trong năm học

(4) Qui trình hoạt động bồi dưỡng cho đội ngũ GV THCS gồm: 1/Xác định nhu cầu và mục đích bồi dưỡng; 2/Chương trình, tài liệu bồi dưỡng; 3/Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng; 4/ Tổ chức và lựa chọn phương pháp bồi dưỡng; 5/ Lựa chọn giảng viên, chuyên gia tham gia bồi dưỡng/huấn luyện; 6/ Đánh giá chất lượng bồi dưỡng

1.2.2 Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn giáo viên

a) Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu định trước Quản lý là một hoạt động có tính chất phổ biến, mọi nơi, mọi lúc, trong mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và liên quan đến mọi người Đó

là một hoạt động xã hội bắt nguồn từ tính chất cộng đồng dựa trên sự phân công và hợp tác làm mọi công việc để đạt được mục tiêu

Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng tối đa các chức năng kế hoạch hóa, tổ

chức, chỉ đạo, kiểm tra [13]

Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý Trong nhà trường đó là tác động của người quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và các lực lượng khác nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáo dục

Quản lý giáo dục cũng đã được các nhà lý luận và quản lý thực tiễn đưa ra một

số định nghĩa dưới các góc độ khác nhau:

Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường hay nói rộng ra là quản lý giáo dục là quản lý hoạt động dạy và học nhằm đưa nhà trường từ trạng thái này sang trạng thái khác và dần đạt tới mục tiêu giáo dục đã xác định” [21]

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “QLGD là hệ thống những tác động có mục

đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [31; tr

31]

b) Quản lý bồi dưỡng chuyên môn cho GV THCS theo chuẩn nghề nghiệp là

chuẩn hóa tiêu chuẩn năng lực nghề nghiệp người GV THCS vào qui trình hoạt động bồi dưỡng cho đội ngũ GV THCS gồm: 1/Xác định nhu cầu và mục đích bồi dưỡng; 2/Chương trình, tài liệu bồi dưỡng ; 3/Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng; 4/ Tổ chức và lựa chọn phương pháp bồi dưỡng; 5/ Lựa chọn giảng viên, chuyên gia tham gia bồi dưỡng/huấn luyện; 6/ Đánh giá chất lượng bồi dưỡng…đều dựa trên chuẩn nghề

nghiệp với mục tiêu: Phát triển chuyên môn, nghiệp vụ: Nắm vững chuyên môn và

thành thạo nghiệp vụ; thường xuyên cập nhật, nâng cao năng lực chuyên môn và nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

c) Chủ thể quản lý bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên THCS họ là ai? Quản lý bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho GV trong các trường THCS được

xem như “chức năng quản trị nhân sự” của các cấp quản lý trực tiếp: Trưởng Phòng GDĐT, Hiệu trưởng các trường THCS để giúp họ đáp ứng ngay với vị trí nhiệm vụ

hiện tại, vừa là quá trình làm tăng thêm nhân tố năng lực của mỗi GV và toàn thể đội ngũ GV đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện GD&ĐT

Chủ thể “quản lý bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho GV THCS” trong đề tài này được hiểu là Hiệu trưởng/Phó hiệu trưởng và các tổ trưởng, tổ phó chuyên môn trường THCS qui định tại Điều 16 và 19, Điều lệ trường phổ thông

Như vậy, QL hoạt động BDCM trong một nhà trường là quá trình tác động,

điều khiển, phối hợp từ Hiệu trưởng đến đội ngũ cán bộ, GV trong nhà trường thông qua các biện pháp, nhằm giúp GV nâng cao trình độ CM, cập nhật các kiến thức và kỹ năng cơ bản cần thiết cho việc dạy học, GD

Có nhiều cách tiếp cận khác nhau khi xác định các nội dung QL hoạt động BDCM cho GV:

- Theo chức năng quản lý: Lập kế hoạch hoạt động BDCM; tổ chức thực hiện kế

hoạch; chỉ đạo thực hiện kế hoạch; kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch

- Theo quan điểm hệ thống: QL các yếu tố đầu vào của hoạt động BDCM như:

Đội ngũ (người đi BD, người được BD), chương trình BD, CSVC, tài liệu, tài chính, phục vụ BD, QL quá trình BD, QL việc kiểm tra, đánh giá kết quả BD

- Theo các thành tố của hoạt động BD: QL việc thực hiện mục tiêu BD, QL việc

thực hiện chương trình, kế hoạch BD, QL việc sử dung phương pháp và hình thức BD,

