SKKN phương pháp dạy học tích cực nâng cao chất lượng giảng dạy truyện dân gian việt nam trong chương trình ngữ văn 10

Trong khuôn khổ của đề tài này, tôi chọn nội dung sử dụng các phương pháp dạy học tích cực, linh hoạt để nâng cao chất lượng giảng dạy phần Truyện dân gian Việt Nam trong chương trình Ng

Nội dung Trang

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 4 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 6 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 8

1 Mở đầu.

1.1 Lý do chọn đề tài.

Việc đổi mới và lựa chọn phương pháp phù hợp với từng nội dung trong chương trình dạy học Ngữ văn là một việc làm nghiêm túc và quan trọng Nhất

là trong thời kì hiện đại, thời kì Công nghệ thông tin phát triển đòi hỏi người giáo viên phải luôn học hỏi và không ngừng tiếp thu cái mới Về vấn đề này, bản thân tôi cũng đã cố gắng học hỏi và sử dụng trong các khối, lớp tại Trung tâm GDNN-GDTX Ngọc Lặc trong những năm gần đây Trong khuôn khổ của đề tài này, tôi chọn nội dung sử dụng các phương pháp dạy học tích cực, linh hoạt để nâng cao chất lượng giảng dạy phần Truyện dân gian Việt Nam trong chương trình Ngữ văn 10 bởi những lí do sau đây:

Một là: Bản thân tôi luôn nghĩ nâng cao chất lượng giảng dạy là một vấn

đề mà rất nhiều giáo viên tâm huyết với nghề luôn trăn trở cộng với sự đổi mới không ngừng trong tình hình mới khi đại dịch Covid-19 đang hoành hành khắp nơi, các công văn giảm tải của Bộ GD&ĐT như công văn số 3280 ngày 27/08/2020 và mới đây là công văn số 4040 ngày 16/09/2021 cho ta thấy việc đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng dạy học để phù hợp với tình hình mới càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết

Hai là: Từ bao đời nay trong lịch sử bốn nghìn năm dựng nước và giữ

nước cho đến ngày hôm nay, Văn học dân gian Việt Nam luôn là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng, là kho tri thức vô cùng phong phú về đời sống các dân tộc.Văn học dân gian Việt Nam là bộ phận có giá trị to lớn mà học sinh nào cũng biết chút ít từ thuở ấu thơ khi nghe những bài hát ru ngọt ngào của

mẹ, những câu chuyện thần thoại, cổ tích của ông bà, những câu tục ngữ, ca dao trong dân gian Tri thức dân gian phần lớn là những kinh nghiệm lâu đời được nhân dân đúc kết từ thực tiễn Tri thức dân gian thể hiện trình độ nhận thức và quan điểm tư tưởng của nhân dân lao động mang tính nhân đạo, tiến bộ, khác biệt và thậm chí đối lập với quan điểm của giai cấp thống trị cùng thời Văn học dân gian có giá trị giáo dục sâu sắc về đạo lí làm người Đó là những giá trị quan trọng nhất được biểu hiện ở tinh thần nhân đạo và lạc quan Từ đó, góp phần hình thành những phẩm chất tốt đẹp, tâm hồn, nhân cách con người Việt Nam Nhưng để các em tiếp cận và có phương pháp học đúng đắn thì đòi hỏi người giáo viên phải nghiên cứu, tìm tòi những biện pháp dạy học đúng đắn và mang lại hiệu quả cao nhất

Ba là: Các phương pháp, biện pháp dạy học đa dạng, phong phú nhưng

tìm ra được phương pháp phù hợp với đối tượng học sinh ở Trung tâm GDNN-GDTX Ngọc Lặc lại là một vấn đề khó khăn vì các em đa số có học lực trung bình, cách

tiếp cận với phương pháp dạy học mới chậm, cơ sở vật chất còn thiếu thốn, nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn, đồ dùng, sách vở học tập còn chưa đủ

