Slide 1 VIỆT NAM SAU 1975 Em hiểu thế nào là thơ? Thơ khác với truyện như thế nào? Em hiểu thế nào là thơ cũ và thơ mới? Hãy so sánh đặc điểm giữa thơ cũ và thơ mới? Các cụ ta ưa mầu đỏ choét Một dòng máu chảy ra làm cho các cụ giùng mình Các cụ bâng khuâng vì tiếng trùng đêm khuya Nhìn một cô gái xinh xắn, ngây thơ các cụ coi như đã làm một điều tội lỗi Cái ái tình của các cụ thì chỉ là sự hôn nhân Ta lại ưa những mầu xanh nhạt Chỉ một cái quan tài phất giấy đỏ lững thững đi dưới bóng mặt trời[.]
Trang 1VIỆT NAM SAU 1975
VIỆT NAM SAU 1975
Trang 2- Em hiểu thế nào là thơ?
- Thơ khác với truyện như thế nào?
- Em hiểu thế nào là thơ cũ và thơ mới?
- Hãy so sánh đặc điểm giữa thơ cũ và thơ mới?
- Các cụ ta ưa mầu đỏ choét
- Một dòng máu chảy ra làm
cho các cụ giùng mình
- Các cụ bâng khuâng vì tiếng
trùng đêm khuya
- Nhìn một cô gái xinh xắn,
ngây thơ các cụ coi như đã
làm một điều tội lỗi
- Cái ái tình của các cụ thì chỉ
là sự hôn nhân
- Ta lại ưa những mầu xanh nhạt
- Chỉ một cái quan tài phất giấy đỏ lững thững đi dưới bóng mặt trời ban trưa cũng có thể làm cho ta rởn óc
- Ta nao nao vì tiếng gà đúng ngọ
- Ta thì cho là mát mẻ đứng trước một
cánh đồng xanh ngắt
- nhưng đối với ta thì trăm hình, muôn
trạng, cái tình say đắm, cái tình thoảng qua, cái tình gần gũi, cái tình
xa xôi, cái tình chân thật,
Trang 3Chương 1 DẪN NHẬP CƠ SỞ HIỆN THỰC XÃ HỘI VÀ
PHÁT TRIỂN CỦA THƠ VIỆT NAM SAU 1975
Chương 1 DẪN NHẬP CƠ SỞ HIỆN THỰC XÃ HỘI VÀ
PHÁT TRIỂN CỦA THƠ VIỆT NAM SAU 1975
1 Cơ sở hiện
thực xã hội
- Đại thắng mùa xuân 1975, lịch sử dân tộc sang trang, mở ra kỉ nguyên độc lập, tự do, thống nhất đất nước.
- 1975 – 1986: Theo cơ chế bao cấp: Khủng hoảng khó khăn.
- Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IV (1986): Đổi mới
- Thơ đổi mới nhằm phù hợp với đời sống thực tế của xã hội.
2 Giai đoạn phát
triển của thơ ca
- Giai đoạn 1975 - 1985
Tiếp nối cảm hứng thơ
chống Mỹ
Hướng tới đời thường
- Giai đoạn 1986 - nay
Ý thức bằng cái nhìn tỉnh táo
Nỗ lực đi tìm giá trị mới
Cơ sở hiện thực xã hội sau 1975 tạo điều kiện như thế nào cho việc hình thành và ra đời của thơ ca?
Thơ ca Việt Nam sau
1975 phát triển qua những giai đoạn nào
và ra sao?
Trang 4+ Về ý thức cá nhân mỗi người đều muốn có tiếng nói riêng
+ Những vấn đề có tính thời sự + Những chủ đề có cá tính nóng bỏng
+ Chiến tranh+ Vấn đề mà cuộc sống đang day dứt
+ Trường ca+ Tự do
Trang 53 Đặc điểm cơ bản
a Vận động theo hướng dân chủ
b Tinh thần nhân bản và ý cá nhân
c Phát triển phong phú đa dạng
- Quan niệm người sáng tác
- Quan niệm hiện thực
- Biểu hiện trên nhiều phương diện: Đề tài, kết cấu, chủ đề, nhân vật, giọng điệu, ngôn ngữ,…
- Nở rộ phong cách, bút pháp, cá tính sáng tạo của người sáng tác
Hãy làm rõ những đặc điểm
cơ bản của văn học sau 1975 nói chung, thơ ca nói riêng Đặc điểm này có khác gì với trước 1975?
