Luyện từ và câu CHỦ NGỮ TRONG CÂU KỂ AI LÀ GÌ? I Mục tiêu 1 Kiến thức Hiểu được cấu tạo và ý nghĩa của bộ phận chủ ngữ trong câu kể Ai là gì? 2 Kỹ năng Nhận biết được câu kể Ai là gì? trong đoạn văn và xác định được CN của câu tìm được Biết ghép các bộ phận cho trước thành câu kể theo mẫu đã học Đặt được câu kể Ai là gì? với từ ngữ cho trước làm CN (BT3) 3 Thái độ HS có ý thức nói, viết câu có đủ bộ phận chính II Đồ dùng dạy học Máy chiếu, máy tính III Tiến trình dạy học HĐ của GV HĐ của HS 1 Kh[.]
Trang 1Luyện từ và câu CHỦ NGỮ TRONG CÂU KỂ AI LÀ GÌ?
I.Mục tiêu
1.Kiến thức: Hiểu được cấu tạo và ý nghĩa của bộ phận chủ ngữ trong câu kể Ai là
gì?
2.Kỹ năng
- Nhận biết được câu kể Ai là gì? trong đoạn văn và xác định được CN của câu tìm
được
- Biết ghép các bộ phận cho trước thành câu kể theo mẫu đã học
- Đặt được câu kể Ai là gì? với từ ngữ cho trước làm CN (BT3).
3.Thái độ: HS có ý thức nói, viết câu có đủ bộ phận chính.
II.Đồ dùng dạy học
Máy chiếu, máy tính
III.Tiến trình dạy học
1.Khởi động (3p)
*Mục tiêu: Hs nắm được nội dung của
bài học trước.
- Hs chơi trò chơi “Hộp bí mật”, gồm có 3
hộp với những câu hỏi như sau:
+ Đặt một câu kể Ai là gì?
+ Vị ngữ trong câu kể Ai là gì? có đặc
điểm gì?
+ Câu trắc nghiệm: Xác định vị ngữ trong
câu kể sau: “Chích Bông là con chim rất
đáng yêu”
a.Chích Bông
b.Con chim
c.Con chim rất đáng yêu
2.Bài mới
a.Giới thiệu bài: Trong tiết LTVC trước,
các em đã tìm hiểu về bộ phận vị ngữ
trong câu kể Ai là gì? Bài học hôm nay
các em sẽ được tìm hiểu thật kĩ về chủ
ngữ trong câu kể Ai là gì?
- Lớp trưởng tổ chức cho các bạn chơi, chọn hộp quà, trả lời câu hỏi, và nhận xét câu trả lời của bạn
- Lắng nghe
Trang 2b.HĐ1: Tìm hiểu ví dụ
*Mục tiêu: Hs hiểu được cấu tạo và ý
nghĩa của bộ phận chủ ngữ trong câu kể
Ai là gì?
- Gọi 1 HS đọc các đoạn văn
- Gọi 1 HS đọc 3 yêu cầu trong SGK
Bài 1:
- Trong các câu trên, những câu nào có
dạng Ai là gì?
- Yêu cầu Hs nhận xét
- GV nhận xét, kết luận lời giải đúng
Bài 2
- Để xác định được chủ ngữ trong câu ta
phải làm gì?
- Yêu cầu HS tìm bộ phận chủ ngữ trong
các câu Ai là gì? vừa tìm được.
- Yêu cầu Hs trình bày từng câu
Hỏi: Em làm thế nào để tìm được
“ruộng rẫy” là chủ ngữ?
Em hãy cho biết cách xác định chủ ngữ
của em?
Em làm thế nào để tìm được “nhà
nông” là chủ ngữ?
Vì sao em biết “Kim Đồng và các bạn
anh” là chủ ngữ trong câu này?
- Hỏi: Trong câu kể Ai là gì? Chủ ngữ trả
lời cho câu hỏi nào?
- Vậy trong câu kể Ai là gì? chủ ngữ biểu
thị nội dung gì?
- GV gọi 1 HS đọc lại các chủ ngữ vừa
tìm được
- Đố các em chủ ngữ trong các câu trên
chỉ gì?
