BÀI tập lớn môn TRIẾT học mác – lê NIN đề tài VAI TRÒ của THỰC TIỄN đối với NHẬN THỨC

Quan điểm triết học Mác-Lênin về sự thống nhất giữa nhận thức và thực tiễn không chỉ ở chỗ vạch rõ vai trò của thực tiễn đối với nhận thức, coi thực tiễn là cơ sở, là tiêu chuẩn,là mục đ

Bộ Giáo dục và Đào tạo Trường Đại học Kinh tế quốc dân

BÀI TẬP LỚN

MÔN TRIẾT HỌC MÁC – LÊ NIN

ĐỀ TÀI : VAI TRÒ CỦA THỰC TIỄN ĐỐI VỚI NHẬN THỨC

HỌ VÀ TÊN: HOÀNG KHÁNH HÀ

MÃ SV: 11201156

LỚP: TRIẾT 11 (KINH DOANH QUỐC TẾ 62B)

NHÓM: 6

LỜI MỞ ĐẦU

Lý do chọn nghiên cứu đề tài

Ngay từ buổi đầu của lịch sử con người phải lao động sản xuất tạo ra của cải vật chất để tồn tại Qua lao động mà kinh nghiệm được tích lũy phong phú, đó là cơ sở cho việc khái quát lý luận Phân công lao động phát triển, xã hội phân chia thành giai cấp đối kháng, giai cấp thống trị có điều kiện vật chất để tách khỏi lao động chân tay để chuyên nghiên cứu lý luận Đó là cơ

sở xã hội cho việc tách rời giữa thực tiễn với nhận thức đi đến đối lập chúng với nhau Triết học Mác-Leenin đã thực hiện sự thống nhất giữa nhận thức với thực tiễn Quan điểm triết học Mác-Lênin về sự thống nhất giữa nhận thức và thực tiễn không chỉ ở chỗ vạch rõ vai trò của thực tiễn đối với nhận thức, coi thực tiễn là cơ sở, là tiêu chuẩn,là mục đích quan trọng của nhận thức

Nghiên cứu vấn đề này là việc hết sức thiết thực và quan trọng đối với việc nghiên cứu lý luận Mác-Lênin Với những vốn kiến thức được trang bị qua nghiên cứu cùng nhóm, sự góp ý và giúp đỡ của bạn bè và cô cùng với sự hiểu biết, tìm hiểu nhiều tài liệu từ giáo trình nên em đã chọn đề tài: “Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức”

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU ……….2

CHƯƠNG I: LÝ LUẬN NHẬN THỨC ……… 4

I.1 THỰC TIỄN VÀ CÁC LOẠI HÌNH CƠ BẢN CỦA THỰC TIỄN……… 4

I.2 NHẬN THỨC VÀ CÁC TRÌNH ĐỘ CỦA NHẬN THỨC ……… 6

I.3 VAI TRÒ CỦA THỰC TIỄN ĐỐI VỚI NHẬN THỨC ……… 7

I.4 CÁC GIAI ĐOẠN CỦA QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC ……….9

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP ………11 CHƯƠNG 3 LIÊN HỆ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

CHƯƠNG I

LÝ LUẬN NHẬN THỨC

I.1 THỰC TIỄN VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA THỰC TIỄN

I.1.1 Phạm trù thực tiễn

Phạm trù thức tiễn là một trong những phạm trù nền tảng, cơ bản không chỉ của lý luận nhận thức macxít mà còn của toàn bộ triết học Mác - Lênin nói chung

Kế thừa những yếu tố hợp lý và khắc phục những thiếu sót trong quan điểm về thực tiễn của các nhà triết học trước C.Mác, C.Mác và Ph.Ăngghen

đã đem lại một quan điểm đúng đắn, khoa học về thực tiễn và vai trò của nó đối với nhận thức cũng như đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người Với việc đưa phạm trù thực tiễn vào lý luận, hai ông đã thực hiện một bước chuyển biến cách mạng trong lý luận nói chung và trong lý luận nhận thức nói riêng Lênin nhận xét: “Quan điểm về đời sống, về thực tiễn, phải là quan điểm thứ nhất và cơ bản của lý luận về nhận thức”

I.1.2 Thực tiễn là gì?

Thực tiễn là những hoạt động vật chất có mục đích mang tính lịch sử

- xã hội của con người nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội.

