Sự tích cây Quất Sự tích cây Quất Ngày xưa, có ba người bạn nhỏ chơi rất thân với nhau Thư thích đọc sách ngâm thơ Mộc ham trồng cây, hái cỏ Quân mê xem đánh võ, múa đao Quân vừa bị câm lại bị điếc Muốn nói gì, Quân phải ra hiệu bằng tay chân Tay chân của Quân nhanh nhẹn và như nói được thành lời Xem người múa đao, đánh võ, Quân về nhà cũng tập đánh võ, múa đao Có con dao nào trong nhà, Quân đều mang ra tập đâm, tập chém Không con dao nào tránh khỏi bị sứt, bị gãy Cha mẹ Quân liền giấu hết dao l[.]
Trang 1S tích cây Qu t ự ấ
Ngày x a, có ba ng i b n nh ch i r t thân v i nhau Th thích c sách ngâm th ư ư ờ ạ ỏ ơ ấ ớ ư đọ ơ
M c ham tr ng cây, hái c Quân mê xem á nh võ, múa a o Quân v a b câm l i b ộ ồ ỏ đ đ ừ ị ạ ị
i c Mu n nói gì, Quân ph i ra hi u b ng tay chân Tay chân c a Quân nhanh nh n và
nh nói ư đư ợ c thành l i Xem ng i múa ao, á nh võ, Quân v nhà c ng t p á nh võ, ờ ư ờ đ đ ề ũ ậ đ múa a o Có con dao nào trong nhà, Quân u mang ra t p â m, t p chém Không con đ đề ậ đ ậ dao nào tránh kh i b s t, b gãy Cha m Quân li n gi u h t dao l n, dao con, và ch ỏ ị ứ ị ẹ ề ấ ế ớ ỉ
a cho Quân m t cành tre nh làm roi Ngày ngày, cha m Quân i lên r ng n c i
Quân c m roi, á nh trâu lên, kéo c i v nhà Không có dao, Quân c m roi múa, á nh ầ đ ủ ề ầ đ
su t ngày không bi t chán Quân l n nhanh h n hai b n, ng i to cao và kh e m nh ít ố ế ớ ơ ạ ư ờ ỏ ạ
ôi bì Quân c ch p hai, ba, r i b n, n m cây mây l i cho v a tay, cân s c ứ ậ ồ ố ă ạ ừ ứ để t p luy n ậ ệ
Ng n roi c a Quân, m i l n múa l i vù vù nh bão n i G p tr n d , Quân v t m t cái, ọ ủ ỗ ầ ạ ư ổ ặ ă ữ ụ ộ
tr n d t ô i; g p h ác, Quân qu t m t roi, h ác toác u Ng i quanh vùng th y ă ữđứ đ ặ ổ ậ ộ ổ đầ ư ờ ấ tài qu t roi c a Quân li n g i ônh là Qu t Gi i N m y , n c a ng yên thì có tin gi c d ấ ủ ề ọ ấ ỏ ă ấ ư ớ đ ặ ữ kéo n Gi c ô ng ti n ào ào nh sóng V khí chúng nhi u, nhìn tua t a nh r ng mía, đế ặ đ ế ư ũ ề ủ ư ừ
r ng lau Tên t n g gi c l i có phép tinh: dao ch t vào ng i , t ch nào tht da l i li n ừ ư ớ ặ ạ ặ ư ờ đứ ỗ ị ạ ề ngay ch y Vua cho quan quân i tìm ng i tài gi i ỗ ấ đ ư ờ ỏ để gi t gi c Qu t Gi i xin phép ế ặ ấ ỏ cha m lên ẹ đư ờ n g v kinh Th cho Qu t Gi i cây bút p nh t, M c cho Qu t Gi i b ề ư ấ ỏ đẹ ấ ộ ấ ỏ ị
g o ngon nh t Th y Qu t Gi i n , vua li n h i: ạ ấ ấ ấ ỏ đế ề ỏ
