TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI VÀ SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI Ở VIỆT NAM SỰ VẬN DỤNG VÀO CUỘC SỐNG CỦA SINH VIÊN

LỜI MỞ ĐẦUTriết học Mác - Lênin là hệ thống các quan điểm duy vật biện chứng về tự nhiên, xã hội và tư duy – thế giới quan và phương pháp luận khoahọc, cách mạng của giai cấp công nhân,

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

TIỂU LUẬN MÔN TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN

ĐỀ TÀI: TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI VÀ

SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI Ở VIỆT NAM

SỰ VẬN DỤNG VÀO CUỘC SỐNG CỦA SINH VIÊN NGUYỄN PHƯƠNG MAI LỚP LLNL1105(121)_34 (63C.QTKD)

Tác giả: Nguyễn Phương Mai

Mã sinh viên: 11217120 Lớp: LLNL1105(121)_34 (63C.QTKD)

Giảng viên hướng dẫn: TS Lê Ngọc Thông

HÀ NỘI NĂM 2021

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 4

I CƠ SỞ KHOA HỌC 4

1 Cơ sở lý luận 4

1.1 Đôi nét về quá trình hình thành và phát triển triết học Mác - Lênin 4

1.2 Một số chức năng của triết học Mác - Lênin 7

1.3 Vai trò của triết học Mác - Lênin trong đời sống xã hội 8 2 Cơ sở thực tiễn 9

II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ VẬN DỤNG 10

1 Vấn đề vận dụng triết học Mác - Lênin trong xã hội Việt Nam 10

1.1 Một số mâu thuẫn nảy sinh trong quá trình nhận thức và vận dụng triết học Mác - Lênin ở Việt Nam 10

1.2 Vai trò triết học Mác - Lênin trong quá trình đổi mới tư duy lý luận ở Việt Nam 15

1.3 Vấn đề nâng cao nhận thức, bổ sung và phát triển triết học Mác - Lênin nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn của thời đại mở rộng giao lưu quốc tế 16

2 Sự vận dụng triết học Mác - Lênin của bản thân sinh viên 18 KẾT LUẬN 21

Tài liệu tham khảo 22

LỜI CẢM ƠN 23

LỜI MỞ ĐẦU

Triết học Mác - Lênin là hệ thống các quan điểm duy vật biện chứng

về tự nhiên, xã hội và tư duy – thế giới quan và phương pháp luận khoahọc, cách mạng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các lựclượng xã hội tiến bộ trong nhận thức và cải tạo thế giới Triết học Mác -Lênin là triết học duy vật biện chứng, là sự thống nhất giữa chủ nghĩaduy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, là hình thức cao nhấtcủa chủ nghĩa duy vật và là hình thức cao nhất của phép biện chứngtrong lịch sử triết học Triết học Mác - Lênin trở thành thế giới quan,phương pháp luận của lực lượng vật chất – xã hội năng động, cáchmạng nhất và của nhân dân lao động, cách mạng và những lực lượng

xã hội tiến bộ trong nhận thức và cải tạo xã hội Hiện tại, triết học Mác

- Lênin đang là hình thức phát triển cao nhất của các hình thức triết họctrong lịch sử

Tuy nhiên, thế giới hiện đại vận động không ngừng, xu thế hội nhậpquốc tế ngày càng tăng mạnh và xã hội cũng có những bước phát triển,trở nên phức tạp và khác xa so với thời đại triết học Mác - Lênin ra đời

và phát triển Vậy trong tình hình xã hội như hiện nay, liệu triết họcMác - Lênin có còn đóng vai trò quan trọng? Nhân dân Việt Nam đang

áp dụng triết học Mác - Lênin như thế nào trong quá trình đổi mới đấtnước? Và chúng ta cần làm như thế nào để tiếp tục vận dụng và pháttriển một cách có sáng tạo triết học Mác - Lênin?

