TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ---o0o---BÀI TẬP NHÓM Môn học:Khu vực công và quản lý công Đề tài: Tìm hiểu nhiệm vụ và giải pháp của chức năng quản lý công nhà nước đối với vấn đề xử lý
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
-o0o -BÀI TẬP NHÓM Môn học:Khu vực công và quản lý công
Đề tài: Tìm hiểu nhiệm vụ và giải pháp của chức năng quản
lý công nhà nước đối với vấn đề xử lý rác thải đô thị
Lớp học phần : Khu vực công và quản lý công (121)_
01 Giáo viên hướng dẫn: TS Nguyễn Đăng Núi Thành
viên:
Cù Nguyễn Thanh Trúc-11208212 Nguyễn Đình Ân-11200031
Đặng Nhật Quang-11203285 Vũ Tiến Đạt-11200775
Đinh Thị Thuý-11203877
Hà Nội 10/2021
Trang 3MỤC LỤC
PHẦN I CƠ SỞ LÝ THUYẾT……… 3
I Khái niệm cơ bản của chức năng quản lý công của nhà nước……… 3
……… 3
1 Chức năng theo dòng chảy thời gian………
3
2 Chức năng quản lý công theo lĩnh vực tác
động……… 4
3 Chức năng theo giai đoạn tác động quản lý công………
5
4 Chức năng theo phương thức thực hiện quản lý công………
5
PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ……… 7
I Giới thiệu chung về vấn đều rác thải và xử lý rác thải ở Việt Nam………….7
thải……… 7
2 Vấn đề xử lý rác thải ở Việt Nam hiện nay……… 7
II Các chức năng quản lý công của nhà nước đối với vấn đề xử lý rác
thải… 8
1 Chức năng quản lý công theo dòng chảy thời gian……….8
A Phân tích bài học quá khứ………
8
B Thực trạng cung cấp dịch vụ xử lý rác thải hiện nay……… 8
Trang 4C. Chuẩn bị để đáp ứng tốt các dịch vụ xử lí rác thải trong tương lai……….9
2 Chức năng quản lí công theo lĩnh vực tác động……… 9
tế……… 9
công……….10
III Nhiệm vụ của nhà nước trong vấn đề xử lý rác
thải……… 10
IV Giải pháp vấn đề xử lý rác thải……… 11
V Kết luận……… 11 TÀI LIỆU THAM KHẢO……….13
PHẦN I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
I Khái niệm cơ bản của chức năng quản lý công của nhà nước
Khái niệm:
- Chức năng quản lý công của nhà nước là tập hợp tất cả các nhiệm vụ mà nhà nước phải thực hiện để quản lý khu vực công
- Chức năng quản lý công cũng là lý do để tồn tại việc quản lý công của nhà nước
- Chức năng quản lý công giúp nhà nước trả lời chính xác các câu hỏi như: Khu vực công là gì? Quản lý nhà nước đối với khu vực công là gì? Vì sao nhà nước cần phải và có thể quản lý khu vực công? Để quản lý khu vực công nhà nước cần phải làm những công việc gì?
Vậy nên suy cho cùng chức năng quản lý công chính là phạm vị, chức trách, vai trò, phương hướng và thực chất những việc mà nhà nước phải làm để quản lý khu vựng công theo đúng Hiến pháp và luật pháp quy định
II Phân loại các chức năng quản lý công
- Phân loại chức năng quản lý công là việc phân chia các chức năng quản lý của nhà nước đối với khu vực công theo những tiêu khúc khác nhau để có cách xử lý khách nhau thích hợp
Trang 5- Theo cách phân loại đó ta có 4 chức năng chính của quản lý công
2 Chức năng theo dòng chảy thời gian
Chức năng này cũng sẽ được chia làm 3 chức năng nhỏ khác
a, Chức năng phân tích bài học quá khứ
- Để thực hiện tốt chức năng này, nhà nước phải biết rút tỉa các bài học trong quá khứ ở cả trong nước và ngoài nước để không ngừng nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý khu vực công, loại bỏ dần các bất cập trong việc cung ứng DVC và HHCC của nhà ước cho công dân, phát huy các thành tựu đã đạt được của nhà nước ở chu kỳ trước và các kinh nghiệm
thành công của các nước khác trong việc quản lý khu vực công
b, Cung ứng tốt DVC và HHCC cho hiện tại
- Là một trong hai chức năng hết sức quan trọng của nhà nước trong việc quản lý xã hội nếu học muốn chinh phục được lòng dân để có một trương lai tốt hơn cho đất nước
- Chức năng này được coi như là một sứ mệnh cao cả của các nhà lãnh đạo quốc gia với nghĩa là một nhiệm vụ lớn lao mang tính lịch sử trong cuộc đời hoạt động chính trị của họ; họ không thể có cơ hội các nhiệm vụ này nhiều lần; nhưng kết quả mà
họ đem lại cho người dân thì còn có thể nhắc đến rất lâu sau khu họ từ bỏ vị trí lãnh đạo của mình và chỉ có những nhà lãnh đạo thực sự có tâm huyết với mong muốn phục
vụ nhân dân đem lại hạnh phúc, may mắn cho xã hội mới có thể hoàn thành tốt cho sứ mệnh
của mình
c, Chuẩn bị đáp ứng tốt nhu cầu DVC và HHCC cho tương lai.