- Sự thức tỉnh ý thức cá nhân, đòi hỏi sự quan tâm đến mỗi người và từng số phận
- Con người được đặt trong mọi mối quan hệ: Gia đình, xã hội, lịch sử, thiên nhiên, người khác, chính mình,…
- Soi chiếu nhiều bình diện, tầng bậc: ý thức, vô thức, đời sống tư tưởng, tình cảm, đời sống tự nhiên, bản năng, khát vọng cao
cả và tầm thường,…
- Đa dạng về đề tài
- Phong phú về thể loại
- Nhiều tìm tòi về thủ pháp nghệ thuật
- Đa dạng về phong cách, khuynh hướng thẩm mĩ
Trang 620 năm dằng dặc xa quêNay mới về thăm mừng tái tê
Mới được nghe giọng hờn dịu ngọt
"Huế giải phóng nhanh, mà anh lại muộn về!"
Ôi, cơ chi anh được về với Huế,…
Bài ca quê hương – Tố Hữu
“Hai tháng rưỡi về thăm thấm vào đâu với bao nhiêu năm cách trở - Chưa ôm hết vòng tay thương, Chưa chứa đầy mắt nhớ - Lòng tôi còn nguyên nợ với miền Nam”
Tôi muốn đi thăm khắp cả miền Nam – Xuân Diệu
- Niềm tự hào và niềm vui chiến thắng
Trang 7Chương 2 THƠ TRỮ TÌNH SỬ THI SAU 1975
Chương 2 THƠ TRỮ TÌNH SỬ THI SAU 1975
Thơ trữ tình sử thi sau 1975 thể hiện những chính nào ?
- Niềm tự hào và niềm vui chiến thắng
- Những gian lao, sự chịu đựng và hi sinh của nhân dân, của đồng đội
- Khai thác về lịch sử, về đất nước trong hồi sinh và xây dựng hôm nay
1 Tái hiện cuộc
kháng chiến chống
Mỹ cứu nước với
cảm hứng bi tráng
Trang 82 Trường ca sau 1975
2.1 Nội dung chủ yếu
của trường ca sau
1975
- Tái hiện hành trình của dân tộc, của các thế hệ, đặc biệt là thế hệ trẻ qua vô vàn gian nan, thử thách của chiến tranh
+ Ca ngợi nhân dân+ Khắc họa chân dung thế hệ trẻ thời kì chống Mỹ
- Những hiện trạng bề bộn, phức tạp của cuộc sống hiện tại
+ Cái nhìn tỉnh táo và thức trách nhiệm+ Cảm xúc đượm buồn, xót xa, hoài nghi
- Thể hiện suy ngẫm, những trải nghiệm
cá nhân
Trang 9Vì sao thể loại thơ trữ tình sử thi sau 1975 lại phát triển mạnh?
2.2 Mấy vấn
đề về thể loại
trường ca sau
1975
Trang 10- Những gian lao, sự chịu đựng và hi sinh của nhân dân, đồng đội
Nhân dân/ Vẫn nguyên vẹn nhân dân/ Răng hạt lựu không cam đồng hóa/ Đắng chát cũng tìm cánh kiến, cây sim/ Mưu trí lấy
từ câu chuyện làm ăn/ Thành vũ khí theo người đi sứ/ Sách bị
đốt vẫn còn nguyên tiếng mẹ/ Đã bao lần đóng cọc giữ bờ ao/
Giặc đến/ Người ốm chống giường, chống phản đứng lên/ Trẻ con vơ tro, vơ cát đứng lên/ Người đang ăn thì cầm lấy đũa/
Người đi gặt thì lấy chuôi liềm/ Không quay mặt chẳng bao giờ tiếc máu” (Hữu Thỉnh, Tuyển tập trường ca, tr.292-293)
“Người lính nằm đợi thù/ Thời gian dồn thuốc nổ/ Đêm nhập cùng màu áo/ Áo nhập cùng đêm khuya/ Họ đã sống những đêm ròng ghê gớm/ Ném thủ pháo, chôn mìn, nổ súng/ Lửa lóe lên từ ngực áo mưa dầm/ Họ nằm bên xác người đã khuất/ Nước mắt lưng tròng nối với bước xung phong” (Nguyễn Đức Mậu, Tuyển
tập trường ca, tr.378)
Trang 11- Khai thác về lịch sử, về đất nước
trong hồi sinh và xây dựng hôm nay
- Trường ca: Người đi tới biển, Những ngọn gió mặt trời, Đêm trên cát,… của Thanh Thảo, Đường tới thành phố, Sức bền của đất, Trường sa biển,… của Hữu Thỉnh, Trường ca sư đoàn của Nguyễn Đức Mậu, Mặt trời trong lòng đất, Đất nước hình tia chớp, của Trần Mạnh Hảo, Ba dan khát của Thu Bồn, Khúc hát người anh hùng của Trần Đăng Khoa,…
