214 DẠY HỌC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN “ĐI TRÊN ĐƯỜNG HÀ NỘI” CỦA NHÀ VĂN ĐỖ CHU CHO HỌC SINH LỚP 11 THEO MÔ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO NGƯỢC (CHƯƠNG TRÌNH MỚI) Nguyễn Thị Minh Bích Lớp QH 2016 S Sư phạm Ngữ Văn GVHD TS Phạm Thị Thu Hiền 1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1 1 Lí do thực hiện đề tài Một trong những thay đổi lớn của chương trình Ngữ văn mới đó là hệ thống ngữ liệu được đưa vào sách giáo khoa Khác với chương trình hiện hành, các văn bản trong chương trình Ngữ văn THPT mới được chia thành hai nhóm, bao gồm nhóm tác phẩm bắ[.]
Trang 1DẠY HỌC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN “ĐI TRÊN ĐƯỜNG HÀ NỘI” CỦA NHÀ
VĂN ĐỖ CHU CHO HỌC SINH LỚP 11 THEO MÔ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO
NGƯỢC (CHƯƠNG TRÌNH MỚI)
Nguyễn Thị Minh Bích Lớp: QH-2016-S Sư phạm Ngữ Văn GVHD: TS Phạm Thị Thu Hiền
1 ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1 Lí do thực hiện đề tài
Một trong những thay đổi lớn của chương trình Ngữ văn mới đó là hệ thống ngữ liệu được đưa vào sách giáo khoa Khác với chương trình hiện hành, các văn bản trong chương trình Ngữ văn THPT mới được chia thành hai nhóm, bao gồm: nhóm tác phẩm bắt buộc(6 tác phẩm) và nhóm tác phẩm bắt buộc lựa chọn Ở thể kí, nhiều văn bảnmớiđược
đề xuất trong chương trình Trong đó, Đi trên đường Hà Nội(Đỗ Chu)là một trong những
văn bản tùy bút đặc sắc cả về nội dung và nghệ thuật
Tuy nhiên, với dung lượng dài, lại thuộc thể kí - một thể loại ít được học trong chương
trình và khá khó với người học, văn bản Đi trên đường Hà Nội nên được dạy theo mô hình
lớp học đảo ngược (MHLHĐN) bởi mô hình lớp học nàygiúp GV, HS phát huy được tính chủ động, khả năng tương tác trong việc truyền thụ và lĩnh hội kiến thức Như vậy, quá trình học tập sẽ trở nên hấp dẫn, sinh động và hiệu quả
Mặc dù có nhiều ưu điểm nhưng ở Việt Nam, MHLHĐN vẫn còn mới lạ, có khá ít
GV và HS biết đến và sử dụng Từ những lí do trên, chúng tôi quyết định lựa chọn đề tài
“Dạy học đọc hiểu văn bản “Đi trên đường Hà Nội” của nhà văn Đỗ Chu cho học sinh lớp 11 theo mô hình lớp học đảo ngược (Chương trình mới)”
1.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Việc dạy học đọc hiểu văn bản “Đi trên đường Hà Nội” của
nhà văn Đỗ Chu cho học sinh lớp 11 theo mô hình lớp học đảo ngược
Phạm vi nghiên cứu: Lớp 11G3, Trường THPT chuyên Ngoại ngữ
1.3 Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các bước dạy học đọc hiểu văn bản “Đi trên đường Hà Nội” của tác giả Đỗ
Chu cho học sinh lớp 11 theo mô hình lớp học đảo ngược
1.4 Giả thuyết nghiên cứu
Trang 2Hiện nay, việc dạy học tùy bút, đặc biệt là các tác phẩm tùy bút mới cho học sinh lớp
11 còn nhiều hạn chế Vì vậy, sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong quá trình dạy học đọc hiểu văn bản cho HSlà điều cần thiết để tăng tính chủ động và đẩy mạnh việc tương tác giữa HS với HS, HS với GV Qua đó, cả người dạy và người học đều có thểkế thừa những giá trị cốt lõi của chương trình Ngữ văn hiện hành và đáp ứng định hướng tiếp cận năng lực của chương trình Ngữ văn mới
2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận
Phương pháp phân tích và tổng hợp lí thuyết: từ những tài liệu nghiên cứu về MHLHĐN và dạy học đọc hiểu theo định hướng phát triển năng lực, chúng tôi tiến hành đọc và chọn lọc những thông tin cần thiết phục vụ cho đề tài nghiên cứu
Phương pháp phân loại và hệ thống hóa lí thuyết: từ các khái niệm, cơ sở lí luận, cơ
sở thực tiễn đã tìm được về MHLHĐN và dạy học đọc hiểu theo định hướng phát triển năng lực, chúng tôi sắp xếp các thông tin thành hệ thống kiến thức làm cơ sở cho quá trình nghiên cứu đề tài
2.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra bằng phiếu khảo sát: tổ chức phát phiếu khảo sát cho GV và
HS về thực trạng dạy học đọc hiểu theo định hướng phát triển năng lực trong nhà trường phổ thông và kinh nghiệm sử dụng MHLHĐN Sau đó, xử lý số liệu thu được phục vụ trình bày phần thực trạng và kết quả thực nghiệm sư phạm
Phương pháp quan sát khoa học: tiến hành quan sát quá trình dạy học đọc hiểu theo định hướng phát triển năng lực qua một số tác phẩm đã có trong chương trình Ngữ văn THPT, qua đó phân tích, đặt giả thuyết và kiểm chứng giả thuyết
Phương pháp thực nghiệm khoa học: tổ chức thực nghiệm sư phạm với bài dạy “Đi trên đường Hà Nội” của nhà văn Đỗ Chu theo MHLHĐN với định hướng phát triển năng
lực tại trường THPT chuyên Ngoại ngữ
3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
3.1 Cơ sở lí luận
3.1.1 Định hướng đổi mới phương pháp dạy học đọc hiểu văn bản ở trường phổ thông
“Đọc hiểu là hoạt động đọc và giải mã các tầng ý nghĩa của văn bản thông qua khả năng tiếp nhận của HS Đọc hiểu là tiếp xúc với văn bản, hiểu được nghĩa hiển ngôn, nghĩa
Trang 3hàm ẩn, các biện pháp nghệ thuật, thông hiểu các thông điệp tư tưởng, tình cảm của người viết và giá trị tự thân của hình tượng nghệ thuật
Với quan điểm phát huy vai trò chủ thể của học sinh, xuất phát từ đặc thù của văn chương (nghệ thuật ngôn từ), mà vấn đề đọc hiểu văn bản ngày càng được quan tâm, chương trình Ngữ văn của Việt Nam nêu hai loại văn bản để dạy đọc hiểu, đó là: văn bản văn học và văn bản nhật dụng Trong đó, các văn bản được xếp theo tiến trình lịch sử hoặc theo thể loại Các văn bản văn học đa dạng hơn các văn bản nhật dụng Hai loại văn bản này cũng chính là các ngữ liệu để học sinh khai thác.” [6]
Như vậy, văn bản đọc hiểu nói chung và văn bản đọc hiểu trong nhà trường nói riêng rất đa dạng và phong phú Qua quá trình giảng dạy, GV sẽ hướng dẫn HS cách đọc và phân tích văn bản theo đặc trưng thể loại, từ đó khái quát giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của tác phẩm
3.1.2 Mô hình lớp học đảo ngược
Lớp học đảo ngược được hiểu là tất cả các hoạt động dạy học được thực hiện “đảo ngược” so với thông thường “Sự “đảo ngược” ở đây được hiểu là sự thay đổi với các dụng
ý và chiến lược sư phạm thực hiện ở cách triển khai các nội dung, mục tiêu dạy học và các hoạt động dạy học khác với cách truyền thống trước đây của người dạy và người học.” [4, 10]
Với HS, mô hình lớp học đảo ngược tạo ra môi trường học tập hiệu quả thông qua hệ thống học tập tự tổ chức có định hướng của người dạy Trong đó, GV là người quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ người học trong quá trình trau dồi và vận dụng kiến thức