- Việc cung ứng DVC và HHCC cho xã hội là một dòng chảy không ngừng,
là một đòi hỏi tính thiết yếu của mọi xã hội ngày nay; thêm nữa có nhiều loại HHCC phải tốn rất nhiều thời gian xây dựng thông qua rất nhiều nhiệm kì kế tiếp nhau của các nhà lãnh đạo đất nước như xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng xã hội, giáo dục, y
tế, truyền thông v v
- Việc này đòi hỏi một chiến lược đủ dài với tầm bao quát tổng thế thì của cải, công sức của nhân dân, các thành tựu và các mối quan hệ đã đạt được của đất nước ngày hôm nay; mới có thể được đem sử dụng có ích nhất cho ngày hôm sau
2 Chức năng quản lý công theo lĩnh vực tác động.
Theo lĩnh vực tác động (hoặc nội dung tác động) quản lý nhà nước đối với khu vực công bao gồm các chức năng cơ bản sau:
5
Trang 6a, Chức năng tư tưởng: Chức năng tư tưởng chủ yếu gồm hình thành hệ
quan hệ tư tưởng cho xã hội, tạo ra sự đồng thuận và hệ tư tưởng xã hội, bảo vệ và phát triển hệ tư tưởng cho xã hội
b, Chức năng chính trị: Bao gồm các nhiệm vụ chủ yếu như bảo vệ độc lập
chủ quyền quốc gia, duy tì sự tồn tại và phát triển nhà nước, bảo vệ sinh mạng chính trị của công dân
c, Chức năng kinh tế: Bao gồm các nhiệm vụ gồm Tạo việc làm có thu
nhập cao cho người dân, sử dụng hiệu quả tài sản quốc gia, tạo môi trường thuận lợi cho người dân làm kinh tế, xử lý tranh chấp và các sai phạm kinh
tế trong xã hội
d, Chức năng văn hoá: Bao gồm các nhiệm vụ như Tổ chức tốt đời sống
các khu dân cư, xây dựng nền văn hoá dân tộc hiện đại, xây dựng và thực thi văn hoá quản lý công
e, Chức năng marketing trong quản lý công: Về cơ bản Marketing là khoa
học và nghệ thuật hoạt động của từng chủ thể bên cung mong muốn đạt kết quả cao trong trao đổi trên thị trường giữa hai bên cung và cầu Chức năng này bao gồm Điều kiện để marketing tồn tại và phát huy tác dụng, Triết lý
cơ bản của Marketing, Marketing trong quản lý công, Nội dung của chức năng Marketing trong quản lý công
g, Chức năng quản lý rủi ro trong khu vực công: Quá trình quản lý công
luôn phải đối mặt với hàng loạt các sự kiện bất lợi, đó là những hiểm hoạ, bất trắc diễn ra không lường hết như khủng hoảng, giá cả leo thang, lạm phát, dịch bệnh, tham nhũng, đời sống khó khăn v v
h, Chức năng quản lý sự thay đổi trong quản lý công: Bao gồm các trạng
thái của đối tượng, Sự khác biệt của trạng thái, Thay đổi, Đặc điểm của thay đổi, Phân loại thay đổi, Quản lý sự thay đổi trong quản lý công, Vai trò của việc quản lý sự thay đổi, Các bước thục hiện việc quản lý sự thay đổi trong khu vực công, Các nguyên tắc quản lý sự thay đổi trong khu vực công và chức năng đối ngoại trong quản lý công
