Tieu luan non NNPQXHCN cơ sở hình thành nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đặc trưng của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa việt nam

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển 2011) được thông qua tại Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam nêu ra 8 phương hướng cơ bản của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, trong đó có nhiệm vụ “xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân”. Đây là nhiệm vụ xuyên suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế. Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là tất yếu khách quan. Tính tất yếu khách quan này được quy định bởi đặc điểm của thời đại ngày nay là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội. Phù hợp với chế độ tư bản chủ nghĩa là nhà nước pháp quyền tư sản bảo vệ lợi ích của giai cấp tư sản bằng pháp luật tư sản. Phù hợp với chế độ xã hội chủ nghĩa nhất định phải là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa bảo vệ lợi ích của các tầng lớp nhân dân lao động bằng pháp luật của giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Tính tất yếu khách quan của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam còn xuất phát từ đặc điểm, điều kiện lịch sử của Nhà nước Việt Nam. Việt Nam đi lên chủ nghĩa xã hội không phải từ một nước tư bản phát triển mà từ một nước thuộc địa, nửa phong kiến, bỏ qua chế độ tư bản, xây dựng nhà nước dân chủ nhân dân rồi nhà nước xã hội chủ nghĩa. Quá trình ấy đòi hỏi phải “Phát triển dân chủ đến cùng, tìm ra những hình thức của sự phát triển ấy, đem thí nghiệm những hình thức ấy trong thực tiễn”. Do vậy, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là tất yếu khách quan của quá trình hoàn thiện Nhà nước dân chủ nhân dân lên Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Tính tất yếu khách quan của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam còn thể hiện ở chỗ Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là hình thức tối ưu để thực hiện quyền lực nhà nước thuộc nhân dân. Bởi lẽ, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là phương thức tổ chức dân chủ, quyền lực nhà nước mà theo đó pháp luật là cơ sở cho việc thực hiện dân chủ, thực hiện quyền lực cũng như thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mọi chủ thể trong xã hội. Hơn nữa, trong thế kỷ XXI này việc xây dựng nhà nước pháp quyền đang trở thành một yêu cầu mang tính giá trị đặt ra cho các nhà nước; một xu thế khách quan tất yếu đối với các quốc gia dân chủ trong thế giới hiện đại. Việt Nam cũng không nằm ngoài quỹ đạo chung đó. Xuất phát từ tính tất yêu khách quan như trên cùng với thực tiễn xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, việc nghiên cứu để làm sâu sắc hơn cơ sở lý luận, đặc trưng của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là rất cần thiết. Vì vậy, qua việc học tập môn Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, người viết lựa chọn đề tài “Cơ sở hình thành Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đặc trưng của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam” để làm bài tiểu luận điều kiện.

VIỆN XÂY DỰNG ĐẢNG

TIỂU LUẬN (Điều kiện) MÔN: XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN

MỤC LỤC

*

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa của đề tài 3

6 Kết cấu tiểu luận 3

NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ HÌNH THÀNH NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM 4

1.1 Tiếp thu chọn lọc quan điểm, tư tưởng về nhà nước pháp quyền trong lịch sử tư tưởng nhân loại 4

1.1.2 Quan điểm của C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin về nhà nước và pháp luật kiểu mới 7

1.1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật 9

1.1.4 Từ thực tiễn và yêu cầu khách quan của sự nghiệp đổi mới 10

CHƯƠNG 2 ĐẶC TRƯNG CỦA NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM 11

