Chủ thể thực hiện hành vi vi phạm hành chính là các tổ chức, cá nhân có năng lực chịu trách nhiệm hành chính theo quy định của pháp luật hành chính.. Theo quy định của pháp luật hiện hàn
Trang 1Đại học Kinh tế Quốc dân
BÀI TẬP THUYẾT TRÌNH NHÓM MÔN HỌC: PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG
Chủ đề:
VI PHẠM HÀNH CHÍNH VÀ TRÁCH
NHIỆM PHÁP LÝ
Giảng viên hướng dẫn: Hoàng Xuân Trường
Lớp học phần : Pháp luật đại cương(221)_24
Trang 2DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM 1
STT Mã sinh viên Họ và tên Lớp chuyên ngành
(Trưởng nhóm)
Trang 3MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU 1
PHẦN 1: VI PHẠM HÀNH CHÍNH 2
1.1 Khái niệm 2
1.2 Đặc điểm 2
1.3 Chủ thể vi phạm hành chính 2
1.4 Mức độ gây thiệt hại cho xã hội 4
1.5 Các nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính 5
PHẦN 2: TRÁCH NHIỆM HÀNH CHÍNH 7
2.1 Khái niệm và đặc điểm của trách nhiệm hành chính 7
2.1.1 Khái niệm 7 2.1.2 Đặc điểm 7
2.2 Xử phạt Vi Phạm Hành Chính 9
2.2.1 Khái niệm 9 2.2.2 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp cưỡng chế hành chính khác 10
2.2.3 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính 12
2.2.4 Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính và thời hạn, thời hạn, thời hiệu trong xử phạt vi phạm hành chính 14
PHẦN BA: KẾT LUẬN 18
Trang 4LỜI NÓI ĐẦU
đề Vi phạm hành chính và Trách nhiệm hành chính sẽ có ý nghĩa rất lớn đểgiúp kiểm soát tình hình trật tự xã hội, đảm bảo an ninh trật tự nước nhà
Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, nhóm em đã chọn chủ đề: “Vi phạm hànhchính và Trách nhiệm hành chính” làm chủ đề thuyết trình của nhóm mình
2. Mục đích của đề tài
Mục đích của đề tài là làm rõ thế nào là vi phạm hành chính, các chủthể vi phạm và nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính Đồng thời tìm hiểu
về trách nhiệm hành chính; hình thức, thẩm quyền và thủ tục vi phạm hànhchính ở Việt Nam hiện nay
3. Đối tượng nghiên cứu
Các cá nhân, tổ chức và các cơ quan Nhà Nước ở Việt Nam
Phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp nghiên cứu thực
tiễn
Trang 5Vi phạm hành chính có những đặc điểm sau đây:
- Vi phạm hành chính: loại vi phạm pháp luật thường xảy ra trong các lĩnhvực của quản lý nhà nước, nhưng mức độ nguy hiểm cho xã hội thấp hơn so vớitội phạm hình sự
- Chủ thể vi phạm hành chính rất đa dạng, có thể là các cơ quan nhà nước, các tổchức và cá nhân ( công dân VN, người nước ngoài, người không quốc tịch)
- Vi phạm hành chính thường xâm hại các quy tắc quản lý nhà nước trong các lĩnh vực của đời sống xã hội
1.3 Chủ thể vi phạm hành chính
Trang 6Chủ thể thực hiện hành vi vi phạm hành chính là các tổ chức, cá nhân có năng lực chịu trách nhiệm hành chính theo quy định của pháp luật hành chính Theo quy định của pháp luật hiện hành, cá nhân là chủ thể của vi phạm hành chính phải là người không mắc các bệnh tâm thần hoặc mắc các bệnh khác làm mất khả năng điều khiển hành vi và đủ độ tuổi do pháp luật quy định, theo điều 6 của pháp lệnh:
a/ Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi là chủ thể của vi phạm hànhchính trong trường hợp thực hiện hành vi với lỗi cố ý
Như vậy, khi xác định người Ở độ tuổi này có vi phạm hành chính haykhông cần xác định yếu tố lỗi trong mặt chủ quan của họ Pháp lệnh xử lý viphạm hành chính hiện hành không định nghĩa thế nào là có lỗi cố ý hoặc vô ýtrong vi phạm hành chính Tuy nhiên, như đã phân tích Ở trên, thông thườngngười thực hiện hành vi với lỗi cố ý là người nhận thức được hành vi của mình