Bốn là: Đứng trước thực trạng tiếp nhận các phương pháp đổi mới và đối

tượng học sinh của mình, tôi luôn trăn trở để tìm ra phương pháp phù hợp và

hiệu quả nhất nhằm sử dụng trong quá trình giảng dạy Ngày 05/5/2006, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã ban hành Quyết định số 16/2006/BGDĐT nêu rõ những định hướng đổi mới phương pháp giáo dục, tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên thực hiện việc đổi mới PPDH Trong những năm qua, Bộ GD&ĐT đã trực tiếp chỉ đạo việc thực hiện đổi mới PPDH, đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Trong đó, yêu cầu giáo viên tăng cường tổ chức các hoạt động nhận thức cho học sinh, hướng dẫn phương pháp tự học cho các em Năm học 2021 – 2022, trước thực trạng dịch bệnh Covid- 19 ngày càng trở nên nguy hiểm, toàn ngành Giáo dục và Đào tạo đang tiếp tục nỗ lực đổi mới phương pháp giảng dạy, để đào tạo ra những con người năng động, sớm thích ứng với đời sống xã hội, đẩy nhanh sự nghiệp Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nước Trước tình hình đó, đòi hỏi đội ngũ giáo viênphải không ngừng đổi mới, cải tiến nội dung, phương pháp dạy học để phù hợp với tình hình mới

Vì tất cả những lí do trên, nhận thấy tầm quan trọng của bộ phận Truyện dân gian Việt Nam cho nên tôi đã lựa chọn và sử dụng một số biện pháp dạy học tích cực nhằm giúp các em tiếp cận và nắm vững kiến thức, mục tiêu bài học nhanh chóng và hiệu quả nhất Việc làm cụ thể của biện pháp này là nâng cao chất lượng kế hoạch bài dạy và tìm tòi các phương pháp phù hợp để sử dụng trong công tác giảng dạy Nếu làm tốt sự khởi đầu này cũng là nâng cao chất lượng nền tảng cho cấp học THPT của học sinh Phương pháp học và sự hứng thú, hấp dẫn với bộ môn Ngữ văn ở cấp học mới của học sinh sẽ ngày càng tiến

bộ hơn

Với tất cả những điều tốt đẹp và ý nghĩa đó, bằng kinh nghiệm của mình tôi chọn đề tài “Phương pháp dạy học tích cực nâng cao chất lượng giảng dạy

Truyện dân gian Việt Nam trong chương trình Ngữ văn 10”.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Trong thiết kế kế hoạch bài dạy, đòi hỏi phải nâng cao hiệu quả phương pháp dạy học tích cực Phát huy hiệu quả cao nhất của hoạt động học giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức văn bản một cách hiệu quả nhất Vận dụng những phương pháp tích cực, đổi mới để học sinh làm chủ trong các giờ học, hiểu được nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa của tác phẩm Giáo viên phải hiểu được bản chất của phương pháp, nắm được vai trò và nội dung cơ bản của một số phương pháp dạy học tích cực Từ đó, khẳng định sự cần thiết và có ý thức tự giác, sáng tạo, áp dụng phương pháp dạy học lấy hoạt động học làm trung tâm Hiểu rõ những điều đó, tôi đã áp dụng trong suốt quá trình giảng dạy Nhưng trong phạm

vi đề tài này, tôi xin phép giới hạn trong phần Truyện dân gian Việt Nam- Ngữ văn 10

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Tôi sẽ áp dụng đề tài này với đối tượng là các em học sinh khối 10 ở Trung tâm GDNN-GDTX Ngọc Lặc Để vận dụng tốt đề tài này, giáo viên và học sinh cần nghiên cứu các phương pháp dạy học tích cực và bám sát vào chuẩn kiến thức, kĩ năng các văn bản truyện dân gian trong chương trình Ngữ văn 10 là: Sử

thi Đăm Săn với đoạn trích Chiến thắng Mtao-mxay, Truyện truyền thuyết An Dương Vương- Mị Châu- Trọng Thủy và Truyện cổ tích Tấm Cám