2.1 Khái niệm, đặc trưng của nhà nước pháp quyền 11

1.2 Khái niệm, đặc trưng cư bản của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam 12

KẾT LUẬN 17

TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt nam trong thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là tất yếu khách quan Tính tất yếu khách quannày được quy định bởi đặc điểm của thời đại ngày nay là thời đại quá độ từ chủnghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội Phù hợp với chế độ tư bản chủ nghĩa là nhànước pháp quyền tư sản - bảo vệ lợi ích của giai cấp tư sản bằng pháp luật tưsản Phù hợp với chế độ xã hội chủ nghĩa nhất định phải là Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa - bảo vệ lợi ích của các tầng lớp nhân dân lao động bằngpháp luật của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Tính tất yếu khách quancủa việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam còn xuấtphát từ đặc điểm, điều kiện lịch sử của Nhà nước Việt Nam Việt Nam đi lên chủnghĩa xã hội không phải từ một nước tư bản phát triển mà từ một nước thuộcđịa, nửa phong kiến, bỏ qua chế độ tư bản, xây dựng nhà nước dân chủ nhân dân

rồi nhà nước xã hội chủ nghĩa Quá trình ấy đòi hỏi phải “Phát triển dân chủ đến

cùng, tìm ra những hình thức của sự phát triển ấy, đem thí nghiệm những hình

thức ấy trong thực tiễn”

Do vậy, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là tất yếu kháchquan của quá trình hoàn thiện Nhà nước dân chủ nhân dân lên Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa Tính tất yếu khách quan của việc xây dựng Nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam còn thể hiện ở chỗ Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa là hình thức tối ưu để thực hiện quyền lực nhà nước thuộc nhân

dân Bởi lẽ, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là phương thức tổ chức dânchủ, quyền lực nhà nước mà theo đó pháp luật là cơ sở cho việc thực hiện dânchủ, thực hiện quyền lực cũng như thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mọi chủthể trong xã hội Hơn nữa, trong thế kỷ XXI này việc xây dựng nhà nước phápquyền đang trở thành một yêu cầu mang tính giá trị đặt ra cho các nhà nước; một

xu thế khách quan tất yếu đối với các quốc gia dân chủ trong thế giới hiện đại.Việt Nam cũng không nằm ngoài quỹ đạo chung đó

Xuất phát từ tính tất yêu khách quan như trên cùng với thực tiễn xây dựngNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, việc nghiên cứu đểlàm sâu sắc hơn cơ sở lý luận, đặc trưng của Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa Việt Nam là rất cần thiết Vì vậy, qua việc học tập môn Xây dựng Nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, người viết lựa chọn đề tài “Cơ sở hình

thành Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đặc trưng của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam” để làm bài tiểu luận điều kiện.

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài làm rõ những nội dung lý luận cơ bản về chính quyền địa phương,những điều luật được quy định trong Hiến pháp và pháp luật về chính quyền địaphương ở nước ta

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là cơ sở lý luận và đặc trưng Nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta

- Phạm vi nghiên cứu của đề tài là hệ thống cơ sở lý luận và đặc trưng Nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Đề tài dưa trên cơ sở lý luận là phương pháp luận duy vật biện chứng củachủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm, chủ trương củaĐảng Cộng sản Việt Nam về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Bên cạnh đó đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác như phântích, thống kê, tổng hợp…

5 Ý nghĩa của đề tài

Việc nghiên cứu đề tài giúp người học nắm rõ các vấn đề lý luận hình thành

và đặc trung của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay.Đồng thời có thể vận dụng sự hiểu biết đó vào phục vụ công việc tại cơ quan,đơn vị, chống lại các luận điệu sai trái, thù địch của các thế lực phản động,xuyên tạc nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

6 Kết cấu tiểu luận

Tiểu luận được kết cấu thành 2 chương

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ HÌNH THÀNH NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

1.1 Tiếp thu chọn lọc quan điểm, tư tưởng về nhà nước pháp quyền trong lịch sử tư tưởng nhân loại

Những quan điểm, tư tưởng về nhà nước pháp quyền xuất hiện sớm tronglịch sử tư tưởng nhân loại ngay từ khi xuất hiện nhà nước cổ đại, tiếp tục pháttriển trong thời kỳ chế độ phong kiến, được phát triển phong phú, toàn diệntrong thời kỳ cách mạng tư sản và có những nội dung mới trong thời kỳ cáchmạng vô sản

