ĐỀ tài tác ĐỘNG của đô THỊ hóa đến TĂNG TRƯỞNG KINH tế hà nội

Các thành phôấ đã trở thành trụ cộ t phát triển mạnh meỗ, tăng tr ưởng kinh tếấ c ủa khu v ực đô th ịcao gấấp hai lấền mứ c bình quấn của cả nước, đóng góp trến một nửa tổng sản ph ẩm q

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

-*** -BÀI TẬP NHÓM 8 MÔN KINH TẾẾ ĐẦẦU TƯ

Lớp tín chỉ: Kinh tế Đô thị- 07

ĐỀ TÀI: TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA ĐẾN TĂNG

TRƯỞNG KINH TẾ HÀ NỘI.

Họ và tên SV: Đoàn Thị Nhung - 11203015

Nguyễn Thu Phương – 11206613

Phan Trịnh Trà My – 11206209

Hoàng Hà Vi – 11208451

Trần Thị Ngọc Ánh – 11200485

Bùi Thị Thanh Huyền

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

HÀ NỘI, 2021.

Đặt vấn đề

Đô th hóaị là m t quáộ trình tấất yếấu ởmôỗi quôấc gia,trong đó có Việ t Nam Quá trình đô thị hóa ở môỗi nướ c cũng diếỗn ra theo xu hướ ng nhanh, chậ m khác nhau bở i nó ph ụthu ộc vào điếều kiệ n và trình độ phát triển kinh tếấ- xã h ội ởquôấc gia đó.

Diện tích đất đô thị và nông

thôn

Tỷ lệ GDP cả nước

Tạ i Việ t Nam, trong nhữ ng thậ p kỷ qua, quá trình đô thị hóa đã diếỗn ra nhanh chóng là một điểm nhấấn quan tr ọng trong s ựphát tri nể kinh tếấ của cả nước Các thành phôấ đã trở thành trụ cộ t phát triển mạnh meỗ, tăng tr ưởng kinh tếấ c ủa khu v ực đô th ịcao gấấp hai lấền mứ c bình quấn của cả nước, đóng góp trến một nửa tổng sản

ph ẩm quôấc nội (GDP).

Hi nệ t iạ ởn ước ta, khu v ực nông thôn vấỗn chiếấm ỷt trọ ng l

ớn h ơn nhiếều so vớ i đô thị vếề mặ t đấất đai (khoả ng 90%

di nệ tch đấất c ả n ước); trong kho ảng 10% di ện tch đấất thuộ c ranh giớ i hành chính đô thị, khu vực nội thị chỉ chiếấm kho ngả 4,4% Dấn sôấ chiếấm trến 60% Tuy nhiến, các đô thị vấỗn đóng vai trò quan trọ ng trong ựs nghiệ p phát tri nểkinh tếấ và xã h iộ c ủa đấất nước, đặc biệt là trong giai đo nạ hi ện nay, khi đấất nước ta đang hướng tới mụ c tếu sớm trở thành nước công nghiệp theo hướng hiệ n đạ i; khu vự c đô thị đã đóng góp hơn 70% GDP cho

cả nước.

Có th thấấyể quá trình đô th ịhoá và s ựphát tri nể kinh tếấ có tác đ ộng qua l ại t ới nhau Tăng tr ưởng kinh tếấ là tếền đếề cho quá trình đô thị hoá, và quá trình đô thị hoálại tác độ

ng mạ nh meỗ, đemạl i nhiếều thành quả đángểk cho nếền kinh tếấ Vì v y đôậ th hoáị là xu thếấ tấất yếấuc aủ tấất cả các quôấc gia trến thếấ giới nói chung và Việt Nam nói riếng.