-Li u ng i có ệ ư ơ đủ s c ứ để gi t ch t tên t n g gi c kia không? T n g vua h i c m gì ế ế ư ớ ặ ư ở ỏ ầ ở tay, Qu t Gi i li n gi lên cây bút Th ã cho mà d c ấ ỏ ề ơ ưđ ọ đư ờ n g Qu t Gi i ã á nh r i m t ấ ỏ đ đ ơ ấ cái u Quan li n tâu: đầ ề
-Anh ta quy t s ch t bay u gi c Vua l i h i: ế ẽ ặ đầ ặ ạ ỏ
-Li u á nh bao lâu thì tr ệ đ ừđư ợ c gi c kia? T n g vua h i mang gì vai, Qu t Gi i li n ặ ư ở ỏ ở ấ ỏ ề
m b ra Quan li n tâu: ở ị ề
-Anh ta h a, n h t ch ng y g o thì gi c không còn! Vua h i thêm: ứ ă ế ừ ấ ạ ặ ỏ
-D p xong gi c, ng i mu n ta th n g gì cho x ng á ng? T n g vua h i ki m â u, ẹ ặ ư ơ ố ư ở ứ đ ư ở ỏ ế đ
Qu t Gi i li n gi ngang cây roi mây to l n a ng c m tay Ng n cây roi ch vào m t ấ ỏ ề ơ ớ đ ầ ở ọ ỉ ộ cây chanh y qu Quan li n tâu: đầ ả ề
-Tâu b h , ch c ônh ta bi t b h có cây chanh qu b ng vàng nên có ý xin ch ng? ệ ạ ắ ế ệ ạ ả ằ ă Vua g t u : ậ đầ
- Đ ợ c ! Ta s không ti c gì v i ng i c ẽ ế ớ ư ơ ả
Qu t Gi i ra hi u, xin vua ú c ngay cho ônh m t cây roi s t ba c nh, nh nh cây mây, ấ ỏ ệ đ ộ ắ ạ ỏ ư
nh ng dài b ng cây tre Qu t Gi i c m roi s t, c i voi ra tr n Tên t n g gi c c ng v a ư ằ ấ ỏ ầ ắ ư ỡ ậ ư ớ ặ ũ ừ
c i voi, kéo quân n sát kinh thành V a th y Qu t Gi i, tên t n g gi c ã c i kh y ư ỡ đế ừ ấ ấ ỏ ư ớ ặ đ ư ờ ẩ
vu t râu: ố
-Chú nhãi! n h c m roi n ph i b i áo giáp ta ó à? H n ch a d t l i, Đ ị ầ đế ủ ụ đ ắ ư ứ ờ đư ờ n g roi c a ủ
Qu t Gi i ã rít lên nghe l nh gáy M t bên hông c a tên gi c b rách toác Nh ng trong ấ ỏ đ ạ ộ ủ ặ ị ư nháy m t, tht da h n ã l i kín li n H n l i vung cây i a o sáng loáng to h n c cái ắ ị ắ đ ạ ề ắ ạ đạ đ ơ ả mái chèo, chém xu ng u Qu t Gi i Qu t Gi i tránh ố đầ ấ ỏ ấ ỏ đư ợ c và c n r ng, l y h t s c l c ắ ă ấ ế ứ ự vút m t ộ đư ờ n g roi th hai Cây c i quanh y nh b bão l c, r p c xu ng nh l y qu ứ ố đấ ư ị ố ạ ả ố ư ạ ỳ Tên t n g gi c cúi u tránh ư ớ ặ đầ đư ợ c đư ờ n g roi, nh ng v a ng ng lên thì ã b ngay m t ư ừ ẩ đ ị ộ
n g roi th ba nhanh h n ch p ti n ngang c tên gi c u h n r i c nh chân voi, l n
i lông l c Vua m ng r ó n Qu t Gi i th ng tr n tr v Vua v a h i: "T n g gi c bay
u th c r i ? " Qu t Gi i b ng ã nghe c , nói c :
-Tâu b h , gi c có phép tinh li n ệ ạ ặ ề đư ợ c da tht, nh ng không li n ị ư ề đư ợ c u ! đầ
Trang 2Vua li n th n g cho Qu t Gi i cây chanh quý lóng lánh qu b ng vàng và b o: ề ưở ấ ỏ ả ằ ả
-Mu n l y vàng thì hái qu , mu n xua rét g i n ng thì b cành tr ng xu ng t sâu! Qu t ố ấ ả ố ọ ắ ẻ ồ ố đấ ấ