QL việc kiểm tra, đánh giá BD

Trong phạm vi nghiên cứu này quan niệm QL hoạt động BDCM là quá trình tác

động có chủ định trong quan điểm hệ thống, là sự phối hợp, điều khiển các thành tố

tham gia vào quá trình BDCM GV nhằm hình thành năng lực dạy học, GD cho ĐNGV THCS Từ đó nâng cao chất lượng dạy học trong toàn huyện được nâng lên, đáp ứng

yêu cầu phát triển năng lực học sinh và phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội

Ban giám hiệu các trường THCS, đứng đầu là Hiệu trưởng thực hiện chỉ đạo và chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng ĐNGV, chất lượng GD toàn diện của ngành

GD THCS trong toàn huyện Chính vì vậy, một trong các yếu tố, điều kiện tiên quyết

có tính quyết định đến chất lượng GD là Hiệu trưởng phải làm tốt công tác BD, phát triển ĐNGV

1.3 Hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trung học cơ sở

1.3.1 Yêu cầu về chuẩn nghề nghiệp đối với giáo viên trung học cơ sở

1) Nâng cao toàn diện chất lượng, hiệu quả hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nói riêng và đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nói chung

2) Bảo đảm nâng cao năng lực, kỹ năng, nghiệp vụ sư phạm; ý thức trách nhiệm, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp; gắn đào tạo, bồi dưỡng với nhu cầu và quy hoạch sử dụng lâu dài Có cơ chế khuyến khích nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục, đặc biệt là nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục công tác tại vùng sâu, vùng

xa, vùng biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn học tập nâng cao trình độ, năng lực làm việc

3) Tăng cường trách nhiệm và tạo điều kiện cho người đứng đầu cơ quan quản

lý giáo dục, người đứng đầu các cơ sở đào tạo, cơ sở giáo dục tham gia hoạt động đào tạo, bồi dưỡng một cách tích cực

4) Xây dựng hệ thống các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao; thu hút và tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nghiên cứu có đủ năng lực tham gia đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục

5) Kế thừa và phát huy những kinh nghiệm hay về đào tạo, bồi dưỡng ở trong

nước, đồng thời chủ động nghiên cứu kinh nghiệm tiên tiến của các nước, áp dụng phù hợp vào thực tiễn của Việt Nam

1.3.2 Mục tiêu bồi dưỡng chuyên môn giáo viên trung học cơ sở

Nói tới mục tiêu, mục đích là đề cập đến cái cần đạt được trong tương lai, là nói đến viễn cảnh, triển vọng phải hướng tới Vì vậy, mục tiêu bồi dưỡng là một trong những khái niệm cơ bản của giáo dục học, phản ánh kết quả mong muốn trong tương lai của quá trình bồi dưỡng, cho biết sản phẩm dự kiến của hoạt động bồi dưỡng GV THCS

Nói cách khác, mục tiêu của quá trình bồi dưỡng GV THCS là một bộ phận trong

mô hình nhân cách của người GV THCS được phản ánh trong khung năng lực, phẩm chất hoặc Chuẩn xác định Đây là tập hợp những nét đặc trưng cơ bản, là hệ thống những phẩm chất, năng lực cần củng cố, làm mới nhằm đáp ứng một cách có hiệu quả yêu cầu của sự nghiệp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục

a) Mục tiêu chung

Bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo trong cơ sở giáo dục phổ thông bảo đảm chuẩn hóa

về chuyên môn, nghiệp vụ nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông; góp phần thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

- Phấn đấu 100% nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông cốt cán được bồi dưỡng năng lực hỗ trợ đồng nghiệp tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp

vụ thường xuyên, liên tục ngay tại trường

- Phấn đấu bồi dưỡng cho 100% nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông công tác tại vùng dân tộc sử dụng được ít nhất một tiếng dân tộc ở địa bàn công

tác

1.3.3 Nội dung bồi dưỡng chuyên môn giáo viên trung học cơ sở

1) Bồi dưỡng nâng cao năng lực nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, chuẩn nghề nghiệp và tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp cho nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông

2) Bồi dưỡng nâng cao năng lực ngoại ngữ, tin học cho nhà giáo và cán bộ quản lý

cơ sở giáo dục nói chung và bồi dưỡng tiếng dân tộc cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản

lý cơ sở giáo dục phổ thông công tác ở vùng dân tộc nói riêng

3) Bồi dưỡng các giáo viên có năng lực chuyên môn giỏi để trở thành giáo viên cốt cán tại cơ sở giáo dục phổ thông