Để trả lời cho những câu hỏi trên, em xin phép lựa chọn đề tài: “Triếthọc Mác - Lênin trong đời sống xã hội và sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam”làm đề tài nghiên cứu cho bài tiểu luận này Qua đó cũng xin phép rút

ra những bài học vận dụng cho bản thân trong nhận thức và hànhđộng Với những kiến thức có được qua quá trình học tập môn Triết họcMác - Lênin tại Đại học Kinh tế Quốc dân cùng với tinh thần học hỏi, em

hi vọng những câu hỏi trên sẽ được trả lời một cách xác đáng Tuy

nhiên, do kiến thức bản thân em còn hạn chế, bài tiểu luận sẽ khôngthể tránh khỏi những sai sót Em rất mong sẽ nhận được những phảnhồi và góp ý giá trị từ Thầy để bài làm này hoàn thiện hơn.

Em xin chân thành cảm ơn!

a Giai đoạn hình thành và phát triển triết học Mác

Sự ra đời của triết học Mác là một cuộc cách mạng vĩ đại trong lịch

sử triết học, là kết quả tất yếu của sự phát triển tư tưởng triết học vàkhoa học nhân loại Trong bối cảnh kinh tế - chính trị - xã hội phù hợp,triết học Mác hình thành dựa trên sự thống nhất giữa điều kiện kháchquan và nhân tố chủ quan của C.Mác và Ph.Ăngghen

Vào những năm 40 của thế ký XIX, khi chủ nghĩa tư bản ở Châu Âuđang phát triển và bước sang giai đoạn mới, tạo điều kiện kinh tế - xãhội thuận lợi cho sự ra đời của chủ nghĩa Mác Do tác động của cuộcCách mạng công nghiệp, lực lượng sản xuất phát triển mạnh mẽ làmcho quan hệ sản xuất tư bản được củng cố Điều này không những tạo

cơ sở kinh tế cho tư bản phát triển mà đồng thời khiến mâu thuẫn xãhội càng trở nên gay gắt,bộc lộ rõ rệt qua sự phân hóa giàu nghèo vànhững bất công trong xã hội Xung đột giữa hai giai cấp vô sản và tưsản dần phát triển thành cuộc đấu tranh giai cấp Khi ấy, sự xuất hiệncủa giai cấp vô sản trên vũ đài lịch sử là nhân tố chính trị - xã hội quantrọng, trở thành lực lượng tiên phong trong cuộc đấu tranh cho nền dânchủ và tiến bộ xã hội Như vậy, thực tiễn xã hội lúc này đòi hỏi phảiđược soi sáng bởi một hệ thống lý luận mới

Trong thời kỳ này, nhiều phát minh khoa học mang tính vạch thời đạixuất hiện Những phát minh khoa học này không chỉ cho thấy tính biệnchứng của sự vận động và phát triển mà còn làm bộc lộ rõ tính hạn chếcủa phương pháp tư duy siêu hình, tạo ra cơ sở khoa học để khắc phục

phương pháp tư duy siêu hình này Đồng thời, chúng cũng cung cấpnhững cơ sở khoa học cho sự ra đời của chủ nghĩa Mác.

Triết học Mác ra đời còn là kết quả của sự kế thừa có chọn lọc, tiếpthu có phê phán toàn bộ những tinh hoa trong lịch sử tư tưởng củanhân loại từ cổ đại đến thời đại của C.Mác (1818-1883) và Ph.Ăngghen(1820-1895) Đây còn là sự kết tinh của các yếu tố chủ quan của C.Mác

và Ph.Ăngghen, như: yếu tố thiên tài, tình yêu thương nhân dân laođộng, những hoạt động không mệt mỏi vì sự nghiệp giải phóng họ,cùng tình bạn vĩ đại của hai nhà cách mạng