Bài 3
- Các chủ ngữ đó do những từ ngữ như
thế nào tạo thành? HS thảo luận nhóm đôi
để tìm câu trả lời
- GV gọi Hs trình bày
- 1 HS đọc các đoạn câu trong sgk
- 1 Hs đọc 3 yêu cầu
- Những câu có dạng Ai là gì?
+ Ruộng rẫy là chiến trường + Cuốc cày là vũ khí
+ Nhà nông là chiến sĩ + Kim Đồng và các bạn anh là những đội viên đầu tiên của Đội ta
- Hs nhận xét
- Ta phải đặt câu hỏi: ai? Cái gì? Con gì?
- Hs tìm bộ phận chủ ngữ
- Hs trình bày:
+ Ruộng rẫy // là chiến trường
Em đặt câu hỏi: Cái gì là chiến trường? + Cuốc cày // là vũ khí
Em đặt câu hỏi: Cái gì là vũ khí?
+ Nhà nông // là chiến sĩ
Em đặt câu hỏi: Ai là chiến sĩ?
+ Kim Đồng và các bạn anh //là những đội viên đầu tiên của Đội ta
Em đặt câu hỏi: Ai là những đội viên đầu tiên của Đội ta?
- Trong câu kể Ai là gì? Chủ ngữ trả lời
cho câu hỏi ai? Cái gì? Con gì?
- Chủ ngữ chỉ sự vật được giới thiệu, nhận định ở vị ngữ
- Hs đọc: ruộng rẫy, cuốc cày, nhà nông, Kim Đồng và các bạn anh
- Chỉ cái gì: ruộng rẫy, cuốc cày Chỉ con người: nhà nông; Kim đồng và các bạn anh
- Hs thảo luận nhóm đôi, tìm ra câu trả lời
- Hs trình bày: Chủ ngữ: Ruộng rẫy, cuốc cày, nhà nông do danh từ tạo thành; Chủ
Trang 3- GV: Với những gì chúng ta cùng tìm
hiểu trong 3 yêu cầu thì ta thấy: Chủ ngữ
trong câu kể Ai là gì? chỉ sự vật được giới
thiệu, nhận định ở vị ngữ Chủ ngữ trả lời
cho câu hỏi ai? Cái gì? Con gì? Và chủ
ngữ thường do danh từ (hoặc cụm danh
từ) tạo thành Đó cũng chính là nội dung
ghi nhớ bài học hôm nay
- Gọi 2 Hs đọc ghi nhớ
- GV: Để minh hoạ cho phần ghi nhớ, bạn
nào có thể đặt một câu kể Ai là gì? Nêu
chủ ngữ trong câu mình đặt
- Gọi 1 số HS đặt
c HĐ2: Luyện tập
*Mục tiêu: Giúp Hs nắm vững kiến thức
về chủ ngữ trong câu kể Ai là gì?
Bài 1
- Gọi 1 HS đọc yêu cầu và nội dung bài
tập
- Yêu cầu Hs thảo luận nhóm là bài tập 1
vào bảng phụ
- Gọi các nhóm trình bày
- Yêu cầu Hs nhận xét
- Gv nhận xét, kết luận lời giải đúng
- Hỏi: Muốn tìm được chủ ngữ trong các
câu kể trên em làm như thế nào?
- Chủ ngữ trong các câu trên do những từ
ngữ nào tạo thành?
ngữ Kim Đồng và các bạn anh do cụm danh từ tạo thành
- Lắng nghe
- 2 HS đọc ghi nhớ
- Hs đặt câu: Thiếu nhi là những chủ nhân tương lai của đất nước
Chủ ngữ: Thiếu nhi Do danh từ tạo thành, chỉ con người
- 1 Hs đọc
- Hs thảo luận nhóm làm bài tập
- Hs trình bày:
+ Văn hóa nghệ thuật // cũng là một
CN mặt trận + Anh chị em // là chiến sĩ trên mặt
CN trận ấy
+ Vừa buồn mà lại vừa vui // mới thực
CN là nổi niềm bông phượng + Hoa phượng // là hoa học trò
CN
- Hs nhận xét
- Muốn tìm được chủ ngữ trong các câ kể trên em đặt câu hỏi:
+ Cái gì cũng là một mặt trận?