là nguy hiểm cho xã hội, bị pháp luật cấm đoán nhưng vẫn cố tình thực hiện
b/ Người từ đủ 16 tuổi trở lên có thể là chủ thể của vi phạm hành chínhtrong mọi trường hợp
c/ Tổ chức là chủ thể vi phạm hành chính bao gồm: các cơ quan nhànước, các tổ chức xã hội, các đơn vị kinh tế, các đơn vị thuộc lực lượng vũtrang nhân dân và các tổ chức khác có tư cách pháp nhân theo quy địnhcủa pháp luật; Cá nhân, tổ chức nước ngoài cũng là chủ thể vi phạm hànhchính theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc
tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia có quy định khác
* Ví dụ minh họa: Bạn học sinh A đang học lớp 10 lái xe gắn máy có dung tích
xi-lanh dưới 50 cm3 mượn của bác họ, khi tham gia giao thông không đội mũ bảo hiểm, lạng lách đánh võng gây va chạm với phương tiện tham gia giao thông khác trong trường hợp này học sinh A bị xử phạt vị phạm hành chính với hình thức xử phạt là cảnh cáo bằng văn bản gửi về gia đình và nhà trường vì A là người vị thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi và đã cố ý vi phạm.(Theo quy định tại
Trang 7điểm a Khoản 1 Điều 5 và Khoản 3 Điều 134 Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định: Người từ đủ 14 tuổi đến 16 tuổi bị xử phạt hành chính về vi phạm hành chính do cố ý; Tại điều 22 Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định: Cảnh cáo được áp dụng đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16
tuổi thực hiện…) Ngoài ra người bác họ cho A mượn xe cũng sẽ bị xử lý vi phạm hành chính từ 800.000 đến 2.000.000 đồng (chủ phương tiện giao xe cho người từ đủ
14 tuổi đến dưới 16 tuổi điều khiển, căn cứ vào điểm đ Khoản 5 Điều 30 Nghị định số
100/2019/NĐ-CP ngày 30/12/2019 của Chính phủ về xử phạt
vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ sẽ bị phạt tiền từ800.000 đồng đến 2.000.000 đồng (nếu là cá nhân) và bị phạt tiền từ 1.600.000đồng đến 4.000.000 đồng (nếu là tổ chức))
1.4 Mức độ gây thiệt hại cho xã hội
Mức độ gây thiệt hại có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau nhưmức độ gây thương tật, giá trị tài sản bị xâm hại, giá trị hàng hóa phạm pháp Dựa vào dấu hiệu này, ta có thể phân biệt ranh giới giữa vi phạm hànhchính và tội phạm hình sự Vi phạm hành chính có mức độ nguy hiểm cho xãhội thấp hơn tội phạm Mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi vi phạm đượcđánh giá ở nhiều yếu tố khác nhau và những yếu tố này thường được quy địnhtrong các văn bản pháp luật của cơ quan nhà nước có thẩm quyền
* Ví dụ minh họa: Anh B và chị C là hàng xóm của nhau, do có xích mích và mâu thuẫn nên chị C đã nhiều lần dùng những lời lẽ thiếu văn hóa xúc phạm đến anh B
và gia đình anh B Anh B rất bức xúc nên đã quay lại hành động này của chị C và trình
báo lên Ủy ban xã Sau khi biết chuyện này, anh D là chồng chị C đã rất tức giận và đãđánh anh B bằng hung khí là một khúc gỗ dài khiến cho anh B phải nhập viện, quakiểm tra bệnh viện kết luận tỉ lệ thương tật của anh B là 20%
Trong trường hợp trên, phía bên anh D và chị C đều phải chịu trách nhiệm vềhành vi mà họ đã gây ra Chị C sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an
Trang 8ninh và trật tự, an toàn xã hội, người “có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác” (Quy định tại Điểm a khoản