Trang 12Sự mất mát hy sinh trong thơ ca sau 1975
1 Trước năm 1975
Rải rác biên cương mồ viễn xứ,…
(Tây Tiến – Quang Dũng)
Phút thiêng liêng anh gọi Bác ba lần ( Hãy nhỡ lấy lời
Trang 13Và anh biết khi bất thần trúng đạn/ Em ra đi với mắt cười
thanh thản ( Bài thơ về hạnh phúc – Dương Hương Ly)
Em nằm dưới đất sâu/ Như khoảng trời đã nằm yên trong đất/
Đêm đêm tâm hồn tỏa sáng ( Khoảng trời và hố bom – Lâm Thị
Mỹ Dạ)
Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhất
Nhưng anh gượng đứng lên tì súng trên xác trực thăng
Và anh chết trong khi đang đứng bắn
Máu anh phun theo lửa đạn cầu vồng
(Dáng đứng Việt Nam – Lê Anh Xuân)
Trang 142 Sau năm 1975
Trận mùa khô đánh Mỹ/ Quân ta thiếu cơm, thiếu
súng, thiếu cả người ( Ba dan khát – Thu Bồn)
Chưa kịp yêu một người con gái/ Lúc ngã vào lòng
đất vẫn con trai (Đất nước hình tia chớp – Trần
Mạnh Hảo)
Họ trẻ lắm những người nằm dưới đó/ Áo binh nhì xanh
suốt tuổi hai mươi ( Sông Mê Kông – Anh Ngọc)
Trang 15Nhưng em ơi, biết bao đồng đội/ Nằm lại với non sông như
đá tảng cây rừng ( Tình ca người lính – Nguyễn Trọng Tạo)
Nằm khuất nơi đâu ven rừng đá lạnh/ Trọn đời làm chiến sĩ vô
danh ( Bài ca chim Chơrao – Thu Bồn)
Máu đổ rồi! Tự do càng chói sáng/ Máu Việt Nam, máu yêu
nước tươi hồng ( Mặt đường khát vọng – Nguyễn Khoa Điềm)
Em tìm anh, không thể nào hặp được/ Máu anh bay lên trên
những lá cờ/ Tóc anh xanh cây lá tự do/ Mắt anh sáng bao
mắt nhìn đắm đuối ( Tình ca người lính – Nguyễn Trọng Tạo)
Trang 161 Tái hiện hành trình của dân tộc, của các thế hệ, đặc biệt là thế
hệ trẻ qua vô vàn gian nan, thử thách của chiến tranh
- Ca ngợi nhân dân
+ Hình tượng nhân dân với sức sống bất diệt tiềm tàng được biểu trưng bằng hình ảnh: dòng sông, sóng
Mang lịch sử qua trăm nghìn thử thách, Dân tộc này còn tiềm
ẩn những dòng sông; Chính chúng ta là dòng sông, mỗi chúng mình là giọt nước; Thời khai mở những mạch ngầm khát vọng, Những dòng sông tuôn chảy hết mình; Dân tộc tôi khi đứng dậy làm người, Trời sao lặn hóa thành muôn mạch nước, Chảy âm
thầm chảy dọc thời gian (Những người đi tới biển - Thanh Thảo)
Đã bao lần xuống biển lên trời rồi trở lại, Đã cháy khô
tới giọt cuối cùng, Mà trong như thể trong nguồn, Tràn
trề như thể chưa từng cạn vơi (Những ngọn sóng mặt
trời – Thanh Thảo)
Trang 17+ Sức mạnh của nhân dân
Nhân dân căm hờn như núi dựng thành chông
Nhân dân yêu thương đồng dâng gạo trắng
Bom đạn giặc từ trời cao ném xuống
Nhân dân từ mặt đất trồi lên
(Con đường của những vì sao – Nguyễn Trọng Tạo)
Suốt một đời không được ngẩng đầu lên, Những lưỡi cuốc như mỏ
gà bới đất, Cánh đồng sâu chân mẹ quánh phèn (Đất nước hình tia chớp - Trần Mạnh Hảo); Mẹ đang đi gánh rạ giữa đồng, Rạ chẳng nặng mà nặng nhiều vì gió, Đã bao lần mẹ nuôi tôi như thế (Đường tới thành phố - Hữu Thỉnh); Cho con xin bắt đầu từ mẹ Ngày mai con đi, Nửa đất đai này mẹ gánh (Khúc một - Thanh Thảo).
