Văn học Nga trong nhà trường phổ thông Việt Nam

VĂN HỌC NGA TRONG NHÀ TRƯỜNG PHỔ THÔNG VIỆT NAM PGS TS Thành Đức Hồng Hà1 Tóm tắt Sau Hiệp định Giơneve năm 1954, văn học Nga chính thức được đưa vào giảng dạy trong nhà trường phổ thông ở Việt Nam Điều này là cần thiết để góp phần mở rộng tầm nhìn cho học sinh, tạo điều kiện cho các em có thể tiếp xúc với những tinh hoa văn hoá của nhân loại, khám phá giá trị nhân văn, thẩm mỹ của nền văn học Nga Văn học Nga đem đến một luồng không khí mới, ảnh hưởng lớn tới văn học Việt Nam và đời sống tinh th[.]

PGS TS Thành Đức Hồng Hà 1

Tóm tắt: Sau Hiệp định Giơneve năm 1954, văn học Nga chính thức được

đưa vào giảng dạy trong nhà trường phổ thông ở Việt Nam Điều này là cần thiết để góp phần mở rộng tầm nhìn cho học sinh, tạo điều kiện cho các em có thể tiếp xúc với những tinh hoa văn hoá của nhân loại, khám phá giá trị nhân văn, thẩm mỹ của nền văn học Nga Văn học Nga đem đến một luồng không khí mới, ảnh hưởng lớn tới văn học Việt Nam và đời sống tinh thần của con người Việt Nam, góp phần quan trọng trong việc hình thành, phát triển nhân cách và tâm hồn cho thế hệ trẻ Việt Nam Vì lẽ

đó, nội dung báo cáo của chúng tôi đề cập tới quá trình tiếp nhận văn học Nga qua từng giai đoạn phát triển của nền giáo dục Việt Nam cho đến nay

ở các cấp bậc phổ thông.

Từ khóa: văn học Nga, chương trình, phổ thông, tác giả Nga.

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Sau Hiệp định Giơneve năm 1954, văn học Nga chính thức được đưa vào giảng dạy trong nhà trường phổ thông Trải qua nhiều lần cải cách giáo dục (1956, 1980, 2000), chương trình đào tạo có sự thay đổi, môn Văn học trong đó có văn học nước ngoài nói chung và văn học Nga nói riêng cũng theo đó thay đổi Tuy nhiên, số lượng tác giả, tác phẩm của nền văn học Nga vẫn chiếm một vị trí quan trọng trong chương trình học ở mọi cấp bậc Văn học Nga đem đến một luồng không khí mới, ảnh hưởng lớn tới văn học và đời sống tinh thần của con người Việt Nam, góp phần quan trọng trong việc hình thành, phát triển nhân cách và tâm hồn cho thế hệ trẻ Việt Nam

1 Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

2 NỘI DUNG

Cũng như chương trình môn văn học nước ngoài nói chung, chương trình văn học Nga tập trung vào giai đoạn phát triển rực rỡ nhất – thế kỉ XIX và thế kỉ XX Qua mỗi lần chỉnh lí, chúng tôi nhận thấy vẫn còn

sự vênh lệch về kiến thức của giáo viên và học sinh, sự tiếp nhận của người dạy và người học Chính vì vậy, để giáo viên và học sinh tiếp cận tác phẩm dễ hơn chương trình cần bổ sung thêm tóm tắt nội dung, xuất

xứ của tác phẩm trước khi đưa đoạn trích Việc chọn lọc các tác phẩm hay các trích đoạn để giảng dạy cũng phải đáp ứng tiêu chí làm sao cho những tác phẩm hay trích đoạn đó phải thể hiện rõ nhất đặc trưng nghệ thuật hay cá tính sáng tạo của người nghệ sĩ Với môn học đặc trưng là văn học nước ngoài thì việc chọn lựa một bản dịch tốt cũng là ưu tiên