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

Trong quá trình nghiên cứu tôi đã sử dụng linh hoạt một số phương pháp sau: Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp đàm thoại, phương pháp quan sát, phương pháp thống kê, chọn lọc, tổng hợp, phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp bình giảng, vấn đáp, phương pháp sử dụng sơ đồ tư duy, phương pháp đóng vai

Bên cạnh đó thì các phương pháp không thể thiếu đó là dạy và học thông qua các chuỗi hoạt động học tập của học sinh, dạy và học rèn luyện phương pháp tự học, tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác, kết hợp đánh giá của giáo viên với việc tự đánh giá giúp học sinh tiếp cận tác phẩm văn học từ nhiều phía Xử lí đúng đắn các tình huống phát sinh trong giờ học Ngữ văn Từ đó, giúp các em thấy được sự hấp dẫn của nội dung bài học và các giá trị nghệ thuật để bài giảng trở nên phong phú, sinh động và dễ hiểu hơn

Vận dụng và kết hợp tốt các phương pháp trên sẽ giúp giờ dạy diễn ra một cách nhịp nhàng, gắn kết và sôi nổi giữa thầy và trò

1.5 Những điểm mới của sáng kiến.

Sáng kiến đã sử dụng linh hoạt, kết hợp nhuần nhuyễn những ưu điểm của các phương pháp dạy học tích cực từ bước đầu tiên là hình thành ý tưởng trong việc xây dựng kế hoạch dạy học và sử dụng kế hoạch dạy học vào tiến trình lên lớp nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh trong việc lĩnh hội kiến thức Giáo viên sẽ cùng với học sinh tìm hiểu nội dung, kiến thức của bài học để đưa ra kết luận cuối cùng Giờ học tạo cảm giác thoải mái, sinh động và hấp dẫn Học sinh “ vào lớp thuộc bài, ra lớp hiểu bài” Phương pháp còn tạo nên sự sinh động, hấp dẫn, dễ thuộc, dễ nhớ kiến thức của các tác phẩm Văn học dân gian Việt Nam

Sáng kiến này là phương pháp người giáo viên không đưa ra kết luận đầu tiên, mà thay vào đó đưa ra những gợi ý mang tính chất gợi mở cùng với học sinh thảo luận mới đưa ra kết luận cuối cùng

Sáng kiến đã , đang và sẽ sử dụng kết hợp linh hoạt nhiều phương pháp dạy học tích cực khác nhau để giải quyết vấn đề dạy học từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy ba tác phẩm truyện dân gian Việt Nam trong chương trình Ngư văn 10

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Phương pháp dạy học là cách thức, sự tương tác chung giữa giáo viên và học sinh trong một điều kiện dạy học nhất định, nhằm đạt được các mục tiêu đề

ra của việc dạy học.Trong đó, có ba bình diện cần xem xét trong phương pháp dạy học, có thể kể đến như: Quan điểm, phương pháp dạy cụ thể, kỹ thuật dạy học

Một số lưu ý quan trọng về phương pháp dạy học là: Với mỗi một quan điểm dạy học sẽ có phương pháp dạy học phù hợp Và với mỗi phương pháp dạy học cụ thể cũng sẽ có các kỹ thuật dạy học đặc thù Tuy nhiên, điều này không mang tính cố định, đôi khi cũng có ngoại lệ Việc phân biệt phương pháp dạy học và kỹ thuật dạy học đôi khi chỉ mang tính chất tương đối, một số ví dụ có thể kể đến như: “Động não” ở một số trường hợp, nó được xem là phương pháp hoặc kỹ thuật dạy học Có các phương pháp dạy học chung cho nhiều môn học, tuy nhiên cũng có những phương pháp đặc thù, dành riêng cho một số môn học hoặc các nhóm môn học nhất định Một phương pháp dạy học, hay kỹ thuật môn học sẽ được gọi với nhiều cái tên khác nhau như : Phương pháp dạy học nhóm, đây là một trong số phương pháp dạy học tích cực được đánh giá cao hiện nay Nếu giáo viên có thể tổ chức tốt, phương pháp dạy học nhóm sẽ góp phần thúc đẩy giúp các em học sinh phát huy tính tích cực của bản thân, đồng thời phát triển khả năng làm việc nhóm, trách nhiệm và khả năng giao tiếp của các em Phương pháp nghiên cứu một trường hợp điển hình, tương tự như phương pháp dạy học nhóm, phương pháp nghiên cứu một trường hợp điển hình cũng là một trong những phương pháp dạy học được áp dụng phổ biến hiện nay Khi sử dụng phương pháp này, giáo viên sẽ đóng vai trò kể lại truyện, cho học sinh kể tóm tắt truyện sau khi học sinh đọc văn bản Từ đó, nắm vững cốt truyện, nhân vật, các