Trong giai đoạn C.Mác và Ph.Ăngghen, ta có thể chia thành ba giaiđoạn nhỏ Đầu tiên là quá trình chuyển biến tư tưởng của C.Mác vàPh.Ăngghen từ chủ nghĩa duy tâm và lập trường dân chủ cách mạngsang chủ nghĩa duy vật và lập trường cộng sản chủ nghĩa từ năm 1842tới năm 1844 Tiếp sau đó là giai đoạn C.Mác và Ph.Ăngghen đề xuấtnhững nguyên lý triết học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử trongnhững năm từ 1844 tới 1848 Và cuối cùng, từ năm 1848 tới năm 1895

là quá trình phát triển sâu sắc hơn, hoàn thiện hơn khi C.Mác vàPh.Ăngghen bổ sung, phát triển lý luận triết học

Triết học Mác ra đời có thể được xem như một cuộc cách mạng trongtriết học Nói như vậy là bởi trong triết học Mác sự thống nhất giữa chủnghĩa duy vật và phép biện chứng đã tạo nên học thuyết hoàn chỉnh,cung cấp cho loài người công cụ nhận thức vĩ đại, làm cho chủ nghĩaduy vật biện chứng không chỉ dừng lại ở phương pháp giải thích, nhậnthức thế giới, mà còn trở thành phương pháp cải tạo thế giới C.Mác vàPh.Ăngghen sáng lập ra chủ nghĩa duy vật lịch sử, mở rộng nhận thức

từ giới tự nhiên sang nhận thức xã hội loài người, làm cho chủ nghĩaduy vật trở nên triệt để Không những vậy, triết học Mác luôn tồn tại sựthống nhất giữa tính khoa học với tính cách mạng, sự thống nhất giữa

lý luận với thực tiễn

b Giai đoạn bảo vệ và phát triển triết học Mác

Những năm cuối thế kỷ XIX — đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản đãphát triển sang một giai đoạn mới là giai đoạn chủ nghĩa đế quốc Bảnchất bóc lột và thống trị của chủ nghĩa tư bản ngày càng bộc lộ rõ nét;mâu thuẫn trong lòng xã hội tư bản ngày càng sâu sắc, điển hình làmâu thuẫn giai cấp giữa vô sản và tư sản.

Trong thời kỳ này, cùng với sự phát triển của nền đại công nghiệp tưbản chủ nghĩa là sự phát triển mạnh mẽ của khoa học tự nhiên Một sốnhà khoa học tự nhiên, đặc biệt trong lĩnh vực vật lý học, do thiếu sựvững chắc về phương pháp luận triết học duy vật nên đã rơi vào tìnhtrạng khủng hoảng thế giới quan Sự khủng hoảng này bị các nhà triếthọc duy tâm lợi dụng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức và hànhđộng của các phong trào cách mạng

Cùng lúc này, khi chủ nghĩa Mác được truyền bá rộng rãi vào nướcNga, những trào lưu tư tưởng như chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán, chúnghĩa thực dụng, v.v đã mang danh đổi mới chủ nghĩa Mác để xuyêntạc và phủ nhận chủ nghĩa Mác nhằm bảo vệ địa vị và lợi ích giai cấp tưsản

Trong bối cảnh như vậy, thực tiễn mới đặt ra nhu cầu phải phân tích,khái quát những thành tựu mới của khoa học tự nhiên nhằm tiếp tụcphát triển thế giới quan và phương pháp luận khoa học chủ nghĩa Mác;phải thực hiện cuộc đấu tranh lý luận để chống sự xuyên tạc, tiếp tụcphát triển chủ nghĩa Mác trong điều kiện lịch sử mới

Hoạt động của V.I.Lênin đáp ứng được nhu cầu lịch sử này Giai đoạn

từ năm 1893 đến 1907, V.I.Lênin nghiên cứu thể chế xã hội Nga và vaitrò của các giai cấp khác nhau trong cuộc cách mạng đang tới gần; phêphán mọi hệ thống quan điểm duy tâm và phương pháp siêu hình củanhững người dân tuý Giai đoạn từ năm 1907 đến Cách mạng ThángMười Nga năm 1917 là giai đoạn tiếp tục đấu tranh chống các tư tưởngđối lập, bảo vệ và phát triển triết học Mác; xác lập thế giới quan duyvật biện chứng và phương pháp luận biện chứng duy vật cho giai cấp