Đồng thời, người học có thể thao tác được với bài giảng đa phương tiện như các bài giảng
có kèm theo hình ảnh, âm thanh, video… nên HS phải sử dụng đa giác quan và tư duy tổng hợp trong quá trình tích lũy kiến thức Lớp học đảo ngược còn tạo ra môi trường học tập bình đẳng, dân chủ nhờ việc cải tiến các hoạt động học tập tích cực mang định hướng phát triển năng lực người học, dạy học dựa trên nền tảng năng lực và đánh giá thực Đây cũng
là môi trường học tập không có sự ràng buộc về thời gian, không gian Người học có thể nghe, nhìn, học qua lớp học điện tử với số lần không hạn chế, mọi lúc, mọi nơi, với cấp độ
và tốc độ phù hợp
Với GV, mô hình lớp học đảo ngược tạo cơ hội để đổi mới phương pháp và hình thức
tổ chức dạy học Cụ thể: (1) chuyển từ chỗ người học chiếm lĩnh được kiến thức đơn ngành sang việc tích hợp kiến thức đa ngành, đa lĩnh vực; (2) chuyển từ hoạt động cá nhân là chủ
Trang 4yếu sang đa dạng hóa hoạt động học tập của HS như hoạt động cá nhân, hoạt động theo cặp, theo nhóm để thực hiện nhiệm vụ với chỉ dẫn và dữ liệu đã có;(3) chuyển từ hoạt động
GV truyền thụ kiến thức sang hướng dẫn, hỗ trợ, định hướng HS tìm hiểu, vận dụng, mở rộng, nâng cao kiến thức
Mặc dù có nhiều điểm vượt trội nhưng trên thực tế, MHLHĐN vẫn chưa được nhiều
GV, HS biết đến và áp dụng vào thực tiễn dạy học.Do đó, chúng tôi đã tiến hành khảo sát đối với GV và HS tại một số trường THPT trên địa bàn Hà Nội và thu được kết quả như sau:
3.1.3 Tùy bút
Trong cuốn sách giáo khoa Ngữ văn 12, tập một có ghi: “Tùy bút là một thể loại kí
Nói chung, kí không được hư cấu nhưng cần đến trí tưởng tượng để tái hiện sự thật một cách sinh động Tùy bút có đặc điểm riêng: Tự do phóng túng, hầu như không có luật lệ,
quy phạm gì chặt chẽ và tính chủ quan, chất trữ tình rất đậm, nhân vật chính là cái tôi của
nhà văn.” [3, 159]
Dựa vào hoạt động dạy học đọc hiểu văn bản văn học nói chung (đã được trình bày
trong cuốn Dạy học phát triển năng lực môn Ngữ văn Trung học phổ thông của tác giả Đỗ
Ngọc Thống(Tổng chủ biên), xuất bản năm 2019), kết hợp với đặc trưng thể loại, có thể xác định được các hoạt động dạy học đọc hiểu văn bản tùy bút theo MHLHĐN như sau: Hoạt động 1: Trước giờ lên lớp: Tạo tâm thế đọc và tìm hiểu tri thức đọc (HS tìm hiểu các tri thức về tác giả, tác phẩm, đọc kĩ tác phẩm và soạn bài…)
Hoạt động 2: Giờ lên lớp: Đọc hiểu văn bản tùy bút (HS chỉ ra và phân tích giá trị nghệ thuật, giá trị nội dung thông qua phân tích, đánh giá hình tượng văn học như hình tượng thiên nhiên, hình tượng con người, cái tôi tác giả…)
Hoạt động 3: Cuối giờ và sau giờ lên lớp: Luyện tập, củng cố, nâng cao, mở rộng tri thức đọc hiểu HS đã tích lũy được sau khi phân tích, đánh giá văn bản
22
43
26
0
Biểu đồ tỉ lệ tiếp cận của giáo viên với
mô hình lớp học đảo ngược (ĐVT: %)
Hiểu rõ Biết một chút Từng nghe nhưng chưa hiểu lắm Chưa từng nghe tới
2 8 23 67
Biểu đồ tỉ lệ tiếp cận của học sinh với
mô hình lớp học đảo ngược (ĐVT: %)
Hiểu rõ Biết một chút Từng nghe nhưng chưa hiểu lắm Chưa từng nghe tới
Trang 53.2 Cơ sở thực tiễn
3.2.1 Mục tiêu của dạy học đọc hiểu văn bản tùy bút trong chương trình Ngữ văn THPT mới