Từ quan niệm trên về thực tiễn, có thể thấy thực tiễn gồm những đặc trưng là:

Thứ nhất, thực tiễn không phải toàn bộ hoạt động của con người mà chỉ là những hoạt động vật chất-cảm tính, như lời của C.Mác, đó là những hoạt động vật chất của con người cảm giác được

Thứ hai, hoạt động thực tiễn là những hoạt động mang tính lịch sử- xã hội của con người

Thứ ba, thực tiễn là hoạt động có mục đích nhằm cải tạo tự nhiên và

xã hội phục vụ con người

I.1.3 Các hình thức cơ bản của thực tiễn

Thực tiễn gồm những hình thức cơ bản:

Hoạt động sản xuất vật chất, biểu thị mối quan hệ của con người với tự nhiên và là phương thức tồn tại cơ bản của con người và xã hội loài người

Hoạt động chính trị - xã hội, là hoạt động thực tiễn thể hiện tính tự giác cao của con người nhằm biến đổi, cải tạo xã hội, phát triển các thiết chế xã hội, các quan hệ xã hội tạo môi trường xã hội thuận lợi cho con người phát triển Bao gồm các hoạt động như đấu tranh giai cấp; đấu tranh giải phóng dân tộc…

Hoạt động thực nghiệm khoa học, con người chủ động tạo ra những điều kiện không có sẵn trong tự nhiên cũng như xã hội để tiến hành thực nghiệm khoa học theo mục đích đã đề ra

Trong đó, hoạt động sản xuất vật chất là hình thức thực tiễn sớm nhất,

cơ bản nhất quan trọng nhất

I.2.1 Nhận thức là gì?

Nhận thức là quá trình phản ánh hiện thực khách quan một cách tích cực, chủ động, sáng tạo bởi con người trên cơ sở thực tiễn mang tính lịch sử.

Các nguyên tắc của lý luận nhận thức duy vật biện chứng:

Một là, thừa nhận thế giới vật chất tồn tại khách quan bên ngoài và độc lập với ý thức con người

Hai là, công nhận cảm giác, tri giác, ý thức nói chung là hình ảnh chủ quan của thế giới khác quan

Ba là, lấy thực tiễn làm tiểu chuẩn để kiểm tra hình ảnh đúng, hình ảnh sai của cảm giác, ý thức nói chung

I.2.2 Các trình độ của nhận thức

a, Nhận thức kinh nghiệm

Là trình độ nhận thức hình thành từ sự quan sát trực tiếp các sự vật hiện tượng trong tự nhiên, xã hội hay trong các kinh nghiệm khoa học

b, Nhận thức lý luận

Là trình độ nhận thức gián tiếp trừu tượng và khái quát về bản chất, quy luật của các sự vật hiện tượng

Nó được hình thành và phát triển trên cơ sở của nhận thức kinh nghiệm

Phản ánh bản chất mang tính quy luật của sự vật hiện tượng

Nhận thức kinh nghiệm và nhận thức lý luận chuyển hóa lẫn nhau.Nhận thức kinh nghiệm là cơ sở cho nhận thức lý luận Nhận thức kinh

nghiệm cung cấp tư liệu phong phú từ đó giúp cho nhận thức lý luận vạch ra bản chất của sự vật

c, Nhận thức thông thường Hình thành một cách tự phát, trực tiếp trong mọi hoạt động hàng ngày Phản ánh đặc điểm chi tiết, cụ thể của sự vật hiện tượng

Nhận thức thông thường mang tính phong phú gắn liền với quan niệm sống hàng ngày

d, Nhận thức khoa học Hình thành một cách tự giác và gián tiếp

Phản ánh đặc điểm, bản chất của sự vật, hiện tượng dưới dạng trửu tượng logic

Có vai trò to lớn trong hoạt động thực tiễn

Nhận thức thông thường và nhận thức khoa học là hai bậc thang khác nhau về chất của quá trình nhận thức, nhưng có mối liên hệ chặt chẽ

I.3 VAI TRÒ CỦA THỰC TIỄN ĐỐI VỚI NHẬN THỨC

Thực tiễn là cơ sở, động lực của nhận thức

Chính thực tiễn cung cấp những tài liệu, vật liệu cho nhận thức của con người Không có thực tiễn thì không có nhận thức, không có khoa học, không có lý luận, bởi lẽ tri thức của con người xét đến cùng đều được nảy sinh từ thực tiễn

Thực tiễn luôn đề ra nhu cầu, nhiệm vụ và phương hướng phát triển của nhận thức, vì thế nó luôn thúc đẩy cho sự ra đời của ngành khoa học

Hoạt động thực tiễn còn là cơ sở chế tạo ra các công cụ, phương tiện, máy móc mới hỗ trợ con người trong quá trình nhận thức, chẳng hạn như kính hiển vi, kính thiên văn…

Như vậy, thực tiễn chính là nền tảng, cơ sở để nhận thức của con người nảy sinh, tồn tại, phát triển Không những vậy, thực tiễn còn là động lực thúc đẩy nhận thức phát triển