Chương I: Một số lý luận chung về tác động của đồ thị hoá đến

tăng trưởng kinh tế

1.1 Tổng quan về đô thị hoá:

Trên quan điểm một vùng : Đô thị hoá là một quá trình hình thành, phát triển các hình thức và điều kiện sống theo kiểu đô thị

Trên quan điểm kinh tế quốc dân : Đô thị hoá là một quá trình biến đổi về phân

bố các lực lượng sản xuất, bố trí dân cư những vùng không phải đô thị thành đôthị

Đô thị hoá chứa đựng nhiều hiện tượng và biểu hiện dưới nhiều hình thức khácnhau, vì vậy có thể nêu khái niệm dưới nhiều góc độ

Đô thị hoá là sự quá độ từ hình thức sống nông thôn lên hình thức sống đô thị.

Khi kết thúc thời kỳ quá độ thì các điều kiện tác động đến đô thị hoá cũng thayđổi và xã hội sẽ phát triển trong các điều kiện mới đặc biệt là thay đổi cơ cấudân cư

Đô thị hoá có những đặc điểm sau đây :

Đô thị hoá mang tính xã hội và lịch sử và là sự phát triển về quy mô, sốlượng, nâng cao vai trò của đô thị trong khu vực và hình thành các chùm

đô thị

Đô thị hoá gắn liền với sự biến đổi sâu sắc về kinh tế - xã hội của đô thị vànông thôn trên cơ sở phát triển công nghiệp, giao thông vận tải, xây dựng,dịch vụ do vậy đô thị hoá không thể tách rời một chế độ kinh tế xã hội

Phương hướng và điều kiện phát triển của quá trình đô thị hoá phụ thuộcvào trình độ phát triển lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất Ở các nướcphát triển, đô thị hoá đặc trưng cho sự phát triển các nhân tố chiều sâu(điều tiết và khai thác tối đa các ích lợi, hạn chế bất lợi của quá trình đô thịhoá) Đô thị hoá nâng cao điều kiện sống và làm việc công bằng xãhội, xoá bỏ khoảng cách thành thị và nông thôn Ở các nước đang pháttriển, như Việt nam, đô thị hoá đặc trưng cho sự bùng nổ về dân số và sựphát triển công nghiệp yếu kém Sự gia tăng dân số không dựa trên cơ sởphát triển công nghiệp Mâu thuẫn giữa thành thị và nông thôn trở nên sâusắc do sự mất cân đối, do độc quyền trong kinh tế…

Tiền đề cơ bản của đô thị hoá là sự phát triển công nghiệp hay công nghiệphoá là cơ sở phát triển của đô thị hoá Đô thị hoá trên thế giới bắt đầu từcách mạng thủ công nghiệp (tượng trưng là cái xa quay) Sau đó là cáchmạng công nghiệp (tượng trưng là máy hơi nước) đã thay thế lao động thủcông bằng lao động máy móc với năng suất lao động cao hơn và đã làmthay đổi về cơ cấu lao động xã hội trên cơ sở phân công lao động xã hội.Đồng thời cách mạng công nghiệp đã tập trung hóa lực lượng sản xuất ởmức độ cao dẫn đến hình thành đô thị mới, mở rộng quy mô đô thị cũ.Ngày nay, với cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật mà tượng trưng cho nó lànhững cỗ máy vi tính, những siêu sa lộ thông tin, và điện thoại di động…thì sự phát triển đô thị hoá đã và sẽ mạnh mẽ hơn bao giờ hết Như vậy,mỗi nền văn minh đều tạo ra một phong cách sống, làm việc thích hợp, mộthình thái phân bố dân cư, một cấu trúc đô thị thích hợp

Đô thị hoá nông thôn là xu hướng bền vững có tính quy luật Là quá trìnhphát triển nông thôn và phổ biến lối sống thành phố cho nông thôn (cáchsống, hình thức nhà cửa, phong cách sinh hoạt ) Thực chất đó là tăngtrưởng đô thị theo xu hướng bền vững.