Gi i c m t vua, mang cây quý v làng ỏ ả ạ ề
N m ó , tr i tr rét d , Qu t Gi i v n quê thì th y mùa màng s p h ng m i m i ă đ ờ ở ữ ấ ỏ ề đế ấ ắ ỏ ườ ươ
Th a ng m vì chu rét không n i M c a ng âu s u vì cây c i M c tr ng u s p ch t ưđ ố ị ổ ộ đ ầ ố ộ ồ đề ắ ế
n n i Không ng n ng i, Qu t Gi i li n b t ng cành cây chanh vàng c m sâu xu ng
t Cái rét b ng tan i , mây mù bi n m t Sáng ra l i th y m t tr i tr v r c r , vui
t i Ng i ng i kh e l i Cây c â m ch i, chim chóc líu lo Bà con kh p n i m ng ươ ườ ườ ỏ ạ ỏ đ ồ ắ ơ ừ
r , l lùng ỡ ạ
Ba ng i b n t ó càng yêu th n g nhau h n Th h c gi i i thi ườ ạ ừ đ ươ ơ ư ọ ỏ đ đỗ Tr ng M c gây ạ ộ
c gi ng lúa h t c to d n, c m c d o th m lên Qu t Gi i xách roi i gi t thú d
quanh vùng cho bà con yên n làm n Ông c ng vui s n g T y m i n m, mùa ổ ă ũ ướ ừ đấ ỗ ă
ô n g, h cây chanh qu vàng m qu là n ng v
Xuân sang Ng i ta l y tên Qu t Gi i t cho cây Cây Qu t có b t u t y ườ ấ ấ ỏ đặ ấ ắ đầ ừđấ
Sự tích con muỗi
Ngày xưa, có một người nông dân hiền lành tên là Ngọc Tâm, có một người vợ xinh đẹp tên là Nhan Diệp Khác hẳn với tính tình đơn giản của chồng, quanh năm chăm chú làm ăn, người vợ lười biếng xa hoa, chỉ lo thỏa thê sung sướng Trong lúc hai vợ chồng tưởng chung sống với nhau đến răng long đầu bạc, thì Nhan Diệp bỗng lăn ra chết Người chồng đau đớn quá, không muốn rời xa xác
vợ, bèn bán hết tài sản, mua một chiếc thuyền chở quan tài vợ thả bồng bềnh trên mặt nước.
Một buổi sớm mai thuyền đi đến dưới chân một ngọn núi cỏ cây ngào ngạt, Ngọc Tâm lên bờ thấy đủ các kỳ hoa dị thảo, cây cối nặng trĩu trái thì lấy làm lạ bèn phăng lần lên cao Lưng chừng núi, Ngọc Tâm gặp một ông lão tướng mạo
phương phi, râu tóc bạc phơ, tay chống gậy trúc đang lần bước Thấy người có
vẻ tiên phong đạo cốt, đoán chừng là thần tiên ở núi Thiên Thai xuất hiện, Ngọc Tâm bèn sụp lạy, rồi thiết tha xin cứu tử hoàn sinh cho người vợ thương yêu.
Vị thần thương hại nhìn Ngọc Tâm hồi lâu rồi nói:
- Ngươi còn nặng lòng vương vấn trần ai, chưa thoát được vòng tục lụy Ta có thể giúp cho ngươi đạt ước vọng song về sau ngươi đừng có lấy làm ân hận! Ngọc Tâm theo lời vị thần, dở nắp quan tài vợ ra, chích đầu ngón tay mình nhỏ
ba giọt máu vào thi thể Nhan Diệp, thì người đàn bà từ từ mở mắt ra, rồi ngồi lên như sau một giấc ngủ dài.