Tư tưởng về nhà nước pháp quyền luôn gắn với tư tưởng phát triển dânchủ, loại trừ chuyên quyền, độc tài, vô chính phủ, vô pháp luật đã hình thànhngay từ thời cổ đại, thể hiện trong quan điểm của các nhà tư tưởng thời kỳ nhànước cổ đại ở phương Tây, như: Socrates, Democritos, Platon, Aristotle, Cicero,V.V Giá trị cốt lõi trong tư tưởng, quan điểm của các nhà tư tưởng thời kỳ này

là nhấn mạnh nguyên tắc tuân thủ pháp luật của nhà nước và công dân Pháp luật

là phương tiện bảo đảm cho đời sống của con người trong mối quan hệ với nhànước và xã hội; đạo đức đòi hỏi phải có sự tuân thủ pháp luật, vì thế đạo đức làpháp luật cao nhất; hành động công bằng là hành động theo pháp luật; nhà nước

là công việc chung của nhân dân, phân công nhiệm vụ trong bộ máy nhà nước làcần thiết, trong đó hoạt động xét xử của tòa án là nhằm bảo vệ pháp luật; tất cảmọi người đều ở dưới hiệu lực của pháp luật và nhân dân phải coi pháp luật nhưchốn nương thân của mình Tuy nhiên, những nội dung này mới chỉ là nhữngmong muốn, trên thực tế chưa bảo đảm được, nhân loại còn trải qua thời kỳphong kiến mà ở đó vua vẫn là “thiên tử” hành xử trên pháp luật

Những quan điểm, tư tưởng về nhà nước pháp quyền nêu trên được tiếp tụcphát triển, nhất là trong thời kỳ cách mạng tư sản lật đổ chế độ phong kiếnchuyên chế, độc tài và vô pháp luật ở châu Âu thế kỷ XVII, XVIIL Trong thời

kỳ này, tư tưởng về nhà nưởc pháp quyền được phát triển khá phong phú, toàn

diện trong các học thuyết chính trị - pháp lý, tiêu biểu là quan điểm của các nhà

tư tưởng, lý luận sau đây:

John Locke (1632-1704): Quan điểm tư tưởng về nhà nước pháp quyền của

ông được trình bày trong tác phẩm Hai bài giảng về lãnh đạo nhà nước (1690).

Theo ông, quyền tự do, bình đẳng và sở hữu là quyền tự nhiên của con người vàkhông thể bị tước đoạt; nhà nước phải có trách nhiệm bảo vệ các quyền của conngười, bảo vệ pháp luật và xử lý các hành vi xâm phạm quyền con người Muốnthể phải đề cao pháp luật, vì pháp luật là công cụ sắc bén và có hiệu quả để bảođảm tự do cá nhân, ngăn chặn sự tùy tiện và độc đoán của người khác, nhất làcủa nhà nước Việc điều hành nhà nước phải dựa trên các đạo luật do nhân dântuyên bố và hiểu rõ về nó Chủ quyền của nhân dân cao hơn, quan trọng hơn chủquyền của nhà nước, do đó nhà cầm quyền không được thi hành chính sáchchuyên chế và độc tài đối với nhân dân

Charles Louis Montesquieu (1689-1755): Ông là tác giả của cuốn sách nổi

tiếng Bàn về tinh thần pháp luật (1748) Từ việc phân tích chế độ chuyên chế

độc đoán, chuyên quyền, tùy tiện xâm hại tự do dân chủ, Montesquieu lập luận

về sự cần thiết phải có pháp luật và tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật, về sự cầnthiết phải phân chia quyền lực nhà nước thành quyền lập pháp, hành pháp và tưpháp Montesquieu lập luận: “Khi mà quyền lập pháp và quyền hành pháp nhậplại trong tay một người hay một viện nguyên lão, thì sẽ không còn gì là tự donữa, vì người ta sợ rằng chính ông ta hay viện ấy chỉ đặt ra luật độc tài đế thihành một cách độc tài Cũng không có gì là tự do nếu quyền tư pháp không táchkhỏi quyền lập pháp và quyền hành pháp Nếu quyền tư pháp nhập lại với quyềnlập pháp thì người ta sẽ độc đoán đối với quyền sống và quyền tự do của côngdân, quan tòa sẽ là người đặt ra luật Neu quyền tư pháp nhập lại với quyền hànhpháp thì ông quan tòa sẽ có cả sức mạnh của kẻ đàn áp Nếu một người hay một

