Bài viết Từ văn hóa ứng xử trên không gian mạng đến văn hóa ứng xử của học sinh, sinh viên trong trường học - Thực trạng và giải pháp trình bày thực trạng về văn hóa ứng xử của học sinh, sinh viên trên không gian mạng; nguyên nhân dẫn đến sự phức tạp về văn hóa ứng xử của HSSV trên không gian mạng;... Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1140
TỪ VĂN HOÁ ỨNG XỬ TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG ĐẾN VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA HỌC SINH, SINH VIÊN TRONG TRƯỜNG HỌC
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
Nguyễn Trọng Bé
Sở GD&ĐT Nghệ An
Đặt vấn đề: Có thể nói rằng văn hóa ứng xử của người Việt đã được hình
thành trong quá trình giao tiếp qua hơn 4000 năm dựng nước và giữ nước, nó đã trở thành di sản quý báu của dân tộc Khi xã hội ngày càng phát triển, khoa học
kĩ thuật ngày càng hiện đại thì vai trò của văn hóa ứng xử trong xã hội nói chung, trên không gian mạng và trong trường học nói riêng là hết sức quan trọng, cần được quan tâm hàng đầu Để xây dựng một môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, vấn đề văn hóa ứng xử của các thành viên nói chung, của học sinh, sinh viên (HSSV) nói riêng rất cần được quan tâm Văn hóa ứng xử của HSSV trong trường học ngày nay bị tác động của nhiều yếu tố: Môi trường gia đình, xã hội và đặc biệt cả môi trường không gian mạng Những năm gần đây, sự phát triển của Internet nói chung, đặc biệt là mạng xã hội (Facebook, Youtube, Zalo…) nói riêng đã mang lại rất nhiều lợi ích, tuy nhiên trên không gian mạng, sự ứng xử của một bộ phận thanh thiếu niên, HSSV chưa phù hợp với văn hóa ứng xử truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đã và đang gây ra nhiều hệ lụy, đáng báo động, làm ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử trong nhà trường, dẫn đến nhiều hệ lụy hết sức lo ngại
1 Thực trạng về văn hóa ững xử của HSSV trên không gian mạng
Chính thức kết nối mạng với quốc tế từ năm 1997, sau hơn 20 năm, sự phát triển của mạng Internet ở Việt Nam đã góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước Theo thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông, tính đến đầu năm 2019, Việt Nam có khoảng 62 triệu người dùng Internet, chiếm khoảng 64% dân số, trong đó có một phần không nhỏ là thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên
Không gian mạng nói chung, mạng xã hội nói riêng đã và đang phát triển rộng khắp Đó không chỉ là môi trường chia sẻ, tiếp nhận thông tin, kiến thức, phục vụ học tập, công việc và cuộc sống, xây dựng và kết nối các mối quan hệ
xã hội, mà còn từng bước trở thành một công cụ giúp mỗi cá nhân có thể chia sẻ
Trang 2141
ý kiến về những vấn đề mang tính cá nhân, thể hiện quan điểm, thái độ về các vấn đề, sự kiện kinh tế, chính trị, xã hội và cộng đồng xung quanh Nhờ tính chất kết nối rộng, tính ẩn danh nên thông tin lan truyền trên không gian mạng, đặc biệt là mạng xã hội đã dễ dàng tạo ra những làn sóng dư luận mạnh mẽ, những tác động và ảnh hưởng lớn đến tình hình chính trị, xã hội
HSSV là đối tượng chiếm tỉ lệ đông đảo trong cộng đồng mạng xã hội Trong những năm qua, xu hướng bày tỏ chính kiến, quan điểm cá nhân của HSSV
về các vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội, đặc biệt là các vấn đề xã hội, chính trị nổi bật hay các vấn đề về văn hóa, đạo đức, lối sống trên mạng xã hội ngày càng tăng Nhìn chung, thế hệ trẻ tiếp thu rất nhanh các tiến bộ của khoa học kỹ thuật, có kỹ năng ứng xử, biết chắt lọc những điều hay, tìm kiếm những thông tin bổ ích, nâng nhận thức và hiểu biết ngang tầm thời đại Tuy nhiên, một bộ phận thanh, thiếu niên, HSSV chưa biết cách tiếp nhận, xử lý thông tin; cá biệt, một số đối tượng còn có thái độ, hành vi phản cảm, vi phạm pháp luật trên Internet nói chung, mạng xã hội nói riêng