Trước khi từ giã, vị thần bảo người đàn bà vừa sống lại:
- Đừng quên bổn phận của người vợ Hãy luôn luôn nghĩ đến lòng thương yêu chung thủy của chồng Chúc cho hai vợ chồng được sung sướng.
Trên đường về quê, người chồng hối hả giục thuyền đi mau Một tối thuyền ghé bến, Ngọc Tâm lên bờ mua sắm thức ăn Trong lúc đó, có một chiếc thuyền buôn lớn đậu sát bên cạnh, chủ nhân là tay lái buôn giàu có chú ý đến nhan sắc lộng lẫy của Nhan Diệp Hắn gợi chuyện, mời Nhan Diệp qua thuyền mình dùng trà rồi ra lệnh cho bạn thuyền dong hết buồm chạy.
Ngọc Tâm quay về thấy mất vợ, bỏ cả ăn ngủ, ngày đêm đi tìm kiếm, một tháng
Trang 3sau mới gặp Nhưng người đàn bà đã quen với lối sống xa hoa bên cạnh tay lái buôn giàu có, quên cả tình cũ nghĩa xưa Thấy rõ bộ mặt thật của vợ, Ngọc Tâm như tỉnh cơn mê, bảo Nhan Diệp:
- Mình được tự do bỏ tôi song tôi không muốn mình còn lưu giữ kỷ niệm gì của tôi nữa, vậy hãy trả lại ba giọt máu của tôi đã nhỏ ra để cứu mình sống lại.
Nhan Diệp thấy được ra đi dứt khoát dễ dàng như thế, vội vàng lấy dao chích đầu ngón tay, nhưng máu vừa bắt đầu nhỏ giọt thì nàng ngã lăn ra chết.
Người đàn bà nông nổi, phụ bạc chết vẫn còn luyến tiếc cõi đời nên hóa kiếp thành một vật nhỏ, ngày đêm đuổi theo Ngọc Tâm, tìm cách ăn cắp ba giọt máu
để trở lại làm người Con vật này luôn luôn kêu than với chồng cũ, như van lơn, như oán hận, như tiếc thương, ngày đêm o o không ngừng Về sau giống này sinh sôi nẩy nở rất nhiều, người ta đặt tên nó là con muỗi Vì ghét kẻ phụ bạc, nên mỗi lần muỗi lại gần, người ta không tiếc tay đập cho nó chết.
Quan Âm Thị Kính
Một sự tích được phổ biến tại Việt Nam là Quan Âm Thị Kính, kể rằng ngài đã đầu thai
và tu hành 9 kiếp Trong kiếp thứ 10, ngài được đầu thai làm một con gái trong một gia đình họ Mãng ở nước Cao Ly (ở bán đảo Triều Tiên/Đại Hàn ngày nay), và được đặt tên
là Thị Kính
Tượng Quán Âm Thị Kính Tống Tử, tay ẵm đứa bé, bên phải là Thiện Tài Đồng Tử
Thị Kính được gả cho Thiện Sĩ của gia đình họ Sùng Khi ở nhà chồng, Thị Kính giữ phận làm dâu, tôn kính phụng dưỡng bố mẹ chồng Một hôm, khi Thiện Sĩ đang ngủ sau khi đọc sách, Thị Kính thấy ở cằm của chồng mình có mọc sợi râu Thị Kính đang may
vá nên cầm một con dao nhíp trong tay và sẵn tiện cắt đứt sợi râu Thiện Sĩ giật mình thức giấc, thấy vợ đang cầm dao gần cổ, tưởng rằng Thị Kính đang định giết mình nên la lên.
Sau khi Thị Kính kể lể đầu đuôi, cha mẹ chồng vẫn ngờ rằng Thị Kính có âm mưu giết chồng, bắt Thiện Sĩ phải bỏ vợ Thị Kính phải trở về nhà cha mẹ mình, quyết định xuất gia đi tu Bà cải trang thành một người nam giới, trốn nhà đến chùa xin đi tu, lấy pháp danh là Kính Tâm.