Trong Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn (2018), Bộ Giáo dục và Đào
tạo xác định mục tiêu dạy học đọc hiểu văn bản tùy bút trong nhà trường phổ thông cho khối lớp 11 như sau:
Đọc hiểu nội dung: Phân tích và đánh giá được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn
bản muốn gửi đến người đọc thông qua hình thức nghệ thuật của văn bản; phân biệt chủ đề chính, chủ đề phụ trong một văn bản có nhiều chủ đề Phân tích và đánh giá được tình cảm, cảm xúc, cảm hứng chủ đạo của người viết thể hiện qua văn bản; phát hiện được các giá trị văn hoá, triết lí nhân sinh từ văn bản
Đọc hiểu hình thức: Nhận biết và phân tích được một số đặc điểm cơ bản của ngôn
ngữ văn học Phân tích được tính đa nghĩa của ngôn từ trong tác phẩm văn học Nhận biết
và phân tích được sự kết hợp giữa tự sự và trữ tình trong tùy bút hoặc tản văn; giữa hư cấu
và phi hư cấu trong truyện kí
Liên hệ, so sánh, kết nối: So sánh được hai văn bản văn học viết cùng đề tài ở các
giai đoạn khác nhau; liên tưởng, mở rộng vấn đề để hiểu sâu hơn văn bản được đọc Vận dụng được kinh nghiệm đọc, trải nghiệm về cuộc sống và hiểu biết về lịch sử văn học Việt Nam để nhận xét, đánh giá văn bản văn học Phân tích được ý nghĩa hay tác động của văn bản văn học trong việc làm thay đổi suy nghĩ, tình cảm, cách nhìn và cách thưởng thức, đánh giá của cá nhân đối với văn học và cuộc sống
Đọc mở rộng: Trong một năm học, đọc tối thiểu 35 văn bản văn học (bao gồm cả văn
bản được hướng dẫn đọc trên mạng Internet) có thể loại và độ dài tương đương với các văn bản đã học.” [2, 66 - 67]
Như vậy, trong Chương trìnhgiáo dục phổ thông môn Ngữ văn (2018), Bộ Giáo dục
và Đào tạo đã xác định mục tiêu dạy học đọc hiểu văn bản tùy bút trong nhà trường phổ thông cho khối lớp 11 khá rõ ràng với bốn giai đoạn, bao gồm: đọc hiểu nội dung; đọc hiểu hình thức; liên hệ, so sánh, kết nối và đọc mở rộng
3.2.2 Thực trạng dạy học tùy bút ở trường THPT hiện nay
3.2.2.1 Ưu điểm
Trang 6Trong chương trình học, HS đã được học một số tác phẩm tùy bút từ cấp THCS Ví
dụ: bài Một thứ quà của lúa non: Cốm - Thạch Lam, Vũ trung tùy bút - Phạm Đình Hổ…
Như vậy, đối với HS lớp 11, tùy bút không phải là một thể loại mới
GV đã và đang tiến hành thực hiện hình thức tổ chức dạy học lấy người học làm trung tâm Do đó, HS có thể chủ động trong việc tìm hiểu, phân tích, tổng hợp, đánh giá giá trị nội dung, nghệ thuật của tác phẩm dưới sự hướng dẫn, hỗ trợ của GV
Với sự phát triển của CNTT và truyền thông, GV có rất nhiều lựa chọn trong việc tìm kiếm trang thiết bị dạy học (máy tính, máy chiếu, bảng thông minh…) để bài giảng trở nên sinh động, hấp dẫn hơn Đồng thời, CNTT còn giúp HS chủ động hơn trong việc tích lũy tri thức, các em có thể tự học, soạn bài mới trước khi lên lớp thông qua quá trình tìm kiếm thông tin về bài học trên mạng Internet
3.2.2.2 Hạn chế
Số lượng tác phẩm tùy bút HS được học trong chương trình Ngữ vănkhá ít, đặc biệt
ở THPT, các em chỉ tập trung vào tìm hiểu hai tác phẩm tùy bút đó là Người lái đò sông
Đà của Nguyễn Tuân và Ai đã đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ Ngọc Tường Trong
khi đó, số lượng các tác phẩm truyện và thơ chiếm tỉ lệ rất cao
