Trong lịch sử từ khi thành lập và lãnh đạo xây dựng đất nước tiến lên CNXH và Chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam, với vai trò, sứ mệnh của mình, Đảng Cộng sản Việt Nam là chủ thể lãnh đạo đối với Nhà nước và xã hội. Với quyền lực chính trị của Đảng chính là quyền định hướng, hoạch định quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách lớn; quyền sử dụng bộ máy nhà nước để thực hiện các mục tiêu chính trị của mình. Trong đó, năng lực cầm quyền của Đảng gắn liền với năng lực hoạch định, đề ra đường lối chính trị; năng lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên và năng lực kiểm tra, giám sát, kiểm soát việc thực hiện đường lối chính trị của Đảng trong hoạt động Nhà nước. Vì vậy, để thực hiện được vai trò cầm quyền của mình, đòi hỏi Đảng cần thường xuyên tự đổi mơí, nâng cao tầm trí tuệ để thực hiện có hiệu quả đường lối chính trị của Đảng. Trong điều kiện ở nước ta một đảng duy nhất cầm quyền là Đảng Cộng sản Việt Nam, phương thức lãnh đạo của Đảng tác động trực tiếp đến hoạt động của tất cả các tổ chức trong hệ thống chính trị. Phương thức lãnh đạo tốt, sẽ tạo động lực cho các tổ chức trong hệ thống chính trị phát huy vai trò, vị trí của mình. Ngược lại, nếu phương thức lãnh đạo của Đảng không tốt, sẽ kìm hãm sự phát huy năng lực của các tổ chức trong hệ thống chính trị. Do vậy, vấn đề đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng có vai trò quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng, đó cũng chính là điều kiện để tổ chức cơ sở Đảng thực hiện tốt chức năng là hạt nhân lãnh đạo chính trị của Đảng ở cơ sở. Từ lý do trên, tôi chọn đề tài “Những vấn đề chung về phương thức lãnh đạo của Đảng và đổi mơí phương thức phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện mơí” để nghiên cứu viết bài thu hoạch kết thúc học phần môn Lý luận chung về Đảng và Xây dựng Đảng trong điều kiện mơí.
Trang 1MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU……… … 1 NỘI DUNG
I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG 3
1 Khái niệm “nội dung lãnh đạo của Đảng”
2 Khái niệm phương thức lãnh đạo của Đảng
II ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG ĐIỀU KIỆN MỚI……….7
1 Khái quát về điều kiện mới
2 Nội dung về đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng
3 Tính tất yếu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện mơí
KẾT LUẬN………17
Trang 2MỞ ĐẦU
Trong lịch sử từ khi thành lập và lãnh đạo xây dựng đất nước tiến lên CNXH và Chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam, với vai trò, sứ mệnh của mình, Đảng Cộng sản Việt Nam là chủ thể lãnh đạo đối với Nhà nước và xã hội Với quyền lực chính trị của Đảng chính là quyền định hướng, hoạch định quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách lớn; quyền sử dụng bộ máy nhà nước
để thực hiện các mục tiêu chính trị của mình Trong đó, năng lực cầm quyền của Đảng gắn liền với năng lực hoạch định, đề ra đường lối chính trị; năng lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên và năng lực kiểm tra, giám sát, kiểm soát việc thực hiện đường lối chính trị của Đảng trong hoạt động Nhà nước Vì vậy, để thực hiện được vai trò cầm quyền của mình, đòi hỏi Đảng cần thường xuyên
tự đổi mơí, nâng cao tầm trí tuệ để thực hiện có hiệu quả đường lối chính trị của Đảng
