Phân tích những khuyết tật của kinh tế thị trường và các giải pháp để khắc phục những khuyết tật đó liên hệ với thực tiễn nền kinh tế thị trường ở việt nam

LỜI MỞ ĐẦUTrong công cuộc phát triển đất nước, đẩy mạnh quá trình toàn cầu hóa, hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới, Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là sự đột phá tr

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP LỚN MÔN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊ-NIN

Đề 1:

Phân tích những khuyết tật của kinh tế thị trường và các giải pháp để khắc phục những khuyết tật đó? Liên hệ với thực tiễn

nền kinh tế thị trường ở Việt Nam?

Họ và tên: Ngô Quỳnh Trang

Mã sinh viên: 11219319 Lớp CN: Kế toán tích hợp chứng chỉ quốc tế

ACT-ICAEW

GV hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Hào

Hà nội, tháng 1 năm 2022

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP LỚN MÔN: TRIẾT HỌC MÁC LÊ-NIN

Đề 2:

Phân tích những khuyết tật của kinh tế thị trường và các giải pháp để khắc phục những khuyết tật đó? Liên hệ với thực

tiễn nền kinh tế thị trường ở Việt Nam?

Họ và tên: Ngô Quỳnh Trang

Mã sinh viên: 11219319 Lớp CN: Kế toán tích hợp chứng chỉ quốc tế

ACT-ICAEW

GV hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Hào

Hà nội, tháng 1 năm 2022

MỤC LỤC

Lời mở đầu 4

I.Lý thuyết chung 1.Khái niệm kinh tế thị trường 5

2 Khuyết tật của kinh tế thị trường 5

3 Các giải pháp để khắc phục những khuyết tật của nền kinh tế thị trường 6

II Liên hệ thực tiễn nền kinh tế thị trường ở Việt Nam 1 Nền kinh tế Việt Nam trước năm 1986 7

2 Nền kinh tế Việt Nam từ năm 1986 đến nay 8

Kết luận 12

Tài liệu tham khảo 13

LỜI MỞ ĐẦU

Trong công cuộc phát triển đất nước, đẩy mạnh quá trình toàn cầu hóa, hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới, Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là sự đột phá trong tư duy và thực tiễn lãnh đạo sự nghiệp đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam Nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa ở nước

ta, dựa vững chắc nền tảng chủ nghĩa Marx-Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh, tham khảo những xu hướng của các nền kinh tế hiện đại, xuất phát từ thực tiễn và yêu cầu của Việt Nam và do chính Đảng ta, Nhân dân ta sáng tạo ra Đây là vấn đề lý luận và thực tiễn mới mẻ và hết sức phức tạp, gắn bó giữa việc nhận thức quy luật khách quan với phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam; là kết quả một quá trình tìm tòi, thể nghiệm lâu dài, từ chưa đầy đủ đến ngày càng đầy đủ, từ chưa sâu sắc đến ngày càng sâu sắc hơn Tìm hiểu và phân tích về nền kinh tế thị trường và những khuyết tật của nó để lý giải cho việc lựa chọn con đường xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa

ở nước ta trong những tháng ngày gian khó, trải nghiệm sự bất ổn của các nền kinh tế thị trường hiện đại, thế giới công nghệ 4.0 và đặc biệt là trong bối cảnh đối phó với đại dịch COVID-19,

NỘI DUNG

I Lý thuyết chung

1 Khái niệm kinh tế thị trường.

Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế được vận hành theo cơ chế thị trường

Đó là nền kinh tế hàng hóa phát triển cao, ở đó mọi quan hệ sản xuất và trao đổi đều được thông qua thị trường, chịu sự tác động, điều tiết của các quy luật thị trường

2 Khuyết tật của kinh tế thị trường.

Thứ nhất, xét trên nền kinh tế thị trường luôn tiềm ẩn những rủi ro khủng hoảng Khủng hoảng kinh tế trong nền kinh tế thị trường là khủng hoảng sản xuất cửa hàng hóa Nguyên nhân của khủng hoảng đã tiềm ẩn ngay từ khi xuất hiện sản xuất và trao đổi hàng hóa Đó là mâu thuẫn giữa tính tư nhân với tính xã hội của sản xuất Thế nhưng khủng hoảng chỉ trở thành hiện thực khi sản xuất hàng hóa

đã phát triển đến giai đoạn kinh tế thị trường tự do Khủng hoảng có thể diễn ra cục bộ đối với một hoặc một số loại hàng hóa cũng có thể diễn ra trên phạm vi tổng thể nền kinh tế Nền kinh tế thị trường không thể tự khắc phục được những rủi ro tiềm ẩn này Đặc biệt sự dự báo chính xác thời điểm xảy ra khủng hoảng là rất khó khăn