Internet là kho tri thức khổng lồ của nhân loại, là môi trường trao đổi thông tin nhanh chóng, tiện lợi, thúc đẩy phát triển xã hội với các dịch vụ điện tử (giáo dục, y tế, thương mại…); là cầu nối đáp ứng nhu cầu giao lưu, chia sẻ và kết bạn cho tất cả mọi người, đồng thời cung cấp thêm các phương tiện giải trí hiện đại, phong phú về nội dung và đa dạng về thể loại như nghe nhạc, xem phim, đọc truyện, chơi game… Đối với HSSV, những tác động tích cực thể hiện rất rõ ở các mặt học tập, giao lưu, kết bạn và giải trí
Tuy nhiên, bên cạnh những tiện ích do Internet mang lại thì mặt trái của
nó là không hề nhỏ Thông tin, hình ảnh xấu, trang web đen, clip khiêu dâm, đồi trụy, video bạo lực xuyên tạc, giả mạo, phản động hay ngắn gọn là thông tin xấu, độc, là một phần của mạng Internet mà người dùng nói chung và thanh thiếu niên, HSSV nói riêng phải đối mặt trên môi trường mạng Do các bạn trẻ là đối tượng còn thiếu hiểu biết, trải nghiệm cuộc sống, thiếu kỹ năng, kiến thức tự bảo vệ mình nên đây là đối tượng dễ bị ảnh hưởng trước thông tin độc hại trên Internet và sẽ dần dần ảnh hưởng đến sự phát triển tâm sinh lý, tính cách, gây kích thích bản năng, không phân biệt được cuộc sống thực và cuộc sống ảo, ảnh hưởng tới việc học tập, ứng xử của các em
Đặc biệt, những năm gần đây, sự phổ biến của các mạng xã hội nước ngoài được cung cấp xuyên biên giới vào Việt Nam, điển hình là Facebook và
Trang 3142
Youtube có tác động không nhỏ đến HSSV Chúng ta không thể phủ nhận những lợi ích mà những mạng xã hội này mang lại cho đời sống xã hội, tuy nhiên với các tính năng hỗ trợ chia sẻ, kết nối thông tin nhanh khiến cho phát ngôn nói xấu, bôi nhọ hay tin giả xuất hiện tràn lan trên mạng xã hội dưới nhiều hình thức khác nhau, trở nên phổ biến hơn trên các mạng xã hội, đặc biệt là mạng Facebook, Youtube… Các thông tin tiêu cực như thông tin sai lệch, xuyên tạc, nói xấu, bôi nhọ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của tổ chức, cá nhân, thông tin phản cảm, vi phạm thuần phong mỹ tục Việt Nam, gây thiệt hại về kinh tế, tổn hại danh dự, nhân phẩm của tổ chức, cá nhân và gây hoài nghi, hoang mang trong dư luận xã hội Có một số trường hợp là học sinh bị bạn bè nói xấu, bôi nhọ trên mạng xã hội đã không chịu được áp lực mà tự tử Rất nhiều người, trong đó có không ít HSSV sau khi xúc phạm nhau trên mạng xã hội, đã tìm đến người khác để trả thù bằng bạo lực… Trên kênh Youtube có những tin, clip hình ảnh không phù hợp với HSSV và việc rò rỉ thông tin bí mật riêng tư của các em chủ yếu tập trung trên các mạng xã hội này
Bên cạnh đó, một bộ phận HSSV không ngần ngại đưa ra các phát ngôn
có tính chất kích động, nói xấu, bội nhọ mà theo Viện Nghiên cứu Thanh niên của Trung ương Đoàn gọi là “phát ngôn gây thù ghét” trên không gian mạng., Khảo sát của Chương trình nghiên cứu Internet và Xã hội – Đại học Quốc gia
Hà Nội công bố tháng 4 năm 2017 cho thấy, 78% người dùng mạng tại Việt Nam khẳng định từng là nạn nhân hoặc biết những trường hợp phát ngôn gây thù ghét trên mạng xã hội
Nghiêm trọng hơn, tình trạng “phát ngôn gây thù ghét” của HSSV không chỉ diễn ra giữa bạn bè hoặc giữa những người không quen biết mà còn hướng đến chính cha mẹ, thầy cô của họ, vì những lý do hết sức ngớ ngẩn: Vì cha mẹ quản lý chặt, không cho đi chơi; Vì không thuộc bài bị thầy cô cho điểm thấp;…