Trong điều kiện ở nước ta một đảng duy nhất cầm quyền là Đảng Cộng sản Việt Nam, phương thức lãnh đạo của Đảng tác động trực tiếp đến hoạt động của tất cả các tổ chức trong hệ thống chính trị Phương thức lãnh đạo tốt,
sẽ tạo động lực cho các tổ chức trong hệ thống chính trị phát huy vai trò, vị trí của mình Ngược lại, nếu phương thức lãnh đạo của Đảng không tốt, sẽ kìm
hãm sự phát huy năng lực của các tổ chức trong hệ thống chính trị Do vậy,
vấn đề đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng có vai trò quan trọng đối với
sự nghiệp cách mạng, đó cũng chính là điều kiện để tổ chức cơ sở Đảng thực hiện tốt chức năng là hạt nhân lãnh đạo chính trị của Đảng ở cơ sở Từ lý do
trên, tôi chọn đề tài “Những vấn đề chung về phương thức lãnh đạo của
Đảng và đổi mơí phương thức phương thức lãnh đạo của Đảng trong
điều kiện mơí” để nghiên cứu viết bài thu hoạch kết thúc học phần môn Lý
luận chung về Đảng và Xây dựng Đảng trong điều kiện mơí
Trang 3NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO
CỦA ĐẢNG VÀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO
CỦA ĐẢNG TRONG ĐIỀU KIỆN MỚI
I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG
1 Khái niệm “nội dung lãnh đạo của Đảng”
Đảng là tổ chức chính trị, chức năng của Đảng là lãnh đạo cách mạng
Sự lãnh đạo của Đảng là lãnh đạo chính trị, tức là Đảng đề ra đường lối cách mạng, tổ chức thực hiện và tiến hành công tác kiểm tra, giám sát Đảng không can thiệp quá sâu, không bao biện làm thay công việc của các tổ chức thuộc đối tượng lãnh đạo của Đảng Sự lãnh đạo của Đảng được thể hiện trong hai thời kỳ chính: đấu tranh giành chính quyền; xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo
vệ Tổ quốc
Trong thời kỳ Đảng lãnh đạo đấu tranh dành chính quyền, nhiệm vụ trọng tâm của Đảng là lãnh đạo giai cấp công nhân, nhân dân lao động lật đổ chế độ áp bức, bóc lột, giành chính quyền Trong thời kỳ này, Đảng lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ đó, chủ yếu bằng việc tập hợp, giáo dục, giác ngộ nhân dân, đưa họ vào các phong trào cách mạng đấu tranh dành chính quyền Sự lãnh đạo của Đảng tập trung chủ yếu trên một số lĩnh vực như: chính trị, quân
sự, ngoại giao , lãnh đạo các tổ chức quần chúng, các lực lượng cách mạng
do Đảng lập ra Đảng phải đề ra đừơng lối, chủ trương, các giải pháp tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ giành chính quyền
Khi giành được chính quyền, trở thành Đảng cầm quyền, nhiệm vụ trọng tâm của Đảng là lãnh đạo xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Đảng có hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở; Đảng chịu trách nhiệm trước hết và cao nhất về cuộc sống vật chất, tinh thần của nhân dân và về vận mệnh của đất nước, dân tộc Sự lãnh đạo của Đảng đựơc
mở rộng đối với toàn xã hội Đảng lãnh đạo tất cả các lĩnh vực đời sống của
Trang 4xã hội, các tổ chức trong hệ thống chính trị, các tổ chức kinh tế, xã hội và các
tổ chức khác Đảng phải đề ra các quyết định chính trị đúng đắn đối với các
tổ chức, các lĩnh vực này, lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhằm từng bước thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Có thể coi, những quyết định đó, là nội dung lãnh đạo của Đảng trong thời kỳ Đảng cầm quyền
Từ phân tích trên, có thể định nghĩa: nội dung lãnh đạo của Đảng là những quyết định của Đảng về đường lối, chủ trương, chính sách đối với công tác xây dựng nội bộ Đảng; các tổ chức, các lực lượng, các lĩnh vực hoạt động của Đảng và việc chỉ đạo thực hiện các quyết định đó, nhằm hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ cách mạng
