Và cùng với sự phát triển của các mặt khác của xã hội, những vấn đề mới cũng xuất hiện, trong đó có nhiều vấn đề gia đình với những chuyển biến phức tạp, bên cạnh những chuyển biến tích
Trang 1Trường Đại học Kiến trúc TP HCM Chủ nghĩa xã hội khoa học
Trang 2BỘ XÂY DỰNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Trường Đại học Kiến Trúc TP.HCM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
BÀI TIỂU LUẬN MÔN: Chủ nghĩa xã hội khoa học
Họ và tên sinh viên: Lê Phước Lộc
Mã số sinh viên: 21520100251
Mã lớp học phần: 000013001
ĐIỂM CỦA BÀI TIỂU LUẬN
Ghi bằng số Ghi bằng chữ Họ tên và chữ ký của cán bộ chấm thi thứ 1
Họ tên và chữ ký của cán bộ chấm thi thứ 2
Thành phố Hồ Chí Minh, Ngày 12 tháng 2 năm 2022.
Sinh viên nộp bài
Ký tên
LOC
Lê Phước Lộc
Trang 3TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com
Trang 4 MỤC LỤC
-oOo - MỤC LỤC 3
LỜI MỞ ĐẦU 4
NỘI DUNG 4
I.Trình bày lý luận chung về Gia đình 4
1.Khái niệm 4
2.Vị trí của gia đình đối với Xã hội 5
a Gia đình là tế bào của xã hội 5
b Gia đình là tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc, sự hài hòa trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên 5
c Gia đình là cầu nối giữa cá nhân và xã hội 5
3.Các chức năng cơ bản của Gia đình 5
II Những vấn đề của Gia đình hiện đại hiện nay (đặc biệt gắn với sự phát triển CMCN4.0) 7
1.Những vấn đề 7
a Sự biến đổi chức năng gia đình: 7
b Thực trạng hiện nay 8
2.Những giải pháp giải quyết các vấn đề đó 8
III Những tiền đề cần chuẩn bị để có Gia đình nhỏ hạnh phúc trong tương lai 8
KẾT LUẬN 11
TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
Trang 5Trường Đại học Kiến trúc TP HCM Chủ nghĩa xã hội khoa học
-oOo -Gia đình là môi trường mà mọi người đều thân thuộc, ai cũng có thể trực tiếp tham gia vào quá trình tạo dựng và xây dựng gia đình Mỗi gia đình được xem như một tế bào của xã hội, bao gồm nhiều lĩnh vực phong phú nhưng rất phức tạp, đầy mâu thuẫn và biến động Vì vậy, gia đình là vấn đề quan trọng được cả nhân loại, mọi thời đại, mọi dân tộc quan tâm sâu sắc Nước ta đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và đang tiến hành quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa mà thực chất là chuyển đổi cơ bản và toàn diện xã hội về hoạt động sản xuất, vận hành và quản lý kinh tế Và cùng với sự phát triển của các mặt khác của xã hội, những vấn đề mới cũng xuất hiện, trong đó có nhiều vấn đề gia đình với những chuyển biến phức tạp, bên cạnh những chuyển biến tích cực, gia đình Việt Nam ngày nay cũng đang phải đối mặt với nhiều vấn đề tiêu cực do ảnh hưởng quá lớn của nhà nước về kinh tế, chính trị và xã hội
Chính vì vậy, việc chọn đề tài nghiên cứu “Lý luận chung về gia đình và liên hệ với thực trạng gia đình ở Việt Nam hiện nay” không chỉ mang ý nghĩa lý luận mà hơn nữa còn đem lại giá trị thực tiễn cao, là một đề tài cần thiết nghiên cứu để định hướng giải quyết cho các vấn đề nóng hiện nay của gia đình ở Việt Nam Giải quyết được vấn đề gia đình là một bước tiến lớn thúc đẩy giải quyết các vấn đề nhức nhối của xã hội, tạo tiền đề không chỉ cho sự phát triển của xã hội mà cả nền kinh tế và chính trị nước nhà
-oOo -I.Trình bày lý luận chung về Gia đình
1.Khái niệm
Gia đình là một tổ chức xã hội được hình
thành từ khá sớm trong lịch sử của loài người
Ngay từ buổi đầu của lịch sử, khi con người bắt
đầu tự tổ chức cuộc sống như một cộng đồng độc
lập cũng là lúc các mô hình cộng đồng nhỏ
-hình thức sơ khai của gia đình ra đời Như vậy,
gia đình chính là một hình thức cộng đồng xã hội
đặc biệt tập hợp những người gắn bó với nhau trên cơ sở quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc do quan hệ nuôi dưỡng, cùng với những quy định về quyền và nghĩa vụ các thành viên trong gia đình với nhau.[1]
Trang 62.Vị trí của gia đình đối với Xã hội
a Gia đình là tế bào của xã hội.