công nhân trong cuộc đấu tranh chống giai cấp tư sản Sau Cách mạngtháng Mười Nga từ năm 1917 đến 1924, bên cạnh việc tiếp tục pháttriển chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử,V.I.Lênin đóng góp, bổ sung chủ nghĩa Mác bằng việc tổng kết kinhnghiệm thực tiễn cách mạng và dựa vào những thành quả mới củakhoa học, tạo nên giai đoạn Lênin trong lịch sử triết học Mácxít Di sảntriết học của ông trở thành cơ sở cho việc nghiên cứu những vấn đề lýluận và thực tiễn, đồng thời được những người cộng sản đánh giá cao.Với những cống hiến to lớn, tên tuổi của V.I.Lênin đã cắn liền với triếthọc Mác và triết học Mác - Lênin trở thành tên gọi chung cho cả hai giaiđoạn này

c Giai đoạn sau V.I.Lênin

Thời kỳ sau khi V.I.Lênin mất, tính từ năm 1924 tới nay, là giai đoạntriết hoc Mác - Lênin tiếp tục được các đảng cộng sản và công nhân bổsung, phát triển

Trong giai đoạn này, triết học Mác - Lênin tạo nên những thành tựu

to lớn và đóng vai trò không thể thiếu trong quá trình xây dựng xã hội.Đồng thời, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chính trị và thực tiễn xâydựng xã hội chủ nghĩa, các đảng cộng sản và công nhân có những đónggóp quan trọng, đặc biệt là những vấn đề về chủ nghĩa duy vật lịch sửnhư quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất; quan hệ giữagiai cấp, dân tộc và nhân loại; Tuy nhiên, trong thực tiễn, quá trìnhphát triển của triết học Mác - Lênin cũng gặp không ít những vật cản làsai lầm trong đấu tranh cách mạng hay xây dựng chủ nghĩa xã hội Trong khi đó, sự biến đổi không ngừng và nhanh chóng của đời sốngkinh tế, chính trị, xã hội do sự phát triển khoa học, kỹ thuật đã sản sinh

ra hàng loạt các vấn đề mới cần giải đáp về mặt lý luận Thực tế nàyđặt ra yêu cầu cho các đảng cộng sản là cần tìm cách vận dụng chủnghĩa Mác - Lênin để thấy được đường lối, chiến lược, sách lược đúngđắn và phù hợp nhất với cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa Thêm vào

đó, sau sự đổ vỡ của chủ nghĩa xã hội hiện thực, nhằm bảo vệ nhữngthành quả mà chủ nghĩa xã hội đã đạt được thì các đảng cộng sản cầnnẵm vững lý luận của triết học Mác – Lênin, đặc biệt là thế giới quan vàphương pháp luận khoa học của nó để đưa sự nghiệp xây dựng xã hộichủ nghĩa vượt thách thức và tiếp tục phát triển.

Nhìn chung, thực tế đời sống xã hội, kinh tế, chính trị đóng vai trò tolớn trong sự hình thành của triết học Mác - Lênin và từng bước pháttriển của triết học Mác – Lênin cũng đều dựa trên những điều kiện cụthể của xã hội và nhằm đáp ứng các nhu cầu thực tiễn mà xã hội đề ra.Ngược lại, triết học Mác - Lênin cũng có những tác động trở lại đời sống

xã hội và mang vai trò không thể thếu trong quán trình hình thành xãhội chủ nghĩa

1.2.Một số chức năng của triết học Mác - Lênin

a Chức năng thế giới quan

Chức năng thế giới quan là một trong số rất nhiều chức năng khácnhau của triết học và là chức năng cơ bản của triết học Mác - Lênin.Trước hết, thế giới quan là toàn bộ những quan điểm về thế giới và vịtrí của con người trong thế giới đó Và trong trường hợp này, triết họcMác - Lênin thể hiện thế giới quan duy vật biện chứng