Mặc dù thiên về trữ tình nhưng do đặc trưng là ghi chép lại sự vật, hiện tượng theo góc nhìn, quan điểm của tác giả nên tùy bút có dung lượng khá lớn so với thơ và ít có sự hấp dẫn về nhân vật, sự kiện, cốt truyện như truyện; mà sự hấp dẫn của tùy bút chủ yếu tập trung ở phong cách viết và nội dung kiến thức đa lĩnh vực nên HS phải có nền tảng kiến thức khá rộng để hiểu và phân tích tác phẩm Do đó, thể văn này chưa gợi được sự hứng thú của HS nhiều như các thể văn khác
Để hiểu và phân tích được một tác phẩm tùy bút đối với HS trong thời gian hai tiết là quá sức bởi lượng kiến thức trong bài rất lớn Đó không phải là kiến thức đơn ngành mà là kiến thức đa ngành, đa lĩnh vực Do vậy, đối với HS lớp 11, việc học các tác phẩm tùy bút còn hạn chế về thời gian nên hầu như GV chỉ thuyết giảng để HS nhớ và hiểu được kiến thức của bài học
Mặc dù CNTT đã phát triển nhưng do thời gian giảng dạy còn hạn chế nên GV vẫn lựa chọn hình thức tổ chức dạy học truyền thống với bảng đen, phấn trắng là chủ yếu Do
đó, nếu chưa có cơ hội được quan sát, trải nghiệm những điều mà tác giả viết trong tác phẩm thì HS rất khó hình dung và hiểu được những sự vật, hiện tượng nhà văn viết trong tác phẩm
Trang 73.3 Quy trình tổ chức hoạt động dạy học đọc hiểu văn bản “Đi trên đường Hà Nội”
theo mô hình lớp học đảo ngược
Từ quy trình tổ chức hoạt động dạy học đọc hiểu văn bản theo MHLHĐN, chúng tôi
tiến hành xây dựng quy trình tổ chức hoạt động dạy học đọc hiểu văn bản “Đi trên đường
Hà Nội”theo MHLHĐN với các bước sau:
3.3.1 Trước giờ học
Để chuẩn bị cho tiết học, HS cần phải tìm hiểu các kiến thức liên quan tới thể loại, tác giả, tác phẩm và bước đầu tự phân tích tác phẩm theo ý hiểu của mình Các nhiệm vụ
và câu hỏi HS phải trả lời đều nằm ở mức độ nhận biết và thông hiểu GV cần định hướng kiến thức cho người học thông qua hệ thống câu hỏi giao cho HS
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- Giao nhiệm vụ cho HS:
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu chung
- Tìm hiểu về: thể loại tùy bút; cuộc đời,
sự nghiệp của nhà văn; hoàn cảnh sáng tác của
tác phẩm
- Hình thức thực hiện: Cá nhân
Nhiệm vụ 2: Đọc hiểu văn bản
GV chia lớp thành 5 nhóm để phân tích
và thảo luận về các nhân vật theo hệ thống câu
hỏi đã cho
- Hình thức thực hiện: nhóm
- Cách thức trình bày: sơ đồ tư duy, trình
chiếu powerpoint, vẽ tranh…
- Nhận nhiệm vụ, tự nghiên cứu kiến thức và thực hiện theo yêu cầu
- Đặt câu hỏi, đề nghị GV hướng dẫn nếu có thắc mắc
- Cách thức thực hiện:
+ Đọc SGK, tài liệu tham khảo, thông tin trên mạngvà phải ghi nguồn + Các nhóm tiến hành trao đổi, thảo luận và hoàn thành bài tập
- Kiểm tra tiến độ và mức độ hoàn thành nhiệm
vụ của HS
- Trả lời câu hỏi của HS
- Phản hồi thông tin, đặt vấn đề, nêu câu hỏi liên quan tới bài học
- Hoàn thành nhiệm vụ đúng hạn
- Tổng hợp, phân tích, nhận xét, đánh giá kết
quả phản hồi của HS
- Ghi lại câu hỏi và câu trả lời hay
- Tiếp tục tìm hiểu kiến thức
- Chuẩn bị cho tiết học trên lớp
Bảng 1 Hoạt động của GV và HS trước giờ học
Trang 8HỆ THỐNG CÂU HỎI ĐỌC HIỂU VĂN BẢN Hoạt động cá nhân (HS tìm hiểu, chuẩn bị ở nhà):
?1 Hãy trình bày cuộc đời và sự nghiệp của nhà văn Đỗ Chu?
