Công việc của họ là quản lý, nhưng họ hiểu ra rằng họ có thể dùng tiền mua nhiều thứ trừ "trái tim" của những người lao động, càng khó hơn để tập hợp những trái tim này vượt qua một chặn
Trang 1MỤC LỤC Trang
1 Sự khác nhau về công việc của lãnh đạo và quản lý 7
2 Sự khác nhau về vai trò của nhà lãnh đạo và nhà quản lý 8
III.LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝ VỚI THỂ CHẾ ĐẢNG LÃNH ĐẠO,
NHÀ NƯỚC QUẢN LÝ, NHÂN DÂN LÀM CHỦ Ở VIỆT NAM
10
1 Thể chế Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý và nhân dân làm chủ ở Việt
Nam
11
2 Một số hạn chế trong mối quan hệ Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý,
nhân dân làm chủ ở Việt Nam hiện nay
13
3 Giải pháp nâng cao chất lượng của hệ thống lãnh đạo, quản lý, làm chủ
ở Việt Nam
14
1 Quản lý thực hiện kế hoạch giáo dục của ban giám hiệu 16
2 Chi bộ thực hiện vai trò lãnh đạo xây dựng nhà trường 17
MỞ ĐẦU
Trong xã hội con người, khi xuất hiện các nhóm người, các cơ quan, tổ chức có chung yêu cầu hoạt động để đạt tới một mục đích nào đó thì xuất hiện người thủ lĩnh, người lãnh đạo hay người quản lý
Đối với nhiều người, thậm chí là những người lãnh đạo, người quản lý còn nhầm lẫn giữa lãnh đạo và quản lý Nhiều khi người lãnh đạo lại thực hiện chức
Trang 2năng của người quản lý, hay ngược lại người quản lý lại thực hiện chức năng của người lãnh đạo Trên thực tế có rất nhiều người có thể được coi vừa là nhà lãnh đạo vừa là nhà quản lý Công việc của họ là quản lý, nhưng họ hiểu ra rằng họ có thể dùng tiền mua nhiều thứ trừ "trái tim" của những người lao động, càng khó hơn để tập hợp những trái tim này vượt qua một chặng đường dài và nhiều gian khổ, khi
đó họ lựa chọn cách làm của một nhà lãnh đạo
Vậy sự khác biệt giữa lãnh đạo và quản lý là gì? Đây là câu hỏi có tần suất nhắc lại cao nhất và cũng có từng ấy cách trả lời khác nhau Sự khác biệt lớn nhất giữa người lãnh đạo và nhà quản lý nằm ở cách thức họ khuyến khích người lao động, sự khác biệt này cũng điều chỉnh những hành động khác của họ
Ở Việt Nam, việc phân biệt sự khác nhau giữa lãnh đạo và quản lý còn khá
mơ hồ Sự mơ hồ ấy không phải không có lý do Ranh giới giữa hai tư cách ấy không phải lúc nào cũng thật rõ ràng Cả hai đều là những người nắm giữ những chức vụ thật cao và đều có những trách nhiệm thật nặng Cả hai đều phải chứng tỏ
có tài năng và sự am hiểu công việc thuộc chức năng của mình Tuy nhiên, dù vậy, nhà lãnh đạo vẫn khác nhà quản lý Không phải người nào có tài quản lý cũng đều
có tài lãnh đạo Hoặc ngược lại Mỗi chức phận có những yêu cầu và những phẩm chất khác hẳn nhau
Việc phân biệt sự khác nhau giữa lãnh đạo và quản lý là rất cần thiết Bởi
vậy, tiểu luận “Sự khác nhau giữa lãnh đạo, quản lý và thể chế đảng lãnh đạo,
nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ ở Việt Nam” giúp cho chúng ta có sự nhìn
nhận đầy đủ về lãnh đạo và quản lý, từ đó vận dụng vào công việc của bản thân một cách phù hợp để hướng tới mục đích đề ra Bởi vì người ta mong đợi rất nhiều
ở người lãnh đạo Nếu bạn đã từng là người lãnh đạo thì bạn sẽ hiểu rằng mọi người mong muốn bạn là người có tài xoay xở và làm việc độc lập Khi công việc không thuận lợi, bạn phải gánh lấy trách nhiệm, và khi thành công thì các thành
Trang 3viên trong nhóm phải được khen thưởng Và vì, chúng ta phải biết trước cách làm lãnh đạo để làm nhân viên cho tốt, và biết trước thì mới hiểu cách vươn lên làm lãnh đạo cho đúng Qua đó góp phần nâng cao chất lượng của hệ thống lãnh đạo, quản lý, làm chủ ở Việt Nam
NỘI DUNG
I THẾ NÀO LÀ LÃNH ĐẠO, THẾ NÀO LÀ QUẢN LÝ
Những nhà nghiên cứu lý thuyết về “lãnh đạo học” và “quản lý học” cũng chưa thống nhất về định nghĩa cho hai từ trên Dưới góc độ của khoa học lãnh đạo
Trang 4chúng ta sẽ tìm hiểu về lãnh đạo và quản lý để từ đó thấy được sự khác nhau giữa lãnh đạo và quản lý