Trang 18Mỗi khi ông Chín xòe tay
Thấy hiện dọc ngang miền quê kinh rạch
Thấy lóe dưới nếp nhăn đầu rìu đôi mắt xếch
Và tấm lưng trần người mở đất năm xưa
( Những người đi tới biển - Thanh Thảo)
Chúng tôi mới từ xa về đây/ Cái gì nghe cũng lạ
Bé Bảy
Chắc là tên cô giao liên
Cô gái chắc xinh và hiền
Thành khẩu lệnh trang nghiêm đêm vượt lộ
Tôi sẽ gọi tên em khi súng nổ/ Khi giặc kích lạc đường (Những người đi tới biển - Thanh Thảo)
Trang 19- Khắc họa chân dung thế hệ trẻ thời kì chống Mỹ
Người ta không thể chọn để được sinh ra, Nhưng chúng tôi
đã chọn cánh rừng phút giây năm tháng ấy (Những người
đi tới biển - Thanh Thảo).
Trận rét rừng xoắn tím cả làn môi (Đường tới thành phố -
Hữu Thỉnh)
Bao chiến sĩ tựa vào cây khi lên cơn sốt/Cánh rừng rung lên
nhận cơn sốt về rừng (Con đường của những vì sao - Nguyễn
Trọng Tạo)
+ Khó khăn gian lao, thử thách
Trang 20Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình,
Nhưng tuổi hai mươi làm sao không tiếc?
Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ quốc!
( Những người đi tới biển - Thanh Thảo)
Trang 21“Nào riêng hai người yêu nhau hoãn cưới/Bao cô dâu đêm tân
hôn tất bật” (Con đường của những vì sao - Nguyễn Trọng Tạo)
“Nhưng em ơi, chính giây phút này đây/Cho anh được quên niềm
riêng nồng cháy/ Cho anh được quên để nhớ về Đất Nước!”(Tình
ca người lính- Nguyễn Trọng Tạo)
“Nhưng em ơi, biết bao đồng đội /Nằm lại với non sông như đá
tảng cây rừng” (Tình ca người lính - Nguyễn Trọng Tạo).
“Máu đổ rồi! Tự do càng chói sáng/ Máu Việt Nam, máu yêu
nước tươi hồng” (Mặt đường khát vọng - Nguyễn Khoa Điềm)
Trang 22ễi! Tổ quốc, ta yờu như mỏu thịt Như mẹ cha ta, như vợ như chồng!
ễi, Tổ quốc! Nếu cần ta chết Cho mỗi ngụi nhà, ngọn nỳi, con sụng
(Sao chiến thắng - Chế Lan Viờn)
+ Tổ quốc đã thể hiện đ ược chiều sâu trong nhận thức
"Tổ quốc bây giờ là thịt, là da/ Đau ở đâu cũng trên mình
Tổ quốc" ( Xin đừng của riêng ai - Phạm Minh Tâm)
+ Tình yêu Tổ quốc, là lẽ sống lớn lao
Trang 232 Những hiện trạng bề bộn, phức tạp của cuộc sống hiện tại
+ Cái nhìn tỉnh táo và ý thức trách nhiệm
Thế hệ anh đã sống một thời, Xứng đáng để thế hệ sau kiêu
hãnh (Về làng - Trần Đăng Khoa)
Tôi đi hết một thời trai trẻ/ Đạn bom cào xé mặt quê hương,
cả nước chuyền tay nhau khẩu súng/ Viên đạn đi chỉ một con đường (Trần Sơn Nam)
Tuổi trẻ biến trăm sông thành thác/ Dập tắt lửa chiến tranh
bằng máu đời mình (Bài ca chim Chơrao -Thu Bồn).
