TIỂU LUẬN MÔN LUẬT HÀNH CHÍNHĐề tài Tìm hiểu về cưỡng chế hành chính và biện pháp cưỡng chế hành chính

Nhằm khôi phục pháp chế, bảo đảm quyền và lợi ích của những quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ, bảo đảm quyền con người, Nhà nước buộc phải áp dụng những biện pháp cưỡng chế cần thiết

B Ộ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TPHCM

KHOA LU ẬT

TI ỂU LUẬN MÔN: LU ẬT HÀNH CHÍNH

Đề tài: Tìm hiểu về cưỡng chế hành chính

B Ộ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TPHCM

KHOA LU ẬT

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành tiểu luận này, chúng em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến: Ban giám hiệu trường Đại Học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh vì đã tạo điều kiện về cơ sở vật chất với hệ thống thư viện hiện đại, đa dạng các loại sách, tài liệu thuận lợi cho việc tìm kiếm, nghiên cứu thông tin

Xin cảm ơn giảng viên bộ môn Luật Hành Chính, cô Lương Thị Thùy Dương

đã giảng dạy tận tình, chi tiết để chúng em có đủ kiến thức và vận dụng chúng vào bài tiểu luận này

Do chưa có nhiều kinh nghiệm làm để tài cũng như những hạn chế về kiến thức, trong bài tiểu luận chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được sự nhận xét, ý kiến đóng góp, phê bình từ phía cô để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn

Lời cuối cùng, chúng em xin kính chúc cô nhiều sức khoẻ, thành công và hạnh phúc

LỜI CAM ĐOAN

Chúng em xin cam đoan việc nghiên cứu tiểu luận về đề tài “Căn cứ để xác định tài sản vô chủ Cho ví dụ?” là kết quả của quá trình học tập, nghiêm túc nghiên cứu khoa học của cả nhóm Các số liệu trong luận văn được thu thập có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy Nội dung lý thuyết trong tiểu luận chúng em có sử dụng một số

tài liệu tham khảo như đã trình bày trong phần tài liệu tham khảo

M ỤC LỤC

PH ẦN 1: PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 M ục đích, yêu cầu 2

1.2.1 M ục đích 2

1.2.2 Yêu c ầu 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu 3

1.4 Ph ạm vi nghiên cứu 3

1.5 Phương pháp nghiên cứu 3

1.6 K ết quả nghiên cứu 4

PH ẦN 2: PHẦN NỘI DUNG 5

Chương 1: Lý luận chung 5

1.1 Cưỡng chế hành chính 5

1.2 Cưỡng chế hành chính là gì? 5

1.3 Các biện pháp cưỡng chế hành chính 5

Chương 2: Các biện pháp cưỡng chế hành chính cụ thể và lý luận thực ti ễn, 7

2.1 Nhóm cưỡng chế hành chính có tính chất phòng ngừa 7

2.2 Nhóm các bi ện pháp ngăn chặn và đảm bảo xử lý vi phạm hành chính 7

2.3 Nhóm bi ện pháp trách nhiệm hành chính 7

2.4 Nhóm bi ện pháp xử lý hành chính 8

2.5 Nhóm bi ện pháp khắc phục hậu quả 10

2.6 Nhóm bi ện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính 10

Chương 3: Nội dung chủ yếu: nêu thực tế, tình hình việc vận dụng lý lu ận vào thực tiễn theo kết cấu của lý luận 12

Chương 4: Phân tích, Nhận xét, đánh giá 17

4.1 Phân tích, nhận xét 17

4.2 Giải pháp khắc phục 19

PHẦN 3: PHẦN KẾT LUẬN 21

Mặt khác, khi trong xã hội xảy ra các tình huống bất thường (tình huống “vượt quá giới hạn hay tầm kiểm soát, quản lý của con người, xã hội và bộ máy lãnh đạo, quản lý đất nước”; “có tác động và ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống hiện tại và lâu dài của con người và xã hội theo chiều hướng tiêu cực”; “phạm vi ảnh hưởng là rất

