nghiên cứu nền mỹ thuật Ai Cập cổ đại và ứng dụng của nó đối với ngành thiết kế đồ họa ngày nay

Là một người vô cùng hứng thú đối với các kim tự tháp khổng lồ, dành nhiều sựyêu thích cho các vị pharaong, nữ hoàng nổi tiếng như pharaong Keop, nữ hoàngNecfectiti, nữ hoàng Cleopatra…

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ai Cập là một trong những cái nôi của nhân loại, là đất nước có bề dày lịch sử đángngưỡng mộ Nhờ vào những điều kiện thuận lợi về mặt tự nhiên, ngay từ rất sớm, nơiđây đã hình thành và phát triển một nền văn minh vô cùng rực rỡ Những thành tựu mà

cư dân Ai Cập cổ đại đạt được trong các lĩnh vực như toán học, văn học, thiên văn học,

y học, không những là niểm tự hào của Ai Cập nói riêng mà còn là của thế giới nóichung Đặc biệt, nghệ thuật Ai Cập chính là một trong những chủ đề thu hút, nhậnđược sự quan tâm nhất của nhân loại Vậy nghê thuật Ai Cập cổ đại bắt nguồn từ đâu?Tại sao nó lại độc đáo đến vậy? Nghệ thuật Ai Cập cổ đại ảnh hưởng như thế nào đếnnền văn hóa hiện nay? là những câu hỏi thôi thúc chúng ta tìm hiểu sâu hơn về AiCập Là một người vô cùng hứng thú đối với các kim tự tháp khổng lồ, dành nhiều sựyêu thích cho các vị pharaong, nữ hoàng nổi tiếng như pharaong Keop, nữ hoàngNecfectiti, nữ hoàng Cleopatra… và là một sinh viên chuyên ngành thiết kế đồ họạ nêntôi đã chọn “Nghệ thuật Ai Cập cổ đại” làm đề tài cho bài tiểu luận này Thông quaviệc nghiên cứu về lịch sử nghệ thuật Ai Cập cổ đại tôi có cái nhìn khái quát, sâu sắchơn về đất nước này thời kì cổ đại, đặc biệt là trên phương diện nghệ thuật với các lĩnhvực nổi bật như: kiến trúc, điêu khắc, hội họa và cả những ứng dụng của nó đối vớingành thiết kế đồ họa trong thời điểm hiện tại

là thiết kế đồ họa

3 Mục tiêu nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, đề tài cần tập trung nghiên cứu như mục tiêu sau:

- Đưa ra cái nhìn tổng quan về Ai Cập cổ đại (lịch sử, vị trí địa lí, thành tựu)

- Phân tích và rút ra những đặc điểm của nghệ thuật Ai Cập cố đại (3 phương diện kiếntrúc, điêu khắc, hội họa)

- Đánh giá những ảnh hưởng và ứng dụng của nghệ thuật Ai Cập cổ đại đối với ngànhthiết kế đồ họa hiện nay

4 Câu hỏi nghiên cứu

Với đề tài này, bài tiểu luận cần trả lời được những câu hỏi sau:

- Lịch sử Ai Cập cổ đại được hình thành và phát triển như thế nào?

- Nghệ thuật Ai Cập cổ đại bao gồm những đặc điểm gì?

- Những ảnh hưởng của nghệ thuật Ai Cập cổ đại đối với ngành thiết kế đồ họa ngàynay là gì?

5 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của bài tiểu luận này là nghệ thuật Ai Cập cổ đại và ứngdụng của nó đối với ngành thiết kế đồ họa hiện nay

Bản đồ Ai Cập

Ai Cập nằm ở một vị trí địa lý chính trị đặc biệt: là nơi giao nhau của 3 châulục: Á, Phi, Âu Tại đây, 3 châu lục hoà nhập quanh biển trung gian – Địa Trung Hải –nơi có thể nối liền hoặc chia cắt 3 đại dương: Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương, TháiBình Dương Đây là vị trí thuận lợi cho việc đi lại, giao lưu với các châu lục khác Do