Thứ hai, nền kinh tế thị trường không thể khắc phục được xu hướng cạn kiệt tài nguyên, không thể tái tạo, suy thoái môi trường tự nhiên, môi trường xã hội Các chủ thể trong nền kinh tế với mục đích là tối đa hóa lợi nhuận vì lợi ích trước mắt mang tính cá nhân của mình nên luôn tạo ra những nguy cơ tiềm ẩn cạn kiệt nguồn tài nguyên, suy thoái môi trường Cũng do chạy theo lợi nhuận các chủ thể sản xuất kinh doanh sẵn sàng vi phạm luật pháp, vi phạm đạo đức thậm chí là phi pháp để chạy theo mục đích mục tiêu làm giàu, gây xói mòn đạo đức kinh doanh, đạo đức xã hội Vì mong muốn có được lợi nhuận cao nên là các chủ thể sản xuất kinh doanh thường tìm tới những hoạt động giao dịch có lãi cao Những sản phẩm dịch vụ không có nhiều lãi thì không làm nên vấn đề hàng hóa công cộng đã bị hạn chế

Thứ ba, nền kinh tế thị trường không tự khắc phục được hiện tượng phân hóa sâu sắc trong xã hội Các quy luật của thị trường luôn phân bổ lợi ích theo hiệu quả, mức độ và loại hình hoạt động tham gia thị trường Cùng với sự cạnh tranh gay gắt đã dẫn đến sự phân hóa xã hội về thu nhập, về cơ hội là một tất yếu

3 Các giải pháp để khắc phục những khuyết tật của nền kinh tế thị trường

Qua tìm hiểu, ta thấy được nền kinh tế thị trường bên cạnh những ưu điểm còn có những khuyết điểm Vì thế để khắc phục những khuyết điểm của kinh tế thị trường, cần có sự can thiệp của nhà nước để hạn chế những khuyết điểm của thị trường, đảm bảo cho thị trường vận động hiệu quả và ổn định, để tối đa hóa lợi ích của các chủ thể kinh tế và của toàn xã hội Khi đó nền kinh tế thị trường được gọi là kinh tế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước hay nền kinh tế hỗn hợp Nhà nước cần phải có những biện pháp, cách giải quyết khắc phục những khuyết tật này

Trước hết là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, tạo môi trường thuận lợi cho các chủ thể kinh tế tìm kiếm lợi ích Các hoạt động kinh tế luôn diễn ra trong những hoàn cảnh nhất định Môi trường càng thuận lợi thì hoạt động kinh tế càng hiệu quả và ngày càng mở rộng Môi trường vĩ mô không phải do tự nó hình thành

mà do nhà nước tạo ra Để tạo môi trường tốt cho các hoạt động kinh tế, cần tạo môi trường pháp lý thông thoáng để bảo vệ lợi ích hợp pháp của các chủ thể kinh

tế trong và ngoài nước, đặc biệt là lợi ích quốc gia Trong bối cảnh hội nhập quốc

tế, hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia phải phù hợp với thông lệ quốc tế Tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động kinh tế đòi hỏi phải đầu tư vào cơ sở hạ tầng kinh tế Tạo môi trường có lợi cho hoạt động kinh tế là tạo môi trường văn hoá đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế thị trường

Thứ hai là sự phối hợp lợi ích giữa cá nhân, doanh nghiệp và xã hội Do mâu thuẫn về lợi ích kinh tế giữa các chủ thể và ảnh hưởng của quy luật thị trường, sự phân hóa thu nhập giữa các tầng lớp dân cư nên rất khó thực hiện lợi ích kinh tế của một bộ phận dân cư Vì vậy, quốc gia cần có chính sách, trước hết là chính sách phân phối thu nhập, đảm bảo sự điều phối các lợi ích kinh tế Trong điều

kiện kinh tế thị trường, một mặt phải nhìn nhận khách quan sự chênh lệch về mức thu nhập giữa tập thể và cá nhân, mặt khác phải ngăn chặn sự chênh lệch quá mức

về thu nhập Sự phân chia xã hội quá mức có thể dẫn đến căng thẳng và thậm chí

là xung đột xã hội Đây đều là những vấn đề mà chính sách phân phối thu nhập phải xem xét

Cuối cùng, cần kiểm soát và ngăn chặn những mối quan hệ ích kỷ ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển xã hội Việc phân phối thu nhập một cách công bằng góp phần quan trọng vào việc đảm bảo sự phối hợp các lợi ích kinh tế Ở mỗi giai đoạn phát triển, con người phải đạt được mức sống tối thiểu Để làm được điều này, đất nước cần thực hiện có hiệu quả các chính sách xóa đói, giảm nghèo, tạo khả năng tiếp cận các nguồn lực phát triển và thụ hưởng các dịch vụ xã hội cơ bản Vận động và giáo dục nâng cao nhận thức và hiểu biết về phân phối thu nhập giữa các thành phần kinh tế xã hội là những giải pháp cần thiết để loại bỏ các vấn