Vì là gái giả trai nên Kính Tâm có tướng mạo đẹp đẽ, cho nên có nhiều tín nữ ngưỡng
mộ Thị Mầu , con của một trưởng giả giàu có, trêu ghẹo Kính Tâm, nhưng không được đáp lại Thị Mầu lại có thai với người đầy tớ Khi bị tra hỏi, Thị Mầu khai rằng Kính Tâm
là cha của thai nhi Kính Tâm tuy kêu oan nhưng không dám tiết lộ ra bí mật của mình Sau đó, Kính Tâm phải tu ở ngoài cổng chùa để chùa không bị mang tiếng.
Thị Mầu sinh ra được một đứa con trai, đem đứa nhỏ đến chùa gửi cho Kính Tâm Kính Tâm vì tính thương người, nhận đứa trẻ vào nuôi dưỡng Khi đứa trẻ lên 3 tuổi thì Kính
Trang 4Tâm bị bệnh nặng Biết mình sắp chết, Kính Tâm dặn dò đứa trẻ đưa thư cho sư cụ của chùa và cho ông bà họ Mãng.
Sau khi đọc rõ sự tình, sư cụ kêu người khám xét thi thể Kính Tâm, mới biết rằng Kính Tâm là gái giả trai Thị Mầu xấu hổ, đành phải tự tử Thiện Sĩ ăn năn, bèn đi tu, sau này biến thành một con chim.
Quan Âm Bồ Tát (Thị Kính sau khi chết) cũng cứu độ đứa con nuôi, con ruột của Thị Mầu, đem về Nam Hải , để làm người hầu.
Do đó, người ta họa hình Quán Thế Âm Bồ Tát đội mũ ni xanh, mặc áo tràng trắng, ngự trên tòa sen, bên tay mặt có con chim mỏ ngậm xâu chuỗi bồ đề, bên dưới có đứa trẻ bận khôi giáp chắp tay đứng hầu.
Sự tích Quan Âm này trong văn học Việt Nam có mặt qua bản truyện thơ Quán Âm Thị Kính
Quan Âm Diệu Thiện
Tùy tướng Quán Thế Âm - Thiên Thủ Thiên nhãn
Truyền thuyết Quan Âm Diệu Thiện được truyền miệng trong dân gian Việt Nam qua lối truyện thơ Bài thơ viết theo thể lục bát nói về một vị công chúa đã xuất gia ở Việt Nam
để độ hoá cho vua cha có nhiều tội ác Sự tích này cũng có một dị bản lưu hành ở Trung Hoa.
Vị công chúa này, nguyên ở nước Hùng Lâm thuộc Ấn Độ , là người con gái thứ ba của một vị vua Trước khi sinh công chúa Diệu Thiện thì nhà vua rất mong có hoàng tử nên
đã cầu xin rất nhiều nhưng đứa con chào đời lại là một công chúa Điều này đã làm cho nhà vua sinh lòng oán hận.
Trang 5Khác hẳn hai người chị, nàng công chúa này lớn lên chỉ say mê kinh kệ và có lòng quy y Phật Vì cự tuyệt việc lấy chồng nên cô bị giam hãm phía sau hoàng cung Không thuyết phục được con mình hoàn tục, vua giả vờ cho phép con tu ở chùa Bạch Tước rồi ngầm
ra lệnh cho các sư sãi phải tìm cách thuyết phục cho công chúa hoàn tục Nếu không sẽ giết hết các sư sãi trong chùa Nhưng mọi cách đều không lung lạc được ý quyết của công chúa.
Giận con, vua ra lệnh đốt chùa để giết cô công chúa nhưng trời bỗng có mưa dập tắt lửa Chưa hết giận, vua bèn hạ lệnh xử chém, thì trời bỗng giông tố , tạo ra sét đánh văng búa của đao phủ thủ Vua tức giận ra lệnh xử giảo công chúa nhưng ngay lúc đó xuất hiện một con cọp trắng xông ra cõng công chúa mang đến chùa Hương
Diệu Thiện tu hành ở đó và cảm hoá được muông thú.