đó, các hoạt đông trao đổi thương mại, kinh tế, văn hoá rất phát triển và luôn đượccải thiện

Cũng giống như các nền văn minh phương đông khác, Ai Cập gắn liền với sôngNin Nhà sử học Hêrôđôt nổi tiếng đã nói rằng:” Ai Cập là tặng phẩm của sông Nin”

Châu thổ sông Nin từ vệ tinh Hình ảnh sông Nin

Con sông này bắt nguồn từ vùng xích đạo châu Phi, là một trong những consông lớn nhất trên thế giới (dài 6497km với 7 nhánh đổ ra Địa Trung Hải) Hàng nămnước sông Nin dâng cao đem theo một lượng phù sa rất phong phú, bồi đắp cho vùngđồng bằng hai bên bờ ngày càng thêm màu mỡ (thường là vào tháng 6 đến tháng 11).Mặt khác, con sông này cung cấp nguồn thực phẩm thuỷ sản dồi dào cho cư dân và làmột trong những con đường giao thông quan trọng nhất của Ai Cập Do đó, nền kinh tế

ở đây sớm phát triển Nông nghiệp, ngư nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp đềuphát triển từ rất sớm, tạo điều kiện cho Ai Cập có thể bước vào xã hội văn minh sớmnhất thế giới

=> Sông Nin không chỉ ảnh hưởng đến quá trình phát triển lịch sử mà còn ảnh hưởng đến đời sống chính trị,xã hội , và cư dân của nước này.

2 Khí hậu

Vùng ven sông Nin - nơi tập trung nhiều dân cư Ai Cập có khí hậu mùa đông ônhoà, mùa hạ nóng và khô Ven biển Alêchxanđoria có lượng mưa lớn nhất: 200mm.Vùng cạnh biển Đỏ hầu như không có mưa Nhiệt độ trung bình tháng giêng ở miềnbắc là 12 độ, miền nam là 15 – 16 độ; tháng 7 từ 25 – 34 độ

Nhờ có đất đai màu mỡ, các loại hình thực vật có thể sinh sôi nảy nở quanhnăm Do điều kiện tự nhiên thuận lợi, quần thể động vật đồng bằng và sa mạc rất phongphú và đa dạng Bên cạnh đó, Ai Cập còn có rất nhiều loại đá và kim loại quý hiếm.Đây đều là những nguyên liệu rất tốt đề chế tạo công cụ sản xuất, vũ khí và xây dựngnhà cửa đền miếu đứng vững với thời gian

3 Dân cư

Cư dân chủ yếu của Ai Cập ngày nay là người Arập, nhưng thời cổ đại, cư dân ởđây là người Libi, người da đen và có thể có cả người Xêmit di cư từ châu Á tới Conngười đã xuất hiện và sinh sống ở lưu vực sông Nin từ thời đồ đá cũ Những tài liệukhoa học hiện đại đã xác minh rằng người Ai Cập thời cổ là những thổ dân châu Phi,hình thành trên cơ sở hỗn hợp rất nhiều bộ lạc Những thổ dân này đi lại săn bắn trênlục địa, khi đến vùng đồng bằng sông Nin, họ định cư ở đây và theo nghề trồng trọt vàchăn nuôi từ rất sớm Về sau chi có một chi của bộ tộc Hamit từ Tây Á xâm nhập hạlưu sông Nin, chinh phục thổ dân người châu Phi ở đây Trải qua một quá trình hỗnhợp lâu dài, người Hamit và thổ dân ở đây đã đồng hoá với nhau, hình thành ra một bộtộc mới, chính là người Ai Сập cổ đại

Một số đặc điểm thú vị của người Ai Cập cổ đại:

+ Họ thuộc chủng tộc Môngôlôit và Nêgrôit

+ Chỉ có một ngôn ngữ chính là tiếng Arập

+ Cấu trúc làng theo chiều dọc

+ Các thành viên trong xã hội thường không được bình đẳng

+ Thức ăn của họ là lúa mì, lúa mạch, đậu, trái cây : táo, quả hạnh, quả đấu, thịt giasúc, thịt thú hoang : hươu, lợn, lừa rừng, các loại sữa, trứng và thuỷ sản