Lạ thay, những biểu hiện này còn nhận được sự ủng hộ của không ít bạn bè nên càng khoét sâu thêm sự khủng hoảng, phá vỡ những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc Dù tồn tại dưới hình thức nào thì phát ngôn gây thù ghét cũng dẫn tới tình trạng bất ổn, rối loạn trật tự xã hội, nghiêm trọng hơn sẽ có nguy cơ trở thành một nguyên nhân khơi nguồn bạo lực, chia rẽ cộng đồng, phá vỡ cấu trúc căn bản của gia đình, trường học
Thế nhưng, trước các “phát ngôn gây thù ghét” xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội như hiện nay, HSSV vẫn có những phản ứng trái chiều, một bộ
Trang 4143
phận lên tiếng phản đối, nhưng phần lớn còn thờ ơ, vô cảm Chính tâm lý thờ ơ,
vô cảm của một bộ phận không nhỏ HSSV hiện nay càng khiến tình trạng “phát ngôn gây thù ghét” càng diễn biến phức tạp hơn
Văn hoá ứng xử trước những thông tin trên không gian mạng của HSSV không chỉ diễn biến hết sức phức tạp mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, tạo cơ hội cho các thế lực thù địch, các phần tử xấu lợi dụng và tác động, gây ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường thông tin trên không gian mạng Một bộ phận HSSV hiện nay còn có tâm lý a dua, thích phê phán, chỉ trích, sẵn sàng chia sẻ, hùa theo những “phát ngôn gây thù ghét” và thậm chí chia sẻ những thông tin tiêu cực, thông tin bịa đặt, sai sự thật, xuyên tạc, kích động
Bên cạnh đó, trước các thông tin mang tính phản động, lôi kéo của các thế lực thù địch thì chỉ có một bộ phận không nhiều HSSV tỏ thái độ lo lắng, bức xúc, trong khi đó hầu hết tỏ thái độ bàng quan, không quan tâm đến hiện tượng này
2 Nguyên nhân dẫn đến sự phức tạp về văn hóa ứng xử của HSSV trên không gian mạng
Thực trạng văn hoá ứng xử của thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên trên không gian mạng diễn biến phức tạp xuất phát từ những nguyên nhân chủ yếu sau đây:
2.1 Việc giáo dục trong gia đình hiện nay còn nhiều bất cập
Chúng ta nói nhiều về sự xuống cấp của đạo đức, lối sống, của văn hóa ứng xử Vậy trách nhiệm đầu tiên thuộc về đâu? Theo chúng tôi, trách nhiệm đầu tiên và quan trọng nhất trong việc giáo dục hình thành tư duy, nhận thức, văn hoá ứng xử của mỗi cá nhân không phải của nhà trường, xã hội hay các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể mà là của gia đình Mặc dù chưa có một khảo sát, thống kê đầy đủ nhưng có thể khẳng định rằng một bộ phận giới trẻ hiện nay có tâm lý vị kỷ, đề cao bản thân, coi thường xã hội, pháp luật xuất phát từ sự giáo dục của gia đình Thêm nữa, khi tham gia môi trường mạng xã hội, ngay chính những người trưởng thành, những bậc phụ huynh cũng chưa có đủ kiến thức, kỹ năng để bảo vệ mình, do đó, việc giáo dục con em các chuẩn mực khi tham gia mạng xã hội cũng là vấn đề đang bị nhiều gia đình buông lỏng dẫn đến thanh thiếu nhi không có đủ kiến thức, kỹ năng và có văn hoá ứng xử phù hợp khi tham gia môi trường mạng xã hội
Trang 5144
2.2 Sự đa dạng, phức tạp với sự tác động nhiều chiều của môi trường mạng
Không gian mạng nói chung, mạng xã hội nói riêng vẫn còn tồn tại nhiều yếu tố tác động ngoại lực ảnh hưởng tiêu cực đến tư duy, nhận thức, đạo đức, lối sống, văn hoá ứng xử của HSSV trên mạng xã hội cũng như trong đời sống hàng ngày