Trong khi đó, vua trong triều đột nhiên bị chứng bệnh hủi không chữa được, dần dần hai bàn tay bị rơi rụng và mắt trở nên mù Công chúa tu đã đến kì đắc đạo trở về thăm cha
và đã hy sinh hai mắt cùng hai tay để cho cha Sau đó công chúa nhập Niết Bàn và cứu
độ cha mẹ và hai chị cùng thành Phật.
Trong truyện đã đề cao hai đặc tính của bồ tát, đó là nhân và hiếu Với trí huệ và giới hạnh thì hiếu có thể độ giúp cứu thoát được cha mẹ mình, cùng như nhân có thể độ giúp nhiều người thoát vòng mê lầm trở về với trí huệ.
Người phụ nữ ngủ cạnh xác ướp vua Lê
Là người nhiều năm chăm sóc xác ướp của vua, đã có lúc chị Thơm phải nằm ngủ bên cạnh và tắm rửa cho xác ướp.
Trang 6Thạc sỹ Nguyễn Thị Hương Thơm - Trưởng phòng Bảo quản, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam
Vào một buổi chiều năm 1958, một người nông dân ở thôn Bái Trạch, xã Xuân Giang, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa đã phát hiện ra mộ phần của vua Lê Dụ Tông Ở gần ngôi mộ có bia tạc, ghi rõ "Lê triều Dụ Tông hoàng đế lăng, Minh Mạng nhị thập thất niên, tứ nguyệt nhị thập ngũ sắc kiến" (được dịch là lăng hoàng đế Dụ Tông nhà
Lê Vua sai dựng ngày 25 tháng 4 năm thứ 21 niên hiệu Minh Mạng)
Đây là vị hoàng đế thứ 11 của nhà Lê Trung Hưng Theo quyển Lịch triều tạp kỷ thì ông thừa hưởng cơ nghiệp thái bình, không xảy ra binh đao, trong nước vô sự, triều đình làm được nhiều việc Pháp độ đầy đủ, kỷ cương thi hành được hết.Thời trị vì của vua Lê Dụ Tông có thể gọi là đường cực thịnh Nhà vua rủ tay áo, ngồi ở trên, không phải khó nhọc mà mọi việc đâu ra đấy Khi nói đến cuộc thịnh trị ở thời bấy giờ, người ta luôn phải kể đến đời vua này Việc tìm thấy xác ướp vua Lê Dụ Tông là một phát hiện chấn động trong ngành khảo cổ và sử học Việt Nam, khẳng định nghệ thuật ướp xác của Việt Nam đã đạt tới một đỉnh cao không thua kém thế giới
Những người nông dân phát hiện ra mộ phần này đã làm vỡ một mảnh quách, lộ rõ quan tài được sơn son thiếp vàng bên trong Người này cho hay, không giống với các
mộ khác, bốc lên mùi hôi thối khó chịu, mộ phần của vua toát lên hương thơm thoang thoảng.Vào ngày 2/4/1964, quan tài được mở nắp trước sự chứng kiến của các lãnh đạo Nhà nước và những nhà khoa học đầu ngành Xác là một người đàn ông cao 1,49m Thân hình bị đét lại nhưng hình dạng bên ngoài vẫn còn nguyên.Khi mới mở
áo quan, trông như một người gầy ốm mới chết, bụng dưới hơi phồng, lấy tay ấn vào bụng thấy có hơi và ít nước chảy ra (khác với những xác khác bụng lép) Không có một vết rạch hay châm chích gì trên cơ thể Quan tài của vua Lê Dụ Tông được làm bằng gỗ ngọc am, một loại gỗ quý được các vị vua chúa rất chuộng dùng Sau tấm chăn bông vỏ gấm, thi hài được liệm cùng nhiều lớp quần áo, vải liệm, áo mặc, giấy bản, túi thơm