Trang 24+ Cảm xúc đượm buồn, xót xa, hoài nghi
Thời tôi sống có bao nhiêu câu hỏi/ Câu trả lời thật chẳng dễ
dàng chi (Tản mạn thời tôi sống - Nguyễn Trọng Tạo )
Tất cả mọi người sẽ thắt lưng buộc bụng để nuôi ta, để muôn đời ta biểu diễn mục vươn vai hay ta sẽ phải chết? Nếu ta trở về dưới đất để trở thành cát bụi thì biết đâu một ngày kia sẽ
có những hạt bui, nhân danh ta mà vươn vai lớn dậy thành núi ngăn đường và huyệt chôn ta cũng sẽ biết vươn vai lớn lên
thành vực thẳm (Thánh Gióng trở về - Đỗ Minh Tuấn)
Trang 25Người lính về quê chặt tre thưng vách, Nhà mẹ nhiều năm giàu quá những sao trời (Thu Bồn)
Chúng tôi đánh giặc mấy mươi năm, giữ từng tấc đất từng cây lúa, Máu thấm những dòng sông, thửa ruộng, con đường, Máu trào qua hạt gạo, sao vẫn đói? (Trần
Sơn Nam)
+ Trước sự nghèo khổ, đói rách của quê hương, bạn bè, người thân:
Trang 26+ Sự muộn màng, lỡ dở của hạnh phúc lứa đôi:
Bây giờ anh vào tuổi bốn mươi/ Vẫn hốc hác khuôn mặt thời lính
trận /Đâu chỉ lỡ một chuyến đò đánh chìm duyên đôi lứa (Sấp ngửa
bàn tay - Hoàng Trần Cương)
Người yêu anh đi lấy chồng rồi/ Bế con người đứng đón anh dưới
bóng trúc, Anh nghe tiếng nàng cười và nàng khóc (Về làng - Trần Đăng
Trang 27+ Nỗi cô đơn của những người yêu, người vợ, người mẹ:
Hẹn một lời chờ đợi mấy ngàn ngày/ Anh đi biệt phương trời
không trở lại ( Chị - Vương Trọng)
Chị chôn tuổi xuân trong má lúm đồng tiền (Đường tới thành
phố - Hữu Thỉnh)
Chiến tranh mất mát qua rồi/ Bao nhiêu bà mẹ vẫn ngồi chờ con
(Thái Thăng Long)
Trang 28+ Qua niềm suy tư về cái được mất, cho nhận
Ta vào cuộc chiến tranh, như vị tướng tài ba xông pha trận mạc, nghĩ đời mình là chuỗi chiến công, tuổi hoa râm về đưa
ma mẹ, túi không tiền chỉ có quân hàm và cuống huân chương, Tướng quân ơi, nước mắt quá muộn màng (Trần Sơn
Nam)
Ta - đã ba mươi năm xa/ Ba mươi năm nằm hầm, ba mươi năm làm mục tiêu cho những họng súng/ Nhà dột, con dốt, vợ xa, mẹ già/ Chỉ vì ta ( Điểm tựa - Phùng Khắc Bắc)
3 Thể hiện suy ngẫm, những trải nghiệm cá nhân
Trang 29Những sợi nắng xuyên qua nhà mình
Trang 30+ Qua những chiêm nghiệm về thân phận mình
Ôi đất nước cái ngày xong giông bão/ Nắng mênh mông trong mắt chúng tôi cười/ Mái tóc xanh da bớt thắm nửa đời/ Người con gái trở về làm mẹ/ Người con gái trở về băng vết thương đau xé/ Giữa mặt trận đời thường viên đạn núp sau tim (Lệ Thu).
Trang 31Thế hệ anh đã sống một thời/ Xứng đáng để thế hệ sau kiêu hãnh (Về làng - Trần Đăng Khoa); Tôi đi hết một thời trai trẻ/ Đạn bom cào xé mặt quê hương/ Cả nước chuyền tay nhau khẩu súng/ Viên đạn đi chỉ một con đường (Trần Sơn Nam); Tuổi trẻ biến trăm sông thành thác/ Dập tắt lửa chiến tranh bằng máu đời mình (Bài ca chim Chơrao - Thu
Bồn).
+ Khẳng định trách nhiệm, vị trí của thế hệ mình trước lịch
sử vẫn coi đó là thời sống đẹp nhất, say mê nhất, quên mình nhất, lí tưởng nhất
Trang 32- Sự nở rộ một loạt trường ca vào những năm 1985: Ba dan khát, Căm pu chia hi vọng, Quê hương mặt trời vàng, Người vắt sữa bầu trời (Thu Bồn), Những ngọn sóng mặt trời, Những nghĩa sĩ Cần Giuộc, Trẻ con ở Sơn
1975-Mĩ, Những người đi tới biển (Thanh Thảo), Đường tới thành phố, Sức bền của đất (Hữu Thỉnh),…
- Sau năm 1985, trường ca gần như biến mất, để lại không ít sự ngạc nhiên, hụt hẫng cho những người đặt niềm tin và hi vọng vào nó.