1 Lãnh đạo là gì?
Có nhiều quan niệm khác nhau về lãnh đạo
Theo James Gibson: Lãnh đạo là một phần công việc của quản
lý nhưng không phải toàn bộ công việc quản lý Lãnh đạo là năng lực thuyết phục ngườikhác hăng hái phấn đấu cho những mục tiêu đã xác định.
George Tery: Lãnh đạo là hoạt động gây ảnh hưởng đến con người
để họ phấn đấu tự nguyện cho các mục tiêu của tổ chức.
R Tannenbaum, R Weschler và F Massarik: Lãnh đạo là ảnh hưởng liênnhân cách được thực hiện trong tình huống và được định hướng thông qua quátrình giao tiếp nhằm đạt được mục đích chung hoặc những mục đích chuyên biệt.
H Koontz và các tác giả: Lãnh đạo là quá trình tác động đến con người saocho họ cố gắng một cách tự giác và hăng hái thực hiện mục tiêu chung của tổ chức.
P Hersey và Ken Blanc Hard: Lãnh đạo là một quá trình gây ảnh hưởng đến các hoạt động của một cá nhân hay một nhóm nhằm đạt được mục đích trong tình huống nhất định.
Lãnh đạo là một dạng quản lý đặc thù (quản lý con người – xã hội) – lãnh đạo được hiểu là phương thức ứng xử của một hay một tập thể đứng đầu có ảnh hưởng tích cực đến mọi người xung quanh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ và xác định mục tiêu
Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên) giải thích về “Lãnh đạo” là đề ra chủ trương và tổ chức động viên thực hiện.
Theo quan điểm của khoa học lãnh đạo: là một hoạt động với nghĩa như một quá trình khai mở tiềm năng, nhằm đem lại phúc lợi chung, thông qua sự khích lệ
và chia sẻ.
Trang 5Lãnh: là nhận về (nhận lấy sự dìu dắt): giáo dục, thuyết phục, động viên (ảnh hưởng bằng quyền lực mềm)
Đạo: con đường (dẫn đường) được xác định mục tiêu
Lãnh đạo được quan niệm như một "phương thức ứng xử" của một tổ chức mang quyền lực chính trị có vị thế đứng đầu Nên, đòi hỏi chủ thể lãnh đạo cần có
"tầm nhìn xa, trông rộng" với một thế giới quan khoa học để định hướng chiến lược
và hoạch định đường lối một cách đúng đắn Với ý nghĩa đó - Chức năng chủ yếu của lãnh đạo được xác định là định hướng, xây dựng các mục tiêu chiến lược, hình thành chủ trương và đề ra đường lối
Về cơ chế ảnh hưởng của lãnh đạo được tiến hành chủ yếu qua phương pháp giáo dục, nêu gương kết hợp với thuyết phục và động viên, cảm hoá mọi người trong quá trình thực hiện nhiệm vụ , xác định mục tiêu