Gia đình có vai trò quyết định đối với sự tồn tại, vận động và phát triển của xã hội; nếu không có gia đình để tái tạo ra con người thì xã hội không thể tồn tại và phát triển được Với việc sản xuất ra tư liệu tiêu dùng, tư liệu sản xuất, tái sản xuất ra con người, gia đình như một tế bào tự nhiên , là một đơn vị cơ sở để tạo nên cơ thể - xã hội Do đó, muốn có một xã hội lành mạnh thì phải quan tâm xây dựng gia đình tốt
b Gia đình là tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc, sự hài hòa trong đời sống
cá nhân của mỗi thành viên.
Mỗi cá nhân đều gắn bó chặt chẽ với gia đình trong suốt cuộc đời, từ khi trong bụng
mẹ đến lúc lọt lòng Gia đình chính môi trường phát triển tốt nhất mỗi cá nhân, nơi mọi thành viên được yêu thương, nuôi dưỡng, chăm sóc, trưởng thành và phát triển Sự yên
ổn, hạnh phúc của gia đình chính là tiền đề, điều kiện quan trọng cho sự hình thành, phát triển toàn diện nhân cách, thể lực, trí lực của mỗi thành viên thành một công dân tốt của
xã hội
c Gia đình là cầu nối giữa cá nhân và xã hội.
Gia đình là cộng đồng xã hội đầu tiên đáp ứng nhu cầu quan hệ xã hội của mỗi cá nhân, là môi trường đầu tiên mỗi người được tiếp xúc và thực hiện các quan hệ xã hội
Do đó, gia đình cũng là một trong những cộng đồng để xã hội tác động đến cá nhân, là cầu nối mà thông qua đó mỗi cá nhân nhận được sự giáo dục, chăm sóc cùng những mối quan hệ, quyền và nghĩa vụ mang tính xã hội cao
3.Các chức năng cơ bản của Gia đình
Sự tồn tại của gia đình với các hoạt động phong phú qua các thời đại lịch sử là cơ sở thực tiễn để xây dựng và phát triển gia đình Gia đình có bốn chức năng cơ bản: chức năng sinh sản, chức năng giáo dục, chức năng kinh tế và chức năng tâm lý tình cảm Chức năng sinh sản là chức năng tạo ra con người
mới về mặt sinh học Đây là chức năng đặc thù của
gia đình, giúp đáp ứng nhu cầu tâm, sinh lý tự nhiên
của con người và nhu cầu duy trì nòi giống của gia
đình, sức lao động và duy trì sự trường tồn của xã hội
Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục Đây là chức năng có ảnh hưởng lâu dài và toàn
Trang 7Trường Đại học Kiến trúc TP HCM Chủ nghĩa xã hội khoa học
diện đến từng thành viên trong gia đình Gia đình thực hiện chức năng giáo dục các thế
hệ nối tiếp nhau từ khi sinh ra cho đến khi trưởng thành Giáo dục gia đình là một bộ phận hỗ trợ và bổ sung cho giáo dục xã hội Chức năng giáo dục thể hiện tình cảm thiêng liêng và trách nhiệm của cha, mẹ cũng như trách nhiệm của gia đình đối với xã hội
Chức năng kinh tế Gia đình tham
gia trực tiếp vào quá trình sản xuất và
tái sản xuất Họ là đơn vị duy nhất
tham gia sản xuất sức lao động cho
xã hội Gia đình phải tự tổ chức đời
sống vật chất của các thành viên
trong gia đình, thoả mãn nhu cầu vật
chất và tinh thần của các thành viên
đó Chức năng kinh tế của gia đình
rất có ý nghĩa trong việc đảm bảo sự
tồn tại và phát triển của mỗi cá nhân
Chức năng tâm lý tình cảm Đây là chức năng thường xuyên, có ý nghĩa quan trọng của gia đình, bao gồm việc thỏa mãn nhu cầu tình cảm, văn hóa, tinh thần của các thành viên, đảm bảo sự cân bằng tâm lý, bảo
vệ chăm sóc sức khỏe người ốm, người già, trẻ em, quan tâm, gắn bó, chăm sóc lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình
II Những vấn đề của Gia đình hiện đại hiện nay (đặc biệt gắn với sự phát triển CMCN4.0).