sự việc chính trong truyện Phương pháp nghiên cứu một trường hợp điển hình

có thể được thực hiện bằng văn bản, đoạn ghi âm hoặc hình thức video một sự việc diễn ra trong truyện Phương pháp trò chơi, thông qua một trò chơi, giáo viên sẽ tổ chức cho các em học sinh tìm hiểu về một vấn đề nào đó Phương pháp trò chơi thuộc phương pháp dạy học tăng trải nghiệm kích thích, tăng hứng thú tìm hiểu vấn đề của học sinh Phương pháp dự án là phương pháp dạy học

mà học sinh cần phải thực hiện một nhiệm vụ học tập gắn liền với thực tiễn, có

sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành Ví dụ như: Dựng lại một cảnh trong truyện như: Đăm Săn chiến đấu với Mtao-Mxay, Tấm đi trẩy hội…Nhiệm vụ học tập này đòi hỏi người học có tính tự lực cao, có khả năng đảm nhiệm mọi công đoạn bao gồm lập kế hoạch, thực hiện dự án học tập và đánh giá kết quả của dự án Để thực hiện phương pháp dạy học theo dự án, giáo viên cần dạy theo hình thức chia nhóm

Với những vấn đề đã đưa ra, học sinh bắt đầu đặt câu hỏi, giả thiết dựa theo tìm hiểu ban đầu, sau đó tiến hành thực hiện nghiên cứu, cùng nhau thảo luận và đưa ra các kết quả, khơi gợi được sự tò mò và khám phá cho các em học sinh

Những điều kiện để áp dụng phương pháp dạy học tích cực thành công là: Đối với giáo viên: Để có thể áp dụng một số phương pháp dạy học tích

cực, giáo viên cần phải trải qua quá trình đào tạo mới có thể dễ dàng thích nghi với những thay đổi, nâng cấp về chức năng cũng như nhiệm vụ giảng dạy của mình Cùng với đó, các thầy cô còn phải nhiệt tình và sẵn sàng tiếp nhận các thay đổi mới của nền giáo dục Các giáo viên trực tiếp đứng lớp giảng dạy phải

là những người nắm vững về kiến thức chuyên môn, có kỹ năng về sư phạm, khéo léo trong cách ứng xử cũng như sử dụng thành thạo công nghệ thông tin để

hỗ trợ ứng dụng trong việc giảng dạy và biết cách để định hướng học sinh theo

đúng như mục tiêu giáo dục và chương trình học đã đề ra

Đối với học sinh: Học sinh cần phải xây dựng những phẩm chất và khả

năng thích nghi với phương pháp dạy học mới, cách xác định mục tiêu học tập, tính tự giác và có trách nhiệm không chỉ với việc học của mình, mà còn đối với việc học chung của cả nhóm, cả lớp Cần phát huy tính tự giác ở bất cứ hoàn cảnh hay điều kiện nào Những chương trình giảng dạy trong sách giáo khoa nên

có sự giảm tải về khối lượng kiến thức Giảm những nội dung buộc học sinh phải ghi nhớ, các câu hỏi tái tạo và hạn chế đến mức tối đa những kết luận mang tính áp đặt Thay vào đó, cần bổ sung thêm các bài toán về nhận thức, thực tiễn, các câu hỏi phát triển trí thông minh cùng những gợi ý để học sinh dựa vào cốt lõi đó và tự phát triển nội dung của bài học