2 Quản lý là gì?
Quản lý trong kinh doanh hay quản lý trong các tổ chức nhân sự nói chung là hành động đưa các cá nhân trong tổ chức làm việc cùng nhau để thực hiện, hoàn thành mục tiêu chung Công việc quản lý bao gồm 5 nhiệm vụ (theo Henry Fayol): xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm soát Trong đó, các nguồn lực có thể được sử dụng và để quản lý là nhân lực, tài chính, công nghệ và thiên nhiên
Quản lý (tiếng Anh là Management - điều khiển bằng tay) đặc trưng cho quá trình điều khiển và dẫn hướng tất cả các bộ phận của một tổ chức, thường là tổ chức kinh tế, thông qua việc thành lập và thay đổi các nguồn tài nguyên (nhân lực, tài chính, vật tư, trí thực và giá trị vô hình)
Nói đến quản lý là một hoạt động có "tính tổ chức", "tính mục đích" nhằm giúp con người thực hiện hoạt động có hiệu quả trên các lĩnh vực đời sống xã hội Trong đời sống xã hội, quản lý không chỉ với nghĩa là quản lý con người, quản lý
xã hội mà còn có nghĩa quản lý chung với tính cách là " công cụ", là "phương tiện"
Trang 6cho con người trong quản lý các đối tượng Ví dụ: Quản lý thông tin, Quản lý hiện vật Về quản lý xã hội - quản lý con người - khái niệm quản lý được khái quát như một hoạt động có tính tổ chức nhằm duy trì và phát triển một tập hợp người để cùng nhau thực hiện có hiệu quả những nhiệm vụ và mục tiêu đã được đặt ra
Theo quan điểm của khoa học lãnh đạo thì Quản lý là hoạt động như một quá trình đạt các kết quả cụ thể một cách ổn định ngay cả trong điều kiện không hoàn toàn kiểm soát và không chắc chắn.
II SỰ KHÁC NHAU GIỮA LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝ
Lãnh đạo là đề ra chủ trương và tổ chức động viên thực hiện, còn quản lý là
tổ chức và điều khiển các hoạt động theo các yêu cầu nhất định Từ điển Hán ngữ của Trung Quốc thì cũng giải thích tương tự: Lãnh đạo là xoái lĩnh và dẫn đạo tiến lên theo một hướng nhất định, còn quản lý là tiến hành thuận lợi một việc được giao trách nhiệm, bảo quản và xử lý, chăm sóc đồng thời có ràng buộc chặt chẽ Như vậy, có thể hiểu: lãnh đạo là chỉ đường, vạch lối, nhìn xa trông rộng, hướng tới mục tiêu cuối cùng, còn quản lý là tổ chức và điều khiển theo các hoạt động đó Lãnh đạo là đề ra chủ trương, đường lối, nguyên lý, sách lược, còn quản
lý là tổ chức thực hiện Lãnh đạo quan tâm đến những vấn đề chiến lược, những mục tiêu lâu dài, còn quản lý chú trọng những yêu cầu có tính chiến thuật, mục tiêu
cụ thể và thường ngắn hạn Lãnh đạo có thể gắn vói những khía cạnh trừu tượng của cuộc sống, còn quản lý thường phải xử lý những vấn đề rất thực tế Lãnh đạo thuộc lĩnh vực chính trị, người lãnh đạo là nhà chính trị, còn quản lý thuộc lĩnh vực hành chính, người làm quản lý là những nhà hành chính
Lãnh đạo dùng biện pháp động viên, thuyết phục, gây ảnh hưởng dựa vào đạo
lý là chính, trái lại quản lý phải sử dụng các biện pháp chặt chẽ, dựa vào ràng buộc của pháp chế, thể chế Lãnh đạo tác động đến ý thức của con người, còn quản lý sử dụng con người như một nguồn lực, nguồn nhân lưc bên cạnh nguồn tài lực và vật lực Lãnh đạo thuộc về phạm trù tư tưởng, lý luận và đạo đức, không có tính cưỡng
Trang 7chế, còn quản lý lại thuộc phạm trù luật pháp, pháp quy, có ý nghĩa cưỡng chế rõ rệt