Đô thị hoá ngoại vi là quá trình phát triển mạnh vùng ngoại vi của thànhphố do kết quả phát triển công nghiệp, và cơ sở hạ tầng Tạo ra các cụm

đô thị, liên đô thị góp phần đẩy nhanh đô thị hoá nông thôn

Đô thị hoá giả tạo : là sự phát triển thành phố do tăng quá mức dân cư đôthị và do dân cư từ các vùng khác đến đặc biệt là từ nông thôn dẫn đếntình trạng thất nghiệp, thiếu nhà ở, ô nhiễm môi trường, giảm chất lượngcuôc sống

1.2 Tác đôngG của đô thị hHa đến tăng trưởng kinh tế.

Đô thị hóa góp ph(n đ)y nhanh t*c đô +tăng trư.ng kinh t0:

Các đô thị có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển kinh tế của các địa phương, cácvùng trong nước Năm 2005, khu vực đô thị đóng góp 70,4% GDP cả nước, 84%GDP công nghiệp - xây dựng, 87% GDP dịch vụ và 80% ngân sách Nhà nước

Sự gia tăng của quá trình đô thị hóa trong năm 2018 đã giúp cho thị trường bấtđộng sản và vật liệu xây dựng đạt tốc độ tăng trưởng khả quan Diện tích bìnhquân nhà ở toàn quốc đạt khoảng 24m2 sàn/người, tăng 0,6m2 sàn/người so vớinăm 2017; tổng sản lượng xi măng tiêu thụ khoảng 95 triệu tấn, tăng 17% so vớinăm 2017, đạt 113 % kế hoạch năm

Các thành phố, thị xã là các thị trường tiêu thụ sản phẩm hàng hoá lớn và đadạng, là nơi sử dụng đông đảo lực lượng lao động có trình độ chuyên môn kĩthuật; có cơ sở vật chất kĩ thuật hiện đại, có sức hút đối với đầu tư trong nước vàngoài nước=> tạo ra động lực cho sự tăng trưởng và phát triển kinh tế

Cùng với đó, hạ tầng đô thị được đầu tư từng bước đồng bộ Bộ mặt đô thị ngàycàng khang trang, hiện đại, mọc lên nhiều khu đô thị mới, nhiều khu nhà ở cóchất lượng, nhiều công trình tầm vóc khu vực và quốc tế Đồng thời, kinh tế đôthị chiếm 70-80% tổng quy mô nền kinh tế Riêng TP Hồ Chí Minh và Hà Nội,GRDP năm 2018 đạt 2.4 triệu tỷ, chiếm 40% GDP cả nước => đô thị hóa là độnglực cho phát triển kinh tế-xã hội

Tuy nhiên, đô thị hoá ở nước ta đã và đang làm mất đi sự cân đối và sự hài hoàcần thiết giữa các vùng dân cư, các vùng kinh tế Vậy thì, đô thị hóa nhất thiếtphải được tiến hành đồng bộ cả vùng bị đô thị hoá và các lãnh thổ chịu tác độngcủa quá trình đó

Chương 2: Tác động của đô thị hHa đến tăng trưởng kinh tế ở thành phố Hà Nội.

Do hội nhập kinh tế sâu rộng, nền kinh tế Việt Nam chịu ảnh hưởng nặng nề bởiđại dịch COVID-19, nhưng cũng thể hiện sức chống chịu đáng kể Tăng trưởngGDP ước đạt 2,9% năm 2020 Việt Nam là một trong số ít quốc gia trên thế giớităng trưởng kinh tế dương, nhưng đại dịch đã để lại những tác động dài hạn đốivới các hộ gia đình Thu nhập của khoảng 45% hộ gia đình được khảo sát giảmtrong tháng 1 năm 2021 so với tháng 1 năm 2020 Nền kinh tế được dự báo sẽtăng trưởng 6,6% năm 2021 nếu Việt Nam kiểm soát tốt sự lây lan của COVID-

19 đồng thời các ngành sản xuất hướng xuất khẩu hoạt động tốt và nhu cầu nộiđịa

2.2: Đặc thù về cấu trúc, mô hình phát triển Hà Nội.

