TTTL No2 2013 qxd NNNNghiïn cûáu TTTTrao àöíi THÖNG TIN vaâ TÛ LIÏÅU 2/2013 25 1 Tñnh cêëp thiïët cuãa viïåc trang bõ cho sinh viïn kiïën thûác thöng tin Kiïën thûác thöng tin (KTTT) laâ khaái niïåm àûúåc àõnh nghôa khaác nhau vaâ coân khaá múái meã trong hoaåt àöång Thöng tin Thû viïån (TT TV) taåi Viïåt Nam Theo Hiïåp höåi Thû viïån Hoa Kyâ (ALA) KTTT laâ khaã nùng nhêån biïët nhu cêìu thöng tin cuãa baãn thên, cuäng nhû khaã nùng xaác àõnh, àaánh giaá vaâ sûã duång hiïåu quaã thöng tin tòm àû[.]
Trang 11 Tñnh cíịp thiïịt cuêa viïơc trang bõ
cho sinh viïn kiïịn thûâc thöng tin.
Kiïịn thûâc thöng tin (KTTT) lađ khaâi
niïơm ặúơc ắnh nghôa khaâc nhau vađ
cođn khaâ múâi meê trong hoaơt ăöơng Thöng
tin-Thû viïơn (TT-TV) taơi Viïơt Nam
Theo Hiïơp höơi Thû viïơn Hoa Kyđ (ALA):
KTTT lađ khaê nùng nhíơn biïịt nhu cíìu
thöng tin cuêa baên thín, cuông nhû khaê
nùng xaâc ắnh, ăaânh giaâ vađ sûê duơng hiïơu
quaê thöng tin tòm ặúơc [1]
Ngađy nay, KTTT khöng cođn lađ víịn
ăïì riïng cuêa ngađnh TT-TV mađ trúê
thađnh víịn ăïì cíịp thiïịt trong thïị kyê
XXI, ăùơc biïơt lađ trong lônh vûơc giaâo
duơc Möơt caâch khaâi quaât, KTTT taơo ra
khaê nùng töịt hún ăïí nhíơn biïịt nhu cíìu
thöng tin, khai thaâc vađ sûê duơng thöng
tin möơt caâch hiïơu quaê
Trïn thïị giúâi ăang diïîn ra quaâ trònh
hònh thađnh “xaô höơi thöng tin toađn cíìu”
Cuđng vúâi sûơ phaât triïín maơnh meô cuêa
khoa hoơc cöng nghïơ lađ sûơ buđng nöí thöng
tin, lađ kyê nguýn cuêa nïìn kinh tïị tri thûâc
Trong nïìn kinh tïị nađy, tri thûâc vađ thöng
tin trúê thađnh lûơc lûúơng saên xuíịt trûơc tiïịp,
quýịt ắnh sûơ phaât triïín cuêa xaô höơi Thöng tin khöng chó cung cíịp tri thûâc ăïí nhíơn biïịt vađ nùưm bùưt quy luíơt phaât triïín kinh tïị - xaô höơi mađ cođn khúi díơy khaê nùng saâng taơo cuêa con ngûúđi [2]
Sinh viïn hiïơn ăang ặúơc hoơc tíơp trong möi trûúđng giaâo duơc röơng múê, linh hoaơt, hoơ trúê thađnh trung tím cuêa quaâ trònh daơy vađ hoơc Hoơ chuê ăöơng tiïịp nhíơn tri thûâc vađ saâng taơo ra tri thûâc múâi Viïơc trang bõ cho sinh viïn nhûông kiïịn thûâc
cú baên vïì KTTT trúê nïn ngađy cađng quan troơng, noâ giuâp cho hoơ chuê ăöơng tiïịp cíơn caâc nguöìn thöng tin, tri thûâc múâi thöng qua caâc khaê nùng xaâc ắnh nhu cíìu tin, ăaânh giaâ vađ sûê duơng thöng tin möơt caâch hiïơu quaê