4) Bồi dưỡng và cấp chứng chỉ về tin học hóa trong quản lý cho giáo viên và cán

bộ quản lý cơ sở giáo dục

5) Bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý, quản trị cho cán bộ quản lý ở các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và các cơ sở giáo dục phổ thông

Để thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý trong quá trình đổi mới giáo dục hiện nay, những nội dung cần bồi dưỡng CMNV cho GV THCS theo chuẩn nghề nghiệp (Theo Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT 22/8/2018 ban hành quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông)

Nội dung bồi dưỡng CMNV cho GV THCS có 5 tiêu chí mỗi tiêu chí sẽ có các

nội dung/chuyên đề (tổng số có 18 nội dung) sau đây:

1.3.3.1 Phát triển chuyên môn bản thân

a) Nội dung bồi dưỡng

(1) Bồi dưỡng đạt chuẩn trình độ đào tạo và hoàn thành đầy đủ các khóa đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn theo quy định;

(2) Xây dựng kế hoạch thường xuyên học tập, bồi dưỡng phát triển chuyên môn bản thân;

(3) Nghiên cứu, cập nhật kịp thời yêu cầu đổi mới về kiến thức chuyên môn; (4) Vận dụng sáng tạo, phù hợp các hình thức, phương pháp và lựa chọn nội dung học tập, bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn của bản thân;

(5) Hướng dẫn, hỗ trợ đồng nghiệp và chia sẻ kinh nghiệm về phát triển chuyên môn của bản thân nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

b) Yêu cầu

Nội dung bồi dưỡng phát triển chuyên môn bản thân là sự cụ thể hóa nội hàm

của mục tiêu bồi dưỡng Đây là hệ thống tri thức khoa học về quản lý và sư phạm cùng

các kỹ năng, thái độ nghề nghiệp tương ứng Nhờ việc lĩnh hội được những nội dung này người học sẽ có thể đạt được mục tiêu bồi dưỡng

Như vậy, nếu coi mục tiêu bồi dưỡng là những định hướng, tiêu điểm mà hoạt động bồi dưỡng cần đạt được thì nội dung bồi dưỡng là phương tiện để có thể đạt được những kết quả ấy Khác với nội dung giáo dục nói chung, nội dung bồi dưỡng dành cho GV THCS không phải là hệ thống tri thức, thái độ, kỹ năng hoàn toàn mới để hình thành mô hình nhân cách của người học, mà là những kiến thức, kỹ năng mang tính bổ trợ cho những năng lực đã được hình thành nhưng cần củng cố, làm mới, bổ khuyết

1.3.3.2 Xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS

a) Nội dung bồi dưỡng

1) Năng lực xây dựng được kế hoạch dạy học và giáo dục

(2) Chủ động điều chỉnh kế hoạch dạy học và giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường và địa phương

(3) Hướng dẫn, hỗ trợ đồng nghiệp trong việc xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục

3) Thu thập, Xử lý thông tin, trình bày tri thức

Nhằm thực hiện nội dung cơ bản của chương trình giáo dục phổ thông tổng thể [5; tr7], cần bồi dưỡng cho GV phải nắm chắc mục tiêu chương trình, yêu cầu cần đạt

về phẩm chất và năng lực học sinh, kế hoạch giáo dục, định hướng về nội dung, phương pháp và đánh giá kết quả giáo dục, đặc biệt là điều kiện thực hiện chương trình

và phát triển chương trình

Những nội dung này sẽ giúp họ vận hành chương trình giáo dục mới sẽ thông suốt, thuận lợi và đạt được kết quả tốt hơn, cụ thể:

(1) Lập kế hoạch về các nội dung giáo dục

Các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc: Ngữ văn; Toán; Ngoại ngữ 1; Giáo dục công dân; Lịch sử và Địa lí; Khoa học tự nhiên; Công nghệ; Tin học; Giáo dục thể chất; Nghệ thuật (Âm nhạc, Mĩ thuật); Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp; Nội dung giáo dục của địa phương Các môn học tự chọn: Tiếng dân tộc thiểu số, Ngoại ngữ 2

(2) Thời lượng giáo dục

Mỗi ngày học 1 buổi, mỗi buổi không bố trí quá 5 tiết học; mỗi tiết học 45 phút Khuyến khích các trường trung học cơ sở đủ điều kiện thực hiện dạy học 2 buổi/ngày

theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo

1.3.3.3 Sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS

a) Nội dung bồi dưỡng

(1) Áp dụng được các phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh

(2) Chủ động cập nhật, vận dụng linh hoạt và hiệu quả các phương pháp dạy học

và giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới, phù hợp với điều kiện thực tế