3 Chức năng theo giai đoạn tác động quản lý công.
Nhà nước phải thực hiện các chức năng quản lý đã xét ở hồ sơ 25 gồm 6 bước sau :
Trang 7- Bước 1: Xác định chính xác các kết hoạch về DVC và HHCC mà nhà nước phải phục vụ cho xã hội
- Bước 2: Hình thành quan điểm, nguyên tắc và mô hình cung ứng DVC và HHCC cho xã hội
- Bước 3: Xây dựng bộ máy thực hiện việc quản lý cung ứng và tổ chức cung ứng DVC và HHCC cho xã hội, trên cơ sở bộ máy này sẽ hình thành rõ cơ chế vận hành bộ máy để thực thi việc đáp ứng DVC và HHCC cho công dân
- Bước 4: Huy động nguồn lực, lựa chọn phương thức, phương pháp, chính sách cung ứng DVC và HHCC cho xã hội
- Bước 5: Giám sát, đánh giá kết quả và điều tiết việc cung ứng DVC và HHCC cho công dân
- Bước 6: Đổi mới hoạt động cung ứng DVC và HHCC để góp phần phát triển xã hội không ngừng, Nâng cao vị trí và uy tín của Nhà nước trước nhân dân và
dư luận quốc tế
4 Chức năng theo phương thức thực hiện quản lý công
Đây là việc sử dụng kết hợp các nguyên lý của điều khiển học trong hoạt động quản lý công của Nhà nước; đặc biệt là nguyên lý tập chung dân chủ (phân cấp) và nguyên lý gắn kết hệ thống với môi trường trong việc tổ chức thực hiện việc quản lý và cung ứng DVC, HHCC cho xã hội của Nhà nước, bao gồm:
a, Quan hệ giữa nhà nước và thị trường: Nhà nước phân định rõ vai trờ
của Nhà nước và của thị trường trong việc cung ứng DVC và HHCC cho
xã hội
b, Quan hệ giữa Nhà nước và chính quyền địa phương các cấp: Là
nguyên tắc phân cấp, uỷ quyền trong quản lý công của nhà nước, nhằm đảm bảo việc quản lý và cung ứng DVC và HHCC cho nhân dân mỗi địa phương
c, Quan hệ giữa nhà nước với các chủ thể cung ứng trực tiếp: Không chỉ
nhà nước mà xu hướng hiện nay có rất nhiêu DVC và HHCC nếu nhà nước bàn giao cho các chủ thể ngoài Nhà nước thực hiện đạt hiệu quả cao hơn mà vẫn tuân thủ đúng các nguyên tắc quản lý công
d, Quan hệ giữa Nhà nước và nhân dân trong khu vực công: Nhà nước là
chủ thể bên cung ứng DVC và HHCC cho xã hội; giữa hai chức năng phục
vụ và cai trị nếu không được xử lý tốt sẽ tất yếu nảy sinh các ách tắt, rủi ro cho xã hội Còn người dân dưới quan điểm thị trường là chủ thể bên cầu
về DVC và HHCC; họ là đối tượng bị nhà nước quản lý (cai trị)
7
Trang 8nên người dân sẽ trở thành khách hàng lệ thuộc, họ chỉ có sức mạnh chi phối trở lại Nhà nước khi biết tự tổ chức lại
Phần II: Giải QUYẾT VẤN ĐỀ
I Giới thiệu chung về vấn đều rác thải và xử lý rác thải ở Việt Nam
1 Vấn đề rác thải.
- Rác thải ở Việt Nam đang là một hiện trạng đáng lo ngại Sự phát triển kinh tế cùng với sự gia tăng dân số không ngừng đang khiến rác thải sinh hoạt và y tế tại các thành phố lớn ở Việt Nam tăng nhanh hơn cả các nước khác trên thế giới
- Hiện nay, tại thành phố Hà Nội, khối lượng rác sinh hoạt tăng trung bình 15% một năm, tổng lượng rác thải ra ngoài môi trường lên tới 5.000 tấn/ngày Thành phố Hồ Chí Minh mỗi ngày có trên 7.000 tấn rác thải sinh hoạt, mỗi năm cần tới 235 tỉ đồng để xử lý
- Xét về rác thải y tế, khoảng 50% số bệnh viện tại Việt Nam vẫn chưa áp dụng quy trình xử lý rác y tế đạt chuẩn Mỗi ngày, ngành y tế thải ra từ 350 đến 450 tấn rác thải, trong đó có 40 tấn thuộc loại độc hại
- Tác hại của rác thải đến cuộc sống của người dân là rất nghiêm trọng nếu không được xử lý đúng cách Riêng việc nước thải và nước rỉ ra từ chất
8
Trang 9thải rắn thấm xuống đất lâu ngày cũng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước sinh hoạt