2 Thûơc traơng kiïịn thûâc thöng tin cuêa sinh viïn
Ăïí hiïíu roô thûơc traơng nađy, möơt cuöơc khaêo saât bùìng phiïịu ăaânh giaâ ăaô ặúơc tiïịn hađnh vúâi sûơ tham gia cuêa 170 sinh viïn Trong söị 170 phiïịu gûêi vïì coâ 01 phiïịu khöng húơp lïơ Phíìn mïìm Thöịng
kï dûô liïơu xaô höơi hoơc (SPSS- Statistical Package for the Social Sciences) ăaô
PHAÂT TRIÏÍN KIÏỊN THÛÂC THÖNG TIN CHO SINH VIÏN
TRÛÚĐNG ĂAƠI HOƠC HAĐ NÖƠI
Nïu roô tíìm quan troơng cuêa viïơc trang bõ kiïịn thûâc thöng tin cho sinh viïn Cung cíịp caâc söị liïơu khaêo saât vïì sûơ hiïíu biïịt cuêa sinh viïn trûúđng Ăaơi hoơc Hađ Nöơi vïì kiïịn thûâc thöng tin Ăïì cíơp ăïịn caâc khoâ khùn, thuíơn lúơi trong viïơc phaât triïín kiïịn thûâc thöng tin cho sinh viïn vađ caâch giaêi quýịt cuơ thïí víịn ăïì nađy cuêa Thû viïơn nhađ trûúđng.
ThS Nguýîn Thõ Ngađ
Thû viïơn trûúđng Ăaơi hoơc Hađ Nöơi
Trang 2ặúơc sûê duơng ăïí thöịng kï vađ phín tñch
caâc dûô liïơu nhùìm ruât ra nhûông ăaânh giaâ
cú baên vïì thûơc traơng, nhu cíìu ặúơc
hûúâng díîn KTTT cuêa sinh viïn Caâc kïịt
quaê khaêo saât cuơ thïí nhû sau
2.1 Thûơc traơng kyô nùng tòm kiïịm thöng tin:
Mûâc ăöơ tòm kiïịm thöng tin phuơc vuơ cho quaâ trònh hoơc tíơp, nghiïn cûâu vađ caâc nguöìn tòm kiïịm thöng tin (xem Baêng 1)
Baêng 1 cho thíịy, 75,7% sinh viïn
thûúđng xuýn tòm kiïịm thöng tin, tađi
liïơu; 23,7% - thónh thoaêng múâi thûơc
hiïơn; vađ chó 0,6% - ñt khi tòm kiïịm
thöng tin, tađi liïơu Nhû víơy, tinh thíìn
chuê ăöơng hoơc tíơp cuêa sinh viïn trûúđng
Ăaơi hoơc Hađ Nöơi ríịt cao Chñnh sûơ nùng
ăöơng, chuê ăöơng tiïịp cíơn nguöìn tin cuêa
sinh viïn ăaô taơo thuíơn lúơi cho caân böơ
thû viïơn khi triïín khai ăađo taơo KTTT
cho sinh viïn Sinh viïn ăaô coâ hiïíu biïịt
vïì KTTT khaâ vûông vađng, nïịu ặúơc
trang bõ kyô nùng thöng tin hoơ seô dïî
dađng tiïịp cíơn nguöìn thöng tin phuơc vuơ
nhu cíìu hoơc tíơp Ăíy cuông chñnh lađ
muơc tiïu ăađo taơo ngûúđi duđng tin cuêa
thû viïơn: taơo thoâi quen chuê ăöơng tòm