Như chúng ta đã biết, hiện nay các thế lực thù địch, các phần tử xấu vẫn triệt để lợi dụng hơn 800 trang báo điện tử, đài phát thanh, truyền hình trên mạng xã hội, chúng còn sản xuất các videoclip ngắn, ảnh chế để tiến hành các hoạt động tuyên truyền, xuyên tạc, kích động, tác động chuyển hoá tư tưởng mà đối tượng trọng tâm là giới trẻ Lợi dụng sự lan toả nhanh, thông tin chưa được kiểm chứng và nhận thức hạn chế về việc kiểm chứng thông tin; tâm lý tò mò, thích các vụ việc “giật gân”, thích chỉ trích, phê phán,… của một bộ phận không nhỏ giới trẻ hiện nay, các phần từ xấu tăng cường xuyên tạc, kích động, đưa thông tin bịa đặt, đặc biệt liên quan đến các vụ việc phức tạp, nhạy cảm, các vụ
án tham nhũng, tiêu cực, các tình huống chưa rõ ràng trong xã hội gây ra tình trạng “ô nhiễm trầm trọng” không gian mạng, hình thành tư tưởng đối lập ở một
bộ phận giới trẻ đối với chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước Từ đó có
tư tưởng coi thường pháp luật, chống đối chính quyền, lực lượng chức năng trong mọi mặt đời sống
Thời gian qua, không gian mạng nói chung, mạng xã hội nói riêng không chỉ đem lại những tác động tích cực về xã hội, giúp ích cho công việc, học tập của mỗi cá nhân mà còn mang lại nguồn lợi kinh tế rất lớn Đó chính là lý do một số tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân vì mục đích kinh tế, bất chấp thủ đoạn, lợi dụng các thông tin chưa rõ ràng, các vụ việc phức tạp, nhạy cảm để “đẩy lên” thành “khủng hoảng truyền thông” thu hút sự quan tâm của dư luận cả nước Các vụ việc này càng được đẩy mạnh và đạt hiệu quả hơn khi có một số phóng viên “thoái hoá, biến chất” tiếp tay thực hiện
Bên cạnh đó, cũng để đạt được lợi ích kinh tế, lợi dụng tâm lý tò mò, “nổi loạn”, thích những điều khác biệt với vỏ bọc “cá tính”, thích đi ngược với số đông, không thích bị kềm kẹp bởi các quy định pháp luật và đạo đức xã hội của một bộ phận giới trẻ, nhiều công ty truyền thông, cá nhân, người nổi tiếng mà thậm chí cả các thành phần “dán mác xã hội đen” đã xây dựng và phát hành trên mạng xã hội nhiều videoclip, chương trình, trò chơi thực tế,… có nội dung tuyên
Trang 6145
truyền những tư tưởng lệch lạc, chống đối, coi thường pháp luật, coi thường các giá trị truyền thống, cổ vũ lối sống vị kỷ, cá nhân, thực dụng, phóng túng, bạo lực Hiện tượng Khá Bảnh gần đây là một ví dụ
Những yếu tố nêu trên đã tác động và hình thành môi trường mạng xã hội
“ô nhiễm”, “không lành mạnh và an toàn” gây ra khó khăn rất lớn cho công tác tuyên truyền, giáo dục nói chung và công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật nói riêng trong giai đoạn hiện nay đối với HS,SV
2.3 Sự chưa đồng bộ trong nhận thức của xã hội; việc đầu tư nhân
sự, kinh phí còn hạn chế của các cơ sở giáo dục, các cấp quản lý
Thời gian qua, mặc dù Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống văn hoá cho học sinh, sinh viên và có sự vào cuộc quyết liệt của cấp uỷ, chính quyền, đoàn thể các cấp nhưng các mặt công tác được triển khai vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu và đòi hỏi của tình hình thực tế
Mặc dù, cấp uỷ, chính quyền các cấp đã xác định rõ và nhận thức về tầm quan trọng của mạng xã hội đối với công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống văn hoá cho thanh thiếu niên nói chung, cho HSSV nói riêng, tuy nhiên, sự nhận thức vẫn chưa đầy đủ, đồng đều trong toàn hệ thống chính trị Từ đó, việc đầu tư nhân sự, kinh phí còn dàn trải, có nhiều hạn chế, chưa đảm bảo đáp ứng mức cơ bản yêu cầu công tác tuyên truyền, giáo dục trên mạng xã hội