số một Trong điều kiện giảng dạy không qua nguyên ngữ thì giáo viên

và học sinh rất cần một bản dịch đảm nhiệm vai trò tương đương như nguyên bản để giúp họ cảm nhận được cái hay, cái đẹp của nguyên tác Với mục đích giúp học sinh mở rộng cánh cửa trí tuệ tâm hồn trước văn hóa, văn học nhân loại, chương trình văn học nước ngoài ở cấp bậc phổ thông cơ sở đã giới thiệu cho các em những đỉnh cao của nền văn học thế giới Sau đây chúng tôi xin giới thiệu khung chương trình:

LỚP TÊN TÁC PHẨM TÁC GIẢ / NƯỚC THẾ KỶ THỂ LOẠI

Ông lão đánh cá và con

cá vàng

Mẹ hiền dạy con (Liệt

Nữ truyện)

Bức thư của thủ lĩnh

da đỏ

Siaton / Mĩ

(Vọng Lư sơn bộc bố)

Cảm nghĩ trong đêm

thanh tĩnh (Tĩnh dạ tứ)

Ngẫu nhiên viết nhân

buổi mới về quê

Hạ Tri Chương / Trung Quốc

Bài ca nhà tranh bị gió

thu phá

Đánh nhau với cối

xay gió

Cervantes / Tây Ban Nha

XVI-XVII

Tiểu thuyết

Ông Giuốc-đanh mặc

lễ phục

Trung Quốc

Robinson ngoài đảo

hoang

Nhìn vào chương trình, chúng tôi nhận thấy, nội dung kiến thức ở chương trình cải cách sách giáo khoa lần này về cơ bản trùng hợp với cải cách sách giáo khoa năm 2000 Tuy nhiên, việc phân bổ văn học các khu vực có sự chênh lệch rõ nét với các thể loại khác nhau: văn học phương Tây: 11 tác phẩm (chiếm 50%), văn học châu Á: 7 tác phẩm (chiếm 31%),

văn học Nga: 4 tác phẩm (chiếm 19%) Phần văn học Nga, không kể Ông

lão đánh cá và con cá vàng (thế kỷ XIX), có 3 tác phẩm thuộc thế kỷ XX

được phân bố vào chương trình lớp 6, 8, 9 và một tác phẩm thuộc thể loại

cổ tích được đưa vào lớp 6 Việc lựa chọn những tác giả tiêu biểu, đại diện cho nền văn học Nga - Xô viết như I Erenbua, M Gorki, Ts Aitmatov vào giảng dạy trong chương trình là hợp lí, giúp học sinh hình dung được nền văn học Nga thế kỷ XX - thế kỷ bạc

Với mục tiêu cải cách giáo dục: “Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện, yêu gia đình, yêu tổ quốc, có hiểu biết và kỹ năng

cơ bản, khả năng sáng tạo để làm chủ bản thân, sống tốt và làm việc hiệu quả, thực học - thực nghiệp; phát triển tốt nhất tiềm năng của mỗi

cá nhân; đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước”, nên ngay từ chương trình lớp 6, học sinh được làm quen với nhà thơ nổi tiếng của văn học Nga thế kỷ XIX – A.S Pushkin – người “mở đầu cho mọi mở

đầu” (Gorky) với truyện cổ tích bằng thơ Ông lão đánh cá và con cá

nhỏ Lựa chọn này là hợp lí vì tác phẩm thể hiện tài năng kiệt xuất của

nhà thơ Đây là tác phẩm được Pushkin hoàn thành năm 1833, nhưng

mãi cho đến năm 1835 mới được đăng trên tạp chí Thư viện dành cho

bạn đọc Truyện cổ tích Ông lão đánh cá và con cá nhỏ ra đời, khi chế

độ chuyên chế nông nô Nga tàn bạo, hà khắc, bóp ngẹt cuộc sống tự

do của con người Puskin muốn mượn câu chuyện dân gian để tố cáo, phê phán xã hội ấy và khát vọng tự do ngàn đời của người dân Truyện