1 Sự khác nhau về công việc của lãnh đạo và quản lý
Nói về chức năng công việc, thì lãnh đạo và quản lý là hai công việc khác nhau
Những công việc chủ yếu của lãnh đạo là:
Phân tích tình hình, định hướng, vạch chiến lược
Đưa ra các quyết định quan trọng
Làm điểm tựa về uy tín cho tổ chức, đối với cả người bên trong lẫn người bên ngoài
Những công việc chủ yếu của quản lý là:
Thực hiện các quyết định của lãnh đạo
Xử lý các công việc ngày này sang ngày khác
Đảm bảo cho bộ máy hoạt động trơn tru
Ở các tổ chức nhỏ, các việc lãnh đạo và quản lý hay được qui làm một, do cùng một người (ví dụ như chủ một doanh nghiệp nhỏ) đảm nhiệm Tuy nhiên, đối với các tổ chức lớn, thì sự phân biệt giữa lãnh đạo và quản lý là cần thiết Có những người có khả năng làm cả hai công việc lãnh đạo và quản lý, và trong các tổ chức lớn cũng có những vị trí đòi hỏi phải làm cả hai việc Tuy nhiên, hai công việc này đòi hỏi những loại kỹ năng khác nhau
Những điều mà một người lãnh đạo cần có (ngoài việc là một con người có tư cách tốt nói chung) là:
Uy tín cá nhân cao (nếu người bên trong không phục thì khó lãnh đạo, nếu mất
uy tín với bên ngoài thì toàn bộ tổ chức mất uy tín theo)
Có trình độ cao, tầm nhìn xa trông rộng, để có thể đưa ra những định hướng và quyết định đúng đắn
Biết phối hợp hài hòa với bộ phận quản lý
Trang 8Người quản lý thì không nhất thiết cần có trình độ cao, uy tín cao hay tầm nhìn
xa trông rộng như người lãnh đạo, nhưng ngược lại cần những đức tính như:
Hiểu được và tuân theo các quyết định của lãnh đạo
Có tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ, nắm sát các chi tiết (người lãnh đạo có thể không mạnh những điểm này)
Tùy lĩnh vực quản lý mà cần có trình độ chuyên môn tương ứng nhất định
Ví dụ: Một người làm trưởng phòng nhân sự (một chức vụ quản lý) ở một chỗ này, thì dễ có thể chuyển sang làm trưởng phòng nhân sự ở chỗ khác, vì làm quản
lý nhân sự ở đâu cũng gần giống nhau, đòi hỏi cùng một loại kỹ năng Nhưng một người làm viện trưởng Viện Hóa (một chức vụ lãnh đạo) cần có uy tín trong ngành hóa học, và khó có thể chuyển thành làm viện trưởng Viện Cơ Học
Phương thức quản lý: Trên cơ sở tuân thủ pháp luật và các nguyên tắc, chế tài quá trình quản lý được tiến hành chủ yếu bằng phương pháp hành chính; cưỡng chế
2 Sự khác nhau về vai trò của nhà lãnh đạo và nhà quản lý
2.1 Vai trò của nhà lãnh đạo
Lãnh đạo có vô số công việc cần làm trong mỗi ngày làm việc của họ Tuy nhiên, việc xác định được các trọng tâm công việc là vô cùng quan trọng bởi nếu không đạt được điều đó, tổ chức sẽ đi sai đường
Thiết lập tầm nhìn cho tổ chức: Thông thường nhân tố này bị xem là mông
lung, song thực tế cho thấy tầm nhìn chính là ngọn hải đăng chỉ đường cho mỗi tổ chức Không có tổ chức nào có tầm nhìn kém, không có tầm nhìn rõ ràng hay thậm chí không có tầm nhìn lại thành công trong thực tế
Tập hợp quần chúng: Để tập hợp được quần chúng, lãnh đạo cần làm cho họ
thấu hiểu, thích thú, đam mê và tin tưởng Quần chúng trong trường hợp nào cũng
là nền tảng cho thành công
Trang 9Cổ vũ, động viên toàn bộ đội ngũ: Công việc quản lý thường làm cho các
thành viên bị ức chế và cảm thấy mất động lực hành động Chính vì vậy sự cổ vũ, động viên của lãnh đạo lại càng cần thiết