?2.Hãy trình bày hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm“Đi trên đường Hà Nội”
?3 Đã bao giờ, các em đi bộ trên các con phố ở Hà Nội chưa? Không gian ở đó như thế
nào? Cuộc sống sinh hoạt của người dân ra sao? Em cảm thấy như thế nào khi đi dạo trên các con phố ấy?
?4.Em có suy nghĩ hay cảm nhận gì khi đọc nhan đề tác phẩm? Em có thể đặt những
câu hỏi nào với nhan đề này?
?5 Sau khi đọc tác phẩm, em ấn tượng nhất với nhân vật hoặc chi tiết nào? Vì sao?
?6 Thông qua tác phẩm, nhà văn Đỗ Chu đã phản ánh điều gì về cuộc sống? Qua đó,
ông muốn thể hiện tư tưởng, cảm xúc nào?
?7 Hãy phân tíchnhững nét đặc sắc trong cách sử dụng ngôn ngữ của Đỗ Chu
?8 Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật trong tác phẩm?
Hoạt động nhóm (chia theo bàn, 2 bàn thành 1 nhóm):
Nhóm 1: Phân tích nhân vật bác sĩ Nguyễn Văn Luyện
?1 Bác sĩ Luyện được giới thiệu như thế nào?
?2 “Việc trọng đại” của bác sĩ Luyện được nhắc đến trong tác phẩm là gì? Ông đã làm
gì để thực hiện việc trọng đại ấy?
?3.Bác sĩ Luyện đã có những hành động nào? Các hành động ấy thể hiện điều gì?
Nhóm 2: Phân tích nhân vật Hoàng
?1 Nhân vật Hoàng được giới thiệu qua lời kể của ai? Anh là người như thế nào?
?2 Phân tích mối quan hệ giữa Hoàng với bác sĩ Luyện và con gái ông kĩ sư
?3 Qua đó, em thấy Hoàng là người như thế nào?
Nhóm 3: Phân tích nhân vật con gái ông kĩ sư
?1 Tình cảm của cô con gái ông kĩ sư với Hoàng như thế nào?
?2 Theo em “cái gì đó” mà cô luôn mong ngóng là gì? Tại sao?
?3 Qua đó, em có nhận xét gì về cô gái này?
Nhóm 4: Phân tích nhân vật ông kĩ sư
?1 Ông kĩ sư được giới thiệu như thế nào?
?2 Ông kĩ sư có thói quen gì? Thói quen ấy thể hiện điều gì?
?3.Qua đó, em có nhận xét gì về ông kĩ sư?
Trang 9Nhóm 5: Phân tích nhân vật “tôi”
?1 Nhân vật “tôi” đã có những nhận định, suy nghĩ gì về cuộc đời?
?2 Những nhận định ấy thể hiện điều gì?
?3 Nhân vật “tôi” đã có những cảm nhận và dự cảm gì khi đi trên đường Hà Nội?