Thực tiễn là mục đích của nhận thức

Nhận thức của con người là nhằm phục vụ thực tiễn, soi đường, dẫn dắt, chỉ đạo thực tiễn chứ không phải để trang trí, hay phục vụ cho những ý tưởng viển vông.Nếu không vì thực tiễn, nhận thức sẽ mất phương hướng, bế tắc

Mục đích cuối cùng của nhận thức là nhằm cải tạo hiện thực khách quan phục vụ cho con người.Mọi tri thức khoa học, mọi lý luận chỉ có ý nghĩa thiết thực khi nó được vận dụng vào thực tiễn

Thực tiễn là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý

Tri thức của con người là kết quả của quá trình nhận thức, tri thức đó

có thể phản ánh đúng hoặc không đúng hiện thực khách quan Không thể lấy tri thức

để kiểm tra tri thức, cũng không thể lấy sự hiển nhiên, hay sự tán thành của số đông hoặc sự có lợi, có ích để kiểm tra sự đúng, sai của tri thức.Theo triết học Mác-Leenin, thực tiễn là tiêu chuẩn khách quan duy nhất để kiểm tra chân lý, bác bỏ sai lầm Dựa vào thực tiễn người ta có thể chứng minh, kiểm nghiệm chân lý

Có nhiều hình thức thực tiễn khác nhau, do vậy cũng có nhiều cách kiểm tra chân lý khác nhau Tuy nhiên, thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý vừa có tính chất tương đối vừa có tính chất tuyệt đối

I.4 CÁC GIAI ĐOẠN CƠ BẢN CỦA QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC

Quá trình nhận thức gồm hai giai đoạn: Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính

I.4.1 Nhận thức cảm tính

Là giai đoạn đầu tiên của quá trình nhận thức, gắn liền với thực tiễn Ở giai đoạn này, nhận thức của con người phản ánh trực tiếp khách thể thông qua giác quan, được diễn ra dưới ba hình thức là cảm giác, tri giác và biểu tượng

Cảm giác là hình thức đầu tiên, đơn giản nhất của quá trình nhân thực

ở giai đoạn cảm tính, được nảy sinh do sự tác động trực tiếp của khách thể lên các giác quan của con người, đưa lại cho con người những thông tin trực tiếp, giản đơn nhất về thuộc tính riêng lẻ của sự vật

Tri giác là kết quả của sự tác động trực tiếp của sự vật đồng thời lên

nhiều giác quan của con người, cung cấp cho ta hình ảnh về sự vật trọn vẹn hơn cảm giác Nhưng tri giác vẫn là hình ảnh trực tiếp, cảm tính về sự vật

Biểu tượng là hình thức cao nhất và phức tạp nhất của nhận thức cảm

tính, là hình ảnh sự vật được tái hiện trong óc nhờ trí nhớ, khi sự vật không trực tiếp tác động vào giác quan của con người Nhưng biểu tượng vẫn giống tri giác ở chỗ nó vẫn là hỉnh ảnh cảm tính về sự vật mặc dù tương đối hoàn chỉnh

Gồm các hình thức: Khái niệm, phán đoán và suy lý.

Khái niệm là hình thức cơ bản của tư duy trừu tượng Phản ánh khái

quát, gián tiếp một hoặc một số thuộc tính chung có tính bản chất nào đó của

sự vật.Sự hình thành của khái niệm là kết quả của sự khái quát, tổng hợp biện

chứng các đặc điểm, thuộc tính của sự vật Khái niệm vừa có tính khách quan

vừa có tính chủ quan, vừa có mối quan hệ tác động qua lại với nhau, vừa thường xuyên vận động và phát triển

Phán đoán là hình thức liên hệ các khái niệm Phản ánh mối liên hệ

giữa các sự vật, hiện tượng của thế giới trong ý thức của con người Để khẳng định hay phủ định một đặc điểm, một thuộc tính của đối tượng Được biểu hiện dưới hình thức ngôn ngữ thành một mệnh đề, bao gồm lượng từ, chủ từ, hệ từ và vị từDựa vào nội dung và mức độ khái quát của tri thức, phán đoán chia làm 3 loại cơ bản: Phán đoán đơn nhất, phán đoán đặc thù, phán đoán phổ biến

Suy lý là hình thức trong đó các phán đoán đã liên kết với nhau theo

quy tắc: Phán đoán cuối cùng (kết luận) được suy ra từ những phán đoán đã biết làm tiền đề Có 2 suy lý chính: Quy nạp và diễn dịch

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

CHƯƠNG III

LIÊN HỆ BẢN THÂN

Với tư cách là một sinh viên năm nhất, em