+ Thời kì Tảo Vương quốc : khoảng 3200 - 3000 năm TCN

+ Thời kì Cổ Vương quốc : khoảng 3000 - 2300 năm TCN

+ Thời kì Trung Vương quốc : khoàng 2300 - 1570 năm TCN

+ Thời kì Tân Vương quốc : khoảng 1570 - 1100 năm TCN

+ Thời kì Hậu Vương quốc : khoảng 1100 - 31 năm TCN

1 Thời kỳ Tảo Vương quốc:

Đây là thời kỳ mà Ai Cập chuyển mình thành một quốc gia thống nhất Từ khinhà nước Ai Cập ra đời cho đến khoảng năm 3000 TCN, ở Ai Cập đã trải qua 2 vươngtriều là vương triều I và vương triều II Ngay từ thời kỳ này, người cổ Ai Cập đã biết

sử dụng công cụ bằng đồng đỏ, biết dùng cày và dùng súc vật để kéo cày Đúng đầunhà nước là một ông vua chuyên chế, gọi là pharaông

2 Thời kỳ Cổ Vương quốc:

Bộ máy nhà nước Ai Cập cổ đại thời kỳ này đã được hoàn thiện Ngoài ra, kinh

tế, chính trị, quân sự và văn hoá cũng phát triển rực rỡ Thời kỳ Cổ Vương quốc baogồm 8 vương triều Pharaông có quyền lực tối cao và vô hạn đối với toàn bộ đất đai vàthần dân trong cả nước Để củng cố và phô trương quyền lực, các pharaông rất chútrọng việc xây dựng các lăng mộ kiên cố và đồ sộ Ở trung ương có một tể tướng thaypharaông cai trị nhân dân Dưới tể tướng là bộ máy quan liêu gồm các quan lại cao cấp

và nhiều thư lại Họ phụ trách việc thu thuế, xử án, xây dựng quân đội

Ở các địa phương, chính quyền nằm trong tay các chúa châu Các công xã nôngthôn thì do các người quản thôn cai quản Tầng lớp quan lại quý tộc hết sức đông đảo.Bên cạnh đó, tầng lớp quý tộc tăng lữ đóng góp một vai trò rất quan trọng trong đờisống xã hội Họ có quyền hành rất lớn, có nhiều đặc quyền, đặc lợi

Nông dân công xã chiếm số đông trong xã hội Họ làm ruộng, chăn nuôi gia súc

Họ được tự do sản xuất nhưng phải nộp thuế cho nhà nước và phải lao dịch để xâydựng các công trình công cộng Nô lệ cũng chiếm môt số lượng lớn Đa số họ là chiến

tù và bị xem như là tài sản của vua, giới quý tộc Xã hội Ai Cập còn có tầng lớp thợ thủcông và thương nhân Họ là những người tự do sản xuất buôn bán nhưng vẫn phải nộpthuế cho nhà nước Tuy nhiên, đời sống của họ cũng không kém phần cực khổ

Đối với chính sách đối ngoại, các pharaông thường tiến hành chiến tranh xâmlựơc với các nước láng giềng, vơ vét của cải và bắt giữ tù binh làm nô lệ Chiến tranhliên miên đã khiến cho nhân lực, vật lực trong nước trở nên khánh kiệt Đời sống nhândân cực khổ khiến họ phải nổi dậy đấu tranh Chính quyền chuyên chế ngày càng suyyếu Các thế lực địa phương có cơ hội mạnh lên Xu thế thoát li quyền lực nhà vua, cát

cứ phân quyền ngày càng phát triển Kết quả là Ai Cập thống nhất bị chia cắt thànhnhiều vùng, miền khác nhau

3 Thời kỳ Trung Vương quốc:

Ai Cập bước vào thời kỳ phân li và loạn lạc trong suốt 300 năm Thời kỳ nàygồm 7 vương triều Do chiến tranh nên kinh tế bị phá hoại nghiêm trọng Các côngtrình thuỷ lợi bị hư hại, không được sửa sang khiến nông nghiệp rơi vào tình trạng đìnhđốn Mất mùa, nạn đói liên miên Yêu cầu tái thống nhất đất nước trở nên rất cấp thiết.Tuy nhiên, quá trình này lại diễn ra lâu dài do sự tranh chấp giữa hai tập đoàn quý tộc ởHeracleopolis và Thebes Cuối cùng, Thebes đã giành được thắng lợi Lãnh tụ củaThebes trở thành pharaông Ai Cập, sáng lập ra vương triều XI.