(3) Hướng dẫn, hỗ trợ đồng nghiệp về kiến thức, kĩ năng và kinh nghiệm vận dụng những phương pháp dạy học và giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh

b) Yêu cầu

- Các môn học và hoạt động giáo dục trong nhà trường áp dụng các phương pháp tích cực hoá hoạt động của học sinh, trong đó giáo viên đóng vai trò tổ chức, hướng dẫn hoạt động cho học sinh, tạo môi trường học tập thân thiện và những tình huống có vấn đề để khuyến khích học sinh tích cực tham gia vào các hoạt động học tập, tự phát hiện năng lực, nguyện vọng của bản thân, rèn luyện thói quen và khả năng

tự học, phát huy tiềm năng và những kiến thức, kĩ năng đã tích luỹ được để phát triển

- Các hoạt động học tập của học sinh bao gồm hoạt động khám phá vấn đề, hoạt động luyện tập và hoạt động thực hành (ứng dụng những điều đã học để phát hiện và giải quyết những vấn đề có thực trong đời sống), được thực hiện với sự hỗ trợ của thiết

bị dạy học, đặc biệt là công cụ tin học và các hệ thống tự động hoá của kĩ thuật số

- Các hoạt động học tập nói trên được tổ chức trong và ngoài khuôn viên nhà trường thông qua một số hình thức chủ yếu sau: học lí thuyết; thực hiện bài tập, thí nghiệm, trò chơi, đóng vai, dự án nghiên cứu; tham gia xêmina, tham quan, cắm trại, đọc sách; sinh hoạt tập thể, hoạt động phục vụ cộng đồng

- Tùy theo mục tiêu, tính chất của hoạt động, học sinh được tổ chức làm việc độc lập, làm việc theo nhóm hoặc làm việc chung cả lớp nhưng phải bảo đảm mỗi học sinh được tạo điều kiện để tự mình thực hiện nhiệm vụ học tập và trải nghiệm thực tế

1.3.3.4 Bồi dưỡng năng lực kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS

a) Nội dung bồi dưỡng

(1) Sử dụng các phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập và sự tiến bộ của học sinh

(2) Chủ động cập nhật, vận dụng sáng tạo các hình thức, phương pháp, công cụ kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh

(3) Hướng dẫn, hỗ trợ đồng nghiệp kinh nghiệm triển khai hiệu quả việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập và sự tiến bộ của học sinh

b) Yêu cầu bồi dưỡng

Mục tiêu đánh giá kết quả giáo dục là cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có

giá trị về mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình và sự tiến bộ của học sinh

để hướng dẫn hoạt động học tập, điều chỉnh các hoạt động dạy học, quản lí và phát triển chương trình, bảo đảm sự tiến bộ của từng học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục

Căn cứ đánh giá là các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực được quy định

trong chương trình tổng thể và các chương trình môn học, hoạt động giáo dục Phạm vi đánh giá bao gồm các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc, môn học và chuyên đề học tập lựa chọn và môn học tự chọn Đối tượng đánh giá là sản phẩm và quá trình học tập, rèn luyện của học sinh

Kết quả giáo dục được đánh giá bằng các hình thức định tính và định lượng

thông qua đánh giá thường xuyên, định kì ở cơ sở giáo dục, các kì đánh giá trên diện rộng ở cấp quốc gia, cấp địa phương và các kì đánh giá quốc tế Cùng với kết quả các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc, các môn học và chuyên đề học tập lựa chọn, kết quả các môn học tự chọn được sử dụng cho đánh giá kết quả học tập chung của học sinh trong từng năm học và trong cả quá trình học tập

Việc đánh giá thường xuyên do giáo viên phụ trách môn học tổ chức, kết hợp đánh giá của giáo viên, của cha mẹ học sinh, của bản thân học sinh được đánh giá và của các học sinh khác

Việc đánh giá định kì do cơ sở giáo dục tổ chức để phục vụ công tác quản lí các hoạt động dạy học, bảo đảm chất lượng ở cơ sở giáo dục và phục vụ phát triển chương trình