Để giải quyết vấn đề nhân sự và kinh phí nêu trên, các sở, ngành, đoàn thể, địa phương phải tận dụng và phát huy sức mạnh của toàn hệ thống trong triển khai công tác tuyên truyền theo quy mô chiến dịch theo một chiến lược rõ ràng Tuy nhiên, hiện nay trong các sở, ngành, đoàn thể công tác này còn kiêm nhiệm và kinh phí dành cho hoạt động này còn rất khiêm tốn
Thực tế tại Sở GD&ĐT Nghệ An, trên cơ sở Đề án “Tăng cường quản lý, giáo dục chính trị tư tưởng đối với học sinh, sinh viên trên môi trường mạng đến năm 2025” (ban hành theo Quyết định số 3296?QĐ-BGDĐT ngày 30/8/2019 của Bộ Giáo dục và Đào tạo), Sở đã ban hành hoặc lồng ghép ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các cơ sở giáo dục trong toàn ngành triển khai thực hiện Sở đã chủ động "nhập cuộc", tận dụng các tiện ích, ưu thế của Internet, mạng xã hội trong triển khai công tác chuyên môn và phong trào thi đua trong HSSV với
Trang 7146
nhiều hình thức phong phú đa dạng như: Chỉ đạo các đơn vị triển khai xây dựng các trang thông tin điện tử, cổng thông tin, các trang mạng xã hội Theo đó, tính đến hiện tại, các cơ sở giáo dục trong toàn ngành đã xây dựng và vận hành cổng thông tin điện tử của đơn vị Nhiều đơn vị đã triển khai xây dựng, vận hành trang Facebook; 100% các nhà trường sử dụng “Trường học kết nối” để được hỗ trợ hoạt động chuyên môn qua mạng thông tin trực tuyến Ngoài ra, nhiều đơn vị
đã triển khai xây dựng nhiều trang website học tập trực tuyến, ứng dụng di động, phần mềm tổ chức các cuộc thi trực tuyến, công cụ khảo sát trực tuyến, Tuy nhiên, cũng thẳng thắn thừa nhận rằng, khó khăn về nhân sự và kinh phí đầu tư khiến kế hoạch triển khai các “chiến dịch” truyền thông chưa thật sự chuyên nghiệp, phát huy hết tiềm năng, sức mạnh của hệ thống, bám sát theo xu hướng tiếp nhận thông tin của giới trẻ - HSSV hiện nay
2.4 Công tác truyền thông chính thống còn nhiều hạn chế
Các công cụ, phương tiện, sản phẩm truyền thông phục vụ công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống văn hoá cho HSSV chưa phong phú về thể loại và đa dạng về đối tượng, chưa có kế hoạch phát huy hết sức mạnh toàn hệ thống
Thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, Đề án giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống văn hoá cho thanh thiếu niên của Chính phủ, ngành Giáo dục đã phối hợp với các sở, ngành, đoàn thể, địa phương quan tâm và đẩy mạnh đầu tư các sản phẩm truyền thông hiện đại phục vụ các yêu cầu công tác, tuy nhiên, số lượng và chất lượng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tế Các sản phẩm của các sở, ngành, đoàn thể, địa phương chỉ đầu tư, ban hành theo các chương trình, kế hoạch cụ thể Thêm nữa, các sở, ngành, đoàn thể, địa phương mặc dù đã chủ động phối kết hợp triển khai nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa; tuy nhiên việc kết hợp, phát huy sức mạnh toàn hệ thống trong triển khai, lan toả vẫn còn hạn chế, chưa tận dụng, tập trung được nguồn lực chung, nên vẫn còn tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí
Ngoài ra, các sản phẩm tuyên truyền, giáo dục được khoác tấm áo của các sản phẩm văn hoá, giải trí vẫn còn rất hạn chế Nếu như các thế lực thù địch, các công ty, doanh nghiệp mưu lợi cá nhân sẵn sàng chi hàng tỷ đồng để sản xuất ảnh, videoclip và đăng tải lên mạng hàng ngày, hàng giờ qua nhiều kênh khác nhau, tác động thường xuyên, liên tục đến tư tưởng, cảm xúc của giới trẻ thì hiện nay các cơ quan, đơn vị, đoàn thể đang lâm vào tình trạng hụt hơi và “cung
Trang 8147