Từ đó, Ai Cập bước vào thời kỳ ổn định và phát triển Chính quyền trung ươngđược củng cố, kinh tế phát triển Công tác thuỷ lợi được quan tâm hơn Bên cạnh đó,công cụ lao động được cải tiến Sự xuất hiện của công cụ bằng đồng thau đã thay đổitình trạng sản xuất Đặc biệt , ngành chăn nuôi cũng được chú ý Ngoài ra, thủ côngnghiệp, thương nghiệp và ngoại thương cũng được đẩy mạnh

Xã hội phân hoá ngày càng mạnh mẽ, mâu thuẫn xã hội ngày một sâu sắc Tầnglớp quý tộc trở nên giàu có nhờ bóc lột dân chúng và chiến tranh Đồng thời, số lượng

nô lệ ngày càng tăng lên Đời sống của nô lệ và dân nghèo vô cùng cực khổ Nhiềucuộc đấu tranh đã diễn ra dù đều bị dập tắt nhưng chúng góp phần làm suy yếu chínhquyền

Năm 1710 TCN, các bộ lạc du mục người Hyksos đã xâm nhập vào lãnh thổ AiCập Dần dần họ đã chiếm đóng toàn bộ đất đai và đặt nền thống trị của họ ở đây

4 Thời kỳ Tân Vương quốc:

Năm 1570 TCN, người Hyksos bị đuổi khỏi Ai Cập Đất nước lại được thốngnhất Thời kỳ này gồm có 3 vương triều Các pharaông thi hành chính sách vũ lực vàkhông ngừng mở rộng lãnh thổ Nhờ đó, Ai Cập trở thành một quốc gia rộng lớn hơnbao giờ hết Các pharaông ra sức củng cố chính quyền chuyên chế và tăng cường lựclượng quân đội để làm công cụ đàn áp và xâm lược

Thời kỳ này, ngành nông nghiệp có những bước tiến mới Kỹ thuật canh tácđược cải tiến Công cụ đồng thau được sử dung rộng rãi trong sản xuất Nhà nước cũng

rất quan tâm đến công tác thuỷ lợi Sản xuất thủ công nghiệp còn tiến bộ hơn so vớinông nghiệp Thương nghiệp và mậu dịch đối ngoại cũng phát đạt Để củng cố quyềnthống trị về mặt tinh thần, các pharaông buộc phải dựa vào giới tăng lữ Vì vậy tầnglớp tăng lữ ngày càng trở nên giàu có Dựa vào thực lực kinh tế, vai trò chính trị của họngày càng được khẳng định Trước tình hình đó, nhà nước đã tiến hành một cuộc cảicách tôn giáo Đế quốc Ai Cập bước vào thời kỳ suy yếu.

5 Thời kỳ Hậu Vương quốc:

Đây là thời kỳ khủng hoảng, suy vong của nhà nước Ai Cập cổ đại Đất nướcnày trở thành đối tượng xâm lược và thống trị của nhiều nước trong khu vực Ai Cậprơi vào tình trạng phân liệt và loạn lạc

Vào giữa thế kỷ thứ X TCN, một thủ lĩnh quân đội người Libi đã tiến hành đảochính quân sự, lật đổ pharaông, lập ra một vương triều ngoại tộc, cai trị toàn Ai Cập.Đầu thế kỷ VIII TCN, người Nubi tiến đánh Ai Cập, lật đổ nền thống trị của Libi, xáclập nền thống trị mới Năm 671 TCN, Ai Cập lại bị quân đội Assyri đánh chiếm Năm