Việc đánh giá trên diện rộng ở cấp quốc gia, cấp địa phương do tổ chức khảo thí cấp quốc gia hoặc cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tổ chức để phục vụ công tác quản lí các hoạt động dạy học, bảo đảm chất lượng đánh giá kết quả giáo dục ở cơ

sở giáo dục, phục vụ phát triển chương trình và nâng cao chất lượng giáo dục

Phương thức đánh giá bảo đảm độ tin cậy, khách quan, phù hợp với từng lứa tuổi, từng cấp học, không gây áp lực lên học sinh, hạn chế tốn kém cho ngân sách nhà nước, gia đình học sinh và xã hội Nghiên cứu từng bước áp dụng các thành tựu của khoa học đo lường, đánh giá trong giáo dục và kinh nghiệm quốc tế vào việc nâng cao chất lượng đánh giá kết quả giáo dục, xếp loại học sinh ở cơ sở giáo dục và sử dụng kết quả đánh giá trên diện rộng làm công cụ kiểm soát chất lượng đánh giá ở cơ sở giáo dục

1.3.3.5 Bồi dưỡng năng lực tư vấn và hỗ trợ học sinh THCS

a) Nội dung bồi dưỡng

(1) Năng lực tìm hiểu các đối tượng học sinh và nắm vững quy định về công tác

(1) Nắm vững ví trí và đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THCS, gồm:

- Ví trí và đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THCS;

- Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THCS;

- Sự phát triển tâm lý lứa tuổi học sinh THCS;

- Giao tiếp và quan hệ xã hội ở lứa tuổi học sinh THCS

(2) Tổ chức hoạt động học tập/giáo dục song hành với sự phát triển trí tuệ của lứa tuổi học sinh THCS, cụ thể:

- Hoạt động học tập trong trường THCS;

- Phát triển trí tuệ của học sinh THCS;

- Giao tiếp với trẻ lứa tuổi học sinh THCS

(3) Sử dụng đa dạng linh hoạt các nội dung tư vấn học đường cho học sinh THCS như:

- Vai trò của tư vấn học đường;

- Mục tiêu tư vấn học đường;

- Nội dung tư vấn học đường;

- Phương pháp tư vấn học đường; Một số nội dung cơ bản của tư vấn học đường

ở trường THCS, liên hệ thực tiễn

(4) Tư vấn định hướng phân luồng và hướng nghiệp ở trường THCS

- Phân luồng và hướng nghiệp đối với học sinh THCS; Các kĩ năng tư vấn hướng nghiệp học sinh THCS

1.3.4 Hình thức và phương pháp bồi dưỡng chuyên môn GV trung học cơ sở

Chương trình tổng thể GDPT, ban hành theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ GDĐT thể hiện rõ vai trò mới của người GV

THCS sẽ có những thay đổi lớn “chuyển từ giáo dục nội dung” sang “giáo dục phát

triển năng lực cho học sinh”

Chương trình giáo dục phổ thông bảo đảm phát triển phẩm chất và năng lực người học thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức, kĩ năng cơ bản, thiết thực, hiện đại; hài hoà đức, trí, thể, mĩ; chú trọng thực hành, vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn đề trong học tập và đời sống; tích hợp cao ở các lớp học dưới, phân hoá dần ở các lớp học trên; thông qua các phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục phát huy tính chủ động và tiềm năng của mỗi học sinh, các phương pháp đánh giá phù hợp với mục tiêu giáo dục và phương pháp giáo dục để đạt được mục tiêu đó

Chương trình giáo dục phổ thông mới làm thay đổi vai trò, nhiệm vụ của giáo

viên THCS, đó là ngày nay người giáo viên THCS không chỉ làm nhiệm vụ truyền thụ kiến thức đơn thuần mà còn thực hiện chức năng tổ chức và điều kiển các hoạt động giáo dục và dạy học để hướng tới mục tiêu hình thành nhân cách cho học sinh đáp ứng yêu cầu xã hội Do vậy, vai trò mới của người giáo viên sẽ có sự thay đổi theo các hướng sau đây:

1) Đảm nhận nhiều chức năng khác hơn so với trước, có trách nhiệm nặng hơn trong việc lựa chọn nội dung dạy học và giáo dục;

2) Chuyển mạnh từ chỗ truyền thụ kiến thức sang tổ chức việc học của học sinh,

sử dụng tối đa những nguồn tri thức trong xã hội;

3) Coi trọng hơn việc cá biệt hóa học tập, thay đổi tính chất trong quan hệ thầy trò;

4) Yêu cầu sử dụng rộng rãi hơn những phương tiện dạy học hiện đại do đó có yêu cầu trang bị thêm các kiến thức, kĩ năng cần thiết;

5) Yêu cầu hợp tác rộng rãi và chặt chẽ hơn với các giáo viên cùng trường, thay đổi cấu trúc trong mối quan hệ giữa các giáo viên với nhau;