Nội dung lãnh đạo của Đảng trong thời kỳ Đảng cầm quyền là những quyết định của Đảng về đường lối, chủ trương, chính sách đối với công tác xây dựng nội bộ Đảng; các tổ chức trong hệ thống chính trị, các tổ chức kinh
tế, xã hội và các tổ chức khác ; các lĩnh vực đời sống của xã hội và việc chỉ đạo thực hiện các quyết định đó, nhằm xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội
và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
Có thể nói khái quát, nội dung lãnh đạo của Đảng là những công việc
Đảng phải tiến hành đối với đối tượng lãnh đạo, nhằm hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ cách mạng
Để lãnh đạo cách mạng dành thắng lợi, hai vấn đề quan trọng Đảng phải quan tâm là xác định đúng nội dung lãnh đạo và tạo lập phương thức
lãnh đạo đúng đắn, để nội dung lãnh đạo được thực hiện
2 Khái niệm phương thức lãnh đạo của Đảng
Để đưa ra khái niệm phương thức lãnh đạo của Đảng cần dựa vào chỉ
dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng ta và kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học tiêu biểu và về vấn đề này
Trang 5- Quan điềm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và kết quả nghiên cứu của các
công trình khoa học
+ Quan điềm của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Những vấn đề chủ yếu của sự lãnh đạo của Đảng ta đã được Chủ tịch
Hồ Chí Minh chỉ rõ, gồm: chủ thể lãnh đạo (Đảng Cộng sản Việt Nam), đối tượng lãnh đạo (nhân dân lao động Việt Nam), nhân dân lao động (đề ra và thực hiện nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam), cách lãnh đạo của Đảng Người nhấn mạnh, Đảng là người lãnh đạo cách mạng, người cầm lái con thuyền cách mạng Người cầm lái vững vàng, kiên định mục tiêu và con đường cách mạng đã lựa chọn; bình tĩnh, sáng suốt xử lý đúng đắn mọi tình huống thì mới đưa cách mạng đến thắng lợi
Chủ tịch Hồ Chí Minh còn nhiều lần bàn và chỉ ra những nội hàm chủ yếu của khái niệm “lãnh đạo”, “lãnh đạo đúng” của Đảng Trong tác phẩm
“Sửa đổi lối làm việc” Người viết:
Lãnh đạo đúng nghĩa là:
1 Phải quyết định mọi vấn đề một cách cho đúng mà muốn thế thì nhất định phải so sánh kinh nghiệm của dân chúng vì dân chúng chính là người chịu đựng cái kết quả của sự lãnh đạo của ta
2 Phải tổ chức sự thi hành cho đúng Mà muốn vậy, không có dân chúng giúp sức thì không xong
3 Phải tổ chức sự kiểm soát, mà muốn muốn kiểm soát đúng thì cũng phải có quần chúng giúp mới được
Những điểm nêu trên cũng là những yếu tố chủ yếu tạo nên sự lãnh đạo đúng của Đảng Đó cũng chính là quy trình, cách thức, phương pháp lãnh đạo đúng đắn của Đảng
+ Quan điểm của Đảng ta
Tại Đại hội VII Đảng ta đã chỉ ra khá rõ về phương thức lãnh đạo của
Trang 6Đảng trong thời kỳ đổi mới: Đảng lãnh đạo bằng Cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương công tác; bằng các công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức, kiểm tra và bằng hành động gương mẫu của đảng viên Sau 5 năm áp dụng phương thức đó, tại Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khoá VII, Đảng ta bổ sung: Đảng "lãnh đạo thông qua tổ chức đảng chứ không chỉ thông qua cá nhân đảng viên" Như vậy, Đảng ta đã đưa ra khá đầy đủ những nội hàm chủ yếu của phương thức
lãnh đạo của Đảng.