cổ tích của Pushkin không chỉ hấp dẫn về lối kể chuyện mà còn ở cốt truyện cải biến đầy sáng tạo, mới mẻ, tràn ngập hương vị dân gian Nga Cho đến nay cốt truyện của tác phẩm vẫn là một vấn đề gây tranh cãi Có người cho rằng, Pushkin đã dựa trên cốt truyện cổ dân gian Đức Các nhà nghiên cứu Nga có uy tín khẳng định: cốt truyện của Pushkin bắt nguồn từ câu chuyện dân gian của những dân tộc tây Slave

ở Pomerania – vùng bờ biển Baltic nằm trên ranh giới giữa Balan và Đức Xuất phát từ những câu chuyện cổ tích của bà nhũ mẫu, những câu chuyện cổ tích của anh em nhà Grim, trong đó có câu chuyện về con cá vàng, Pushkin đã sáng tác nên câu chuyện cổ tích của riêng mình có tên:

Câu chuyện về ông lão đánh cá và con cá nhỏ Ở Việt Nam xuất hiện 2

bản dịch Ông lão đánh cá và con cá vàng: một bản dịch thơ do Hoàng

Trung Thông và một bản dịch văn xuôi do Vũ Đình Liên và Lê Trí Viễn Bản dịch đầu tiên của tác phẩm là của Vũ Đình Liên và Lê Trí

Viễn, phỏng dịch qua văn bản bằng tiếng Pháp với nhan đề: Ông lão

đánh cá và con cá vàng Đây là bản dịch văn xuôi, chứ không phải văn

bản thơ như nguyên gốc Tên nhan đề của tác phẩm đã đưa tới hướng tiếp cận như một câu chuyện cổ tích đơn thuần Tuy nhiên đây là một tác phẩm khác Mượn cốt truyện cổ tích, Pushkin xây dựng nên một câu truyện cổ tích hiện đại đương thời, mang tính thời sự nóng bỏng và chứa đựng ý nghĩa triết lý sâu sa Nếu xét về cấu trúc bề mặt, chúng ta nhận

thấy Ông lão đánh cá và con cá nhỏ của Pushkin không có gì khác so

với các câu chuyện cổ tích dân gian Nhưng khi đi sâu vào cấu trúc nội tại, tác phẩm mở ra số phận của con người trong xã hội Nga đương thời,

một bên là tham vọng quyền lực với sự vị kỉ và bên kia là số phận bi đát với lòng tốt thụ động Với các tầng ý nghĩa như vậy, việc truyền tải kiến thức và hiểu đúng tác phẩm lại là một điều rất khó Khi đi vào thực tế ở các trường phổ thông, hầu hết giáo viên đều không hình dung ra ý nghĩa sâu sa mang tính thời đại mà Pushkin gửi gắm trong tác phẩm Họ chỉ đem tới kiến thức nền của truyện cổ tích – ác giả ác báo

I Erenbua là nhà thơ, nhà văn, nhà hoạt động xã hội nổi tiếng của nền văn học Nga Tác phẩm của Erenbua được lựa chọn giảng dạy là một tác phẩm nổi tiếng - Lòng yêu nước Đây là tác phẩm vừa dễ nhưng

vừa khó đối với học sinh lớp 6 Nói là khó bởi vì nhiều lẽ Thứ nhất, đây là thể loại văn nghị luận – thể loại văn học đặc biệt, dùng lí lẽ, phán đoán, chứng cứ để bàn luận về một vấn đề nào đó như chính trị, xã hội, đạo đức, triết học Đối với các em chuyển từ bậc tiểu học lên, chỉ mới biết đến văn miêu tả thì thể loại này là hoàn toàn mới và không dễ tiếp nhận Người giáo viên khi giảng tác phẩm cần giúp cho học sinh hiểu rõ thể loại văn học mới này và làm sáng rõ các dạng của văn nghị