6) Yêu cầu thắt chặt hơn mối quan hệ với cha mẹ học sinh và cộng đồng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống;

7) Yêu cầu giáo viên tham gia hoạt động rộng rãi trong và ngoài các trường; 8) Giảm bớt và thay đổi kiểu uy tín truyền thống trong quan hệ với học sinh nhất

là đối với học sinh lớn và với cha mẹ học sinh

Các yêu cầu trong lĩnh vực nghề nghiệp của người giáo viên:

Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục Việt Nam đã xác định: “GV chính là lực lượng xung kích trên mặt trận đổi mới, là người đi đầu quyết định tới chất lượng giáo dục” [1] Không giải quyết được khâu GV, mọi chương trình giáo dục đều thất bại Chính vì thế, công tác bồi dưỡng đội ngũ GV là hết sức quan trọng và cấp bách

- Bồi dưỡng thường xuyên theo chu kì: Là một loại hình học tập thường xuyên, liên tục để cập nhật kiến thức và phương pháp giáo dục cho GV một cách thường

xuyên Chương trình này mang ý nghĩa chiến lược trong việc xây dựng đội ngũ GV ngày càng giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, thường xuyên trau dồi về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống

- Bồi dưỡng thông qua các lớp dài hạn; ngắn hạn

- Bồi dưỡng chuẩn hóa: là bồi dưỡng cho GV có trình độ chuyên môn chưa đạt chuẩn để đạt chuẩn theo quy định Theo điều 67 Luật Giáo dục quy định: có bằng tốt nghiệp Cao đẳng sư phạm đối với giáo viên THCS

- Bồi dưỡng trên chuẩn: Là bồi dưỡng cho GV có trình độ chuyên môn đã đạt chuẩn để đạt trên chuẩn như: giáo viên THCS có trình độ Đại học trở lên

- Bồi dưỡng GV dạy chương trình thay sách: là loại hình bồi dưỡng cho GV về mục tiêu, nội dung, phương pháp và cách kiểm tra đánh giá kết quả để họ thực hiện theo chương trình SGK mới

- Bồi dưỡng nghiệp vụ tay nghề sư phạm: là một loại hình BDTX cho GV về tổ chức các hoạt động GD, đổi mới phương pháp dạy học, thực hiện quy chế chuyên môn, phương pháp đánh giá kết quả học tập của học sinh thông qua các hình thức: + Tự học tập, nghiên cứu các tài liệu, sách hướng dẫn, SGK

+ Tổ chức giảng dạy, trao đổi chuyên môn các tiết khó, bài khó

+ Tự dự giờ thăm lớp học tập kinh nghiệm đồng nghiệp

+ Tổ chức sinh hoạt chuyên môn

+ Tổ chức viết sáng kiến kinh nghiệm, đề tài khoa học sư phạm

+ Hội thảo chuyên đề khoa học sư phạm

+ Tự học, tự nghiên cứu tài liệu là hình thức bồi dưỡng chính và kết hợp với các hình thức khác trên cơ sở tài liệu và sự hỗ trợ của hướng dẫn viên, các cá nhân, nhóm đồng nghiệp

- Bồi dưỡng theo hình thức đón đầu

- Bồi dưỡng từ xa qua các phương tiện thông tin đại chúng và các hình thức bổ trợ như băng, đĩa … có tính khả thi và đạt được mục tiêu đề ra

1.3.5 Kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng chuyên môn giáo viên trung học cơ sở

Đánh giá quá trình bồi dưỡng là thu thập thôn tin, so sánh kết quả đạt được của quá trình bồi dưỡng với mục tiêu bồi dưỡng để đưa ra những nhận định về hiệu suất, hiệu quả và có những điều chỉnh tương ứng ở những pha tiếp theo

Đánh giá quá trình bồi dưỡng GV THCS có thể được nhìn nhận như một công

cụ để đảm bảo cho hiệu quả của quá trình bồi dưỡng, giúp quá trình bồi dưỡng không

đi chệch mục tiêu, là phương thức thu hồi thông tin phản hồi của cả một quá trình tác động để có những điều chỉnh kịp thời, góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động bồi

dưỡng

Kiểm tra là một chức năng của quản lý, thông qua đó giám sát các thành quả hoạt động và tiến hành những hành động điều chỉnh, uốn nắn Thông qua chức năng này, người quản lý theo dõi, giám sát các thành quả hoạt động và tiến hành những hoạt động sửa chữa, điều chỉnh sai sót, lệch lạc nhằm đảm bảo thực hiện có hiệu quả mục tiêu đề ra