1 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013) Còn anh D do đã cố ý
dùng hung khí gây thương tích cho anh B với mức độ thương tật là 20% nên sẽ phải
chịu trách nhiệm hình sự (Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe
của người khác được quy định tại Điểu 134 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi 2017)
đồng thời sẽ phải bồi thường cho phía người nhà anh B là bên bị hại
Như vậy ở trường hợp này, chị C đã vi phạm hành chính, còn anh D đã
- Mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện kịp thời và phải bị đìnhchỉ ngay, việc xử lý vi phạm hành chính phải được tiến hành nhanh chóng, côngminh, triệt để; mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phụctheo đúng quy định pháp luật
- Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị phạt hành chính một lần; mộtngười thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính thì bị xử phạt về từng hành vi
vi phạm Nhiều người cùng thực hiện một hành vì vi phạm hành chính thì mỗingười vi phạm đều bị xử phạt
- Việc xử lý vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm nhân thân người vi phạm và những tình tiết tặng nặng, giảm nhẹ
- Không bị xử lý vi phạm hành chính trong các trường hợp: Tình thế cấp bách, phòng vệ chính đáng, sự kiện bất ngờ hoặc vi phạm khi đang mắc bệnh tâm thần
Trang 9hoặc các bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiểnhành vi của mình.
VD1: Năm 2012, ông Nguyễn Văn A thực hiện hành vi xây dựng nhà ở gia
đình không có giấy phép xây dựng trên đất lấn chiếm (vi phạm quy định tại
điểm b khoản 2 Điều 11 Nghị định số 23/2009/NĐ-CP ngày 27 tháng 02 năm
2009 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng;kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng;
quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý phát triển nhà và công sở) và đã bị
Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường ra Quyết định xử phạt vi phạm hành chính
từ năm 2012 Quyết định xử phạt này có sai sót về thẩm quyền ban hành (vìhành vi vi phạm hành chính theo quy định thuộc thẩm quyền xử phạt của Chủtịch Ủy ban nhân dân quận) và vẫn chưa được thi hành
VD2: Ngày 13/8, lãnh đạo Công an quận Hà Đông (Hà Nội) cho biết đã phối hợp với Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội xử phạt một trường hợp đăng tải thông tin sai sự thật trên mạng xã hội Trước đó, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Công an quận Hà Đông phát hiện trang facebook N.T (Xách tay)
đăng tải nội dung sai sự thật trên mạng xã hội facebook liên quan đến dịch
Covid-19 Công an quận Hà Đông đã tiến hành xác minh làm rõ chủ tài khoản là chị N (SN 1982; trú tại Hà Đông, Hà Nội) Ngày 5/8, Công an quận Hà Đông đã chuyển hồ sơ sang Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội để ra quyết định xử phạt hành chính 12,5 triệu đồng đối với chị T Việc xử phạt được căn cứ theo quy định tại
điểm a Khoản 3 Điều 99 Nghị định 15/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020 của Chính
phủ về hành vi “Đưa thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự và nhân phẩm của cá nhân”.Quá trình làm việc, chị T đã thừa nhận việc đăng tải thông tin không đúng sự thật lên mạng xã hội
Trang 10xử phạt hoặc khôi phục lại những quyền lợi bị xâm hại được quy định trong nhữngchế tài của quy phạm pháp luật hành chính bởi cơ quan nhà nước, người có thẩmquyền đối với những chủ thể thực hiện hành vi vi phạm hành chính.