Những chiếc áo hoàng bào có thêu nhiều hình rồng 5 móng, khăn gấm thêu hình rồng cùng tấm bia đá khắc chữ Lê triều Dụ Tông hoàng đế Môi của thi hài bị teo để lộ hàm
Trang 7răng đen đã rụng một vài chiếc, cằm có chòm râu đen đã điểm bạc Chiếc áo hoàng triều vẫn còn giữ được nguyên màu lấp lánh sợi kim tuyến Đặc biệt, xác ướp vẫn sực nức mùi thơm
Xác ướp vua Lê Dụ Tông ở thời điểm khai quật
Quan tài của vua Lê Dụ Tông có hai đáy, giữa có một lớp gạo rang dày 10 cm, đáy trên lớp gạo rang có một tấm ván mỏng trổ 7 lỗ tròn theo hình thất tinh Sau tấm chăn bông vỏ gấm, xác được liệm bởi nhiều lớp quần áo, vải liệm, gồm: 8 lớp đại liệm bằng gấm thêu hoa bạc kích thước 1,5mx5m, buộc bằng 5 đai lụa; tấm tiểu liệm bằng gấm may kép 2 lần vải.Áo Hoàng bào kim tuyến thêu một con rồng lớn phía trước, phía sau và tay áo thêu nhiều rồng nhỏ; 2 áo long bào thêu rồng kim tuyến; 3 bộ vóc vàng may kép đính vào nhau thành một bộ; 3 lớp lụa kép; 3 chiếc quần bằng lụa mỏng, khố bằng vải mỏng
Từ năm 1964 đến trước thời gian con cháu dòng họ Lê đưa xác vua về hoàn táng tại quê hương thì xác ướp của vua Lê Dụ Tông được lưu giữ và bảo quản ở bảo tàng Lịch
sử Việt Nam
Là người nhiều năm chăm sóc xác ướp của vua, đã có lúc thạc sĩ Nguyễn Thị Hương Thơm (Trưởng phòng Bảo quản, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam) phải nằm ngủ bên cạnh xác, tắm rửa cho xác ướp Thạc sĩ Thơm cho hay, xác ướp vị vua nhà Lê đã nằm ở nơi này từ khi chị chưa vào làm việc ở Bảo tàng Những câu chuyện về xác ướp được nhiều thế hệ đi trước kể lại cho chị nghe khá tỉ mỉ và chị thấy hào hứng với nó
Trang 8Hiện đã trải qua hơn 200 năm nhưng xác ướp vị vua Lê Dụ Tông vẫn giữ nguyên được hình dáng Điều này, một lần nữa chứng tỏ nghệ thuật ướp xác của người xưa đã phát triển đến trình độ cao
Thế nhưng, công tác khám phá nghệ thuật ướp xác của cha ông ta xưa kia, hiện nay bị hạn chế phần nào, bởi khi người dân phát hiện ra lăng tẩm đã làm vỡ một mảng quách khiến cho không khí và nước ngấm dần vào quan tài dẫn đến những tạp chất không đáng có xâm nhập vào Từ khi phát hiện ra lăng mộ, phải vài năm sau chúng ta mới tiến hành khai quật.Xác của vị vua dưới lăng mộ đã bị ảnh hưởng từ điều kiện tự nhiên bên ngoài nên biến đổi khá nhiều Chị Thơm cho hay, xác ướp đang ở trong môi trường yếm khí nên khi được đưa ra ngoài môi trường tự nhiên, các chất liệu như tơ vải, xác cơ thể người dễ bị biến đổi, phân hủy Vì thế, sau một thời gian trưng bày ở bảo tàng, xác của vua Lê Dụ Tông được gửi sang viện Vệ sinh dịch tễ để có điều kiện bảo quản tốt hơn
Viện Vệ sinh dịch tễ đã xử lý kỹ thuật, ngâm phoóc môn Một thời gian sau, xác vua
Lê Dụ Tông lại được chuyển về Bảo tàng để bảo quản Do điều kiện thời đó còn khó khăn, thời gian đầu, chưa có phòng bảo quản riêng mà cụ phải "nằm" chung trong kho bảo quản.Đến những năm 90 của thế kỷ trước, cơ sở vật chất của Bảo tàng đã tốt hơn,