kiïịm thöng tin, tađi liïơu tûđ caâc nguöìn khaâc nhau cho hoơc tíơp, nghiïn cûâu Baêng 1 cuông cho thíịy, xu hûúâng sûê duơng nguöìn thöng tin ăiïơn tûê cuêa ngûúđi duđng tin ngađy cađng tùng 87,6% sinh viïn tòm kiïịm thöng tin, tû liïơu tûđ Internet vađ caâc CSDL, chó 10,1% - tûđ thû viïơn Ăíy chñnh lađ víịn ăïì thû viïơn cíìn nghiïn cûâu vađ ặa ra giaêi phaâp nhùìm khuýịn khñch hún nûôa thoâi quen sûê duơng nguöìn tađi liïơu ăiïơn tûê, tađi liïơu söị Tuy nhiïn, song song vúâi viïơc phaât triïín nguöìn tađi liïơu ăiïơn tûê, cíìn quan tím phaât triïín nguöìn tin trïn giíịy möơt caâch coâ troơng tím, chíịt lûúơng cao nhùìm ăaâp ûâng nhu cíìu ngađy cađng cao cuêa ngûúđi duđng
Mûâc ăöơ vađ nguöìn tòm kiïịm thöng tin Söị lûúơng Tyê lïơ (%)
Mûâc ăöơ tòm kiïịm thöng
tin
Caâc nguöìn tòm kiïịm TT
Baêng 1: Mûâc ăöơ vađ caâc nguöìn tòm kiïịm thöng tin
Trang 3Tûđ Baêng 2 coâ thïí thíịy, 98,2% sinh
viïn sûê duơng cöng cuơ tòm kiïịm Google,
57,4% - sûê duơng chûâc nùng tòm kiïịm ăún
giaên, 42,6% - sûê duơng chûâc nùng tòm
kiïịm níng cao Nhû víơy, mûâc ăöơ chïnh
lïơch giûôa khaê nùng tòm kiïịm ăún giaên vađ
níng cao khi sûê duơng caâc cöng cuơ tòm tin
cuêa sinh viïn khöng lúân Ăiïìu nađy cađng
giuâp khùỉng ắnh thïm möơt líìn nûôa, rùìng sinh viïn trûúđng Ăaơi hoơc Hađ Nöơi ñt nhiïìu ăaô coâ ặúơc KTTT
2.3 Thûơc traơng kyô nùng ăaânh giaâ, sûê duơng thöng tin
Khaê nùng ăaânh giaâ thöng tin vađ trñch díîn tađi liïơu tham khaêo
Ăïí ăaânh giaâ thöng tin möơt caâch khaâi
quaât nhíịt cíìn ặa ra nhûông tiïu chñ liïn
quan túâi thöng tin, tađi liïơu ăoâ Traê lúđi cíu
hoêi: “Nhûông tiïu chñ nađo sau ăíy baơn
cho lađ quan troơng trong viïơc ăaânh giaâ thöng tin, tađi liïơu baơn tòm ặúơc?”, 59,8% sinh viïn cho rùìng nöơi dung tađi liïơu lađ quan troơng nhíịt, 29,6% - sûê duơng tïn tađi
Baêng 2: Cöng cuơ vađ chûâc nùng tòm kiïịm thöng tin
Cöng cuơ vađ chûâc nùng Söị lûúơng Tyê lïơ (%)
Caâc cöng cuơ tòm kiïịm
Chûâc nùng tòm kiïịm
Baêng 3: Ăaânh giaâ thöng tin vađ trñch díîn tađi liïơu tham khaêo
Tiïu chñ ăaânh vađ mûâc ăöơ trñch díîn tađi liïơu Söị lûúơng Tyê lïơ (%)
Tiïu chñ khi ăaânh giaâ thöng
tin cuêa sinh viïn
Töíng söị 169 100,0
Mûâc ăöơ trñch díîn tađi liïơu tham
khaêo
Ăöi khi khöng trñch díîn 61 36,1
2.2 Cöng cuơ vađ caâc chûâc nùng cuêa cöng cuơ tòm kiïịm thöng tin
Trang 4liïơu ăïí ăaânh giaâ nguöìn thöng tin tòm
ặúơc, 3,6% - coi nùm xuíịt baên lađ quan
troơng Sûơ ăaânh giaâ seô chñnh xaâc vađ ăíìy
ăuê nïịu ặúơc tiïịn hađnh kïịt húơp theo
nhiïìu tiïu chñ khaâc nhau
Kïịt quaê khaêo saât viïơc trñch díîn tađi liïơu