525 TCN, Ba Tư xâm lược đất nước này và đặt ách thống trị ở đây Sau đó, vào năm

332 TCN, Ai Cập lại bị Alechxanđơ xứ Macxêđônia chinh phục Sau khi đế quốc này

bị tan rã, Ai Cập thuộc quyền thống trị của một vương triều Hy Lạp gọi là vương triềuPtolemy Năm 30 TCN, Ai Cập trở thành một tỉnh của đế quốc La Mã

III Thành tựu

Có thể nói rằng văn hoá Ai Cập là một trong những nền văn hoá lâu đời và pháttriển rực rỡ nhất của thế giới cổ đại Dựa trên cơ sở của việc phát hiện đồng và nềnnông nghiệp lúa nước ,họ đã từng bước sáng tạo ra một nền văn minh tinh hoa đángngưỡng mộ Cho đến nay, những thành tựu trên nhiều lĩnh vực… vẫn làm cho chúng tathán phục và ngạc nhiên trước sức sáng tạo kì diệu của nhân dân Ai Cập thời cổ đại

1 Chữ viết

Chữ viết Ai Cập ra đời khi xã hội hình thành giai cấp Các văn tự cổ được hìnhthành từ những hình vẽ và kiểu hoa văn có từ thời nguyên thủy.Về hình dạng,ban đầurất giống với hình các sự vật muốn mô tà, vì thế dược gọi là chữ tượng hình Đối vớicác khái niệm phức tạp và trừu tượng, người ta dùng phương pháp mượn ý Tuy nhiên,hai phương pháp này chưa đủ để ghi mọi khái niệm của cuộc sống nên dần xuất hiệnnhững hình vẽ biểu hiện âm tiết Sau đó, những chữ chỉ âm tiết trở thành chữ cái Tổng

số chữ tượng hình của Ai Cập cổ đại có khoảng 1000 chữ, trong đó có 24 chữ cái Loạichữ này được dùng trong hơn 3000 năm

Chữ viết cổ thường được viết trên đá, gỗ, đồ gốm, vải gai, da nhưng chất liệuphổ biến nhất là giấy papyrus Bút được làm từ thân cây sậy Mực được làm từ bồhóng

Về thể loại,rất đa dạng và phong phú như: văn học truyền miện, thơ ca, vănviết,

+ Văn học truyền miệng như tục ngữ, thơ ca phát triển rộng rãi và phổbiến Các tác phẩm như: Người thất vọng với linh hồn của mình, thuyền gặp nạn,…

+ Văn học viết là những lời khuyên răn và lời tuyên đoán để đề ra một thứ giáo

lý hoàn chỉnh của giai cấp thống trị, điển hình nhất là "Lời tuyên đoán của Nophecty"

+ Thơ ca: Các tác phẩm về cung đình, ca tụng công đức của các pharaông Các tác phẩm đều có ý nghĩa tích cực, mang tính chất răn đe, giáo huấn, dạy conngười phải sống tốt đẹp, đúng đạo lý và khuyến khích tinh thần vươn lên của conngười Các tác phẩm còn phản ánh những biến động lớn trong xã hội thời đó

Thành tựu quan trọng nhất là việc đặt ra lịch, dựa trên kết quả quan sát tinh tú

và quy luật dâng nước của sông Nin Họ nhận thấy buổi sáng sớm khi sao Lang bắt đầumọc cũng là lúc nước sông Nin bắt đầu dâng Hơn nữa, khoảng cách giữa hai lần mọccủa sao Lang là 365 ngày Họ lấy khoảng thời gian ấy làm một năm Một năm đượcchia làm 12 tháng, mỗi tháng có 30 ngày, 5 ngày còn thừa để cuối năm ăn tết Năm mớicủa Ai Cập bắt đầu từ ngày nước sông Nin bắt đầu dâng Một năm chia làm 3 mùa, mỗimùa có 4 tháng Đó là mùa Nước dâng, mùa Ngũ cốc và mùa Thu hoạch