cụ được đưa vào phòng có điều hòa nhiệt độ để luôn được chăm sóc bằng những điều kiện môi trường ổn định, có tủ kính và được định kỳ vệ sinh, chống nấm mốc
Thạc sĩ Thơm cho biết: "Cán bộ của phòng không nhiều nên mọi việc chăm sóc, vệ sinh cho cụ tôi đều được tham gia làm Mỗi năm, chúng tôi vệ sinh cho cụ hai lần Chúng tôi dùng cồn vệ sinh rồi dùng hóa chất để khử trùng, diệt khuẩn trong tủ kính chứa thi hài cụ"
Việc bảo quản xác ướp trong phòng điều hòa 24/24h, kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm ổn định (20 độ C - 22 độ C và ở độ ẩm phù hợp là 55% đến 60%) giúp cho xác ướp có tuổi thọ lâu hơn Việc thay đổi nhiệt độ, độ ẩm đột ngột sẽ càng làm cho các cổ vật nói chung và xác ướp nhanh bị phân hủy.Để đảm bảo môi trường bảo quản ổn định thì cần thiết phải vận hành máy điều hòa, hút ẩm 24/24h Tuy nhiên, những năm trước đây, hệ thống điện của Bảo tàng chưa hiện đại và an toàn như ngày nay Chính vì vậy,
để đảm bảo an toàn, phòng và phát hiện cháy nổ kịp thời, Bảo tàng phải phân công cán bộ thay phiên nhau ngủ đêm tại Bảo tàng
Chị Thơm kể: "Tôi ngủ ở phòng làm việc ngay cạnh phòng cụ Cứ đến 10h đêm, tôi lại đi vòng các kho, trong đó có phòng chứa xác cụ để kiểm tra thông số kỹ thuật, phát hiện xem có những hiện tượng bất thường không, để kịp thời xử lý.Không ít người đã hỏi tôi, giữa đêm khuya, vào những khu vực toàn xương và hài cốt người như vậy, có
sợ không Tôi chỉ cười, bởi mình làm việc cẩn thận, thành tâm chăm sóc các cụ, chắc hẳn, các cụ sẽ phù hộ, không nỡ lòng nào làm hại con cháu.Trước khi làm vệ sinh cho
cụ tôi thường thắp hương xin vua Lê Dụ Tông và các cụ cho phép Từ khi được làm việc tại Bảo tàng và chăm sóc cụ tôi chưa gặp điều gì bất trắc, nhờ các cụ phù hộ, tôi luôn sống mạnh khỏe và an lành Sau này, thiết bị của Bảo tàng hiện đại hơn, cán bộ không phải ngủ lại nữa nhưng tôi vẫn thường xuyên chăm sóc xác các cụ"
Ngày cụ về quê để hoàn táng theo nguyện vọng của dòng họ Lê, các cán bộ trong Bảo tàng bùi ngùi như sắp phải xa một người thân Không ai bảo ai, từng người một xếp hàng vào thắp hương viếng cụ như đưa tiễn một người thân trong gia đình.Chị kể,
Trang 9nhiều người truyền tai nhau rằng, mỗi lần di chuyển cụ từ nơi này sang nơi khác thì hôm sau những người vận chuyển đó thường bị trượt chân, ngã, hoặc gặp điều không may.Cũng có người lại nói, sau ngày xác ướp vua Lê Dụ Tông được con cháu đưa về quê hương để hoàn táng thì họ vẫn mơ thấy xa giá vua hiện về bảo rằng, vẫn thích ở Bảo tàng hơn và thường xuyên về Bảo tàng chơi Mọi người còn truyền nhau về nhiều chuyện vua hiện về Tuy nhiên, gần hai chục năm chăm sóc cụ, chưa một lần nào chị Thơm cảm thấy những chuyện như lời đồn thổi
Theo Đời sống & Pháp luật