tham khaêo nhû sau: 62,7% sinh viïn
thûơc hiïơn trñch díîn tađi liïơu tham khaêo khi
sûê duơng yâ tûúêng, ngön tûđ, cíu chûô cuêa ngûúđi khaâc vađ 36,1% - ăöi khi khöng trñch díîn Ăiïìu nađy cho pheâp khùỉng ắnh: quaâ trònh sûê duơng thöng tin cuêa sinh viïn cođn chûa chuýn nghiïơp, ñt nhiïìu ăaô vi phaơm ăaơo ặâc khoa hoơc, nïịu khöng ặúơc hûúâng díîn cuơ thïí hoơ seô trúê thađnh nhûông ngûúđi “ăaơo vùn”
Nhu cíìu tham dûơ lúâp tíơp huíịn KTTT
ặúơc thöịng kï lađ: 55,6% coâ nhu cíìu vađ
35,5% seô quýịt ắnh sau Nhû víơy, caân
böơ thû viïơn noâi chung vađ ngûúđi trûơc tiïịp
thûơc hiïơn triïín khai KTTT cho sinh viïn
noâi riïng cíìn xíy dûơng chiïịn lûúơc phaât
triïín phuđ húơp, chuíín bõ kyô nöơi dung cíìn
hûúâng díîn, xaâc ắnh loaơi kyô nùng sinh
viïn muöịn ặúơc hûúâng díîn Traânh hûúâng
díîn laơi nhûông kyô nùng sinh viïn ăaô biïịt
thađnh thaơo Bïn caơnh ăoâ, cíìn coâ biïơn
phaâp thu huât sinh viïn tòm hiïíu, hoơc hoêi,
hiïíu biïịt vïì KTTT möơt caâch röơng raôi;
hûúâng sinh viïn vađo caâc kyô nùng tûơ hoơc,
tûơ ređn luýơn bùìng caâch cung cíịp cho hoơ
caâc kyô nùng tòm kiïịm, ăaânh giaâ vađ sûê
duơng thöng tin möơt caâch hiïơu quaê nhíịt
3 Phaât triïín kiïịn thûâc thöng tin
cho sinh viïn
3.1 Nhûông thuíơn lúơi:
Ăùơc trûng cuêa sinh viïn trûúđng Ăaơi
hoơc Hađ Nöơi lađ khaê nùng ngoaơi ngûô töịt,
nùng ăöơng, hûúâng ngoaơi, nhanh nhaơy vúâi caâi múâi, kiïịn thûâc múâi vađ xu hûúâng múâi ăang diïîn ra trïn thïị giúâi
Ăûúơc Ban giaâm hiïơu nhađ trûúđng vađ laônh ăaơo Thû viïơn uêng höơ, hoaơt ăöơng ăađo taơo ngûúđi duđng tin cuêa Thû viïơn ặúơc tiïịn hađnh ăïìu ăùơn, thûúđng kyđ vađ ăaơt hiïơu quaê cao Viïơc triïín khai tíơp huíịn KTTT cho sinh viïn khöng chó lađm thay ăöíi chíịt lûúơng, phûúng phaâp cuêa caâc lúâp tíơp huíịn ngûúđi duđng tin cuêa Thû viïơn, mađ cođn goâp phíìn khùỉng ắnh vai trođ cuêa Thû viïơn trong viïơc hoơc tíơp, nghiïn cûâu cuêa sinh viïn, giaâo viïn vađ caân böơ nghiïn cûâu
Thû viïơn trûúđng Ăaơi hoơc Hađ Nöơi ặúơc sinh viïn coi lađ “giaêng ặúđng thûâ hai” cuêa mònh Vúâi nhûông thuíơn lúơi vïì trang thiïịt bõ hiïơn ăaơi, nguöìn tađi liïơu phong phuâ, ăa daơng vađ ăöơi nguô caân böơ treê, nùng ăöơng, nhiïơt tònh, ham hoơc hoêi, Thû viïơn ăaô bûúâc ăíìu ăaâp ûâng nhu cíìu cuêa ngûúđi duđng tin
Baêng 4: Nhu cíìu tham dûơ lúâp KTTT