Con người cần thế giới quan duy vật biện chứng để có thể nhìn nhậnmọi sự vật, hiện tượng và cả chính bản thân mình; có cơ sở để nhậnthức sâu sắc hơn về xã hội và cuộc sống Không những vậy, thế giớiquan duy vật biện chứng còn giúp xác định quan điểm và hướng hànhđộng, cụ thể là thái độ và cách thức hoạt động của con người

Triết học Mác - Lênin đưa vào tư tưởng con người một thế giới quanđúng đắn, từ đó mà hình thành nên một lối tư duy tích cực và sáng tạo.Cùng với đó triết học Mác - Lênin cũng khiến cho thế giới quan của conngười phát triển một cách tự giác Và cũng nhờ vào trình độ phát triểnthế giới quan của mỗi người mà đánh giá được mức độ trưởng thành

của người đó cũng như phần nào đánh giá được một cộng đồng nhấtđịnh Cuối cùng, thế giới quan duy vật biện chứng là cơ sở khoa họcđấu tranh với các loại thế giới quan duy tâm, tôn giáo hay phản khoahọc Đồng thời cũng là hạt nhân của hệ tư tưởng, là cơ sở lý luận chocuộc cách mạng chống lại tư tưởng sai lầm.

b Chức năng phương pháp luận

Bên cạnh chức năng thế giới quan, phương pháp luận cũng là mộttrong hai chức năng cơ bản nhất của triết học Mác - Lênin

Về định nghĩa, phương pháp luận là hệ thống những quan điểm,nguyên tắc xuất phát có vai trò chỉ đạo việc sử dụng các phương pháptrong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn nhằm đạt kết quả tối

ưu Phương pháp luận cũng có nghĩa là lý luận về hệ thống phươngpháp Áp dụng vào nhận thức và hoạt động thực tiễn, triết học Mác -Lênin đã thực hiện chức năng phương pháp luận chung nhất và phổbiến nhất – phương pháp luận duy vật biện chứng

Tiếp xúc với triết học Mác - Lênin là con người có cơ hội tiếp cận một

hệ thống các khái niệm, phạm trù, quy luật Chúng vừa là công cụ nhậnthức khoa học, xã hội, đồng thời giúp con người phát triển tư duy khoahọc của mình Tuy nhiên bên cạnh phương pháp luận duy vật biệnchứng con người cần có tri thức khoa học cụ thể và kinh nghiệm xã hội,không xem thường hay tuyệt đối hóa phương pháp luận triết học thìmới có khả năng giải quyết được vấn đề trong thực tiễn Việc nghiêncứu và bồi dưỡng phương pháp luận duy vật biện chứng sẽ giúp chúng

ta tránh được những sai lầm do chủ quan hay phương pháp tư duy siêuhình gây ra

1.3.Vai trò của triết học Mác - Lênin trong đời sống xã hội

a Triết học Mác - Lênin là thế giới quan, phương pháp luận khoa họccho con người trong nhận thức và thực tiễn

Các nguyên lý, phạm trù, quy luật của triết học Mác - Lênin giúp conngười khi nhận thức và hoạt động thực tiễn luôn xuất phát từ một lậptrường vững chắc, khoa học, dự báo được phương hướng vận động,phát triển chung của đối tượng.

Để giải quyết hiệu quả các vấn đề cụ thể thì phải luôn xuất phát từquan điểm chủ nghĩa duy vật biện chứng Cần tránh hai thái cực sailầm: một là xem thường triết học để rồi sa vào tình trạng mò mẫm, tùytiện, dễ bằng lòng với những biện pháp cụ thể nhất thời, không nhìn xatrông rộng, mất phương hướng và cả khả năng chủ động, sáng tạo; hai

là tư tưởng tuyệt đối hóa vai trò của triết học Mác - Lênin thì sẽ vướngphải chủ nghĩa giáo điều, chỉ biết áp dụng các quy luật, nguyên lý mộtcách máy móc trong khi không thực sự xem xét tới tình huống thực tế

cụ thể

Giữ vững tình thần của triết học Mác - Lênin, mỗi nguyên lý chung

đề cần được xem xét dưới góc nhìn và quan điểm lịch sử, trong mốiquan hệ với các nguyên lý khác và gắn liền với những kinh nghiệm cụthể của lịch sử

b Triết học Mác - Lênin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luậnkhoa học và cách mạng để phân tích xu hướng phát triển của xã hộitrong điều kiện cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại pháttriển mạnh mẽ