Trang thiết bị dạy học: Cần đảm bảo trang thiết bị dạy học đầy đủ ở mức

tối thiểu, nhằm phục vụ công tác dạy và học hoàn thiện hơn, Cung cấp đầy đủ

trang thiết bị thực hành, giúp học sinh có phương tiện làm bài thực hành thử

nghiệm, Trang thiết bị dạy học đắt tiền sẽ được bố trí để sử dụng chung Song,

cần phải đảm bảo về nguyên tắc sử dụng, bảo quản theo từng hoàn cảnh cụ thể nhằm giúp học sinh và giáo viên có thể sử dụng tối đa số lần thử nghiệm Xây dựng phòng học đa năng và kho chứa thiết bị ngay bên cạnh phòng học bộ môn, đảm bảo an toàn trong khâu bảo quản.Với nhiều đơn vị giáo dục thì không chỉ trang bị đầy đủ thiết bị thực hành, dụng cụ hỗ trợ học tập mà còn cả vấn đề cung cấp các giải pháp học trực tuyến cho từng lớp học

Đối với Trung tâm GDNN_GDTX Ngọc Lặc, Ban giám đốc là những người chịu trách nhiệm chính về việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực cho toàn trường Đồng thời, nhấn mạnh về vai trò của phương pháp dạy học trong các hoạt động còn lại của trường.Với những sáng kiến, đề xuất mang tính tiến

bộ, cải cách của giáo viên, Ban giám đốc nên giữ thái độ tôn trọng và đồng tình,

dù là những đóng góp ý kiến nhỏ nhất Bên cạnh việc hỗ trợ cho giáo viên khi áp dụng phương pháp dạy học tích cực vào trong giảng dạy để phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện giảng dạy, đặc điểm của từng đối tượng, việc chỉ dẫn cũng vô cùng cần thiết để việc giảng dạy mang lại hiệu quả tốt hơn

Về những đổi mới trong cách đánh giá kết quả của học sinh, Theo phương

pháp dạy học tích cực, giáo viên là người chịu trách nhiệm giảng dạy cần đánh

giá kết quả học tập của học sinh một cách công khai và công bằng Bộ công cụ

sử dụng để đánh giá được bổ sung thêm với hình thức cấu trúc đề kiểm tra, thi theo phương pháp mới Ngoài ra, giáo viên cũng nên thực hiện đánh giá dựa trên toàn bộ quá trình học tập của học sinh, bao gồm các yếu tố về tính tự giác, chủ

động trong mỗi tiết học, kể cả khi học và khi kiểm tra, đánh giá

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

* Những thuận lợi:

Tổ chuyên môn nói chung và bản thân nói riêng luôn nhận được sự chỉ đạo và quan tâm của Ban giám đốc Trung tâm luôn tạo điều kiện cho giáo viên

trong công tác giảng dạy Bên cạnh đó còn có sự giúp đỡ của tổ chuyên môn, đồng nghiệp luôn trao đổi, rút kinh nghiệm sau các tiết dự giờ, sau các đợt thao giảng, trong các buổi sinh hoạt chuyên môn nhằm tìm ra các biện pháp hay và hiệu quả nhất để cùng nhau học hỏi

Trong giảng dạy, giáo viên luôn vận dụng các phương pháp đổi mới, có

sử dụng đồ dùng dạy học, thiết kế bài dạy phù hợp với từng đối tượng học sinh

Đa số học sinh có ý thức vươn lên trong học tập, có hứng thú khi học bộ môn Ngữ văn

* Những khó khăn:

Trung tâm GDNN-GDTX Ngọc Lặc thuộc huyện miền núi, đa số dân cư

là người dân tộc thiểu số như: Mường, Dao Con em hộ nghèo, cận nghèo còn chiếm tỉ lệ cao Có những gia đình bố mẹ phải đi làm ăn xa, không quan tâm đến việc học của học sinh, không có người kèm cặp dạy dỗ, ảnh hưởng đến năng lực học tập, tư duy của các em Nhà trường chưa có phòng học chức năng, phòng

thực hành hay hội trường Đồ dùng dạy học còn thiếu, một số đã hư hỏng và

xuống cấp không thể sử dụng được

Một bộ phận học sinh ý thức học tập chưa tốt, còn ỷ lại trông chờ vào học sinh khá, giỏi nên kỹ năng học tập, vận dụng và làm bài tập còn lúng túng Việc học bài cũ, soạn bài mới của học sinh theo yêu cầu của giáo viên chuẩn bị sơ sài Lớp 10 là nền tảng cho cấp học mà phần Văn học dân gian Việt Nam lại được Bộ GD&ĐT đưa vào SGK từ những tuần đầu tiên Bản thân tôi muốn hướng học sinh đến phương pháp học có hiệu quả nhất, hình thành hứng thú học tập đối với các em Cho nên tôi đã sử dụng linh hoạt một số phương pháp dạy học tích cực nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy ở Trung tâm GDNN-GDTX Ngọc Lặc

Giáo viên được đào tạo có trình độ chuyên môn nghiệp vụ đạt chuẩn và bản thân có kiến thức khá phong phú đủ năng lực soạn dạy Từng bước nắm bắt

sự thay đổi về mọi mặt của đất nước, nhạy bén trước thay đổi của các phương pháp dạy học, áp dụng khoa học kĩ thuật hiện đại, giáo viên đã tìm hiểu và vận dụng đổi mới phương pháp dạy học, ứng dụng Công nghệ thông tin vào kế hoạch bài dạy Đa số các em chăm ngoan, tích cực học tập và có tinh thần tự học Tính chủ động tìm hiểu kiến thức qua sách báo, trên mạng Internet… ở nhiều học sinh được phát huy Số học sinh đạt điểm khá, giỏi môn Ngữ văn ngày càng nhiều hơn Chính điều đó cũng nhen nhóm niềm hi vọng cho giáo viên và học sinh của Trung tâm GDNN-GDTX

* Nguyên nhân:

Thứ nhất, tài liệu tham khảo bộ môn Ngữ văn ở nhà trường chưa phong phú Do tư duy và năng lực của học sinh còn hạn chế nên khả năng tiếp thu bài còn chậm, lúng túng từ đó không nắm chắc các kiến thức, kỹ năng Các em còn lười đọc, kỹ năng đọc đã yếu, kỹ năng phát hiện và cảm nhận các tín hiệu nghệ thuật trong một bài thơ ở các em lại càng yếu Hay nói đến các biện pháp nghệ

thuật cũng vậy Học sinh nhầm lẫn các biện pháp nghệ thuật và việc tìm ra giá trị của biện pháp nghệ thuật ấy trong bài thơ là rất hạn chế

2.3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề.

Từ thực trạng trên, tôi đã nghiên cứu để đưa ra các giải pháp như sau:

Thứ nhất, Sử dụng phương pháp trong kiểm tra đánh giá phù hợp nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh Chẳng hạn như: Trong các tiết

học và nhất là khi ra đề kiểm tra thường xuyên, kiểm tra giữa kì và cuối kì tùy vào mục tiêu cần đạt của từng đơn vị kiến thức mà sử dụng các phương pháp khác nhau như: nêu vấn đề, phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp đóng vai, nghiên cứu tình huống, dạy học dự án, kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật đặt câu hỏi…đánh giá học sinh qua các bài kiểm tra năng lực, qua sự tích cực của các

em trong việc tham gia hoạt động nhóm, các dự án học tập Cẩn trọng, kĩ càng, nghiêm túc khi chấm điểm các bài viết của học sinh, giáo viên cần chỉ rõ lỗi sai trình bày, chữ viết, kiến thức kĩ càng Nếu có thời gian, cần nhận xét bài viết cụ thể từng em và chỉ rõ cách khắc phục nhằm giúp học sinh cố gắng và tiến bộ Ví

dụ như: Khi đánh giá kĩ năng đọc tác phẩm truyện dân gian, giáo viên có thể hướng dẫn cách đọc phân vai để các em hình dung ngay từ đầu các tuyến nhân vật thiện, ác hoặc đóng vai Tấm kể tóm tắt truyện Tấm Cám hay chia nhóm nhỏ