Nhu cíìu YÂ kiïịn Söị lûúơng Tyê lïơ (%)
Nhu cíìu tham dûơ lúâp KTTT
2.4 Nhu cíìu tham dûơ khoaâ hoơc KTTT
Trang 53.2 Nhûông khoâ khùn:
- Ngûúđi lađm quaên lyâ, laônh ăaơo chûa
thûơc sûơ quan tím, chûa ăïì ra chñnh saâch
roô rađng cho viïơc phaât triïín KTTT cho
sinh viïn ngay khi nhíơp hoơc
- Sinh viïn chûa ặúơc phöí biïịn röơng
raôi vïì KTTT, chûa ặúơc hûúâng díîn cuơ
thïí, hïơ thöịng vïì caâc kyô nùng tûơ hoơc, tûơ
nghiïn cûâu
- Viïơc triïín khai KTTT cho sinh viïn
trong quaâ trònh hoơc tíơp, nghiïn cûâu chûa
nhíơn ặúơc sûơ ăöìng thuíơn giûôa giaâo viïn
vađ caân böơ thû viïơn
- Caân böơ thû viïơn, mùơc duđ cú baên ăaâp ûâng nhu cíìu cöng viïơc, víîn bõ haơn chïị vïì trònh ăöơ ngoaơi ngûô, tin hoơc
3.3 Hònh thûâc hûúâng díîn KTTT cho sinh viïn:
Thû viïơn trûúđng Ăaơi hoơc Hađ Nöơi hiïơn ăang song song töí chûâc hai hònh thûâc hûúâng díîn KTTT cho sinh viïn:
- Löìng gheâp vađo chûúng trònh mön Tin hoơc cú baên, thúđi lûúơng 5 tiïịt
- Töí chûâc lúâp hoơc tûơ nguýơn, miïîn phñ taơi Thû viïơn cho 10 sinh viïn trúê lïn/lúâp
Baêng 5: Nöơi dung chûúng trònh hûúâng díîn KTTT cho sinh viïn
Hoaơt ăöơng 1
3 phuât
- Caân böơ hûúâng díîn tûơ giúâi thiïơu
- Noâi roô muơc ăñch vađ ýu cíìu cuêa lúâp hoơc
- Giúâi thiïơu nöơi dung bađi hoơc
Hoaơt ăöơng 2
7 phuât
- Trònh bađy khaâi niïơm “kiïịn thûâc thöng tin”
- Vai trođ cuêa KTTT trong thúđi ăaơi khoa hoơc cöng nghïơ phaât triïín hiïơn nay
Hoaơt ăöơng 3
30 phuât (5
phuât/bûúâc)
- Trònh bađy 6 bûúâc cuêa quaâ trònh nghiïn cûâu (The Big 6 steps) (keđm vñ duơ minh hoơa cho tûđng bûúâc)
Hoaơt ăöơng 4
45 phuât
- Thûơc hađnh (möîi sinh viïn hoùơc nhoâm ặúơc phaât ýu cíìu thûơc hađnh, aâp duơng The big 6 steps trong giaêi quýịt víịn ăïì)
- Giaâo viïn hûúâng díîn thûơc hađnh
Nghó giaêi lao
30 phuât
Hoaơt ăöơng 5
5 phuât
- Giúâi thiïơu phíìn mïìm Endnote ( tñnh nùng, file hûúâng díîn cađi ăùơt,…)
Hoaơt ăöơng 6
30 phuât
Duđng Endnote ăïí taơo Danh muơc tađi liïơu tham khaêo (TLTK)
- Bûúâc 1: Nhíơp liïơu trong Endnote
- Bûúâc 2: Cheđn TLTK tûđ Endnote vađo file Word
- Bûúâc 3: Trònh bađy Danh muơc TLTK theo míîu sùĩn ( APA, Harvard,…)
Hoaơt ăöơng 7
25 phuât • Thûơc hađnh (möîi sinh viïn lađm möơt bađi thûơc hađnh trïn maây tñnh)
Trang 64 Kïịt luíơn
Ăûúơc biïịt, sûê duơng thû viïơn trûúđng