Chức năng kiểm tra là một chức năng quan trọng của quá trình quản lý Quá trình kiểm tra trong hoạt động bồi dưỡng bao gồm việc chuẩn bị lực lượng kiểm tra, xây dựng kế hoạch kiểm tra, tiến hành kiểm tra và đánh giá kết quả thông tin thu được sau kiểm tra

Đánh giá bồi dưỡng GV THCS thông qua kiểm tra, đánh giá cần xác định một số vấn đề cơ bản như: mục tiêu đạt được; sự phù hợp của nội dung, chương trình bồi dưỡng; mức độ đáp ứng của giảng viên với chương trình bồi dưỡng; mức độ tham gia vào quá trình bồi dưỡng của học viên; công tác tổ chức lớp học; kiến thức thu nhận được của học viên và kết quả áp dụng vào thực tế công việc…

Có thể phân thành 4 cấp độ đánh giá như sau:

- Đánh giá phản ứng của học viên: Họ đánh giá như thế nào về bồi dưỡng vào các thời điểm trước, trong, cuối khoá bồi dưỡng và vào những thời điểm sau bồi dưỡng

- Đánh giá kết quả học tập: Xem xem học viên đã tiếp thu những gì từ khóa học Kiểm tra kiến thức, kỹ năng, thái độ và đối chiếu với những mục tiêu đã đề ra

- Đánh giá tác động, hiệu quả của tổ chức: Kết quả bồi dưỡng có tác động, ảnh hưởng tới kết quả của tổ chức, hiệu quả bồi dưỡng như thế nào

Tùy theo các cấp độ đánh giá mà người ta sử dụng các phương pháp đánh giá khác nhau để xem xét thực hiện quy trình bồi dưỡng đạt kết quả đến đâu, hiệu quả như thế nào Mục tiêu của đánh giá nhằm đảm bảo các kế hoạch thành công; phát hiện kịp thời những sai sót; tìm ra nguyên nhân và biện pháp sửa chữa kịp thời sai sót đó Khi đánh giá cần có quan điểm toàn diện, nghĩa là phải xét trên tất cả các mặt của kết quả quản lý Đánh giá không chỉ là điều chỉnh mà là để phát triển Việc thực hiện đánh giá cần theo các bước:

- Bước 1 - Xây dựng các tiêu chuẩn: Thiết lập các tiêu chuẩn kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng cán bộ Tiêu chuẩn kiểm tra là những chỉ tiêu thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ; là nhũng chuẩn mực mà các cá nhân, bộ phận trong tổ chức phải thực hiện

để đảm bảo đạt hiệu quả

- Bước 2 - Đo, đánh giá việc thực hiện trên cơ sở so sánh với chuẩn: Đòi hỏi chủ thể quản lý cần có một lực lượng tham gia trong quá trình kiểm tra sao cho đảm bảo

được những yêu cầu đo đạc, thu thập được những thông tin kịp thời, chính xác, đầy đủ, khách quan về đối tượng được kiểm tra

- Bước 3 - Điều chỉnh: Nếu có sự chênh lệch thì cần điều chỉnh hoạt động Điều chỉnh các sai lệnh nhằm giúp hoạt động bồi dưỡng cán bộ đạt mục tiêu Trong trường hợp cần thiết có thể điều chỉnh cả mục tiêu

Việc bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông tổng thể mới hiện nay có thể sẽ phải thường xuyên điều chỉnh, cập nhật thông tin cũng như yêu cầu mới Do vậy việc kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng là khâu tất yếu phải thực hiện để giúp hoạt động này thành công

Các thành tố cơ bản trong quá trình đào tạo, bồi dưỡng GV THCS có mối quan

hệ mật thiết với nhau, chi phối lẫn nhau, trong đó mục tiêu bồi dưỡng là tiêu điểm mà tất cả các hoạt động bồi dưỡng phải hướng đến Nội dung bồi dưỡng là sự cụ thể hóa của mục tiêu bồi dưỡng Người học lĩnh hội được các nội dung bồi dưỡng sẽ giúp hoàn thành các mục tiêu cụ thể Phương pháp, hình thức tổ chức bồi dưỡng là sự vận động của nội dung, là cách thức để chuyển tải nội dung và đạt được những mục đích mong muốn