4 Vấn đề thể loại trường ca
4 Vấn đề thể loại trường ca
Trang 33- Hình thức tự sự có vần: Một thời con mắt lá răm, Một
thời con gái đăm đăm hẹn thề/ Soi thời con gái mà thương/ Nước da sốt rét tóc vương sợi buồn (Thu Bồn)
- Dung lượng phản ánh rộng lớn, tổng hợp hiện thực khách quan làm nên tính đồ sộ của tác phẩm (Khoảng 750
chữ trở lên (có thể ít hơn, tùy ý nghĩa từng bài).
- Cái anh hùng (thời đại anh hùng, tinh thần anh hùng, nhân vật anh hùng) được tập trung chú ý Phong cách
trang trọng, phóng khoáng, nhiều yếu tố kì vĩ
Tuổi trẻ biến trăm sông thành thác/ Dập tắt lửa chiến tranh bằng máu đời mình (Thu Bồn).
Trang 34- Vẫn giữ các đặc trưng cơ bản trên tuy được phát triển theo hướng trữ tình hóa, yếu tố tự sự - cốt truyện giảm, các xúc cảm
cá nhân thường gắn với những chấn động lịch sử lớn lao.
"Trầm tích” của Hoàng Trần Cương được chia thành 19
chương: Nguồn cội, Đất mật, Cật tre, Thóc giống, Những
viên đá lẻ, Quặng lửa, Mưa ốc đảo, Hoàng hôn màu cỏ,
Bóng đa làng, Tảo mộ, Địa linh, Thành hoàng, Thiên
nhiên, Cấu trúc lang, Cá gỗ, Đá đỏ, Giao cảm phù sa, Vốn
và lãi, Miền Trung Với trường ca này thì sự kiện không
còn là sợi dây nối kết nữa mà chính là tư tưởng, là cảm
xúc, là những trường hợp tưởng chừng độc lập.
Trang 35- Kiến trúc đồ sộ của trường ca cho phép xuất hiện nhiều nhân vật (con của mẹ, em của chị, người chiến sĩ, cỏ cây, sắt thép, đất đai, trời xanh, núi đá, biển )
Cho con xin bắt đầu từ mẹ
Những ông già chỉ còn một cái khố một chiếc rìu
Đôi mắt quắc cạp chân mày lưỡi mác
….
Bấy giờ em bé giao liên vừa vạch lối đi vừa khe khẽ hát
Bài ca những cánh rừng miền đông
….
(Những người đi tới biển – Thanh Thảo)
Trang 36- Nhiều giọng điệu với nhiều điểm nhìn chiến tranh ( kể, độc
thoại, bình luận, khái quát, miêu tả, biểu hiện)
Lòng cứ đầy những Bình Định, Nha Trang
(Đường tới thành phố - Hữu Thỉnh)
Trang 37- Nhiều cảm hứng (hào hùng, bi thương, lãng mạn, hiện thực)
+ Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình
(Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc)
Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ quốc?
+ Ngày sinh nhật bắt đầu bằng cơn sốt
Cổ đắng khô ngồi thở trên đỉnh dốc
Bạn mở bi đông nhường hớp nước cuối cùng
+ Cất giọng hát như một luồng gió ngược
Cuốn ta về nguồn sông
+ Phảng phất mùi cỏ cháy đống un
Mùi phân bò ngai ngái
Những người đi tới biển - Thanh Thảo
Trang 38- Nhiều chủ đề (tổ quốc, nhân dân, hạnh phúc, chiến tranh, hủy diệt,
sự sống )
+ Chốn tận cùng
Thì cắm bàn chân xuống đất này mà sống
Đó là Tổ quốc!
+ Trùng điệp áo màu xanh là một tiếng trả lời
Của Nhân dân, mẹ ơi!
Của nhân dân muôn đời không yên nghỉ
+ Sung sướng thay những rừng già mùa xuân thay lá
Cây cổ thụ rồi còn sống lại mỗi chồi cây
(Những người đi tới biển - Thanh Thảo)
Trang 39Đường tới thành phố - Hữu Thỉnh
Những người đi tới
biển - Thanh Thảo
Trường ca Sư đoàn – Nguyễn Đức Mậu
Trầm tích – Hoàng Trần Cương Ba dan khát – Thu Bồn Đất nước hình tia chớp
- Mạnh Hảo