lớn, có thể tác động trực tiếp đến một địa phương, một quốc gia, hay thậm chí là một khu vực và cộng đồng quốc tế”) thì cưỡng chế hành chính là biện pháp hữu hiệu để nhanh chóng thiết lập lại trật tự quản lý nhà nước và các biện pháp khác khó lòng đáp ứng được Khi những tình huống bất thường xảy ra, cần phải có các giải pháp

xử lý đặc biệt, mau lẹ, chính xác, nhằm hạn chế tối đa những thiệt hại có thể xảy ra Cưỡng chế hành chính trong trường hợp này là đặc biệt cần thiết và khách quan của đời sống cộng đồng để buộc cá nhân, tổ chức thực hiện các nghĩa vụ pháp lý bắt

buộc, để huy động các nguồn lực vật chất bằng mệnh lệnh hành chính đáp ứng nhu

cầu của nhà nước mà các biện pháp huy động khác không thực hiện được,…(1)

Nguy ễn Văn Quang: “Quản lý xã hội trong các tình huống bất thường quan

ni ệm, đặc điểm, hình thức, phương pháp quản lý tạp chí Nhà nước và pháp

lu ật, 4/2009, tr.70

2

Việc cưỡng chế buộc mọi người phải thi hành luật vô điều kiện trong những tình huống bất thường không nhằm mục tiêu nào khác là nhanh chóng khôi phục lại trật

tự, đời sống, hoạt động thường ngày của xã hội, cộng đồng dân cư, kịp thời khắc

phục các hậu quả, đưa các hoạt động của xã hội trở lại trạng thái bình thường Trong

những tình huống đó, các biện pháp cưỡng chế hành chính được xem là một công cụ

có nhiều tính ưu việt để các nhà quản lý thực hiện công tác quản lý nhà nước, duy trì trật tự, ổn định xã hội bởi tính mệnh lệnh đơn phương, thủ tục nhanh gọn

Cưỡng chế hành chính không chỉ có tác dụng giáo dục ý thức tôn trọng và thực

hiện pháp luật nghiêm minh, tạo điều kiện cho mọi người tránh khỏi vi phạm, mà còn làm cho mọi người có nhận thức đúng sự công bằng, nhân đạo và tính tất yếu

của các biện pháp cưỡng chế, tin tưởng và công lý, tích cực đấu tranh phòng, chống

vi phạm pháp luật, hạn chế đến mức thấp nhất hiện tượng vi phạm pháp luật Qua

đó, hướng tới việc hoàn thiện con người, hình thành những công dân tự giác, tôn

trọng và tuân thủ pháp luật, trật tự xã hội ngày càng được củng cố vững chắc

Theo đó ta thấy được tác dụng rất lớn mà cưỡng chế hành chính và các biện pháp cưỡng chế hành chính đem lại Nhưng trong cuộc sống hàng ngày, không phải ai cũng biết cưỡng chế hành chính cùng các biện pháp cưỡng chế hành chính Họ có

thể nghe thấy đâu đó nói tới vấn đề cưỡng chế hành chính, hoặc gần khu họ ở có một trường hợp nào đó bị cưỡng chế hành chính Tuy nhiên họ lại chưa thể hiểu thực sự

về cưỡng chế hành chính là gì và những biện pháp cưỡng chế hành chính là như thế nào? Xuất phát từ nhận thức như vậy, chúng em cho rằng việc lựa chọn vấn đề “Tìm

hiểu về cưỡng chế hành chính và biện pháp cưỡng chế hành chính” làm đề tài tiểu

luận là thực sự cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn

phát hiện được, hay ý kiến, quan điểm, kết luận của người viết Cụ thể là phải nêu

ra được vấn đề và quan điểm của người viết, hướng giải quyết vấn đề đó

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Trong quá trình quản lý nhà nước, việc áp dụng biện pháp thuyết phục là quan trọng và chủ yếu Tuy nhiên, không phải lúc nào pháp chế cũng được đảm bảo Nhằm khôi phục pháp chế, bảo đảm quyền và lợi ích của những quan hệ xã hội được pháp