Sau khi sáp nhập một diện tích lớn đất nông nghiệp và các làng nghề thuộc tỉnh

Hà Tây cũ, huyện Mê Linh (Vĩnh Phúc) và huyện Lương Sơn (Hòa Bình), quy

mô của vùng Hà Nội mới – gồm Thủ đô và 6 tỉnh phụ cận – đã trở nên quá lớn

Số liệu báo cáo từ Sở Xây dựng về kết quả thực hiện Chương trình “Chỉnh trang

đô thị, phát triển đô thị và kinh tế đô thị giai đoạn 2016 – 2020”, TP Hà Nội đãđạt được nhiều kết quả tích cực, như triển khai thí điểm xây dựng 5 khu nhà ở xãhội tập trung quy mô lớn, hạ tầng đồng bộ, tổng diện tích 272,45ha, cung cấpthêm 22,5 triệu m2 sàn nhà ở Tổng diện tích nhà ở phát triển mới từ 2016 đếnnay đạt 25,3 triệu m2, đạt 27,25m2/người, vượt mục tiêu đề ra

Cùng với đó, tập trung đầu tư chuẩn bị điều kiện để thành lập các quận mới, tỷ lệ

đô thị hóa đạt 49,2%; diện tích đất dành cho giao thông tăng, ước tính đến năm

2020 đạt 10,05% đất đô thị; tỷ lệ vận chuyển hành khách công cộng được nânglên, ước đạt 20,05%, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế Thủ đô

Trên cơ sở những kết quả đã đạt được, nhiệm vụ trọng tâm của “Chỉnh trang đôthị, phát triển đô thị và kinh tế đô thị thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2025”,với mục tiêu phát triển nhanh và bền vững Thủ đô theo hướng đô thị xanh, thànhphố thông minh, hiện đại; bảo đảm mối liên kết hài hòa giữa đô thị và

nông thôn; bảo đảm tính bền vững của quá trình đô thị hóa, đồng thời giải quyếtnhững vấn đề, thách thức đặt ra trong quá trình phát triển đô thị.

Hà Nội: Phát triển đô thị theo hướng xanh và hiện đại.

Theo đó, những chỉ tiêu chủ yếu được đề ra, phấn đấu đến hết năm 2025: Tỷ lệ

đô thị hóa đạt từ 60 – 62%; Chỉ tiêu sàn xây dựng nhà ở hoàn thành khoảng 37triệu m2, căn hộ nhà ở xã hội khoảng 10.000 căn, chỉ tiêu diện tích nhà ở bìnhquân/người toàn TP đạt 27,2m2/người; Diện tích đất xanh đô thị từ 7,8 – 8,1m2/người; Tỷ lệ đất giao thông đô thị đạt từ 20 – 25%; Cải tạo, xây dựng lại chung

cư cũ, lựa chọn 5 khu và thực hiện thí điểm; Tại các khu đô thị mới phát triển,khu đô thị vệ tinh, tuyến đường cải tạo, xây dựng mới tỷ lệ hạ ngầm đạt 100%;

Tỷ lệ vận hành hành khách công cộng đạt 30 – 35%

Hoàn thành xây dựng, phê duyệt và triển khai thực hiện Chương trình phát triển

đô thị thành phố Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; hoàn thành xâydựng, phê duyệt Kế hoạch phát triển nhà ở trên địa bàn thành phố Hà Nội giaiđoạn 2021-2025, tầm nhìn đến năm 2030

A) Giao thông:

Về hạ tầng giao thông, phát triển vận tải hành khách công cộng, Hà Nội đã hoànthành mở mới 14 tuyến xe buýt, xây dựng phương án kết nối trung chuyển hànhkhách bằng xe buýt với tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông, nghiên cứu,thẩm định cho phép triển khai dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xebuýt điện trên địa bàn

B) Cơ s hạ t(ng:

Hà Nội hiện có lợi thế lớn, có không gian, có dư địa phát triển thuận lợi từ điềukiện tự nhiên và vị thế Thủ đô, trung tâm đầu não về chính trị - hành chính quốcgia, trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học công nghệ, kinh tế và giao dịchquốc tế Hà Nội chiếm 1% diện tích đất đai và 8,5% dân số, 82% trường đại học

và 80% số phòng nghiên cứu khoa học trọng điểm, 65% đội ngũ trí thức và nhàkhoa học và 2/5 khu công nghiệp công nghệ cao của cả nước Đến hết năm 2020,ngoài mấy chục sản phẩm công nghiệp chủ lực, Hà Nội hiện có khoảng 1.000 sảnphẩm được công nhận OCOP (chiếm 41% các sản phẩm OCOP của toàn quốc)

Có 13 đơn vị cấp huyện đạt, 367 xã đạt chuẩn nông thôn mới và đưa Hà Nộiđứng đầu cả nước về số xã, huyện đạt chuẩn nông thôn mới

Khuôn khổ thể chế cho phát triển Thủ đô ngày càng được hoàn thiện, đồng bộ.Đặc biệt, năm 2021, Thường trực Thành ủy Hà Nội sẽ đăng ký, trình Bộ Chínhtrị, Quốc hội và Chính phủ xem xét, điều chỉnh sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 11của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Hà Nội giai đoạn 2011– 2020; Luật Thủ đô và quy hoạch phát triển Hà Nội đến 2030, tầm nhìn đến

2050 làm hành lang pháp lý cho chiến lược phát triển giai đoạn 10 năm tới đây

Hơn nữa, động lực tăng trưởng của Thủ đô năm 2021 và tới đây còn được bổsung mạnh mẽ từ những chương trình chuyển đổi số, khai thác các cơ hội mới từCMCN 4.0 trong cộng đồng doanh nghiệp và các cấp chính quyền Hà Nội đangchiếm khoảng 30% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động cả nước (bình quân HàNội có 19,3 doanh nghiệp trên 1.000 dân, so với trung bình cả nước có 7,9 doanhnghiệp) Hiện, 90% doanh nghiệp ở Hà Nội quan tâm chuyển đổi số, quản trị số,trong đó, 40% doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư chuyển đổi số Chính dịch Covid-19đang và sẽ tiếp tục tạo sức ép buộc các doanh nghiệp phải chuyển đổi số mạnh

mẽ hơn giai đoạn trước, nhất là phát triển các mô hình kinh doanh phi tiếp xúctruyền thống, hội họp trực tuyến, điều hành từ xa, thương mại điện tử, cũng nhưtìm kiếm một mô hình hoạt động kinh doanh linh hoạt hơn, vừa tiết giảm chi phí,vừa tối ưu nguồn lực và thích ứng với bối cảnh mới

Ngoài ra, động lực tăng trưởng Thủ đô còn tiềm tàng từ sự khai thác các nguồnlực và cơ chế quản lý phát triển kinh tế đô thị, kinh tế ban đêm, kinh tế chia sẻ,các dịch vụ trình độ cao, chất lượng cao và hướng tới trung tâm hàng đầu củaASEAN về chuyển đổi số, an toàn an ninh thông tin mạng, trí tuệ nhân tạo; mộttrung tâm hàng đầu về thương mại và phát triển các ngành công nghiệp văn hóa(năm 2021, Hà Nội được vinh dự đăng cai SEA Games và ParaGames)…

C) Nhà :

Chương trình phát triển nhà ở TP Hà Nội giai đoạn 2021-2030 và định hướngđến năm 2040 hướng đến việc đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân, đồng thờigắn với phát triển đô thị theo hướng xanh và hiện đại

Hiện thành phố vẫn đang thiếu những hành lang pháp lý trong lĩnh vực đô thị.Chẳng hạn việc cải tạo, xây mới chung cư cũ, thành phố đã bàn rất nhiều năm,nhưng đến nay vẫn còn nhiều vướng mắc chưa được tháo gỡ, cho nên số chung

cư cũ được chỉnh trang, xây mới rất ít, đòi hỏi cần tiếp tục hoàn thiện cơ chếchính sách đặc thù để đẩy nhanh việc cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ

Theo đó, từ năm 2021-2022, thực hiện kiểm định 126 chung cư có tình trạng kỹthuật mức 2 đã được thành phố chấp thuận; rà soát, kiểm định 19 khu CCC đãbáo cáo ý tưởng quy hoạch (có nhà nguy hiểm cấp D, cấp C cận D) Từ năm2021-2025: Tổ chức tổng kiểm tra, rà soát, kiểm định chi tiết đối với toàn bộ cácchung cư còn lại

Hà Nội không chỉ là trái tim, mà còn là bộ mặt và đầu tàu tăng trưởng chung của

cả nước, với nền văn hiến lâu đời, truyền thống văn hóa tiêu biểu, nơi hội tụ nhântài, là thành viên của Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của thế giới; với tinhthần “Cả nước nhìn về Thủ đô ta Thế giới trông vào Thủ đô ta”, quán triệt chủ

đề công tác năm 2021 “Kỷ cương, trách nhiệm, hành động, sáng tạo, phát triển”,cộng với những lợi thế về mặt tự nhiên, địa lý, địa chính trị, sự quan tâm của T.Ư

và thành tựu trong 35 năm đổi mới, Hà Nội ngày càng có tâm thế và hội tụ đủ cácđiều kiện để tạo kỳ tích trong năm 2021, phấn đấu tăng trưởng

kinh tế từ 7,0 đến 8% và đón từ 13 đến 15 triệu lượt khách du lịch trong nước(gấp đôi năm 2020); hoàn thành 236 nhiệm vụ giao 37 đầu mối sở, ban, ngành vàquận, huyện, thị xã, gắn với phân công cơ quan chủ trì, phối hợp và tiến độ thờigian hoàn thành cụ thể; hướng tới mục tiêu đến năm 2025, Hà Nội là thành phốthông minh, hiện đại, có sức cạnh tranh cao trong nước và khu vực; đến năm

2030 trở thành thành phố “xanh - thông minh - hiện đại”, phát triển năng động,hiệu quả, có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế; hoàn thành công nghiệp hóa vàđến năm 2045, Hà Nội có chất lượng cuộc sống cao; kinh tế, văn hóa, xã hội pháttriển toàn diện, bền vững, là thành phố kết nối toàn cầu, có sức cạnh tranh quốctế… theo tinh thần Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ XVII

2.3: Tác động của đô thị hHa Đến Tăng trưởng kinh tế ở Hà Nội

* Nhận xét chung về tác động của đô thị hóa đ0n tăng trư.ng kinh t0 Hà Nội

Dân số đông đúc, luồng di cư có thể gây ra một số vấn đề lên các khía cạnh của xã hội

Tốc độ tăng trưởng cao gấp 1,25 lần so với cả nước

Tỉ lệ đóng góp vào GDP cả nước luôn tăng nhanh và chiểm tỷ trọnglớn

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo tích cực

Thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, văn hóa, giáo dục,

Tạo ra hàng triệu việc làmGiúp nâng cấp, cải thiện hạ tầng kỹ thuật, xã hội: đường sá, điện nước, cơ sở giáo dục, …

Đời sống dân cư được cải thiện

1.Tác động của đô thị hóa tới quy mô và mật độ dân số ở Hà Nội.

Năm 2008 Quốc hội khóa XII kỳ họp thứ năm thông qua Nghị quyết số 15, hợpnhất tỉnh Hà Tây; chuyển toàn bộ huyện Mê Linh tỉnh Vĩnh Phúc và 4 xã củahuyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình vào thành phố Hà Nội Sau khi hợp nhất, diệntích của Hà Nội hiện nay là 3.344,7km2.

Cơ cấu dân số theo khu vực ở Hà Nội (biểu đồ chồng bên dưới)