Như vậy, trước khi đến lớp, HS cần tích lũy được kiến thức ở mức độ nhận biết và thông hiểu Do đó, hệ thống câu hỏi và tài liệu tham khảo phải đa dạng, sinh động, hấp dẫn bởi nó đóng vai trò then chốt, vừa chứa đựng những nội dung cốt lõi của bài học, vừa đảm bảo yêu cầu định hướng, hướng dẫn người học
3.3.2 Trong giờ học
GV dạy học theo MHLHĐN sẽ bắt đầu bài học bằng việc giải đáp các thắc mắc, hệ thống hóa lại kiến thức cơ bản của bài học và giải đáp cho HS Trọng tâm của giờ học là việc thảo luận, chia sẻkiến thức HS đã tích lũy được về các nhân vật trong tác phẩm và giá
trị nội dung, giá trị nghệ thuật của văn bản “Đi trên đường Hà Nội”
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- Nhận xét, đánh giá mức độ hoàn thành
nhiệm vụ trước giờ học của HS
- Chốt lại kiến thức về tác giả, tác phẩm
- Lắng nghe, rút kinh nghiệm
- Ghi chép lại kiến thức quan trọng
GV hướng dẫn HS phân tích tác phẩm
- Tổ chức hoạt động tìm hiểu, phân tích
đặc điểm của các nhân vật trong tác
phẩm theo những yêu cầu sau:
+ Nội dung: Trình bày và phân tích
đặc điểm của các nhân vật chính trong
tác phẩm
+ Thời gian: 8 phút/nhóm
+ Hình thức trình bày: thuyết trình
+ Sản phẩm: Sơ đồ tư duy, video,
bản trình chiếu powerpoint, tranh vẽ…
- Thực hiện hoạt động: thảo luận, trao đổi, chia sẻ, hoàn thành sản phẩm
- Hoạt động dự kiến:
+Các nhóm lần lượt lên thuyết trình về nhân vật của mình
+ Các nhóm khác lắng nghe, nhận xét và đặt câu hỏi cho nhóm trình bày
+ Nhóm trình bày có thời gian thảo luận 1 phút, sau đó trả lời câu hỏi của các nhóm
- Tự nhận xét và lắng nghe góp ý từ GV
Trang 10- Hướng dẫn, quan sát, nhận xét, đánh
giá, chốt lại kiến thức
- Tổ chức hoạt động:
+ Nội dung: Phân tích giá trị nội
dung và nghệ thuật của tác phẩm
+ Phương pháp: khăn trải bàn
- Hướng dẫn, quan sát, hỗ trợ HS
- Nhận giấy A0 và bút dạ
- Phân chia nhiệm vụ của các thành viên
- Viết ý kiến của mình lên giấy
- Trao đổi, thảo luận, thống nhất ý kiến
- Viết kết quả vào phần trung tâm
GV hướng dẫn HS luyện tập, mở rộng
- Cung cấp ngữ liệu và hướng dẫn HS
vận dụng kiến thức để tiến hành đọc hiểu
đoạn trích từ“Nói đến Tết ở miền Bắc thì
trăm nhớ nghìn thương…” tới “sống
làm sao cho nổi.” (trích Thương nhớ
mười hai của tác giả Vũ Bằng) thông qua
hệ thống câu hỏi
- Trả lời các câu hỏi sau:
?1.Những “người xa nhà” thường nhớ
về Tết ở miền Bắc qua những hình ảnh chi tiết nào?
?2.Hãy chỉ ra biện pháp nghệ thuật
chính được sử dụng trong đoạn 1 và 3?
?3.Theo em, việc sử dụng biện pháp
nghệ thuật này có ý nghĩa gì?
?4.Hãy tưởng tượng mình là một du học
sinh phải đón Tết xa nhà, em hãy viết một đoạn văn ngắn khoảng 15 câu để trình bày cảm xúc của mình
Bảng 2 Hoạt động của GV và HS trong giờ học
Hình thức đánh giá hoạt động nhóm: Đánh giá sản phẩm.GV nhận xét, đánh giá
sản phẩm của các nhóm về cả nội dung và hình thức trình bày của HS theo bảng tiêu chí đánh giá
Như vậy, thời gian trên lớp, HS sẽ tiến hành trao đổi, thảo luận về hai nội dung chính,
đó là tìm hiểu, phân tích về các nhân vật và chỉ ra giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật của tác phẩm thông qua hình thức làm việc nhóm và hoạt động theo phương pháp khăn trải bàn.Sau đó, HS sẽ vận dụng kiến thức đã học để đọc hiểu đoạn trích được trích trong tác