+ Ai là chiến sĩ trên mật trận ấy?
+ Cái gì là nỗi niềm bông phượng?
+ Cái gì là hoa học trò?
- Hs trả lời
Trang 4- Gv: Thường chủ ngữ trong câu kể Ai là
gì? Do danh từ hoặc cụm danh từ tạo
thành Tuy nhiên một số trường hợp chủ
ngữ có thể do từ loại khác tạo thành Ví
dụ: CN: Vừa buồn mà lại vừa vui: do 2
tính từ: (buồn, vui) ghép với nhau bằng
các quan hệ từ (vừa, mà lại) tạo thành
Bài 2
- Gọi Hs đọc yêu cầu
- Gv : Để làm đúng BT, các em cần thử
ghép lần lượt từng từ ngữ ở cột A và các
từ ngữ ở cột B sao cho tạo ra được những
câu kể Ai là gì? Thích hợp về nội dung.
- Yêu cầu HS trao đổi, thảo luận dùng bút
nối các ô ở từng cột với nhau sao cho
chúng tạo thành câu kể Ai là gì?
- GV gọi 1 HS lên bảng nối những từ ngữ
ở cột A ghép với từ ngữ ở cột B, tạo thành
câu hoàn chỉnh, Hs dưới lớp lấy bút chì
nối trong sách
- Gọi Hs nhận xét bài của bạn
- Gv nhận xét, kết luận lời giải đúng
- 1 HS đọc lại kết quả
Bài 3
- Gọi Hs đọc yêu cầu
- GV: Các từ ngữ cho sẵn là chủ ngữ của
câu kể Ai là gì? Các em hãy tìm các từ
ngữ thích hợp đóng vai trò làm vị ngữ
trong câu
- Đố bạn nào biết cần đặt câu hỏi như thế
nào để tìm vị ngữ trong câu kể Ai là gì?
- Gọi 3 Hs lên bảng đặt 3 câu ứng với 3
chủ ngữ trong sách
- GV: Cả lớp suy nghĩ để đặt câu vào vở
BT
- Gv đi theo dõi, nhận xét một số bài
- GV mời HS tiếp nối nhau đọc câu mình
đặt
- Lắng nghe
- Hs đọc yêu cầu
- Lắng nghe
- Hs trao đổi làm bài
- 1 Hs lên bảng nối
- Hs nhận xét
- 1 Hs đọc lại kết quả:
+ Bạn Lan là người Hà Nội + Người là vốn quý nhất + Cô giáo là người mẹ thứ hai của em + Trẻ em là tương lai của đất nước
- Hs đọc yêu cầu
- Lắng nghe
- Cần đặt câu hỏi là gì? Là ai? Là con gì?
- 3 Hs lên bảng đặt câu
- Hs làm vào vở
- Hs đọc những câu mình đặt
+ Bạn Bích Vân/ là người Hà Nội / là học sinh giỏi của lớp em / là người bạn tốt của em
+ Hà Nội / là thủ đô của nước ta / là nơi
em sinh ra / là một thành phố đẹp
Trang 5- Gọi Hs nhận xét 3 câu trên bảng.
- GV nhận xét lớp - nhận xét vở: sửa lỗi
ngữ pháp dùng từ cho Hs
3 Củng cố, dặn dò
- Chủ ngữ trong câu kể Ai là gì? Có đặc
điểm gì?
- GV: Chúng ta đã học xong hai bộ phận
chính chủ ngữ và vị ngữ của kiểu câu kể
Ai là gì? Bạn nào cho cô biết chủ ngữ và
vị ngữ giống nhau ở điểm nào?
* Dặn dò:
- Về nhà học thuộc phần ghi nhớ
- Chuẩn bị bài sau: Mở rộng vốn từ
“Dũng cảm”.
+ Dân tộc ta / là dân tộc anh hùng / là một dân tộc giàu lòng yêu nước / là một dân tộc có nền văn hoá lâu đời
- Hs nhận xét 3 câu trên bảng
- Hs trả lời
- Chủ ngữ và vị ngữ đều do danh từ hoặc cụm danh từ tạo thành
IV.Rút kinh nghiệm