+ Về cơ sở pháp lý đó là những quy định của pháp luật hiện hành
có liên quan đến vi phạm pháp luật đó về thẩm quyền, trình tự, thủ tục để giảiquyết các vụ việc đó
Vì thế, để tiến hành truy cứu trách nhiệm hành chính đối với tổ chức,
cá nhân thì cần phải xác định họ có thực hiện việc vi phạm hành chính haykhông Truy cứu trách nhiệm hành chính đối với tổ chức, cá nhân vi phạmhành chính là việc áp dụng các hình thức, biện pháp xử phạt hành chính
Người có thẩm quyền truy cứu trách nhiệm hành chính sẽ ra quyết địnhbuộc các chủ thể bị truy cứu trách nhiệm hành chính phải thực hiện các biện phápchế tài hành chính, đó là những biện pháp buộc những đối tượng bị truy cứu tráchnhiệm hành chính phải chịu những hạn chế về quyền tài sản hoặc tự do
Trang 11=> Từ đó ta có thể hiểu: Một người chỉ bị truy cứu trách nhiệm hànhchính khi có đầy đủ cơ sở để chứng minh được họ đã thực hiện hành vi viphạm hành chính và biện pháp chế tài hành chính áp dụng đối với họ phải
có mục đích phạt vi phạm
- Vi phạm hành chính cơ sở chung để truy cứu trách nhiệm hànhchính đối với tổ chức, cá nhân vi phạm Nhưng tổ chức, cá nhân vi phạm hànhchính có bị truy cứu trách nhiệm hành chính trên thực tế hay không còn phụthuộc vào việc thực hiện nhiều quy định pháp luật khác có liên quan
Ví dụ minh họa: Căn cứ vào thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính thì
tổ chức và cá nhân đã thực hiện vi phạm hành chính, nhưng vi phạm hànhchính đó đã hết thời hiệu xử phạt theo quy định của pháp luật, do đó, tráchnhiệm hành chính cũng sẽ không đặt ra đối với họ trong trường hợp này
- Việc xác định cụ thể chủ thể vi phạm hành chính (tổ chức, cá nhân)
có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp ta có thể phân biệt được trách nhiệm hànhchính với trách nhiệm hình sự (cá nhân thực hiện hành vi phạm tội)
Thứ hai: Trách nhiệm hành chính là trách nhiệm trước Nhà nước
Đó là việc tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính đã xâm phạm đến trật tự quản
lý nhà nước do Nhà nước thiết lập Vì thế, Nhà nước buộc các tổ chức, cá nhân trên phải chịu những hậu quả pháp lý bất lợi để bảo vệ trật tự quản lý hành chính nhà nước Việc thực hiện biện pháp chế tài của các tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính
là trách nhiệm của họ trước Nhà nước chứ không phải trước các chủ thể khác Đây là điểm khác biệt giữa trách nhiệm hành chính với trách nhiệm dân sự
Thứ ba: Việc truy cứu trách nhiệm hành chính phải được thực hiện trên cơ sở các quy định của pháp luật hành chính
Pháp luật hành chính của Nhà nước ta đã quy định cụ thể những người cóthẩm quyền thực hiện hoạt động truy cứu trách nhiệm hành chính đối với các tổchức, cá nhân vi phạm hành chính Hiện nay, thẩm quyền truy cứu trách nhiệmhành chính được trao cho nhiều cơ quan tổ chức khác nhau, nhưng những người
Trang 12được trao thẩm quyền này trước hết và chủ yếu vẫn là những người có thẩm quyền quản lý hành chính nhà nước trong hệ thống cơ quan hành chính nhà nước Bên cạnh
đó, trong một số trường hợp đặc biệt, thẩm quyền trên cũng được trao cho Thẩm phán Toà án nhân dân và Chấp hành viên của cơ quan thi hành án dân sự.