Đây là một bài toán đau đầu cho các nhà khoa học và môi trường Việt Nam
2 Vấn đề xử lý rác thải ở Việt Nam hiện nay.
Đối với những vấn đề như hiện tại một vài địa phương đã có các cách giải quyết như sau:
- Tại Cà Mau, một nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt áp dụng mô hình công nghệ VIBIO đang hoạt động, biến rác thải thành phân vi sinh và các chất hữu ích khác như Compost 50-55%, đóng rắn 3-5%, phế liệu 15-20%, hóa dầu 10-15%, đốt 3,5%, chôn lấp 5-7% Lượng rác thu gom trên địa bàn tỉnh mới đáp ứng công suất 160 tấn/ngày của nhà máy Cà Mau đang lên kế hoạch xây dựng thêm nhiều nhà máy giống như vậy tại huyện Trần Văn Thời, và sẽ đưa công nghệ chế biến phân vi sinh thành phân thương phẩm bán ra thị trường
- Tại thành phố Đà Nẵng, nhà máy chế biến rác thải nilon thành dầu PO của Công ty Cổ phần Môi trường Việt Nam là nhà máy xử lý rác thải rắn đầu tiên tại Việt Nam cho ra thành phẩm là dầu và các loại nguyên liệu có lợi cho môi trường khác Hơn 50 tấn nilon mỗi ngày trên địa bàn thành phố Đà Nẵng sẽ được đưa đi xử lý Theo tính toán của công ty, cứ 3 tấn nilon được tái chế sẽ cho ra 1 tấn dầu PO và RO Trong tương lai, mỗi ngày nhà máy có thể sản xuất ra 17 tấn dầu cho thành phố Đà Nẵng với lượng rác thải như hiện nay Ở giai đoạn 1, nhà máy đang đi vào hoạt động với công suất xử lý 9 tấn/ngày Ông Nguyễn Văn Tuấn, giám đốc công ty cho biết, lượng rác thải chôn lấp tại đây sẽ chỉ còn khoảng 10% Hơn 90% rác sẽ được chế biến thành các sản phẩm hữu ích cho cuộc sống
II Các chức năng quản lý công của nhà nước đối với vấn đề xử lý rác thải.
1 Chức năng quản lý công theo dòng chảy thời gian
A Phân tích bài học quá khứ
- Một số nơi vẫn còn nhiều rác thải chưa được xử lí trong đó có những chất thải công nghiệp và rác thải nguy hại
- Một số địa phương vẫn còn các địa điểm đổ rác thải tự phát, không đảm bảo vệ sinh môi trường và có nguy cơ gây hại cho môi trường ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất và sức khỏe cộng đồng
- Các cơ sở phát sinh chất thải nguy hại trên địa bàn tỉnh phải hợp đồng với các đơn vị xử lý ngoài tỉnh để xử lý với chi phí cao, thiếu chủ động, nên phát sinh hiện tượng có cơ sở xử lý chất thải không đúng theo quy định, khó kiểm soát Cùng với đó, hiện nay, việc đổ thải chất thải xây dựng ra
9
Trang 10môi trường vẫn thường xuyên diễn ra do nhiều địa phương chưa có điểm tiếp nhận, xử lý
- Các doanh nghiệp xử lý rác thải gặp nhiều khó khăn: không có văn bản hướng dẫn cụ thể để thực hiện các dự án đầu tư, chưa tạo hành lang pháp lý đầy đủ để triển khai các nội dung còn vướng mắc (giải phóng mặt bằng, đánh giá tác động môi trường, cơ sở giải ngân nguồn vốn), việc đánh giá và lựa chọn công nghệ còn nhiều hạn chế - thiếu các chuyên gia có năng lực và kinh nghiệm, cơ chế vận hành và hỗ trợ tài chính thiếu thống nhất và chưa kịp thời, nhân sự tiếp nhận các dự án đầu tư còn yếu
- thiếu năng lực, …
- Các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu chưa có động lực để phát huy hay tập hợp sức mạnh để cùng phát triển một dây chuyền xử lý rác thải đồng bộ, kết nối, tích hợp các công đoạn khác nhau sao cho hiệu quả và bền vững
- Sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, các ban ngành quản lý nhà nước thường rất chậm và không thực sự hiệu quả đối với các dự án môi trường được xã hội hóa
B Thực trạng cung cấp dịch vụ xử lí rác thải hiện nay
- Chưa thật sự được cải thiện mặc dù có nhiều bài học đi trước
- Vẫn còn rất nhiều bất cập trong vấn đề xử lí rác thải cho các đô thị hiện nay
- Sự vào cuộc của các cơ quan chức năng đã có nhưng chưa thật sự quyết liệt nên vẫn gây ra tình trạng rác thải xuất hiện rất nhiều trên các đường phố đô thị
C Chuẩn bị để đáp ứng tốt các dịch vụ xử lí rác thải trong tương lai
- Quy hoạch các khu xử lý rác thải tập trung đồng bộ trong công nghệ và tăng hiệu quả xử lý
- Cần xây dựng và ban hành các chính sách hỗ trợ nghiên cứu, phân tích và ứng dụng triển khai các kỹ thuật xử lý rác thải tập trung: phân loại, tái chế, đốt, ủ phân…
- Xem xét mua trọn gói hoặc nhập các công nghệ phù hợp trong việc xử lý rác thải sinh hoạt đô thị để phát triển, tiến đến làm chủ công nghệ, nhân rộng mô hình trong phạm vi toàn quốc trên các thành phố lớn, quy mô từ 1.000 tấn/ngày trở lên
- Nghiên cứu hoàn thiện một khu xử lý rác thải quy mô vừa 50-100 tấn/ngày đêm với tất cả các công đoạn và tập hợp các công nghệ xử lý để làm mẫu, thẩm định làm căn cứ cho việc nhân rộng trong phạm vi toàn quốc
10
Trang 11- Với các quy mô cấp xã, hoặc cụm xã, có lượng chất thải nhỏ hơn <10 tấn/ ngày đêm, cự ly vận chuyển về các bãi tập trung quá xa (>50km), nên áp dụng các lò đốt nhỏ để xử lý tại chỗ
2. Chức năng quản lí công theo lĩnh vực tác động A Chức năng kinh tế
- tạo việc làm cho người dân
- sử dụng chưa hiệu quả tài nguyên quốc gia
+ nhiều khu đất sinh hoạt hay đất nông nghiệp trở thành khu đổ rác tự phát khiến cho người dân không tận dụng được tài nguyên đất để làm việc khác cũng như làm cho khu đất có nguy cơ ô nhiễm => hủy hoại tài nguyên đất
+ vùng biển Việt Nam bị ô nhiễm rác thải đứng thứ tư thế giới nhất là Một số khu biển ven bờ và cửa sông bị ô nhiễm dầu, chất hữu cơ liên quan tới chất thải sinh hoạt Đặc biệt là tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa Hay còn có những khu vực rừng ngập mặn tràn ngập túi rác thải nilon
+ Thực tế, khối lượng chất thải rắn thực phẩm chiếm khoảng 4.500 tấn Nếu biết tận thu rác thực phẩm, xã hội sẽ thu được hàng trăm tỉ đồng từ việc giảm chi phí chôn lấp rác và bán phân compost
- Tạo môi trường thuận lợi cho người dân làm kinh tế
+ Khi xử lý rác thải ở các vùng biển tốt thì ngư dân có thể tăng năng suất thu hoạch của mình và những người làm dịch vụ du dịch ven biển cũng sẽ có thêm nhiều khách tham quan hơn và có thêm thu nhập tuy nhiên điều này cũng cần ý thức cao của người dân cũng như khách du lịch trong việc xả rác và vứt rác đúng nơi quy định
+ Những quả đồi bị phủ đầy rác thải nếu được xử lý tốt sẽ giúp có thêm được nhiều diện tích để trồng cây xanh vừa mang lại hiệu quả kinh tế cho người nhà nông vừa giúp tăng thêm không khí trong lành
B.Chức năng đối ngoại trong quản lí công
11