để thảo luận về các sự việc diễn ra trong truyện Sau đó giáo viên sẽ đánh giá cách tiếp thu và vận dụng của học sinh khi đọc theo hướng dẫn

Thứ hai, Khuyến khích học sinh sưu tầm, đọc và ghi nhớ các tác phẩm Văn học dân gian Việt Nam có cùng thể loại và có nội dung tương đồng với các văn bản trong Sách giáo khoa đã được học Ví dụ: Khi học các văn bản, sau khi

đã phân tích, thảo luận để hiểu được nội dung và nghệ thuật của các tác phẩm, giáo viên có thể cho học sinh sưu tầm những câu chuyện có cùng thể loại: sử thi, truyền thuyết hay cổ tích Từ đó, học sinh sẽ có tư duy sáng tạo để tìm hiểu các văn bản khác Biết cách liên hệ, khuyến khích việc đọc sách và thêm yêu thích kho tàngTruyện dân gian Việt Nam

Thứ ba, Để hoạt động học Ngữ văn nói chung và học Văn học dân gian Việt Nam nói riêng trở thành phong trào, giáo viên có thể gây dựng các nhóm/ câu lạc bộ đọc sách, yêu sách, yêu Văn học dân gian Việt Nam để các em thảo luận, trao đổi với nhau về các tác phẩm mình yêu thích và quan tâm, tổ chức sinh hoạt ngoại khóa, sinh hoạt câu lạc bộ Văn học dân gian Từ đó, khuyến

khích học sinh hình thành thói quen viết nhật kí để ghi chép lại các sự việc, suy nghĩ, cảm xúc hằng ngày Điều này sẽ giúp các em rèn kĩ năng tư duy logic đồng thời bồi dưỡng cho các em cách diễn đạt giàu cảm xúc, giàu hình ảnh Từ

đó, cảm nhận các nhân vật trong các tác phẩm truyện dân gian: Đăm Săn trong

Chiến thắng Mtao Mxây; An Dương Vương, Mị Châu hay Trọng Thủy trong Truyện An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thủy; Tấm trong Tấm Cám với

cảm xúc văn chương tốt hơn, tóm tắt truyện tốt hơn Từ đó, rút ra được ý nghĩa sâu sắc nhất của văn bản và những bài học thiết thực cho bản thân mình

Thứ tư, Ứng dụng Công nghệ thông tin vào quá trình giảng dạy Chúng ta

không nên phụ thuộc vào máy móc vì như vậy một giờ giảng Văn dễ trở nên khô

khan, nhạt nhẽo Nhưng chúng ta có thể sử dụng những ưu điểm của công nghệ trong giảng dạy để nâng cao chất lượng Cụ thể trong một số tiết học, giáo viên trình chiếu cho học sinh quan sát tranh, ảnh liên quan đến nhân vật, sự việc từ đó các em sẽ thấy bài học sinh động và hấp dẫn hơn, cảm nhận dễ dàng hơn Khám phá nội dung, đặc sắc nghệ thuật của văn bản Chiến thắng Mtao M xây, bên cạnh Sơ đồ tư duy truyện Chiến thắng Mtao- Mxây, giáo viên có thể tham khảo thêm: Cho học sinh đóng vai Đăm Săn kể lại đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây, Tả quang cảnh nhà tù trưởng Đăm Săn sau khi chiến thắng Mtao Mxây, Phân tích vẻ đẹp của Đăm Săn trong đoạn trích chiến thắng Mtao Mxây, Phân tích đoạn cuối trong đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây

Ví dụ như khi phân tích hình tượng anh hùng Đăm Săn trong văn bản

Chiến thắng Mtao Mxây ta có thể trình chiếu hình ảnh Đăm Săn oai phong giữa

buôn làng và Đăm Săn trong trận đánh với Mtao Mxây như sau:

Hình ảnh trên cho học sinh thấy tình cảm của cộng đồng Ê-đê đối với mục đích của cuộc chiến nói chung và đối với người anh hùng Đăm Săn nói riêng Trong khuôn khổ ngắn gọn của đề tài, bản thân tôi chỉ nêu lên một vài ví dụ điển hình nhất đã sử dụng Ngoài những ví dụ tôi còn sử dụng thêm nhiều hình ảnh phù hợp khác để nhằm tăng thêm sự sinh động, hấp dẫn trong quá trình giảng dạy Khi trình chiếu những hình ảnh diễn tả sinh động những sự việc ý nghĩa, điển hình của truyện, học sinh đã quan sát, hình dung một cách chân thực những

nhân vật, những hành động Từ đó, yêu thích các nhân vật, yêu thích các tác phẩm truyện dân gian Việt Nam hơn nữa

( Hình ảnh Đăm- Săn trong cuộc chiến đấu với Mtao-mxay )

Hy vọng rằng với những thông tin trên, chúng ta có thể tham khảo và lựa chọn ra những phương pháp dạy học phù hợp, từ đó hiểu rõ hơn về vai trò và trách nhiệm của mình trong việc giúp học sinh có được môi trường và điều kiện học tập tốt nhất để tiếp thu kiến thức, để học sinh phát triển tư duy và sáng tạo Người giáo viên cần quan tâm đến việc người học học như thế nào chứ không phải chỉ quan tâm đến mỗi một việc là hằng ngày cần phải dạy cái gì; họ cần có một tầm nhìn lâu dài đối với việc lựa chọn, áp dụng những phương pháp giảng dạy thích hợp và từng bước thực hiện tầm nhìn lâu dài đó để nâng cao chất

lượng giáo dục Phương pháp dạy học tích cực được ứng dụng rộng rãi tại nhiều

trường học thuộc các quốc gia trên thế giới và Việt Nam Nó mang lại hiệu quả cao trong công tác dạy và học, thúc đẩy sự sáng tạo, tính chủ động và tích cực ở các em học sinh

Khi dạy Truyện An Dương Vương và Mị Châu-Trọng Thủy sau khi giới

thiệu về thể loại truyền thuyết, về di tích lịch sử Cổ Loa, tích hợp với các bộ môn khác như: Sử, Địa, GDCD Dùng phương pháp thảo luận nhóm về nội dung: Quá trình xây thành, chế nỏ, đánh giặc An Dương Vương Qua đó nhận thức rõ thái độ của nhân dân đối với lịch sử và nhân vật Trong quá trình phân tích tác phẩm, giáo viên có thể trình chiếu cho học sinh quan sát các hình ảnh về vua An Dương Vương, về các nội dung liên quan đến tác phẩm như: Thành Cổ Loa xưa và nay v.v Ví dụ như khi học sinh quan sát hình ảnh khi An Dương Vương cưỡi ngựa, Mị Châu phía sau đang rải lông ngỗng cộng với phần thuyết trình, phân tích, giải quyết vấn đề tình huống xảy ra trong truyện trong quá trình dạy học học sinh sẽ hiểu và cảm nhận rõ nỗi đau khi nước mất, nhà tan của vua

An Dương Vương Như vậy, chúng ta thấy được tầm quan trọng của việc dạy học tích cực nhằm phát huy cao hơn nữa hiệu quả trong giảng dạy theo tinh thần đổi mới sách giáo khoa Đây cũng là một xu thế phổ biến trong dạy học hiện đại Phương pháp giúp học sinh tiết kiệm thời gian học tập mà vẫn mang lại hiệu quả nhận thức, có thể tránh được những biểu hiện cô lập, tách rời từng phương diện kiến thức, đồng thời phát triển tư duy biện chứng, khả năng thông hiểu và vận dụng kiến thức linh hoạt vào các yêu cầu môn học, phân môn cụ thể trong chương trình học tập theo nhiều cách khác nhau Vì thế việc nắm bắt kiến thức

sẽ sâu sắc, hệ thống và lâu bền hơn Từ đó, các em sẽ có một phương pháp học