Triết học Mác - Lênin hiện là cơ sở lý luận và phương pháp luận choviệc tích hợp và phổ biến phát minh khoa học và tri thức khoa học hiệnđại Đồng thời, những vấn đề mới của hệ thống tri thức khoa học hiệnđại cũng đòi hỏi một giai đoạn phát triển mới của triết học Mác - Lênin

để tổng kết và đúc kết những kết quả đó

Triết học Mác - Lênin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luậnkhoa học, cách mạng để phân tích sự vận động và xu thế phát triểncủa thế giới trong bối cảnh toàn cầu hóa Thấy được mối liên hệ phổ

biến, sự vận động , phát triển của thế giới mang tính quy luật, kháchquan…

Triết học Mác - Lênin còn là lý luận cách mạng khoa học mở đườngcho cuộc đấu tranh giai cấp và đấu tranh giải phóng dân tộc của giaicấp công nhân và nhân dân lao động, nói rộng hơn, chính lý luận cáchmạng khoa học soi đường cho cuộc đấu tranh giải phóng nhân loại

2 Cơ sở thực tiễn

Trong các giai đoạn lịch sử khác nhau, triết học Mác - Lênin đã đượccác nhà lý luận của chủ nghĩa xã hội vận dụng và chứng minh được vaitrò to lớn trong thực tế xã hội qua nhiều thành tựu đạt được

Trước thời kỳ “đổi mới, cải cách, cải tổ”, các nhà lý luận của chủnghĩa xã hội mà đứng đầu là các nhà lý luận Xô Viết đã nghiên cứu vàvận dụng triết học Mác - Lênin trong thực tiễn đấu tranh giải phóng dântộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện thực Trong đó, cách mạng thángMười Nga là một điển hình và là minh chứng đầu tiên cho việc vận dụngthành công chủ nghĩa Mác - Lênin nói chung và triết học Mác - Lêninnói riêng Dựa trên những nguyên lý và quy luật cơ bản của triết họcMác - Lênin, cách mạng tháng Mười Nga đã xác định được lực lượng đấutranh đúng đắn là công nhân và nhân dân lao động Từ đó thành cônglật đổ ách thống trị của giai cấp bóc lột, giành chính quyền về tay nhândân lao động, sử dụng chính quyền ấy để xây dựng xã hội mới tự do,hạnh phúc cho nhân dân Sự thành công này là bước ngoặt của lịch sử,

mở đường cho phong trào chủ nghĩa xã hội và mở ra một thời đại mớicho sự phát triển chủ nghĩa xã hội của nhân loại Tuy nhiên trong giaiđoạn này, sự vận dụng triết học Mác - Lênin ở các nước xã hội chủnghĩa nói chung và Liên Xô nói riêng có phần bị giáo điều và bảo thủ

thực tiễn điều kiện xã hội của đất nước bấy giờ Ví dụ, ở Việt Nam, nhờ

sự vận dụng sáng suốt triết học Mác – Lênin vào đấu tranh nhân dân

mà đã thành công trong công cuộc giải phóng dân tộc, tự giải phóngmình khỏi xiềng xích hàng trăm năm của thực dân và đế quốc Quátrình tiến lên xây dựng xã hội chủ nghĩa cũng trên cơ sở nền tảng triếthọc Mác – Lênin mà lấy tiêu chí “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, côngbằng, văn minh” làm mục tiêu phấn đấu, hành động Và trong thời kìhiện tại, triết học Mác - Lênin vẫn đang được tiếp tục vận dụng và pháttriển ở nhiều nước trên thế giới như Cu Ba, Trung Quốc, Cộng hòa Dânchủ Nhân dân Lào,