tổ chức của quan chức hoặc của quý tộc, hoặc của dân chúng nắm luôn cả ba thứquyền lực nói trên thì tất cả cả sẽ mất hết” Vì vậy, cần phải phân chia quyền lựcnhà nước để kiểm soát và ngăn chặn lẫn nhau, khắc phục tình trạng độc đoán,chuyên quyền, tùy tiện

Như vậy, nhân tố hợp lý trong lý thuyết về sự phân chia quyền lực nhànước của Montesquieu bắt nguồn từ yêu cầu bảo đảm tự do, dân chủ Sự phâncông, phân nhiệm trong tổ chức quyền lực nhà nước đã trở thành nguyên tắc cơbản trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước.

Jean - Jacques Rousseau (1712 - 1778): Ông là nhà tư tưởng vĩ đại, nhà

biện chứng học lỗi lạc của triết học Khai sáng thế kỷ XVIII Quan điểm về nhà

nước và pháp luật của ông được nêu chủ yểu trong tác phẩm Bàn về khế ước xã

hội (1762) Trong tác phẩm này, Rousseau đề cấp đến sự cần thiết của việc thiết

lập khế ước xã hội, các vấn đề liên quan đến tổ chức, hoạt động của cơ quan lậppháp, cơ quan hành pháp Ông cho rằng, khi chế độ tư hữu xuất hiện thì bất công

xã hội cũng xuất hiện Để khắc phục tinh trạng đó cần phải thiết lập khế ước xãhội hướng đến lợi ích chung của cộng đồng, bảo đảm công bằng trong xã hội

Ông đề cao chủ quyền của nhân dân, quyền lực nhà nước phải có sự phân chia

rành mạch giữa lập pháp, hành pháp, tư pháp; pháp luật phải kết tinh ý chí và lợiích của nhân dân; phải bảo đảm tính độc lập của tòa án Những quan điếm trên

có ảnh hưởng mạnh mẽ đến cách mạng tư sản Pháp thời kỳ 1779 - 1794

Immanuel Kant (1724-1804): Ông là nhà triết học nổi tiếng người Đức Từ

cơ sở lý luận triết học của mình, Kant cho rằng, lý trí thực tê hay ý chí tự do củamôi người chính là nguôn gôc của các đạo luật có tính pháp quyền và hợp đạođức Chủ quyền của nhân dân là cơ sở cho tự do, binh đẳng và độc lập của mọicông dân trong nhà nước, nhân dân phải được tham gia vào việc thiết lập trật tựpháp luật bằng cách thông qua hiến pháp thể hiện ý chí của họ Pháp luật là công

cụ bảo đảm quan hệ văn minh giữa con người và giữa con người với nhà nước.Nhà nước là một tổ chức tổng thể của nhiều cá nhân quan hệ với nhau bởi cácđạo luật

Hegel (1770 - 1831): Trong tác phẩm Triết học pháp quyền (1821), ông đã

lập luận rằng, nhà nước pháp quyền phải được cẩu trúc bởi các yếu tố xã hộicông dân, trật tự pháp luật và các đạo luật hợp pháp, phản ánh được ý chí và lợiích chung của xã hội Theo ông, gia đình và xã hội công dân phải chịu sự chỉ đạocủa nhà nước, chỉ có nhà nước thực hiện tự do mới bảo tồn được gia đinh, xã hội

công dân; mới điều hòa được đời sống xã hội cũng như những mâu thuẫn đẳngcấp.