1.Những vấn đề
a Sự biến đổi chức năng gia đình:
Do sự va chạm giữa các yếu tố truyền thống và hiện đại, chênh lệch giữa tốc độ biến đổi của cơ cấu xã hội và tốc độ biến đổi của gia đình, chức năng của
Trang 8gia đình Việt Nam đã có những biến đổi mạnh mẽ trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa: chức năng xã hội hoá dần mất đi, giảm dần chức năng chăm sóc, bảo vệ trẻ em, nuôi dưỡng người già và các thành viên khác và giảm thiểu vai trò thoả mãn các nhu cầu văn hoá, tinh thần
Hiện nay những chức năng cơ bản của gia đình đã có nhiều sự thay đổi rõ rệt trong nhận thức của người Việt từ tích cực cho đến tiêu cực Người Việt đã có cái nhìn thoáng hơn về việc sinh sản, họ không còn coi
đây là một nghĩa vụ của người phụ nữ;
bên cạnh đó phụ nữ hiện nay ngày càng
tự chủ hơn trong công việc lẫn kinh tế gia
đình, đàn ông không còn là trụ cột duy
nhất trong một gia đình mà thay vào đó là
sự hỗ trợ lẫn nhau giữa các cá nhân trong
gia đình
Mặc dù con người hiện nay đã có một
số thay đổi tích cực trong nhận thức về
gia đình, tuy nhiên vẫn có một số chức năng của gia đình đang bị suy giảm trầm trọng
Về chức năng giáo dục, quá trình biến đổi xã hội nhanh chóng đã làm nảy sinh nhiều xáo trộn về chức năng dưỡng dục con cái từ góc độ bên trong lẫn bên ngoài; khoảng cách thế
hệ giữa bố mẹ, ông bà và con trẻ không được rút ngắn đáng kể mà lại còn nảy sinh nhiều bất đồng thế hệ về cả tư duy lẫn hành động, nhất là các xung đột trong tương quan về thế
hệ, giữa những giá trị truyền thống và hiện đại; các cặp vợ chồng trẻ không biết nuôi con nên thường cho chúng vào các trung tâm giữ trẻ hay lúc bận rộn họ thường cho chúng các thiết bị điện tử để chúng ngồi yên, do vậy trẻ em ngày nay dần trở nên vô cảm, xấu tính…
do không được nhận sự giáo dục trực tiếp của cha mẹ mà thay vào đó là sự giáo dục bên ngoài xã hội [2]
b Thực trạng hiện nay
Thực trạng hiện nay, vấn đề về đạo đức gia đình đang ngày càng suy giảm, tình trạng ly hôn ngày càng tăng Giới trẻ ngày nay đã có cái nhìn thoáng hơn về tình yêu và tình dục, do
đó họ thường sống thử trước khi kết hôn hoặc
Trang 9Trường Đại học Kiến trúc TP HCM Chủ nghĩa xã hội khoa học
họ chưa tìm hiểu kỹ về đối phương mà kết hôn không ngại ngần gì hết; có lẽ họ cho rằng mình còn trẻ nên vẫn còn thời gian làm lại cuộc đời Từ đó dẫn đến nhiều hệ lụy như: bạo hành gia đình, phá thai, ngoại tình,…
2.Những giải pháp giải quyết các vấn đề đó
Đầu tiên, nhà nước và địa phương phải tăng cường trong việc công tác giải quyết các vấn đề về gia đình Cấp ủy đảng và chính quyền các cấp cần xác định công tác gia đình là một nội dung quan trọng trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội Chủ động rà soát, đánh giá tình hình gia đình tại địa phương, kế hoạch cụ thể để giải quyết những khó khăn, xóa bỏ các hủ tục lạc hậu, phòng chống tệ nạn xã hội, bạo lực gia đình… Bên cạnh đó phải tích cực đẩy mạnh xã hội hóa công tác gia đình Tạo mối quan hệ lành mạnh giữa gia đình và xã hội, giữa gia đình với luật pháp Gia đình vừa đóng vai trò tích cực, tham gia vào xây dựng, phổ biến chính sách vừa thực hiện, phản biện và kiểm soát chính sách [3]
Tiếp theo, phải tích cực tuyên truyền, giáo dục, vận động Vì chỉ khi mọi người nắm bắt được những kiến thức, những điều luật thì họ sẽ biết được tầm quan trọng của gia đình như thế nào Chỉ có thay đổi tư duy mới đem lại hiệu quả
Bên cạnh đó, phải kế thừa các giá trị của gia đình truyền thống, đồng thời tiếp thu những tiến bộ của nhân loại về gia đình trong xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay Cuối cùng, mọi thành viên trong gia đình phải thường xuyên trao đổi với nhau để giải quyết những vấn đề hiểu lầm, khuất mắt… tránh tình trạng giấu trong lòng, không bày tỏ cho mọi người biết, điều đó sẽ dẫn đến những rạn nứt về mặt tình cảm, những xung đột không đáng có
III Những tiền đề cần chuẩn bị để có Gia đình nhỏ hạnh phúc trong tương lai.