không đủ cầu”, dẫn đến việc một bộ phận không nhỏ giới trẻ bị thu hút bởi các sản phẩm giải trí không lành mạnh và bị tác động, chuyển hoá tư tưởng, dẫn đến lệch lạc trong văn hóa ứng xử
Công tác tuyên truyền, giáo dục văn hóa ứng xử cho HSSV trên không gian mạng không chỉ cần sự phối kết hợp giữa các cơ quan, đơn vị, đoàn thể mà còn phải phát huy sức mạnh của toàn xã hội với sự đồng hành của các tổ chức, doanh nghiệp, sự chung tay của toàn dân, đặc biệt là các chuyên gia, người nổi tiếng, người có vai trò, tiếng nói đối với giới trẻ Đây chính là một lực lượng có
ý nghĩa và vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, giáo dục, cần phải có
kế hoạch tiếp xúc, vận động, thuyết phục và tranh thủ rõ ràng Tuy nhiên, hiện nay sự can thiệp của lực lượng này còn chưa nhiều
3 Một số giải pháp nâng cao chất lượng văn hóa ứng xử trên không gian mạng góp phần xây dựng văn hóa ứng xử cho HSSV trong trường học
Văn hóa ứng xử của HSSV trên không gian mạng và văn hóa ứng xử của
họ trong môi trường học đường vừa là hệ quả, vừa là nguyên nhân, có tác động hai chiều, qua lại lẫn nhau Nếu giáo dục nhà trường phối hợp tốt với giáo dục gia đình và xã hội, xây dựng được môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, nghĩa là một môi trường có văn hóa thì sự ứng xử của các thành viên trong môi trường đó sẽ “rất văn hóa” Từ đó, khi sử dụng mạng xã hội, trong không gian đó người ta không thể xử sự thiếu văn hóa được Ngược lại, chính vì các nguyên nhân như đã nêu ở trên mà trên môi trường mạng, một bộ phận không nhỏ HSSV ứng xử còn rất thiếu văn hóa (như đã phân tích ở phần trên) Từ đó, trong môi trường học đường họ ứng xử với nhau như trên mạng, làm ảnh hưởng không nhỏ đến đạo đức, lối sống, văn hóa ứng xử Ở Nghệ An chúng ta, những vấn đề nói trên đều có, dẫn đến việc xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường gặp nhiều khó khăn
Để khắc phục tình trạng đó, căn cứ đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, bám sát xu thế, diễn biến tình hình trên không gian mạng, chúng tôi đề xuất một số giải pháp cụ thể như sau:
3.1 Giải pháp 1: Triển khai đồng bộ các nhiệm vụ và giải pháp của
Đề án “Tăng cường quản lý, giáo dục chính trị, tư tưởng đối với học sinh, sinh viên trên môi trường mạng đến năm 2025”
Trang 9148
Ngày 30/8/2018, Bộ GD&ĐT ban hành Quyết định số 3296/QĐ-BGDĐT phê duyệt Đề án “Tăng cường quản lý, giáo dục chính trị, tư tưởng đối với học sinh, sinh viên trên môi trường mạng đến năm 2025” Căn cứ Đề án của Bộ, Sở GD&ĐT Nghệ An đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các cơ sở giáo dục triển khai các nội dung của Đề án Tuy văn hóa ứng xử của HSSV gần đây
đã được cải thiện, nhưng vẫn còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, do đó toàn ngành Giáo dục cần quyết liệt thực hiện các nhiệm vụ:
a) Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục thông qua môi trường mạng
như xây dựng chuyên trang, chuyên mục, hình ảnh, video clip tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng đối với HSSV trên mạng xã hội, trang Website của Sở, Phòng GD&ĐT, của cơ sở giáo dục ; Tuyên truyền, định hướng HSSV thông qua các diễn đàn trên Internet, mạng nội bộ, trang thông tin (Fanpage), nhóm (Group, Confession) trên mạng xã hội; Tổng hợp các bài viết, hình ảnh, thông tin tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng từ nguồn tin chính thống tại các trang thông tin, cơ quan báo chí của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị xã hội ở trung ương và địa phương để chia sẻ đến HSSV thông qua môi trường mạng; Tuyên truyền, giáo dục qua email, điện thoại, tin nhắn viễn thông và các hình thức tuyên truyền giáo dục khác thông qua môi trường mạng