4 Toán học

Do yêu cầu của việc xây dựng, sản xuất, người dân đã có khá nhiều kiến thức vềtoán học từ rất sớm Người Ai Cập cổ ngay từ đầu đã biết dùng phép đếm lấy 10 làm

cơ sở Các chữ số cũng được dùng chữ tượng hình để biểu thị nhưng vì không có số 0nên cách viết chữ số của họ tương đối phức tạp Họ biết phép cộng và phép trừ, chưabiết đến phép nhân và chia Đến thời Trung Vương quốc, mầm mống của đại số học đãbắt đầu xuất hiện Về hình học, họ đã biết cách tính diện tích hình tam giác, diện tíchhình cầu, biết được số p là 3,14 Họ cũng biết tính thể tích hình tháp đáy vuông Họcòn biết vận dụng mầm mống của lượng giác học

5 Y học

Người Ai Cập có những hiểu biết rất rõ về cấu tạo của cơ thể người do tục ướpxác xuất hiện từ rất sớm Nhờ đó, y học có cơ hội phát triển mạnh Họ đã đề cập đếnnguyên nhân của bệnh tật, mối quan hệ giữa tim và mạch máu, các loại bệnh, khả năngchữa trị, phương pháp khám bệnh Họ hiểu rằng nguyên nhân của bệnh tật không phải

là do ma quỷ hoặc phù thuỷ gây nên mà do sự không bình thường của mạch máu.Người dân ở đây còn biết được tầm quan trọng của óc và tim đối với sức khoẻ conngười

Việc chữa bệnh đã được chuyên môn hoá rất tỉ mỉ Y học được chia thành nhiềuchuyên môn Mỗi thầy thuốc có một chuyên môn riêng, chữa một loại bệnh riêng Cácthầy thuốc đã không chỉ biết mổ sọ để cắt khối u mà còn biết làm những thủ thuậtngoại khoa khác như cắt ruột thừa, cắt cụt tay và thay thế bằng những bộ phận giả

6 Tôn giáo

Người Ai Cập cổ giữ nhiều tín ngưỡng tôn giáo nguyên thủy ,trong đó việc sùngbái tự nhiên chiếm vị trí quan trọng Đối với họ mọi chim muông , cầm thú được coi làthần (hạc thần, rắn thần, ), mọi hiện tượng tự nhiên đều được thần thánh hóa Họ cònthờ nhiều thứ khác: các thần tự nhiên (Thiên thần, Địa thần và Thuỷ thần), thần độngvật, linh hồn người chết, Họ còn thờ các vật từ dã thú ,gia súc (chó sói,cá xấu, ), đặcbiệt là bò mộng Apix

=> Do thờ nhiều thứ được thần thánh hóa như vậy nên họ rất quý gia súc, các con vậtcũng được ướp xác như người Ngoài các con vật có thật họ còn thờ các con vật tưởngtượng như phượng hoàng, nhân sư

Người Ai Cập cũng tin vào linh hồn bất tử Theo họ, trong mỗi người đều cólinh hồn “Ka” đi theo thân thể người như hình với bóng Khi người chết thì “Ka” rakhỏi xác và khi nào xác bị hủy thì “Ka" sẽ quay về và lúc đó người chết sẽ sống lại Do

đó, người Ai Cập mới có tục ướp xác

=> Những thành tựu của Ai Cập cổ đại không chỉ mang lại những giá trị to lớn cho đất nước này mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với thế giới Đặc biệt, những tàn tích hùng vĩ của thời kỳ này đã truyền cảm hứng cho trí tưởng tượng của nhân loại trong nhiều thế kỷ và cả trong tương lai.