Gia đình chính là nền tảng của sự ổn định xã hội, cơ sở tạo điều kiện cho sự phát triển nền kinh tế và bảo vệ tổ quốc, đồng thời là duy trì, gìn giữ những bản sắc, truyền thống, văn hóa của dân tộc Vì vậy, việc xây dựng gia đình Việt Nam trong thời đại mới có một
ý nghĩa quan trọng trong sự nghiệp xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay Trước những vấn đề phức tạp nảy sinh trong phạm trù gia đình vào thời kì mới ở nước ta bắt buộc những chức năng của gia đình phải thay đổi kịp thời, phù hợp để thích ứng với tình hình phát triển kinh tế, xã hội Do vậy, chúng ta phải nổ lực chuẩn bị mọi thứ về kiến thức hôn nhân và gia đình, các kỹ năng để tự xây dựng cho mình một gia đình nhỏ hạnh phúc trong tương lai
Đầu tiên, tôi nghĩ để xây dựng một gia đình thì trước hết ta phải có một sự nghiệp, kinh tế ổn định Hiện nay nước ta và cả thế giới đang bước lên xã hội chủ nghĩa và ta
Trang 10đang sống trong nền kinh tế thị trường, do vậy để có thể xây dựng một gia đình hạnh phúc thì trước hết ta phải đầy đủ về mặt vật chất Với một sự nghiệp ổn định, ta có thể chăm lo cho gia đình của mình cái ăn, cái mặc, Đừng mơ mộng về một gia đình “ một túp liều tranh, hai quả tim vàng”, nếu tôi sống ở xã hội ngày xưa thì có lẽ tôi sẽ đồng tình với quan điểm này; nhưng ngày nay, chúng ta đang sống trong nền kinh tế thị trường với những sự cạnh tranh khốc liệt, phải không ngừng lao động; chỉ có tình yêu thì hạnh phúc
sẽ không bền lâu được, tuy hơi phủ phàn nhưng ta phải sống hiện thực Nhiều bạn trẻ ngày nay thường hay sống thử rồi kết hôn quá sớm khi chưa có đầy đủ về mặc kinh tế, thậm chí còn có một số bạn học sinh, sinh viên yêu nhau rồi bỏ học,… Những cuộc tình như thế này thường dẫn đến sự đổ vỡ và kết quả là ly hôn Qua đó, ta thấy được sự quan trọng của sự nghiệp ổn định ra sao; để có được điều đó thì tôi cần ra sức học tập và tự rèn luyện các kỹ năng chuyên ngành, đồng thời trao dồi các kỹ năng xã hội, tiếng anh… để tự nâng cao giá trị bản thân trong mắt nhà tuyển dụng, tăng cơ hội việc làm cho bản thân cũng như cạnh tranh với các đối thủ khác Bên cạnh việc kiếm tiền thì biết sử dụng tiền cũng rất là quan trọng, và đặc biệt đối với đời sống hôn nhân sẽ có sự thay đổi khá lớn từ việc xử lý tài chính của bản thân sang quản lý tài chính gia đình cùng nhau và chia sẻ tài sản của bạn với vợ/chồng của bạn Qua đó, nên học cách chi tiêu hợp lí và quản lí tài chính cùng nhau; cởi mở về tiền lương, các khoản nợ, tài sản hoặc các khoản đầu tư và chia sẻ về các kế hoạch, ước mơ và mục tiêu dài hạn của gia đình Có rất nhiều kênh để đầu tư, tích lũy tài chính như mở sổ tiết kiệm, đầu tư bất động sản, chứng khoán hay mua bảo hiểm cho gia đình Với những gia đình muốn đầu tư cho con cái được học tập, phát triển toàn diện thì nên lên phương án tích lũy ngay từ bây giờ vì học phí ngày càng đắt
đỏ, ngoài ra các chi phí ăn ở, học ngoại ngữ, đi du học… cũng là những số tiền không nhỏ Một khi vợ chồng biết những gì mong đợi ở nhau, hãy bắt đầu thay đổi thói quen tiền bạc của mình, chẳng hạn như bắt đầu tiết kiệm, và tránh chi tiêu bốc đồng
