Bài giảng sử dụng thuốc cho người suy gan suy thận

Phân tích được các nguyên tắc trong sử dụng thuốc ở bệnh nhân suy giảm chức năng thận 4.. Phân tích được các nguyên tắc trong sử dụng thuốc ở bệnh nhân suy giảm chức năng gan... giảm khả

gan suy thận

Mục tiêu bài học

1 Nắm được những thay đổi thông số dược động học của thuốc liên

quan đến bệnh nhân suy thận

2 Nắm được những thay đổi thông số dược động học của thuốc liên

quan đến bệnh nhân suy gan

3 Phân tích được các nguyên tắc trong sử dụng thuốc ở bệnh nhân

suy giảm chức năng thận

4 Phân tích được các nguyên tắc trong sử dụng thuốc ở bệnh nhân

suy giảm chức năng gan

Suy giảm chức năng gan

Suy giảm chức năng ganlà hậu quả của nhiều trạng thái bệnh lý khác

nhau như: viêm gan do vi khuẩn, siêu vi, rượu, xơ gan…

giảm khả năng của gan về nhiều mặt:

- KN chuyển hoá các chất

- Bài tiết mật

- Khả năng tạo protein và các chất

có hoạt tính sinh lý khác

Suy giảm chức năng gan

Những biến đổi của gan liên quan trạng thái bệnh lý

Bệnh gan Lưu lượng máu qua gan Khối lượng gan Chức năng tế bào gan

Xơ gan:

- Vừa

- Nặng

hoặc

Viêm gan:

- Virus

- Rượu

hoặc hoặc

hoặc hoặc

Ảnh hưởng đến sinh khả dụng F:

- Giảm dòng máu qua gan

- Giảm chuyển hoá tại gan

Tăng sinh khả dụng của các thuốc chuyển hoá mạnh qua gan:

Ảnh hưởng đến thể tích phân bố Vd:

- Giảm tổng hợp protein tại gan giảm liên kết tăng nồng độ tự

do tăng thể tích phân bố những thuốc liên kết mạnh với Pr:

Suy giảm chức năng gan

Độ thanh thải qua gan

Các yếu tố ảnh hưởng tới độ thanh thải qua gan:

Suy giảm chức năng gan

Suy giảm chức năng gan

Sự suy giảm chức năng gan ảnh hưởng rõ nhất đến sự bài tiết thuốc

qua gan, mức độ phụ thuộc EH:

EH> 0.7: clearance phụ thuộc chủ yếu dòng máu qua gan, liên kết thuốc

và hoạt tính enzyme ít

EH < 0.3: ngược lại

Suy giảm chức năng gan

Thời gian bán thải T1/2

Suy giảm chức năng thận

Sinh khả dụng F%

- Tổn thương thận: tuần hoàn ứ trệ, cơ thể phù F của thuốc đường

tiêm bắp và tiêm dưới da

- Các thuốc có hệ số chiết xuất ở gan cao, chịu sự khử hoạt mạnh ở vòng

tuần hoàn đầu Tăng F%

Thể tích phân bố Vd

- Một số tổn thương thận làm giảm lượng albumin huyết thanh, thay đổi

cấu trúc một số Pr huyết tương, ứ trệ creatinine, ure gây cạnh tranh liên

kết thuốc tăng nồng độ thuốc tự do

- Tăng thể tích chất lỏng ngoại bào

Vd?

Suy giảm chức năng thận

Độ thanh thải qua thận ClR

- Tổn thương thận ít ảnh hưởng bài tiết thuốc ở gan

- Ứ trệ chất tăng đào thải qua gan theo dạng liên hợp

glucuronic theo mật xuống ruột, glucuronidase dạng có

hoạt tính giảm ClR

Thời gian bán thải T1/2

- Các thuốc bài xuất qua thận trên 50% còn hoạt tính có T1/2 tăng

rõ rệt khi sức lọc cầu thận < 30ml/p

- Các thuốc chuyển hoá 100% tại gan: T1/2không đổi

Hiệu chỉnh liều khi suy giảm chức năng gan

- Nên chọn những thuốc bài xuất chủ yếu qua thận

hoặc những thuốc bài xuất qua gan dưới dạng liên

hợp acid glucuronic

- Tránh kê đơn những thuốc:

+ Bị khử hoạt mạnh ở vòng tuần hoàn đầu

+ Có tỷ lệ liên kết protein cao

- Các thuốc bị chuyển hoá qua gan qua CytP450: giảm

liều

Hiệu chỉnh liều khi suy giảm chức năng thận

- Suy thận làm giảm bài tiết thuốc, tăng kéo dài nồng độ thuốc trong

máu dẫn đến quá liều hoặc ngộ độc khi điều trị những thuốc có độc

tính cao trên thận:

+ Giảm liều điều trị so với bình thường

+ Nới rộng khoảng cách giữa các lần đưa thuốc

Hiệu chỉnh liều khi suy giảm chức năng thận

Các bước tiến hành

1 Đánh giá mức độ suy thận qua trị số Clearance- Creatinin

Mực độ suy thận được đánh giá qua hệ số RF

- Trong đó: Clcr-st là Clearance-creatinine ở bệnh nhân suy thận

Clcr-bt là Clearance-creatinine ở người có chức năng thận

bình thường (80-120, lấy trung bình là 100)

- Đánh giá mức độ giảm bài xuất thuốc ở người suy thận so với người

bình thường:

- Tính hệ số Q:

- Trong đó:

- Q là hệ số hiệu chỉnh cho bệnh nhân có suy giảm chức năng thận

- fe là tỷ lệ thuốc được bài xuất qua thận dưới dạng còn hoạt tính (đối với dđh

của thuốc trên người có chức năng thận bt)

Hiệu chỉnh liều khi suy giảm chức năng thận

Cách hiệu chỉnh liều khi đã có hệ số Q:

1/ Giữ nguyên khoảng cách đưa thuốc và giảm liều

Hiệu chỉnh liều khi suy giảm chức năng thận

Vừa giảm liều vừa nới rộng khoảng cách dùng thuốc

Bảng Hiệu chỉnh liều Ceftazidim