Tại Đại hội X Đảng ta đã có bước phát triển lớn về phương thức lãnh
đạo, bổ sung thêm nhiều nội dung cụ thể, thiết thực Đảng nhấn mạnh: "Tiếp
tục đổi mới phong cách, lề lối làm việc của Đảng theo hướng thực sự dân chủ,
kỷ cương, thiết thực, sâu sát cơ sở, sâu sát quần chúng; làm việc có chương trình, kế hoạch, có trọng tâm, trọng điểm, nói đi đôi với làm Đổi mới cách ra nghị quyết, văn kiện và báo cáo phải ngắn gọn, thiết thực, cụ thể; đổi mới nâng cao chất lượng, hiệu quả của hội nghị Cấp uỷ dành nhiều thời gian tổ chức, chỉ đạo kiểm tra, tổng kết việc thực hiện nghị quyết; chỉ đạo hoạt động của Nhà nước, Mặt trận và các đoàn thể nhân dân Xây dựng và thực hiện chế độ báo cáo xin ý kiến Bộ Chính trị, Ban Bí thư phải báo cáo, xin ý kiến Ban Chấp hành Trung ương về hoạt động của mình giữa hai kỳ họp Ban Chấp hành Trung ương"
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta (bổ sung và phát triển năm 2011) đã chỉ rõ hơn và bổ sung thêm
những vấn đề chủ yếu về phương thức lãnh đạo của Đảng Trong đó, nhấn
mạnh, đảng lãnh đạo bằng công tác cán bộ và thông qua tổ chức đảng và dảng viên
- Các công trình khoa học
Trang 7Theo "Đại từ điển Tiếng Việt" do Nguyễn Như Ý chủ biên: phương thức là phương pháp và hình thức tiến hành Phương pháp là cách thức tiến hành để có hiệu quả cao
Sách “Sự lãnh đạo của Đảng trong một số lĩnh vực trọng yếu của đời sống xã hội nước ta”, cho rằng: Đảng lãnh đạo bằng chủ trương, đường lối,
sự chỉ đạo các vấn đề lớn do thực tiễn đặt ra; lãnh đạo quá trình cụ thể hoá, thể chế hoá đường lối thành kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội; Đảng lãnh đạo thông qua các tổ chức Đảng và phân công đảng viên; Đảng lãnh đạo tổ chức phối hợp giữa các cơ quan, các đoàn thể ; Đảng lãnh đạo bằng công tác kiểm tra; Đảng lãnh đạo thông qua đội ngũ đảng viên
Sách "Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng", đưa ra định nghĩa: Phương thức lãnh đạo là tổng thể phương pháp, hình thức, biện pháp, quy trình, lề lối làm việc, tác phong công tác mà Đảng sử dụng để thực hiện sự lãnh đạo toàn xã hội thông qua tổ chức đảng, đảng viên
* Từ phân tích trên, có thể đưa ra khái niệm: phương thức lãnh đạo của
Đảng là tổng thể các hình thức, phương pháp, cách thức, quy chế, quy trình, phong cách, lề lối làm việc mà Đảng sử dụng để tác động vào đối tượng lãnh đạo nhằm thực hiện thắng lợi Cương lĩnh chính trị, đường lối, các nghị quyết của Đảng, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc
Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Phương thức lãnh đạo của Đảng, gồm:
Thứ nhất, Đảng lãnh đạo bằng Cương lĩnh chính trị; các quan điểm,
đường lối, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; các chủ trương, quan điểm và các quyết định của Đảng về tổ chức, hoạt động của Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội
Thứ hai, Đảng lãnh đạo, chỉ đạo Nhà nước thể chế hóa cương lĩnh,
quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng và cụ thể hóa thành kế hoạch, chương trình hoạt động của Nhà nước để thực hiện trong toàn xã hội
Trang 8Thứ ba, thông qua hoạt động của các tổ chức đảng, đảng viên trong các
cơ quan nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức kinh tế, các tổ chức xã hội…
Thứ tư, lãnh đạo bằng công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động nhân
dân thực hiện Cương lĩnh, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước
Thứ năm, bằng công tác tổ chức, cán bộ các cơ quan nhà nước và các tổ
chức chính trị - xã hội và bằng phong cách, lề lối làm việc của Đảng
Thứ sáu, kiểm tra, giám sát các tổ chức đảng và đảng viên hoạt động
trong các cơ quan nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội, các lĩnh vực đời sống của xã hội; lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan chức năng của các tổ chức này tiến hành thanh tra, kiểm soát, kiểm tra hoạt động của các cơ quan và cán bộ, công chức của các tổ chức đó
Thứ bảy, động viên các đoàn thể nhân dân và nhân dân tham gia giám
sát, phản biện xã hội đối với hoạt động của các tổ chức đảng, cán bộ, công chức và tạo điều kiện thuận lợi để các đoàn thể và nhân dân thực hiện công việc này đạt chất lượng, hiệu quả