luận Thứ hai, tác phẩm Lòng yêu nước được viết vào năm 1942, khi

cuộc Chiến tranh Thế giới thứ hai bùng nổ Đối với nhân dân Nga đó

là những năm tháng cam go nhất của cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại chống quân xâm lược Đức dưới sự chỉ huy của Hitle Người giáo viên nếu bỏ qua phần tái hiện lại không gian hoàn cảnh lịch sử đất nước Nga

ở thời điểm này xem như đã mất cơ hội giúp học sinh hiểu rõ hơn vì sao

mà tác giả muốn nói tới nội dung của tác phẩm Thứ ba, có người cho rằng đây là tác phẩm của nhà văn Nga dành cho con người Nga Nhưng tình cảm tự nó trở thành tình yêu Tổ quốc Phải chăng con cháu chúng

ta cũng đang được giáo dục theo hướng đó hay có gì khiên cưỡng cần rút kinh nghiệm?

Thực tế khảo sát, chúng tôi nhận thấy 48% học sinh thích học tác phẩm này Tác phẩm đã thực sự lôi cuốn các em không chỉ bởi nội dung

dễ hiểu - lí giải lòng yêu bước bắt nguồn từ tình yêu với tất cả những sự vật cụ thể và bình thường nhất, gần gũi và thân thuộc nhất; đồng thời khẳng định: lòng yêu nước được bộc lộ đầy đủ và sâu sắc nhất trong những hoàn cảnh thử thách gay gắt của cuộc chiến tranh vệ quốc, mà

bởi nghệ thuật Tuy Lòng yêu nước là tác phẩm thuộc thể loại nghị luận

văn học nhưng trong nó có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố chính luận và yếu tố trữ tình Khi đọc, học sinh sẽ cuốn hút bởi giọng điệu trữ tình, cùng với cách lập luận chặt chẽ, dễ hiểu, dẫn dắt người đọc từ những gì cụ thể, gẫn gũi thân thương nhất của mỗi con người nói chung, rồi đến từng dân tộc cụ thể và khái quát nên lòng yêu nước: “Dòng suối đổ vào sông, sông đổ vào đại trường giang Volga, con sông Volga

đi ra biển Tình yêu nhà, yêu làng xóm, yêu miền quê trở nên tình yêu

Tổ quốc” Tình yêu Tổ quốc không còn mang ý nghĩa trừu tượng nữa

mà nó được cụ thể hóa qua những gì gắn bó thân thiết đối với mỗi con người Tình yêu Tổ quốc không chỉ là của người dân Nga mà còn là của mỗi người dân trên trái đất này, trong đó có người Việt Nam Chính vì vậy, học sinh lớp 6 dễ dàng tiếp nhận và yêu thích tác phẩm

Bước sang lớp 8, các em được làm quen với trích đoạn Hai cây

phong trong tác phẩm Người thầy đầu tiên nổi tiếng của nhà văn

Ts Aitmatov – nhà văn người Kyrgyzstan (Kyrgyzstan - một nước cộng hòa vùng Trung Á, thuộc Liên bang Xô viết trước đây), mang ý nghĩa

nhân văn sâu sắc Trích đoạn Hai cây phong nằm ở phần I của tác phẩm

Ngoài việc giới thiệu về tác giả, người giáo viền cần giới thiệu cho học sinh nắm bắt bối cảnh lịch sử của đất nước Nga giai đoạn sau Chiến tranh nội chiến Đây là giai đoạn khó khăn nhất đối với chính quyền