Trong thời kỳ này, ngoài các nhà lý luận nói trên, nhiều nhà tư tưởng, triếthọc, luật học khác ở châu Mỹ cũng góp phần phát triển các tư tưởng về nhà

nước pháp quyền, như: Thomas Jefferson (1743-1826) - tác giả của bản Tuyên

ngôn độc lập Hoa Kỳ (1776); Thomas Paine (1737-1809); John Adams

(1735-1826); James Madison (1752-1836).

1.1.2 Quan điểm của C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin về nhà nước và pháp luật kiểu mới

1.1.2.1 Quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen

Mặc dù, khái niệm nhà nước pháp quyền với ý nghĩa đầy đủ nhất chưađược C.Mác, Ph.Ăngghen sử dụng nhưng những giá trị cốt lõi và đặc trưng cơbản của nhà nước pháp quyền đã được kế thừa, phát triển sâu sắc theo quanđiểm khoa học và cách mạng, đó là xây dựng một nhà nước kiểu mới hợp hiến,hợp pháp thể hiện

chủ quyền của nhân dân; một hệ thống pháp luật dân chủ triệt để giải phóngcon người, bảo vệ quyền con người

Về nhà nước, C.Mác và Ph.Ăngghen cho rằng, xây dựng một chế độ dân

chủ triệt để trong đổ “tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự docủa tất cả mọi người”; đồng thời, nhà nước kiểu mới phải giải phóng con người,bảo đảm sự phát triển tự do tối đa và phát triển toàn diện con người Muốn vậyphải biến nhà nước từ cơ quan đứng trên xã hội thành cơ quan hoàn toàn phụctùng xã hội Dân chủ trong nhà nước kiểu mới là dân chủ do nhân dân tự quyđịnh, dân là chủ thể quyền lực nhà nước, nhân dân tạo nên nhà nước chứ khôngphải nhà nước tạo nên nhân dân, là bước chuyển từ “nhân dân của nhà nước”sang “nhà nước của nhân dân” và quyền lực nhà nước là thống nhất

Về pháp luật, C.Mác và Ph.Ăngghen đã khẳng định, pháp luật luôn có tính

giai cấp, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị về chính trị và kinh tế Mặt khác,pháp luật phải phản ánh thực tại khách quan và lợi ích chung của xã hội, quan hệ

xã hội Mọi thành viên xã hội, kể cả nhà nước, cán bộ, công chức nhà nước đều

phải tuân thủ pháp luật, xử sự đúng yêu cầu của pháp luật, không có ngoại lệ.Chỉ có như vậy, pháp luật mới trở thành chuẩn mực chung, là thước đo hành vicủa mọi người

Trong nhà nước kiểu mới phải bảo đảm đạo đức, phẩm chất, năng lực vàtrách nhiệm của công chức trong khi thi hành công vụ

1.1.2.2 Tư tưởng, quan điểm của VI.Lênin về nhà nước và pháp luật kiểu mới

Những tư tưởng về nhà nước pháp luật của C.Mác và Ph.Ăngghen đượcV.LLênin tiếp thu và phát triển trong quá trình xây dựng nhà nước kiểu mới

Về nhà nước, V.I.Lênin chỉ rõ: “Chính quyền mới, với tính cách là chuyên

chính của tuyệt đại đa số, đã có thể duy trì và đã được duy trì chỉ là nhờ vào sựtín nhiệm của quần chúng đông đảo, chỉ bằng cách lôi cuốn một cách tự do nhất,rộng rãi nhất và mạnh mẽ nhất toàn thể quần chúng tham gia chính quyền Đó

là chính quyền công khai đối với mọi người, làm mọi việc trước mặt quầnchúng, quần chúng dễ dàng gần gũi nó, nó trực tiếp sinh ra từ quần chúng, là cơquan trực tiếp đại biểu cho quần chúng nhân dân và cho ý chí của họ”