Đây là bảy yếu tố cấu thành phương thức lãnh đạo của Đảng
II ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG ĐIỀU KIỆN MỚI
1 Khái quát về điều kiện mới
Toàn Đảng, toàn quân và toàn dân tiến hành đổi mới toàn diện công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc theo đường lối xây dựng nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng Đây là điều rất mới mẻ, chưa có tiền lệ trong lịch sử Một số nước xã hội chủ nghĩa đang tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội theo hướng này, song
Trang 9họ cũng đang tìm tòi, thử nghiệm các chủ trương, giải pháp và tích cực đúc rút kinh nghiệm xây dựng và phát triển lý luận về vấn đề này
Đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội trong điều kiện mở cửa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, nhằm đạt mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội trên đất nước ta
Nhà nước ta đang trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Đảng lãnh đạo Nhà nước, nhằm phát huy mạnh mẽ vai trò của Nhà nước trong công cuộc đổi mới, song Đảng, các tổ chức đảng và đảng viên phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật
Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng duy nhất cầm quyền lãnh đạo Nhà nước và xã hội tiến hành đổi mới toàn diện đất nước Trước đây, ở nước ta, ngoài Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền còn có các đảng khác không cầm quyền, như Đảng Dân chủ, Đảng Xã hội, các đảng này, không đối lập với Đảng Cộng sản Việt Nam mà hợp tác cùng Đảng Cộng sản Việt Nam trong chống ngoại xâm, bảo vệ thành quả cách mạng và xây dựng đất nước Đến năm 1998, hai đảng này tự giải tán Từ đó đến nay, ở nước ta có duy nhất Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền
Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo công cuộc đổi mới trong xu thế dân chủ hoá mọi mặt đời sống xã hội phát triển mạnh mẽ trên thế giới và ở nước ta Cạnh đó, khoa học công nghệ phát triển như vũ bão, đạt thành quả to lớn về mọi mặt, thức đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội và cung cấp các phương tiện rất hiện đại phục vụ sự lãnh đạo của Đảng nói chung, và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng nói riêng, đạt kết quả Đặc biệt, sự hình thành
và phát triển xã hội thông tin, các phương tiện hiện đại về thông tin mạng tác động mạnh mẽ đến sự lãnh đạo của Đảng và phong cách, lề lối làm việc của Đảng, các cấp uỷ đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên và đời sống nhân dân
Trang 10Tình hình thế giới và khu vực diễn biến rất phức tạp, khó lường, tranh chấp biển đảo giữa các quốc gia, trong đó có nước ta ngày càng gay gắt Vấn
đề giữ vững và bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, nhất là biển, đảo và bầu trời là vấn
đề rất phức tạp hiện nay
Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện mới, có
những thuận lợi, nhưng cũng gặp không ít khó khăn, thách thức
2 Nội dung về đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng
- Khái niệm đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng
Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện mới là toàn bộ
hoạt động của Đảng và những tổ chức có liên quan nhằm thay đổi từng phần hoặc toàn bộ một điểm nào đó của phương thức lãnh đạo hiện có theo hướng tích cực, tiến bộ, bảo đảm cho sự lãnh đạo của Đảng đem lại kết quả cao hơn, nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng
- Nội dung đổi mới đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng
+ Đổi mới việc chuẩn bị ra nghị quyết của Đảng
Tập trung vào đổi mới, nâng cao chất lượng việc xây dựng chương
trình, kế hoạch làm việc toàn khoá và sự chỉ đạo các cơ quan tham mưu trong chuẩn bị những điều kiện cần thiết phục vụ việc ra nghị quyết, như tài liệu, tư liệu và các phương tiện cần thiết Đổi mới việc xây dựng dự thảo nghị quyết, xin ý kiến các cơ quan đoàn thể và các tổ chức đảng
+ Đổi mới việc ra nghị quyết và phân công cán bộ phụ trách thực hiện
Đổi mới việc nghiên cứu, trao đổi và quyết định về chủ đề nghị quyết
và việc xem xét, quyết định giao cho các cơ quan, tổ chức làm chủ đề án xây dựng dự thảo nghị quyết và các cơ quan phối hợp Nâng cao chất lượng hội nghị để ra nghị quyết