Xô viết non trẻ Các chiến sĩ Hồng quân, đoàn viên thanh niên trẻ tuổi, mang đầy nhiệt huyết và ước mong mang tới cuộc sống mới, hạnh phúc cho nhân dân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em Tuy nhiên họ vấp phải sự cản trở của những con người trong xã hội cũ mang tư tưởng phong kiến, gia trưởng nặng nề Aitmatov viết về chính miền quê hẻo lánh Kyrgyzstan Nơi đó, ở trường Cu-cu-rêu thầy Đuysen vượt qua mọi cam go để thay đổi cuộc đời, số phận của những đứa trẻ nơi đây, trong

đó có cô bé Antưnai 15 tuổi mồ côi Khi Antưnai thành danh, trở thành một viện sĩ, bà về thăm lại quê hương, hai cây phong đã cao lớn trên đồi lộng gió Bà đặt tên cho ngôi trường mà bà đỡ đầu là “Trường Đuysen”

Cả câu chuyện thẫm đẫm cảm xúc của người kể chuyện – nhân vật tôi Hình ảnh cây phong mang nhiều ý nghĩa và vai trò quan trọng với người dân nơi đây Hai cây phong “như những ngọn hải đăng đặt trên núi”, đi về phía nào cũng nhìn thấy Đó là tín hiệu của làng, biểu tượng

của làng, định hướng của làng cho những người trở về cập bến quê hương Hai cây phong được nhân hóa như những con người Chúng có

vẻ đẹp riêng, “có tiếng nói riêng”, “có tâm hồn riêng”, có những bài hát riêng “chan chứa những lời ca êm dịu”, là nơi toả bóng che mát tuổi thơ của người kể chuyện, đã cất giữ bao nhiêu kỉ niệm trong trẻo, kì diệu của tuổi trẻ “như mảnh vỡ của chiếc gương thần xanh”; là nơi những cậu bé, cô bé mở rộng tầm mắt ngút ngàn ra không trung với những bí ẩn đầy sức quyến rũ Người giáo viên làm sáng rõ ý nghĩa biểu tượng hai cây phong sẽ giúp học sinh cảm nhận sâu sắc tác phẩm

Đây là câu chuyện đầy xúc động về lòng kính trọng, biết ơn của người học trò đối với người Thầy đã làm thay đổi số phận của bao nhiêu

cô bé, cậu bé nghèo khổ Hình ảnh thầy Đuysen đã được khắc họa đậm nét hết lòng thương yêu học trò của mình, quên đi bản thân mình vì học trò và chỉ muốn cho học trò của mình được tiến bộ, được thành đạt; và trong truyện ngắn này là những tình cảm cao thượng, lòng nhân ái, khát vọng vươn tới những giá trị chân thiện mỹ cao đẹp nhất Cho dù ngày nay, mỗi người trong chúng ta có thể đã thành đạt về một phương diện nào đó, có những địa vị nào đó trong xã hội, song dù ở bất cứ nơi nào, trong sâu thẳm tâm hồn ta đã sáng chói hình ảnh của những người thầy

đã từng dạy dỗ, dìu dắt ta trong mỗi chặng đường

M Gorky là nhà văn vô sản của nền văn học Nga TK XX, “cánh chim bão bão của nền Cách mạng Nga” Ông sáng tác nhiều thể loại: truyện ngắn, tiểu thuyết và kịch Những sáng tác của ông luôn chứa đựng tính nhân văn sâu sắc và được độc giả Việt Nam đón nhận một

cách nồng nhiệt Lựa chọn trích đoạn Những đứa trẻ (do người biên

soạn đặt tên) của M.Gorky vào giảng dạy ở lớp 9 là một lựa chọn sáng suốt Trích đoạn nằm trong chương 9 của một trong bộ ba tự truyện của

ông, đó là Thời thơ ấu được xuất bản năm 1912 Trích đoạn hay nhưng

không dễ đọc, bởi lẽ đây là tác phẩm dịch, lại chỉ là một trích đoạn ngắn trong bộ tiểu thuyết nổi tiếng của M Gorky và được người biên soạn đặt tên nhan đề, hơn nữa lại được viết theo thể tự truyện