b) Xây dựng, phát triển, hoàn thiện và quản lí các trang thông tin giáo
dục chính trị tư tưởng đối với HSSV trên môi trường mạng, trong đó chú ý xây dựng và phát triển các trang thông tin nhóm (Group, Confession) trên mạng xã hội cho HSSV và cung cấp cho họ tài khoản email và tài khoản để truy cập, đăng nhập vào hệ thống mạng nội bộ của cơ sở giáo dục;
Xây dựng, hoàn thiện hệ thống thông tin liên lạc giữa cơ sở giáo dục với HSSV thông qua internet, mạng xã hội và các loại hình truyền thông khác như: email, điện thoại, tin nhắn viễn thông (sổ liên lạc điện tử) ;
Các cơ sở giáo dục xây dựng và hoàn thiện các văn bản quy định về tổ chức và hoạt động, hướng dẫn, quản lí nội dung, hình thức thông tin và tổ chức quản trị đối với các Wesbite, diễn đàn trên internet, mạng nội bộ, trang thông tin, nhóm trên mạng xã hội của các cơ sở giáo dục; khuyến khích HSSV tham gia, tương tác, theo dõi các diễn đàn, hình thức đó
c) Xây dựng và phát triển đội ngũ cộng tác viên quản lí, giáo dục chính trị
tư tưởng đối với HSSV trên môi trường mạng
Trang 10149
Các cơ quan quản lý, các cơ sở giáo dục cần xây dựng và phát triển đội ngũ cộng tác viên bao gồm đại diện các phòng (ban) liên quan, tổ chức Đoàn, Đội, nhà giáo giảng dạy các môn đạo đức, giáo dục công dân, chủ nhiệm lớp, cán bộ tư vấn tâm lý, cố vấn học tập và một số nhà giáo, học sinh, sinh viên; mời đại diện một số cơ quan chức năng ở địa phương Theo đó, cần ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của đội ngũ cộng tác viên với các chức năng, nhiệm vụ
rõ ràng
Phối hợp tổ chức nghiên cứu, đấu tranh, viết bài phản bác những thông tin sai trái, xuyên tạc, kích động, thù địch, góp phần bảo vệ chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, bảo vệ uy tín của ngành Giáo dục và cơ sở giáo dục
d) Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, nhà giáo, cộng tác viên phụ trách công tác giáo dục chính trị tư tưởng đối với HSSV trên môi trường mạng, theo
đó Sở GD&ĐT, các cơ sở giáo dục tổ chức bồi dưỡng, nâng cao năng lực quản
lí, viết bài, tuyên truyền, định hướng cho đội ngũ cán bộ, nhà giáo, cộng tác viên phụ trách công tác quản lí, giáo dục chính trị tư tưởng đối với HSSV trên môi trường mạng và đội ngũ quản trị các Website, diễn đàn, mạng xã hội của các cơ
sở giáo dục;
e) Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ sở giáo dục với các cơ quan chức năng như Ban Tuyên giáo, Công an, Đoàn thanh niên cùng cấp và các đơn vị
chức năng ở địa phương trong công tác quản lí, giáo dục chính trị tư tưởng đối với HSSV trên môi trường mạng Xây dựng kế hoạch phối hợp cụ thể về các vấn đề: Chỉ đạo, định hướng chủ đề, nội dung tuyên truyền, giáo dục; đảm bảo an ninh, trật tự, phòng chống âm mưu “Diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch; xây dựng tài liệu và tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ cán
bộ, nhà giáo, cộng tác viên; đảm bảo an ninh mạng, an toàn thông tin ;
3.2 Giải pháp 2: Tiếp tục đẩy mạnh phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”
Trong đó cần xác định gia đình với vai trò là tế bào của xã hội, là môi trường quan trọng hình thành đạo đức, lối sống, văn hoá ứng xử cho mỗi cá nhân Mỗi gia đình phải phát huy vai trò, trách nhiệm trong giáo dục, hình thành nhân cách cho thanh niên, thiếu niên và nhi đồng Theo đó, các ngành, đặc biệt
là ngành Văn hóa cùng các đoàn thể, địa phương cần liên kết, phối hợp triển