Xây dựng chiến lược cho tổ chức: Đây là công việc hay bị bỏ qua song lại rất
cần thiết
Ra quyết định: Là bước quan trọng nhất, song lại chỉ là kết quả của cả một
quá trình
Tạo ra những sự thay đổi: Tình hình bên ngoài luôn có những biến động; bao
gồm cả môi trường toàn cầu, biến động kinh tế toàn cầu đến tình hình quốc gia, tình hình của cả ngành kinh doanh đó Kết hợp với thay đổi của các nhân tố nội tại công ty đòi hỏi có sự thay đổi và lãnh đạo cần phải là người tạo ra thay đổi đó
Tạo dựng môi trường làm việc lành mạnh: Cần hài hòa giữa cống hiến và
hưởng thụ Có vô số công ty đã thành công trong kinh doanh Song các thành công không tính đến các nhân tố phát triển bền vững sẽ đều phải trả giá sớm muộn
2.2 Vai trò của nhà quản lý
Vai trò giao tiếp, quan hệ: Đối với bên ngoài là đại diện cho tập thể mà
người đó quản lý Đối với bên trong là lãnh đạo, liên kết mọi người để hoàn thành mục tiêu chung
Vai trò thông tin: Thu thập thông tin từ cấp dưới Phổ biến thông tin từ cấp
trên Cung cấp thông tin cho bên ngoài
Vai trò quyết định: Đây là vai trò quan trọng nhất của người quản lý Nhà
quản lý là người có quyền quyết định và chịu trách nhiệm về những quyết định của mình
3 Mối quan hệ giữa lãnh đạo và quản lý
Trang 10Trong thực tiễn - Lãnh đạo và quản lý tạo thành một chỉnh thể thống nhất trên cơ sở tính chất, chức năng và phương thức hoạt động của lãnh đạo và quản lý, trong đó - Lãnh đạo là đề ra đường lối và lãnh đạo đường lối bằng phương pháp giáo dục, thuyết phục, động viên mọi người trong quá trình thực hiện đường lối Còn quản lý là sự cụ thể hoá đường lối thành kế hoạch, thành nhiệm vụ và tổ chức thực hiện nhiệm vụ bằng biện pháp hành chính và bằng pháp luật Giữa lãnh đạo, quản lý có quan hệ chặt chẽ với nhau, không thể tách rời nhau – lãnh đạo không quản lý dễ dẫn tới chung chung, thiếu cụ thể, ngược lại quản lý không lãnh đạo dễ dẫn đến mất phương hướng Để lãnh đạo tốt nhất thiết phải là nhà quản lý giỏi, đồng thời để quản lý giỏi cần phải hiểu biết về người lãnh đạo
Lãnh đạo và quản lý tuy khác nhau nhưng đều phục vụ chung một mục đích cuối cùng Dù là một tổ chức kinh tế, văn hóa, một quốc gia, mục tiêu dài hạn hay ngắn hạn thì đều phục vụ một mục đích cuối cùng mà thôi Các nhiệm vụ, kế hoạch
có đạt được thì các chủ trương, chiến lược mới có cơ sở để thực hiện, sự chỉ đạo thường xuyên có chặt chẽ, có đúng pháp luật thì công việc mới hoàn thành, có hiệu suất thì công việc cuối cùng mới có hiệu quả
III LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝ VỚI THỂ CHẾ ĐẢNG LÃNH ĐẠO, NHÀ NƯỚC QUẢN LÝ, NHÂN DÂN LÀM CHỦ Ở VIỆT NAM
1 Thể chế Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý và nhân dân làm chủ ở Việt Nam
Thể chế chính trị “Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ” chứa đựng nhiều nội dung cần làm rõ để có biện pháp thực hiện hiệu quả nhất Nói một cách hình thức, thì ở Việt Nam cũng có phân biệt giữa lãnh đạo và quản lý, theo mô hình “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý” Nhưng đi vào chi tiết hơn, thì những người đáng nhẽ phải là lãnh đạo (ví dụ viện trưởng một viện nghiên cứu) thì lại thành quản lý, còn người đáng nhẽ làm chức năng quản lý (ví dụ trưởng phòng tổ