do đã được tôi luyện và trưởng thành giữa nền dân chủ tư sản thì khảnăng tiếp thu và vận dụng triết học Mác - Lênin cũng sẽ cao hơn, hiệuquả hơn, phần nào tránh được những sai lầm không mong muốn nhưnguy cơ không tưởng hay chủ quan, nôn nóng thực hiện những cuộctấn công trực diện vào tư bản chủ nghĩa nhằm đi tới đích nhanh chóng Tuy nhiên ở nước ta, hoàn cảnh thực tiễn xã hội lúc bấy giờ kháchoàn toàn so với các nước đã phát triển lên tư bản Điều kiện kinh tế -

xã hội chưa phát triển với nền kinh tế sản xuất nhỏ, chất lượng laođộng còn yếu và tư tưởng phong kiến, thực dân còn khá nặng nề đã trởthành cản lực trong việc tiếp nhận và vận dụng triết học Mác - Lênincủa người dân Việt Nam Chúng ta phải đối mặt đồng thời với cả khó

khăn về mặt nhận thức lẫn cản trở về mặt tiền đề hiện thực bởi chínhV.I.Lênin cũng đã khẳng định rằng: “Chúng ta không thể xây dựng chủnghĩa xã hội được nếu không có di sản của nền văn hoá tư bản” Bốicảnh thực tế đó gây ra không ít cản trở cho Việt Nam trong quá trìnhnhận thức và vận dụng triết học Mác – Lênin.

a Mâu thuẫn trong con đường đi lên chủ nghĩa xã hội

Sau thắng lợi năm 1975, nhân dân ta vẫn đang đắm chìm trongthắng lợi và có suy nghĩ chủ quan, mong muốn tiến nhanh lên xã hộichủ nghĩa Cùng thời gian này, đất nước lại rơi vào thế bị bao vây, cấmvận bởi thù địch; đồng thời phải chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc vàTây Nam Những khuyết điểm của mô hình kinh tế tập trung bao cấpcũng bộc lộ gay gắt Đất nước ta lúc này đang dần lâm vào khủnghoảng kinh tế - xã hội trầm trọng, đòi hòi hỏi phải có sự thay đổi tronglối tư duy và hành động

Khi mô hình kinh tế tập trung quan liêu bao cấp đã ăn sâu vào tưduy và nề nếp của phần nhiều cán bộ, đảng viên và nhân dân thì việclập tức thay đổi tư tưởng là việc hết sức khó khăn Không ít cán bộ,đảng viên và nhân dân sẽ cảm thấy lo lắng và khủng hoảng khi Nhànước chuyển sang cách nghĩ, cách làm mới: mỗi người phải tự tạo công

ăn việc làm cho mình Tuy nhiên việc bác bỏ tư tưởng bao cấp, ỷ nạivào bộ phận cao nhất của xã hội không đồng nghĩa với việc chối bỏhoàn toàn trách nhiệm của Đảng và Nhà nước, chỉ là trọng trách củaĐảng và Nhà nước có sự thay đổi từ hoàn toàn chịu mọi trách nhiệm vềvấn đề việc làm của xã hội sang vai trò tạo đòn bẩy, đưa ra chính sáchphù hợp để nhân dân có thể tự tạo công ăn việc làm cho bản thân Và

bộ máy lãnh đạo của ta đã làm rất tốt việc này trong những năm đầuđổi mới qua sự ra đời của cơ chế khoán nông nghiệp Bắt đầu từ Nghịquyết Hội nghị Trung ương 6 khóa IV, Đảng và Nhà nước đã thực hiệnnhững bước đầu cho quá trình đổi mới và sau này, khi nhận thấy sựchậm chạp trong cải tạo xã hội chủ nghĩa do quan niệm cũ còn ăn sâu