B Nghệ thuật Ai Cập cổ đại

I Kiến trúc

Kiến trúc Ai Cập cổ đại nổi tiếng với những công trình xây dựng về các lăng

mộ, đền đài và kim tự tháp Các công trình kiến trúc cổ đại của đất nước này được hìnhthành từ những đặc điểm riêng và phát triển thành công trình để xây dựng lên Cho đếnngày nay có nhiều nhà khoa học vẫn chưa lý giải được hết những điều huyền bí bêntrong các công trình kiến trúc Ai Cập cổ đại

1 Lăng mộ

Thung lũng các vị vua ở Ai Cập là một địa điểm nổi tiếng, hấp dẫn giới khảo cổ,

là nơi yên nghỉ của các pharaông Ai Cập cũng như những bà hoàng, thành viên hoànggia, quan chức cấp cao Một số lăng mộ nổi tiếng của Ai Cập cổ đại ở khu vực này làcủa vua Tutankhamun hay lăng mộ của nữ hoàng Nefertari

Thung lũng các vị vua – nơi có nhiều lăng mộ của các Pha-ra-ong

Tuy nhiên cũng có 1 số lăng mộ được tìm thấy ở khu vực khác của Ai cập thực

sự đã làm giới khảo cổ chấn động vì vẻ đẹp kiến trúc và sự trang hoàng cầu kì phía bêntrong của nó như lăng mộ của Tutu và Khuwy là những điển hình

Hình ảnh bên trong lăng Tutu Bên trong lăng của Khuwy

Lăng mộ Mastaba cũng là một công trình kiến trúc thú vị Đây là lăng mộ củatầng lớp quý tộc, là một khối xây bằng đá có mặt cắt hình thang mặt bằng hình chữnhật với 3 phòng: sảnh, phòng tế lễ và phòng thờ là nơi đặt tượng người chết Từ mặttrên của Mastaba người ta đào một chiếc giếng hình tròn hoặc hình vuông sâu được

khoảng 30m đáy giếng thông sang một hành lang dẫn đến phòng mai táng Sau khichôn người chết giếng được lấp kín Loại kiến trúc này là nguồn gốc ban đầu của cáckim tự tháp.

Bao quanh ngôi đền thờ là các bức tường đá dày và lớn và lát đá trên con đườngvào đền Cánh cửa mở ngôi đền gọi là tiền tháp môn và 2 bên là các tượng nhân sư

Một số cái tên mà mọi người có thể đã nghe đến ít nhất 1 lần như: Đền Karnak

– ngôi đền được coi là kỳ vĩ nhất trong số các đền thờ của người Ai Cập cổ đại Đền

Seti – nơi lưu giữ phả hệ hoàng tộc của Ai Cập từ thời Menes đến thời Ramsesses đệ nhất hay Đền Kom Ombo khiến nhiều người tò mò và thích thú với hai đền thờ nhỏ

giống hệt nhau về cấu trúc và nội thất: hai lối vào, hai hàng cột, hai sảnh chính, haiđiện thờ

Đền Seti Đền Kom Ombo Đền Karnak

3 Kim tự tháp

Kim tự tháp là một trong những công trình kiến trúc quan trọng của nền văn

minh Ai Cập cổ đại Công trình kiến trúc này đã được công nhận là di sản thế giới bởi

nó mang một dấu ấn riêng và đánh dấu cho thời kỳ phát triển của nền văn minh Ai Cập

Công trình được xây dựng với hình chóp bằng đá với một tỷ lệ vô cùng hoànhảo Các kim tự tháp chủ yếu trong các vương triều III, IV Hiện nay tại Ai Cập có tất

cả là 138 kim tự tháp theo số liệu tính đến năm 2008 Hầu như, kim tự tháp được xemnhư là lăng mộ của các pharaông cùng hoàng hậu trong thời kỳ Cổ vương quốc vàTrung vương quốc, thể hiện sức mạnh vĩnh cửu của các pharaông dưới hình tượng cácbậc thang lên trời hay những chùm tia sáng

Việc xây dựng các kim tư tháp đã đem lại không ít tai hoạ cho nhân dân Bằngbàn tay và khối óc của mình, họ đã để lại cho văn minh nhân loại những công trìnhkiến trúc vô giá Trải qua gần 5000 năm, các Kim tự tháp vẫn đứng sừng sững trên samạc bất chấp thời gian và mưa nắng