1.4 Yêu cầu bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trung học cơ sở

1.4.1 Khảo sát để xác định nhu cầu bồi dưỡng

Xác định nhu cầu, phân tích thiếu hụt kĩ năng (Skill Gap Analysis) mục tiêu, nội dung và nhu cầu bồi dưỡng Một hồ sơ/khung năng lực GV THCS phổ thông có thể được xây dựng cho một công việc (job), hoặc cho một nhóm công việc (job family) hoặc cho một lĩnh vực chức năng (function) hoặc cho một cấp độ (grade) năng lực cụ thể Đây

là điểm khởi đầu của mô hình bồi dưỡng/huấn luyện dựa trên năng lực

i) Xác định các nhóm đối tượng, nội dung, qui trình bồi dưỡng

- Đối tượng bồi dưỡng:

+ Đối với GV THCS mới tuyển dụng: việc bồi dưỡng chuyên môn, NVSP gắn với

trách nhiệm kèm cặp hướng dẫn về: vai trò người Giáo viên cần thể hiện được quan điểm đổi mới và cách tân trong quản lý, chỉ đạo phù hợp với tư tưởng của Đảng về đổi mới công tác quản trị nhà trường hiệu quả

+ Đối với GV THCS đã có kinh nghiệm thì bồi dưỡng thông qua mạng lưới tư

vấn chuyên môn, các hội nghị chuyên môn; hay bồi dưỡng trực tuyến (E-Learning);

- Nội dung bồi dưỡng: Bồi dưỡng nâng cao trình độ; Bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh và Bồi dưỡng theo yêu cầu thay đổi công việc Qui trình tổ chức bồi dưỡng cho GV THCS theo tiếp cận năng lực, gồm các bước:

+ Xác định các tiêu chuẩn năng lực CMNV cần phải có của GV THCS theo 5

tiêu chí như: Phát triển chuyên môn bản thân; Xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục

theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS; Sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS; Kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS; Tư vấn và hỗ trợ học sinh

+ Phân tích thiếu hụt về các năng lực để xác định nhu cầu bồi dưỡng (đối tượng,

nội dung bồi dưỡng);

1.4.2 Mục tiêu bồi dưỡng chuyên môn cho GV THCS

Chỉ thị số 22/2003/CT-BGD&ĐT, ngày 05/6/2003 của Bộ trưởng Bộ giáo dục

và đào tạo về bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục hàng năm đã đề ra mục tiêu: “ Nâng cao về nhận thức chủ nghĩa Mac - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối quan điểm của Đảng; chủ trương, chính sách của Nhà nước và của ngành; nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ theo hướng cập nhật, hiện đại hóa phù hợp với thực tiễn phát triển giáo dục Việt Nam để đáp ứng các yêu cầu đổi mới về mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục”

Như vậy, mục tiêu BDCM đội ngũ giáo viên và CBQL giáo dục THCS cũng nằm trong mục tiêu chung của Bộ GD&ĐT Tuy nhiên, do đặc thù của từng cấp học với đối tượng được BD là CBQL và GV THCS Theo đó, mục tiêu BDCM giáo viên THCS là: học tập, BD nâng cao trìng độ, năng lực nhận thức về lý luận của chủ nghĩa Mac- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; tiếp thu nắm vững các quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nước, nhiệm vụ của ngành, của địa phương để họ có nền tảng, có niềm tin rèn luyện bản lĩnh chính trị, đạo đức nhà giáo Từ nhận thức chính trị đúng đắn, người GV có ý thức tự giác học tập, bồi dưỡng, tự bồi dưỡng để bổ sung, cập nhựt kiến thức mới, hiện đại nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của cấp học THCS Từng bước nâng cao mức độ đáp ứng của GV THCS với yêu cầu phát triển nền giáo dục của xã hội, của đất nước trong thời kỳ đổi mới Hay mục tiêu BDCM cho GV THCS là BD phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, phát triển năng lực dạy học, năng lực giáo dục và những năng lực khác theo yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp giáo viên, yêu cầu nhiệm vụ năm học, cấp học, yêu cầu phát triển địa phương, yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng GD Qua đó, giáo viên đáp ứng theo tiêu chí của chuẩn nghề nghiệp GV THCS, góp phần đắc lực thực hiện mục tiêu giáo

dục THCS là “Giáo dục trung học cơ sở nhằm củng cố và phát triển kết quả của giáo

dục tiểu học; bảo đảm cho học sinh có học vấn phổ thông nền tảng, hiểu biết cần thiết tối thiểu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông hoặc chương trình giáo dục nghề nghiệp.” (mục 3; Điều 29, Chương 2, Luật Giáo dục 2019)