Với quan niệm dạy học văn mở rộng hơn, không chỉ dạy hiểu tác phẩm mà còn phải dạy cách đọc hiểu văn bản từ đó nâng cao sự hiểu

biết nhân cách con người nên khi dạy trích đoạn này của M Gorky, người giáo viên trước hết cần xác định thể loại của văn bản Điều này hết sức cần thiết cho học sinh khi đọc hiểu văn bản Đặc trưng nổi bật của thể loại tự truyện này là tác giả lấy chính cuộc đời của mình làm nội dung và hình thức của tác phẩm, đồng thời có xen kẽ những yếu tố

hư cấu, những chi tiết tạo nên sức hút của tác phẩm M Gorky đã thuật lại quãng thời gian ông sống với ông bà ngoại sau khi bố mất, mẹ bỏ

đi xa Sống trong nhà ông bà ngoại, cậu bé Aliosa thấy mình sống giữa hai thế giới: thế giới ác và thế giới thiện Thế giới của ông ngoại là thế giới của cái ác Ông là người keo kiệt, khắc nghiệt, luôn dạy đứa cháu của mình bằng Kinh thánh và đòn roi Bà ngoại là thế giới của cái thiện

Bà là hiện thân của tấm lòng yêu mến vô tư đối với tất cả mọi người Tình yêu thương của bà bù đắp lại những thiệt thòi của một đứa trẻ như Aliosa Bà là người đã khơi dậy trong tâm hồn của đứa cháu tình yêu đối với văn học qua những câu chuyện cổ tích, những câu chuyện thần thoại, dạy cho cháu phân biệt thế nào là tốt, thế nào là xấu Đoạn trích

là một trong sự kiện xảy ra trong thời ấu thơ của nhân vật Tôi – người

kể chuyện trong tác phẩm Sau khi ông ngoại chuyển nhà sang khu phố mới, Aliosa làm quen được với những con người mới, trong đó có ba đứa trẻ mổ côi mẹ và sống với bố và dì ghẻ Dù bị bố ngăn cấm không được chơi với Aliosa nhưng những đứa trẻ con lão đại tá vẫn tìm cách gặp hỡ và chơi với nhau Tình bạn của những đứa trẻ thật trong sáng, giản dị

Khi phân tích đoạn trích, người giáo viên cần giúp cho học sinh hiểu được hoàn cảnh đáng thương của ba đứa trẻ mất mẹ, bị bố cấm đoán và tính cách nghịch ngợm nhưng dễ thương của Aliosa Căn cứ vào diễn biến tình bạn của những đứa trẻ, giáo viên phân tích văn bản qua các sự kiện xảy ra trong trích đoạn: từ chỗ làm quen (kể cho nhau nghe nhiều chuyện: chuyện về mẹ, chuyện bị ăn đòn, chuyện đi bẫy chim, chuyện về bố Đây là những câu chuyện của những đứa trẻ có cùng cảnh ngộ, tuy xuất thân của chúng khác nhau) Cậu bé Aliosa kể cho bọn trẻ hàng xóm nghe những câu chuyện cổ tích, mong muốn an

ủi, làm vơi đi nỗi buồn mất mẹ của chúng và gieo vào đó một niềm tin Mặc cho sự cấm đoán của người lớn, những đứa trẻ vẫn chơi với nhau, kể nhiều cho nhau nghe về cuộc sống, về những người thân yêu

của mình Tình cảm của chúng ngày càng trở nên thân thiết và tin yêu, không bao giờ phai nhạt trong ký ức của tác giả Chỉ bằng một trích đoạn ngắn, M Gorky đã đưa tới cho người đọc một cuộc sống buồn tẻ của những đứa trẻ bất hạnh, thiếu vắng tình thương yêu của mẹ trong chế độ chuyên chế nông nô thế kỷ XIX, nhưng chúng vẫn hồn nhiên, ngây thơ, trong sáng