Một trong những kim tự tháp Ai Cập nổi tiếng nhất đó chính là quần thể kim tự tháp Giza Quần thể di tích khảo cổ này gồm 3 khu phức hợp bao gồm các kim tự tháp

vĩ đại nhất cùng tượng điêu khắc Đại nhân sư, quanh đó còn có một số nghĩa trang, khu

ở của công nhân cùng các khu công nghiệp

Khu quần thể Kim tự tháp Giza hiện đang thu hút rất nhiều du khách

Các kim tự tháp là một biểu tượng của Ai Cập cổ đại và phổ biến, được biết đếnnhiều trong nền văn minh Hy Lạp khi mà Kim Tự Tháp được đưa vào danh sách là 1trong 7 kỳ quan của thế giới Cho đến bây giờ, kim tự tháp Ai Cập vẫn là một biểutượng bất diệt với thời gian và là kỳ quan cổ đại duy nhất tồn tại nguyên vẹn

Ta dễ thấy các đặc điểm của kiến trúc Ai Cập:

+ Có quy mô lớn, kích thước nặng nề và thần bí, hướng đến sự vĩ đại, vĩnhhằng

+ Sự khan hiếm của nguyên liệu gỗ trong suốt các triều đại nên người Ai Cập cổ

sử dụng chủ yếu là gạch chưa nung và đá các loại

+ Có độ bền cao, chắc chắn, có khả năng chịu được nhiều tác động từ môitrường khắc nghiệt bên ngoài Công trình xây dựng trường tồn theo thời gian, không bịhao mòn hay hư hại nhiều

+ Có kết cấu chủ yếu là hệ thống cột, dầm chịu lực… Các cột chống cho toàn bộcông trình được xây dựng từ những vật liệu có khả năng chịu lực tốt,

+ Kiểu thiết kế mang tính đồng bộ về bố cục và cách trang trí tác phẩm Sử dụnghoa văn, họa tiết trang trí có bố cục liền mạch nhau tạo sự liên kết chặt chẽ ,cửa theokiểu vòm theo triều đại thứ 4, tất cả các lối vào của các công trình lớn được kết cấutheo cổng lớn có dầm đỡ

=> Công trình xây dựng được tính toán một cách kỹ lưỡng và tuân theo những nguyên tắc chuẩn mực riêng, tạo nên một nét riêng biệt.

NHẬN XÉT: Có thể thấy kiến trúc Ai Cập cổ đại phát triển mạnh mẽ và mang cho mình một dấu ấn đặc sắc riêng biệt trong phong cách thiết kế.Từ những vật liệu đơn giản có trong tự nhiên mà tạo nên được một công trình có kiến trúc độ sộ và trường tồn theo thời gian khơi dậy sự tò mò của nhiều người cho đến ngày nay Đây vừa là nét hấp dẫn vừa là giá trị vô giá của các công trình Ai Cập cổ đại.

II Điêu khắc

Do khí hậu nóng, khô hạn phá huỷ độ ẩm đến mức tột độ và sự đa dạng của cácloại đá thiên nhiên như: hoa cương, thạch anh, pophia ở thời cổ đại đã giúp cho các dấutích của nền văn minh Ai Cập cổ còn tồn tại được đến ngày nay, thậm chí một sốt tácphẩm điêu khắc hay những dòng chữ khắc vào đá vẫn còn nguyên vẹn

Nghệ nhân Ai Cập cổ đại sử dụng đá để tạc tượng và phù điêu, nhưng họ cũng

sử dụng gỗ như là một sự thay thế rẻ hơn và dễ dàng khắc hơn Màu vẽ được lấy từcác khoáng chất như quặng sắt (màu đỏ và màu vàng son), quặng đồng (màu xanh vàmàu xanh lá cây), bồ hóng hoặc than (màu đen), và đá vôi (màu trắng) Màu vẽ đượctrộn với nhựa gôm Ả rập như một chất kết dính và được ép thành bánh để có thể hòavào nước khi cần thiết

Dù nghệ thuật điêu khắc Ai Cập cổ đại rất được quan tâm nhưng các nhà nghiêncứu phát hiện không có tên tuổi điêu khắc gia nổi tiếng nào được lưu truyền qua sửsách

1 Tượng