V.I.Lênin đã khái quát nhiều quan điểm về xây dựng nhà nước kiểu mới, đó

là “nhà nước không còn nguyên nghĩa”, “nhà nước nửa nhà nước”, “nhà nướcquá độ”, chuyển dần tới một chế độ tự quản của nhân dân Muốn vậy, trước mắtphải thực hiện chế độ dân chủ mà nội dung cơ bản là bảo đảm cho nhân dân cóquyền bầu cử, quyền tham gia quản lý nhà nước, quyền bãi miễn, quyền kiểm tragiám sát hoạt động của bộ máy nhà nước, cán bộ, công chức nhà nước; kiểmsoát quyền lực để ngăn ngừa sự lạm dụng quyền lực nhà nước, để quyền lực củanhà nước không lấn át quyền lực nhân dân

Về pháp luật, V.LLênin khẳng định, vai trò của pháp luật và pháp chế trong

quản lý xã hội mới, coi đó là một trong những điều kiện cơ bản để xây dựngthành công chủ nghĩa xã hội, nhà nước xã hội chủ nghĩa phải dùng “luật lệ củamình” như là điều kiện cần và đủ cho chủ nghĩa xã hội thắng lợi triệt để Đặcbiệt, khi chuyển sang Chính sách kinh tế mới, V.I.Lênin nhấn mạnh những hìnhthức quan hệ mới được xác lập trong quá trình cách mạng và trên cơ sở của

chính sách kinh tế do chính quyền thực hiện phải được thể hiện trong pháp luật

và được bảo vệ về mặt tư pháp Mặt khác, chính V.I.Lênin là người đã xây dựng

lý luận về pháp chế xã hội chủ nghĩa và ỉà người trực tiếp chỉ đạo xây dựng việnkiểm sát nhân dân nhằm bảo đảm việc thực hiện pháp luật nghiêm minh vàthống nhất trên quy mô toàn quốc, nhất là yêu cầu tuân thủ pháp luật của bộ máynhà nước và cán bộ, đảng viên trong bộ máy nhà nước

1.1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật

Hồ Chí Minh là người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam, lãnh đạo nhândân ta giành chính quyền, xây dựng Nhà nước và pháp luật kiểu mới ở ViệtNam Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có nhận thức rất sớm về nhà nước và

pháp luật Năm 1919, tại Pháp, Nguyễn Ái Quốc đã viết bản Yêu sách của nhân

dãn An Nam gửi tới Hội nghị Vécxây., Trong đó, Người yêu cầu thực dân Pháp

(yêu sách thứ 7) “thay chề độ ra các sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật”, phảiban hành Hiển pháp, quản lý nhà nước bằng luật pháp theo tinh thần “trăm điềuphải có thần linh pháp quyền”

Tư tưởng về “thần linh pháp quyền” của Nguyễn Ái Quốc là tư tưởng vềxây dựng một nhà nước hợp hiến, theo tinh thần pháp quyền và thượng tôn pháp

luật, đã được hiện thực hóa trong Tuyên ngôn độc ỉập ngày 2-9-1945, trong Hiến

pháp năm 1946 và đã đặt nền tảng cho quan điểm về xây dựng Nhà nước phápquyền ở Việt Nam hiện nay

Mặc dù trong di sản lý luận của Người không đề cập đến khái niệm nhànước pháp quyền nói chung và nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nói riêng,nhưng xét theo những yêu cầu và nội dung khoa học của nhà nước pháp quyềnthì những tư tưởng, quan điểm của Hồ Chí Minh về nhà nước, pháp luật kiểumới - nhà nước xã hội chủ nghĩa - đã thể hiện khá đầy đủ, sâu sắc những đặctrưng, nội dung cơ bản của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhândân, do nhân dân, vi nhân dân Quan điểm, tư tưởng của Người về nhà nướcpháp quyền thể hiện trình độ kết hợp nhuần nhuyễn quan đỉểm của chủ nghĩaMác - Lênin với việc kế thừa, tỉếp thu có chọn lọc kho tàng tri thức, kinhnghiệm, tinh hoa văn hóa trỉ tuệ của nhãn loại và vận dụng sáng tạo vào điều