Giáo viên khi dạy tác phẩm này cần lưu ý đến những thủ pháp nghệ thuật của thể loại tự truyện: người kể chuyện giữ chức năng kép – vừa là nhân vật tham gia vào câu chuyện vừa là người dẫn dắt câu chuyện, giọng điệu và điểm nhìn chuyển đổi linh hoạt (lúc ở quá khứ, lúc ở hiện tại), ngôn ngữ nhân vật và ngôn ngữ tác giả phù hợp với lứa tuổi, các chi tiết mang đậm ấn tượng làm tăng tính hấp dẫn của tác phẩm Tất cả những thủ pháp nghệ thuật ấy đã làm sáng tỏ ý đồ nghệ thuật của tác giả

Nếu “Từ sau Cách mạng tháng Tám, chương trình văn học nước ngoài trong nhà trường từng bước được mở rộng, khắc phục dần những chỗ hổng về kiến thức phổ thông của các thế hệ học sinh trước kia Tuy nhiên, cho đến nay, cách bao quát văn học thế giới chia thành ba mảng chưa thật hợp lí - văn học châu Á, văn học phương Tây, văn học Nga - Xô viết - nên nhiều mảng văn học thế giới còn trống vắng trong chương trình” [4; tr.53] Sau mỗi lần chỉnh lí, bên cạnh việc mở rộng một số nền văn học khác như Ấn Độ, Nhật Bản, Tây Ban Nha, Mỹ - La tinh…, chương trình văn học nước ngoài có sự biên soạn công phu hơn với nội dung và phương pháp dạy học mới với hệ thống bảng biểu, tranh ảnh minh học Việc tăng mạnh về số lượng các nhà văn cũng kèm theo

sự phong phú của các thể loại Bên cạnh các thể loại đã quen thuộc từ trước như sử thi, kịch, truyện ngắn và tiểu thuyết thì giờ đây học sinh được làm quen với thơ, một thể loại không mới nhưng tương đối khó cảm thụ vì học qua bản chuyển ngữ Bức tranh toàn cảnh về văn học thế giới phần nào đã được hoàn thiện trên mảnh đất hẹp, đóng vai trò bổ trợ lẫn nhau làm nên vẻ đẹp phong phú, đa dạng của nền văn học thế giới Việc mở rộng các khu vực văn học từ Đông sang Tây cho thấy các nhà biên soạn thực sự đã quan tâm đến các nền văn học có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến văn học Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử Và dưới

đây là chương trình Văn học học nước ngoài dành cho học sinh phổ thông trung học từ năm 2008 đến nay:

Tại lầu Hoàng Hạc

tiễn Mạnh Hạo Nhiên

đi Quảng Lăng

Người cầm quyền

khôi phục uy quyền

Ba cống hiến của Karl

Marx

thế giới phòng chống

AIDS

Nhìn vào chương trình, chúng tôi nhận thấy, phần văn học nước ngoài đã bao quát toàn bộ nền văn học trên thế giới: Châu Á (Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản), Châu Âu (Anh, Đức, Nga, Hy Lạp, Áo), Châu

Mỹ (Mỹ) Các tác giả với các tác phẩm được sắp xếp theo tiến trình phát triển của nền văn học Chương trình Văn học nước ngoài lớp 10 (nếu so với bộ sách năm 2000 thì tác giả Shakespeare được đưa sang chương trình lớp 11) tập trung vào mảng văn học châu Á Điều đó cũng dễ hiểu

vì nền văn hóa và văn học của các nước này đã trở nên gần gũi, thân thuộc với độc giả Việt Nam Đồng thời trong quá trình học, giáo viên

và học sinh sẽ tìm ra những nét tương đồng và khác biệt giữa các nước trong cùng khu vực và sự ảnh hưởng của các nền văn hóa tới văn học