luật bảo vệ, bảo đảm quyền con người, Nhà nước buộc phải áp dụng những biện pháp cưỡng chế cần thiết đối với những trường hợp xâm hại hoặc có nguy cơ đe dọa xâm hại các trật tự mà pháp luật bảo vệ Một trong những loại biện pháp cưỡng chế quan trọng được áp dụng rộng rãi trong quản lý nhà nước nói chung (theo nghĩa

rộng) đó là các biện pháp cưỡng chế hành chính

Vì vậy nhóm đã lựa chọn đề tài cưỡng chế hành chính và biện pháp cưỡng chế hành chính để chỉ ra những hiện trạng của thực tiễn, những vấn đề của thực tiễn chưa được giải quyết hoặc đã được giải quyết nhưng kết quả còn những vướng mắc liên quan đến cưỡng chế hành chính, từ đó đưa ra cơ sở lý luận để soi sáng

Cưỡng chế hành chính là bắt buộc phải thi hành một mệnh lệnh, quyết định hành chính Là biện pháp do cơ quan hành chính nhà nước thực hiện đối với cá nhân hay

tổ chức đã bị xử phạt vi phạm hành chính, nhưng không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt Được thực hiện bởi những người có thẩm quyền được pháp luật quy định

1.5 Phương pháp nghiên cứu

Tiểu luận được thực hiện bằng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau:

các nước trên thế giới

3 Phương pháp lịch sử: Xem xét pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính theo từng thời kỳ Mỗi giai đoạn sẽ có pháp luật phù hợp Từ đó tìm ra quy luật của sự phát triển pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính

4 Phương pháp thống kê xã hội học Từ những kết quả thống kê, điều tra, khảo sát

về thực trạng vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính để đề ra những giải pháp hợp lý

5 Các phương pháp của xã hội học pháp luật Phân tích cơ sở xã hội của việc xử phạt

vi phạm hành chính

1.6 K ết quả nghiên cứu

Tiểu luận là công trình khoa học nghiên cứu chuyên sâu đầu tiên về pháp luật xử

phạt vi phạm hành chính Do đó, luận văn sẽ là tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên

cứu, giảng viên, học viên, sinh viên

Tiểu luận đưa ra những kiến nghị để hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử phạt vi

phạm hành chính Do đó, tiểu luận sẽ là tài liệu tham khảo cho các nhà lập pháp

Những điểm mới nhất của tiểu luận là: đưa ra triết lý về về vi phạm hành chính và pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính; đưa ra cấu trúc mới của hệ thống pháp luật

về xử phạt vi phạm hành chính; đưa ra các giải pháp dựa trên yêu cầu hoàn thiện pháp luật hiện nay cũng như kinh nghiệm trên thế giới

PH ẦN 2: PHẦN NỘI DUNG

Chương 1: Lý luận chung

1.1 Cưỡng chế hành chính

Trong quá trình quản lý nhà nước, việc áp dụng biện pháp thuyết phục là quan

trọng và chủ yếu Tuy nhiên, không phải lúc nào pháp chế cũng được đảm bảo Nhằm khôi phục pháp chế, bảo đảm quyền và lợi ích của những quan hệ xã hội được pháp

luật bảo vệ, bảo đảm quyền con người, Nhà nước buộc phải áp dụng những biện pháp cưỡng chế cần thiết đối với những trường hợp xâm hại hoặc có nguy cơ đe dọa xâm hại các trật tự mà pháp luật bảo vệ Một trong những loại biện pháp cưỡng chế quan trọng được áp dụng rộng rãi trong quản lý nhà nước nói chung (theo nghĩa rộng) đó là các biện pháp cưỡng chế hành chính Các biện pháp cưỡng chế hành chính, nếu xét dưới góc độ quản lý việc áp dụng chúng sẽ gây ra sự hạn chế quyền cho đối tượng bị áp dụng Tuy nhiên, ở góc độ quản lý nhà nước, đối với quyền lợi

của các chủ thể bị vi phạm quyền thì nó lại là biện pháp có tính chất bảo vệ quan trọng đối với những quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ, qua đó góp phần bảo vệ quyền con người