hoơc seô mang laơi taâm lúơi ñch then chöịt höî
trúơ viïơc giaêng daơy vađ hoơc tíơp thađnh
cöng, ăoâ lađ: hònh thađnh möi trûúđng hoơc
tíơp kiïíu múâi; cung cíịp nhûông kinh
nghiïơm hoơc tíơp ăa daơng; höî trúơ viïơc
phaât triïín kyô nùng möơt caâch coâ hïơ
thöịng; cung cíịp ăiïím truy cíơp túâi nhiïìu
nguöìn thöng tin khaâc nhau; khuýịn
khñch vađ höî trúơ viïơc hoơc tíơp; taơo cú höơi
tiïịp cíơn chûúng trònh hoơc möơt caâch bònh
ăùỉng; níng cao sûơ tûơ tin vađ khaê nùng hoơc
tíơp ăöơc líơp cuêa sinh viïn; vađ cung cíịp dõch vuơ hûúâng nghiïơp [3] Cuđng vúâi sûơ thay ăöíi vai trođ cuêa thû viïơn trûúđng ăaơi hoơc úê Viïơt Nam, traâch nhiïơm cuêa caân böơ thû viïơn trûúđng Ăaơi hoơc Hađ Nöơi cađng cao hún, nhûng vúâi tím huýịt cuêa mònh, sûơ uêng höơ cuêa laônh ăaơo, sûơ cöơng taâc cuêa giaêng viïn vađ ngûúđi sûê duơng, viïơc tñch húơp vađ triïín khai KTTT trong quaâ trònh giaêng daơy vađ hoơc tíơp chùưc chùưn seô thađnh cöng, chíịt lûúơng ăađo taơo cuêa nhađ trûúđng nhúđ víơy seô ặúơc níng cao
information literacy in to the higher education curriculum San Francisco : Jossey Bass.
3 Vuô Thõ Nha (2009), Sûơ thay ăöíi vai trođ cuêa thû viïơn trûúđng hoơc cuêa Viïơt Nam Maơng thöng tin thû viïơn Viïơt Nam.[Cited: August 9, 2009.] http://vietnamlib.net.
1 American Library Association (1989),
Presidential Committee on Information
Litera-cy: Final Report American Library Association
Website.[Cited: October 3, 2009.]
http://www.ala.org/ala/mgrps/divs/acrl/publica-tions/whitepapers/presidential.cfm.
2 ILene, F.Rockman (2004), Intergrating
Tađi liïơu tham khaêo
Nïịu baơn muöịn
Thûơc hiïơn caâc dõch vuơ tû víịn vïì thû viïơn;
Thiïịt kïị vađ xíy dûơng caâc hïơ thöịng phuơc vuơ vađ trúơ giuâp thöng tin trong caâc lônh vûơc Khoa hoơc, Cöng nghiïơp, Thûúng maơi, Dõch vuơ, Ăađo taơo;
Múê caâc lúâp ăađo taơo vađ cíịp chûâng chó vïì nghiïơp vuơ thöng tin, thû viïơn vađ tin hoơc tû liïơu;
Biïn soaơn vađ dõch caâc tađi liïơu vïì phûúng phaâp vađ nghiïơp vuơ trong caâc lônh vûơc thöng tin, tû liïơu, thû viïơn,
X Xiinn lliiïïnn hhïïơơ vvúúââii cchhuuâânngg ttööii tthheeoo ăắõaa cchhóó::
TRUNG TÍM TIN HOƠC VAĐ ĂAĐO TAƠO CUƠC THÖNG TIN KH&CN QUÖỊC GIA
24 Lyâ Thûúđng Kiïơt, Hađ Nöơi - Ăiïơn thoaơi: 04.38246324
E-mail: hanhnt@vista.gov.vn