đề về thu nhập Ngoài ra, các hoạt động vi phạm pháp luật như buôn lậu, hàng giả, hàng nhái, gian lận cũng diễn ra phổ biến Các hoạt động này càng nhiều thì thiệt hại về lợi ích kinh tế của các chủ thể kinh doanh thực sự càng lớn Nhà nước nghiêm cấm thu lợi bất chính, mọi hành vi vi phạm pháp luật phải được điều tra theo quy định của pháp luật

II Liên hệ thực tiễn nền kinh tế thị trường ở Việt Nam 1.Nền kinh tế Việt Nam trước năm 1986

Lịch sử kinh tế Việt Nam giai đoạn 1976-1986 hay còn gọi là “Thời kỳ bao cấp” là giai đoạn áp dụng mô hình kinh tế cũ ở miền Bắc cho cả nước sau khi thống nhất và là giai đoạn của những tìm tòi nhằm thoát khỏi mô hình này Thời bao cấp là tên gọi để chỉ một giai đoạn mà hầu hết sinh hoạt kinh tế đều được nhà nước bao cấp, diễn ra dưới nền kinh tế kế hoạch hóa Theo đó thì kinh tế tư nhân dần bị xóa bỏ, nhường chỗ cho kinh tế do nhà nước chỉ huy Trong nền kinh tế kế hoạch, hàng hóa được phân phối theo chế độ tem phiếu do nhà nước nắm toàn quyền điều hành, hạn chế đến tối đa việc mua bán trên thị trường hoặc vận chuyển

tự do hàng hoá từ địa phương này sang địa phương khác Bản thân cơ

chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung còn mang rất nhiều hạn chế, khuyết tật kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế nước ta và nó chỉ thực sự bộc lộ những khuyết điểm sau năm 1975 khi đất nước thống nhất, cả nước đi lên xây dựng và phát triển kinh tế Đầu tiên, cơ chế này thủ tiêu cạnh tranh, kìm hãm sự phát triển của tiến

bộ khoa học kỹ thuật, triệt tiêu động lực kinh tế cũng như không kích thích tính năng động sáng tạo của các đơn vị sản xuất kinh doanh Nhà nước chỉ huy nền kinh tế làm cho đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước trở nênquan liêu, lộng quyền Khi nền kinh tế thế giới chuyển sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu dựa trên

cơ sở ứng dụng các thành tựu khoa học – công nghệ thì cơ chế kinh tế kế hoạch hóa càng bộc lộ những hạn chế của nó, làm cho nền kinh tế xã hội chủ nghĩa của nước ta lâm vào tình trạng trì trệ, khủng hoảng nghiêm trọng

3.Nền kinh tế Việt Nam từ năm 1986 đến nay

Nhận ra những bất cập của cơ chế kinh tế hiện hành, nhà nước bắt đầu có một

số thay đổi trong chính sách quản lý kinh tế Trong thời kỳ này, nước ta đã thực hiện đường lối đổi mới, chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, hoạt động theo cơ chế thị trường, có

sự quản lý của Nhà nước và định hướng xã hội chủ nghĩa Với chủ trương này, đất nước ta đã đạt được một số thành tựu nhất định Một trong những thành tựu kinh

tế to lớn của thời kỳ đổi mới là phát triển sản xuất nông nghiệp, mà nội dung cơ bản là thừa nhận hộ nông dân là đơn vị kinh tế tự chủ ở nông thôn, đánh dấu sự

mở đầu của thời kỳ đổi mới trong nông nghiệp và nông thôn nước ta Ngành nông nghiệp đã giải quyết vững chắc vấn đề lương thực, đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, đưa Việt Nam từ nước thiếu lương thực trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới Sản xuất công nghiệp đi dần vào thế phát triển ổn định, những sản phẩm công nghiệp quan trọng phục vụ sản xuất và tiêu dùng của dân

cư đều tăng cả về số lượng và chất lượng Do sản xuất, kinh doanh hồi phục và có bước phát triển nên siêu lạm phát bước đầu đã được kiềm chế và đẩy lùi Sự nghiệp văn hóa, giáo dục, y tế và các lĩnh vực xã hội khác được củng cố và tăng cường Sau mười năm nỗ lực phấn đấu, đến giữa năm

2000, cả nước hoàn thành chương trình mục tiêu chống mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học Chính sách cải cách tiền lương trong thời kỳ này đã thúc đẩy phát triển sản xuất làm cho đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt

Hoạt động kinh tế đối ngoại phát triển toàn diện và sâu rộng, đưa nước ta hội nhập ngày càng đầy đủ với kinh tế khu vực và thế giới Đặc biệt, hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài đã thúc đẩy việc mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại giữa nước ta với các nướctrong khu vực và trên thế giới Gia nhập ASEAN, APEC, ASEM và WTO đã làm cho vị thế của Việt Nam thay đổi đáng kể trên thế giới Với việc mở rộng thị trường và quan hệ hợp tác như vậy, ta đã ngày càng tham gia sâu rộng vào các hoạt động hội nhập kinh tế quốc tế, ngày càng có tiếng nói quan trọng với ý thức trách nhiệm cao trong các diễn đàn khu vực và thế giới góp phần mở rộng thị trường, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam, tạo điều kiện cho mô hình kinh tế hướng về xuất khẩu của ta, mở rộng thị trường hàng nhập khẩu, góp phần phục vụ chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đồng thời từng bước khẳng định được hình ảnh và vị thế của một quốc gia thành công trong quá trình đổi mới Hệ thống luật pháp trong nước cũng không ngừng được sửa đổi theo hướng phù hợp với thông lệ quốc tế nhằm tạo ra môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch hơn, bảo đảm sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài

Thực tiễn ở Việt Nam, sau hơn 30 năm đổi mới nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã hình thành phát triển đến nay, đã có những yếu tố của một nền kinh tế thị trường hiện đại, hội nhập quốc tế và bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa Đó là nền kinh tế có nhiều hình thức sở hữu nhiều thành phần có sự phát triển đầy đủ đồng bộ các loại thị trường thị trường trong nước gắn kết với thị trường quốc tế thị trường đã phát huy vai trò trong việc xác định giá cả, phân bổ nguồn lực, điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa Nền kinh tế đã vận hành theo các quy luật của kinh tế thị trường đồng thời nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nhà nước vừa xây dựng và hoàn thiện thể chế tạo khung khổ pháp luật môi trường ổn định thuận khi kinh tế

phát triển vừa sử dụng các nguồn lực kinh tế của nhà nước để điều tiết, thúc đẩy nền kinh tế phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa phát triển bền vững Cả kinh tế xã hội môi trường gắn phát triển kinh tế với thực hiện tiến bộ công bằng

xã hội hướng tới mục tiêu dân giàu nước mạnh, dân chủ công bằng văn minh Những yếu tố này hoàn toàn tương đồng với các định hướng xã hội của nền kinh

tế thị trường hiện đại trên thế giới Cho ví dụ cụ thể về kinh tế sự phát triển của Việt Nam trong hơn 30 năm qua rất đáng ghi nhận công cuộc đổi mới từ năm

1986 đã nhanh chóng đưa Việt Nam từ một trong những quốc gia nghèo nhất trên thế giới trở thành quốc gia thu nhập trung bình thấp giai đoạn 2002-2019 GDP đầu người tăng 2,7 lần đã trên 2.700 USD

Năm 2019 với hơn 45 triệu người thoát nghèo tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh từ hơn 70 phần trăm xuống còn dưới 6 phần trăm 3,2 USD trên này theo sức mua nhanh Giá đại bộ phận người nghèo còn lại ở Việt Nam là dân tộc thiểu số chiếm

86 phần trăm Năm 2019, kinh tế Việt Nam tiếp tục có khả năng chống chịu cao nhờ nhu cầu trong nước và sản xuất định hướng xuất khẩu được duy trì ở mức cao GDP thực tăng ước khoảng 7 phần trăm tương tự tỷ lệ tăng trưởng trong năm

2018 Điều này cho thấy Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao trong khu vực năm 2020 với độ mở về kinh tế và sự hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới kinh tế Việt Nam bị tác động nặng nề và đại dịch COVID

19 tăng cường GDP Đạt 1,8 phần trăm trong nửa đầu năm dự kiến cả năm đạt 2,8 phần trăm Việt Nam là một trong số ít quốc gia trên thế giới không dự báo suy thoái kinh tế nhưng tốc độ tăng trưởng dự kiến năm nay thấp hơn nhiều so với dự báo trước khủng tháng 6-7% Tuy nhiên tác động của dịch COVID 19 rất khó đoán tùy thuộc vào quy mô và thời gian kéo dài của dịch bệnh sức ép lên tài chính công

sẽ gia tăng cho thu ngân sách giảm trong khi chi nhiên ngân sách tăng để kích hoạt các gói hỗ trợ cho các hộ gia đình và doanh nghiệp giảm thiếu tác động của đại diện COVID-19

Tuy vậy, trong quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém Cụ thể là quá trình đổi mới nhận thức về