1.2 Cưỡng chế hành chính là gì?

Cưỡng chế hành chính là tổng hợp các biện pháp do luật hành chính quy định được

áp dụng để tác động một cách trực tiếp hoặc gián tiếp lên tâm lý, tư tưởng và hành

vi của cá nhân hoặc tổ chức, buộc các chủ thể đó phải thực hiện các nghĩa vụ pháp

lý nhằm mục đích phòng ngừa, ngăn chặn hoặc xử lý những hành vi trái pháp luật,

bảo đảm trật tự và kỷ luật trong hoạt động hành chính

Hình thức bảo đảm cưỡng chế hành chính là: ban hành các quy phạm pháp luật hành chính có tính chất bảo vệ; ra các quyết định hoặc trực tiếp thực hiện các quyết định áp dụng các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn hoặc xử lý các vi phạm hành chính

1.3 Các bi ện pháp cưỡng chế hành chính

Biện pháp phòng ngừa hành chính

6

Những biện pháp phòng ngừa hành chính là những biện pháp cưỡng chế có tính chất phòng ngừa vi phạm pháp luật và những thiệt hại có thể xảy ra cho xã hội, phòng ngừa những nguy cơ có thể xảy ra cho trật tự quản lý nhà nước Với mục đích phòng ngừa vi phạm, các biện pháp phòng ngừa hành chính thường được áp dụng khi chưa có vi phạm xảy ra Chúng ta có thể kể ra các biện pháp phòng ngừa hành chính như: kiểm tra giấy tờ, kiểm tra hộ tịch, hộ khẩu; kiểm tra hàng hoá, hành lý và người; trưng thu, trưng mua tài sản của công dân; kiểm tra sức khỏe bắt buộc; ngăn

cấm, hạn chế đi lại

Biện pháp ngăn chặn hành chính

Khác với các biện pháp phòng ngừa hành chính, biện pháp ngăn chặn hành chính được áp dụng khi các vi phạm hành chính đã xảy ra nhằm ngăn chặn, dập tắt những hành vi vi phạm pháp luật, đảm bảo việc xử phạt hay ngăn chặn những hậu quả thiệt

hại do chúng gây ra Các biện pháp ngăn chặn hành chính bao gồm: các biện pháp đình chỉ vi phạm pháp luật, các biện pháp bảo đảm cho việc xử phạt và các biện pháp ngăn ngừa những hậu quả thiệt hại do vi phạm gây ra

Ngoài ra biện pháp trách nhiệm hành chính cũng là một trong những biện pháp

cưỡng chế hành chính, trong đó có các biện pháp khôi phục hành chính (phục hồi

nguyên trạng) Các biện pháp khôi phục hành chính là những biện pháp cưỡng chế hành chính được áp dụng với mục đích khôi phục lại trạng thái ban đầu vốn có của quan hệ bị vi phạm Các biện pháp khôi phục luôn gắn liền với một hoặc một số các biện pháp xử phạt hành chính

Các biện pháp khắc phục hậu quả có thể kể đến như: Buộc khôi phục lại tình

trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra hoặc buộc tháo dỡ công trình xây dựng trái phép; Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh do vi phạm hành chính gây ra; Buộc đưa ra khỏi lãnh

thổ Việt Nam hoặc buộc tái xuất hàng hoá, vật phẩm, phương tiện; Buộc tiêu huỷ

vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi và cây trồng, văn hoá phẩm độc

hại

Downloaded by Quang Tr?n (tranquang141994@gmail.com)

Phòng ngừa hành chính: là các biện pháp do cơ quan hành chính nhà nước

hoặc người có thẩm quyền áp dụng để ngăn ngừa những vi phạm pháp luật trong lĩnh vực quản lý nhà nước cũng như đảm bảo an toàn xã hội trong các trường hợp

khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh

Các biện pháp phòng ngừa gồm: kiểm tra giấy tờ, kiểm tra hàng hóa, hành lý

và người trưng mua trưng dụng tài sản của công dân, nghiêm cấm, hạn chế các phương tiện giao thông đi lại trên tuyến đường mất an toàn giao thông và an toàn xã hội…

Tính chất cưỡng chế của các biện pháp phòng ngừa thể hiện ở chỗ: việc áp

dụng các biện pháp phòng ngừa không cần sự đồng ý của công dân, tổ chức và quyết định phòng ngừa phải được chấp hành