Tiếp theo, việc chuẩn bị những kiến thức về hôn nhân và gia đình cũng rất quan trọng Khi nắm bắt được những kiến thức ấy sẽ giúp ta có những cơ sở để giải quyết mâu thuẫn, bất đồng trong gia đình Bắt đầu với việc học hỏi từ những gia đình hình mẫu, việc học hỏi kinh nghiệm của những người đi trước là rất hữu ích cho việc xây dựng gia đình của mình sau này; qua đó ta có thể biết những điều gì dẫn đến cãi vã, cách để làm lành,… Tiếp theo, ta có thể tham gia một lớp học về tiền hôn nhân; ở đây các bạn trẻ có thể nhận được những lời khuyên mang tính khách quan hơn và những kiến thức để vượt qua những mối sợ hãi Qua đó, những điều này làm cho ta vững vàng hơn trong việc xây dựng gia đình hạnh phúc Kế thừa những giá trị của gia đình truyền thống và tiếp thu những giá trị tiến bộ nhân loại trong xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay là tất yếu cần thiết Giữ gìn phong tục văn hoá và loại bỏ những hủ tục lạc hậu Nhiều gia đình có tư tưởng “trọng nam khinh nữ” nên vai trò của người đàn ông trong gia đình được đánh giá cao còn phụ
Trang 11Trường Đại học Kiến trúc TP HCM Chủ nghĩa xã hội khoa học
nữ thì không có tiếng nói Điều này rất dễ dẫn đến sự thiếu tôn trọng của người chồng đối với người vợ Dù trình độ dân trí ngày càng được cải thiện, tuy nhiên tư tưởng này chưa được xóa bỏ hoàn toàn, nó vẫn còn len lỏi trong suy nghĩ của nhiều người
Cuối cùng và là điều quan trọng nhất, chúng ta nên tập cách lắng nghe và thấu hiểu Việc lắng nghe và thấu hiểu khiến mọi thành viên trong gia đình trưởng thành hơn, phát triển bản thân, bên cạnh đó đây là cách để giải quyết mọi bất đồng trong gia đình Đây là chìa khóa làm nên một gia đình hạnh phúc Trong gia đình thì ai cũng cần được tôn trọng,
cả trẻ nhỏ cũng vậy Sự thiếu tôn trọng trong suy nghĩ sẽ gây ra những lời nói, hành động làm tổn thương người khác Mà lời nói là thứ có tính sát thương rất lớn Vết thương về thể xác có thể được chữa khỏi nhưng những gì đã nói ra có lẽ cả đời vẫn chưa quên được Trong mối quan hệ của cha mẹ với con cái, nhiều bậc cha mẹ luôn bắt ép con phải làm theo những gì mình đã sắp xếp không cần biết con có thích hay không Với suy nghĩ “con không biết gì” cha mẹ có quyền quyết định cả tương lai của con từ trường học, việc làm đến cả chuyện hôn nhân dẫn đến việc con cái lúc nào cũng cảm thấy bất mãn Ngoài ra, mỗi thành viên trong gia đình đều phải biết cách tự chăm sóc bản thân Khi làm được điều đó, bạn sẽ biết cách trân trọng những giá trị của mình, tự tin, yêu đời hơn và lan tỏa niềm hạnh phúc đến những người xung quanh Hãy dành thời gian nhiều hơn để quan tâm đến sức khỏe, tinh thần của mình bằng cách tích cực tham gia các hoạt động xã hội, làm đẹp, tập thể dục Chỉ khi nào bạn yêu thương, trân trọng chính mình thì bạn mới nhận được sự trân trọng của người khác
Tóm lại, để xây dựng một gia đình nhỏ hạnh phúc thì ta phải chuẩn bị rất nhiều thứ từ các yếu tố vật chất cho đến tinh thần Trên hết sự tự chủ của bản thân trước những áp lực trong việc xây dựng gia đình là điểu cần thiết Nếu không thể chịu được cơn mưa rào bạn
sẽ không biết tại sao cầu vồng đẹp
-oOo -Gia đình là một trong những vấn đề xã hội được Đảng, Nhà nước và toàn dân quan tâm khi bước vào thời kì đổi mới nền kinh tế, quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội vì gia đình là