Ngoài ra, quá trình truy cứu trách nhiệm hành chính phải đảm bảo lựa chọn và
áp dụng đúng các biện pháp chế tài hành chính đối với tổ chức, cá nhân vi phạm
=> Người có thẩm quyền truy cứu trách nhiệm hành chính phải thực hiện
các công việc theo đúng trình tự về thời gian, không gian của sự việc…Như vậy thìmới đảm bảo việc có đầy đủ căn cứ cần thiết để tiến hành truy cứu trách nhiệmhành chính đối với tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính một cách nhanh chóng,kịp thời trong thời hạn pháp luật quy định nhưng vẫn đạt hiệu quả cao
Ví dụ như phải tuân theo trình tự giải quyết vụ án hành chính được
quy định tại luật tố tụng hành chính 2015 gồm: B1 thụ lý vụ án, B2: chuẩn bị
xét xử, B3 đưa ra vụ án ra xét xử sơ thẩm, B4 xét xử phúc thẩm
2.2 Xử phạt Vi Phạm Hành Chính
2.2.1 Khái niệm
Xử phạt vi phạm hành chính là hoạt động của các chủ thể có thẩmquyền, căn cứ vào các quy định pháp luật hiện hành, quyết định áp dụngcác biện pháp xử phạt hành chính và các biện pháp cưỡng chế hành chínhkhác (trong trường hợp cần thiết, theo quy định của pháp luật) đối với các tổchức, cá nhân vi phạm hành chính)
Trang 132.2.2 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp cưỡng
chế hành chính khácCác hình thức xử phạt vi phạm hành chính vẫn bao gồm: Cảnh cáo;phạt tiền; tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạnhoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật, phương tiện được sửdụng để vi phạm hành chính và trục xuất
Điều 21, Luật Xử lý vi phạm hành chính (văn bản hợp nhất năm 2020) quy
Cháu A năm nay 15 tuổi, ham mê chơi điện tử và muốn có tiền để chơi, cháu A
đã trộm cắp tài sản của gia đình bà B có giá trị 1.500.000đ Sau khi điều tra,
Trang 14công an Phường đã đưa ra những kết luận về hành vi vi phạm của cháu A.Nhận thấy cháu A cùng gia đình có tinh thần tự nguyện sửa chữa, bồi thườngthiệt hại, khắc phục hậu quả cho gia đình bà B và cũng chưa gây ra thiệt hạilớn Công an Phường quyết định áp dụng hình thức xử lý cảnh cáo với cháu A.
b, Phạt tiền:
Chị B bán trái cây trên vỉa hè, tại nơi có quy định cấm bán hàng rong.Việc chị B bán trái cây là hành vi vi phạm hành chính, cụ thể là vi phạm kết cấu
hạ tầng giao thông đường bộ Hành vi của chị B sẽ bị phạt tiền theo quy định
pháp luật theo khoản 1 Điều 36: Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/5/2016 của
Chính Phủ quy định xử phạt Vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thôngđường bộ và đường sắt quy định mức phạt đối với các hành vi liên quan đến
lấn chiếm vỉa hè, lòng đường: Phạt tiền từ 100.000 đồng - 200.000 đồng đối với cá nhân và từ 200.000 đồng - 400.000 đồng đối với tổ chức thực hiện hành
vi bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường đô thị, trênvỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng; phơi thóc, lúa, rơm, rạ, nông,lâm, hải sản trên đường bộ; đặt máy tuốt lúa trên đường bộ
c, Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề thời hạn hoặc
đình chỉ hoạt động có thời hạn:
Đoàn thanh tra của Sở Y tế tỉnh X đã tiến hành kiểm tra việc thực hiện các quy
định về hành nghề khám bệnh, chữa bệnh tại Phòng khám bệnh đa khoa Tư nhân Y thuộc Công ty TNHH đầu tư và dịch vụ thương mại Z Tại thời điểm kiểm tra, phòng
khám này đang thực hiện truyền kháng sinh, truyền dich cho 02 bệnh nhân nhưng không có phiếu theo dõi truyền dịch theo quy định, hồ sơ bệnh án không đầy đủ thông tin Tiếp đó, trong quá trình kiểm tra, đoàn công tác tiếp tục phát hiện các sai phạm như: Phòng khám thực hiện kê đơn thuốc sai quy định đối với bệnh nhân điều trị ngoại trú; nghiêm trọng hơn là việc Phòng khám cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh vượt quá phạm vi chuyên môn được ghi trong giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh không phải trường hợp cấp cứu Với các nội