2.2 Nhóm các bi ện pháp ngăn chặn và đảm bảo xử lý vi phạm hành chính

Là các biện pháp được các cơ quan hành chính, người có thẩm quyền áp dụng trong các trường hợp cần thiết để ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật hành chính đang diễn ra hoặc ngăn chặn hậu quả thiệt hại do chúng gây ra

Mục đích: Nhằm bắt buộc công dân cơ quan, tổ chức phải chấm dứt những hành vi đang vi phạm pháp luật nhằm giữ vững kỷ cương, trật tự pháp luật và an toàn xã hội

Các biện pháp ngăn chặn hành chính gồm: đình chỉ những hành vi vi phạm pháp luật, tạm giữ người theo thủ tục hành chính, khám người theo thủ tục hành chính, bảo lãnh hành chính…

2.3 Nhóm bi ện pháp trách nhiệm hành chính

8

Khái niệm: Là biện pháp áp dụng đối với cá nhân, tổ chức thực hiện vi phạm hành chính một cách cố ý hoặc vô ý, chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, được pháp luật hành chính quy định

Hình thức xử phạt: cảnh cáo, phạt tiền, trục xuất đối với người nước ngoài vi

Theo khoản 3 điều 2, Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định: biện pháp

xử lý hành chính là biện pháp được áp dụng đối với cá nhân vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà không phải là tội phạm, bao gồm: biện pháp giáo dục

tại phường xã thị trấn; đưa vào trường giáo dưỡng; đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc

và đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc

Biện pháp giáo dục tại xã, phường thị trấn:

▪ Là biện pháp áp dụng đối với các đối tượng quy định tại điều 90 Luật xử lý

vi phạm hành chính để giáo dục, quản lý họ tại nơi cư trú trong trường hợp

nhận thấy không cần thiết phải cách ly họ khỏi cộng đồng

▪ Thời hạn áp dụng biện pháp giáo dục tại phường xã thị trấn từ 03 tháng đến

9

Từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi vi phạm hai lần trở lên trong 6 tháng (cụ thể tại khoản

3 điều 90 Luật xử lý vi phạm hành chính)

Người từ đủ 18 tuổi trở lên (khoản 4,5 điều 90 Luật xử lý vi phạm hành chính)

Biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng

▪ Là biện pháp xử lý hành chính áp dụng đối với người có hành vi vi phạm pháp

luật quy định tại điều 92 của Luật xử lý vi phạm hành chính nhằm mục đích giúp họ học văn hóa, học nghề, lao động, sinh hoạt dưới sự quản lý, giáo dục

Từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi đối với hành vi có dấu hiệu của một tội phạm nghiêm

trọng do cố ý mà trước đó đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã phường thị trấn (cụ thể tại khoản 3 điều 92 Luật xử lý vi phạm hành chính)

Từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi 02 lần trở lên trong 06 tháng (cụ thể tại khoản 4 điều

92 Luật xử lý vi phạm hành chính)

Không áp dụng đối với các trường hợp: không có năng lực trách nhiệm hành chính, người mang thai có chứng nhận bệnh viện, phụ nữ hoặc người duy nhất nuôi con dưới 36 tháng tuổi được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đó cư trú xác nhận

Biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc

▪ Là biện pháp xử lý hành chính áp dụng đối với người có hành vi vi phạm pháp

luật quy định tại Điều 94 của Luật xử lý vi phạm hành chính để lao động học văn hóa, học nghề, sinh hoạt dưới sự quản lý của cơ sở giáo dục bắt buộc

▪ Thời hạn áp dụng: 06 tháng đến 24 tháng

▪ Đối tượng áp dụng: cụ thể tại Điều 94 luật xử lý vi phạm hành chính

Biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc

▪ Là biện pháp xử lý hành chính áp dụng đối với người có hành vi vi phạm để

chữa bệnh, lao động, học văn hóa, học nghề dưới sự quản lý của cơ sở cai nghiện bắt buộc

▪ Thời hạn áp dụng: từ 12 tháng đến 24 tháng

▪ Đối tượng áp dụng: cụ thể tại điều 96 Luật xử lý vi phạm hành chính