Rèn luyện năng lực tổ chức dạy học cho sinh viên ngành sư phạm Lịch sử theo hướng chuẩn nghề nghiệp

Tóm tắt: Trong quá trình đào tạo sinh viên ngành lịch sử, các trường sư phạm đều chú trọng rèn luyện năng lực tổ chức dạy học - một năng lực cơ bản của người giáo viên được quy định tr

THEO HƯỚNG CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

Nguyễn Thị Bích!

Tóm tắt: Trong quá trình đào tạo sinh viên ngành lịch sử, các trường sư

phạm đều chú trọng rèn luyện năng lực tổ chức dạy học - một năng lực cơ

bản của người giáo viên được quy định trong Chuẩn nghề nghiệp Tổ chức dạy học là việc sắp xếp tiến hành các hoạt động học tập để học sinh lĩnh hội tri thức, rèn luyện phẩm chất, năng lực của bản thân đáp ứng yêu cầu của việc học tập và thực tiễn cuộc sống Bài viết đi sâu tìm hiểu việc rèn luyện năng lực tổ chức dạy học cho sinh viên ngành sư phạm lịch sử thông qua học phần “Hinh thức tỗ chức và phương pháp dạy học lịch sử ở trường phổ thông”, từ đó đề xuất một số định hướng để tiếp tục rèn luyện năng lực tổ chức dạy học cho sinh viên đáp ứng có hiệu quả yêu cầu về Chuẩn nghề nghiệp của người giáo viên

Từ khóa: Rèn luyện, năng lực tổ chức dạy học, sinh viên ngành sư phạm lịch sử, chuẩn nghề nghiệp

| Đặt vấn dé

Ngày nay, do đòi hỏi của xã hội hiện đại và thực tiễn đổi mới giáo dục đặt

ra cho nhiều quốc gia trên thế giới phải tiến hành cải tiến công tác đào tạo giáo viên theo hướng mở rộng kiến thức về phát triển các lí thuyết học tập; nhận thức

các yếu tố tác động đến việc thúc đây sự tham gia của học sinh vào quá trình

học; phát triển nghiệp vụ sư phạm và kinh nghiệm giảng dạy; xây dựng mối quan

hệ chặt chẽ giữa trường sư phạm với trường phô thông Chương trình đào tạo giáo viên xác định dạy học là dạy nghề theo định hướng thực hành Cho nên, các trường sư phạm đều chú trọng thực hành nghề tại trường phô thông để người học được củng cô lí thuyết và thực hành đạy học có hiệu quả

! Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Ở Việt Nam, Chuẩn năng lực nghề nghiệp là “thước đo” việc hành nghề của người giáo viên Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học (giáo viên THCS và giáo viên THPT) được Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành theo thông tư số 30/2009/ TT-BGDĐT xác định các tiêu chuẩn năng lực hoạt động nghề nghiệp đối với giáo viên ở một cấp học cụ thể Mỗi tiêu chuẩn đều được cụ thể thành các tiêu chí về kiến thức và kĩ năng cân thiết đảm bảo cho sự thành công của các hoạt động mà người giáo viên phải thực hiện hằng ngày Năng lực dạy học là tiêu chuẩn thứ 3, gồm 8 tiêu chí: xây dựng kế hoạch dạy học, đảm bảo kiến thức môn học, đâm bảo chương trình môn học, vận dụng các phương pháp dạy học, sử dụng phương tiện đạy học, xây dựng môi trường học tập, quản lý hô sơ dạy học, kiếm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh'[1] Trên cơ sở Chuẩn nghề nghiệp, các trường sư phạm xây dựng khung chuẩn đầu ra đối với sinh viên theo định hướng phát triển

năng lực nghề, trong đó nhắn mạnh tiêu chuẩn căn bản, cốt lõi về năng lực dạy

học là biết tổ chức dạy học theo các hoạt động học tập của học sinh Với mục tiêu

đào tạo như vậy thì sự chênh lệch năng lực nghề nghiệp của sinh viên tốt nghiệp

sư phạm so với yêu cầu Chuẩn nghề nghiệp giáo viên chủ yếu là do mức độ trải

nghiệm nghề của sinh viên trong thực tiễn nhà trường phô thông Để giảm bớt sự

chênh lệch đó, trong đào tạo các trường sư phạm đều tăng cường rèn luyện năng lực thực hành nghề trong thực tiễn dạy học ngay tại trường, coi đây là một bước

đi đột phá nhằm đôi mới công tác đào tạo giáo viên

Nghiên cứu về năng lực tổ chức dạy học trong những năm gần đây đã có nhiều công trình của các tác giả Hai tác gia Jean - Marc Denommé va Madeleine Roy cho rằng hoạt động dạy học là sự tương tác lẫn nhau giữa ba yếu tô: Người dạy

(thấy) - Người học (trò) và môi trường, trong đó Thầy giáo được ví như người dẫn

đường của đoàn leo núi 7ö - người thợ chính của quá trình kiến tạo nên trí tuệ, phẩm chất của mình để đạt đến mục tiêu Ä⁄ôi trường được t6 chức cho thay va tro tạo nên điều kiện thuận lợi cho hoạt động học tập nhằm đạt đến mục tiêu?[2] Điều

này cho thấy bản chất của phương pháp sư phạm tương tác là sự giúp đỡ, hướng

dẫn của thầy đối với các hoạt động của trò trong quá trình dạy học Đặc biệt, bộ sách của các nhà giáo dục Mĩ được Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát hành

năm 2011 đã chỉ ra nhiều vẫn đề trong việc tô chức dạy học xét từ góc độ của người

dạy và người học Tác giá Robert J.Marazano cho rằng một hoạt động sư phạm hiệu quả phải giải quyết tốt ba lĩnh vực có liên quan: (7) Các phương pháp dạy

! Bộ Giáo dục và Đào tạo - Dự án phát triển giáo viên THPT và TCCN, 2009, Hướng dẫn

áp dụng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học vào đánh giá giáo viên, NXB Đại học Sư

phạm, tr L3

? Jean- Marc Denommé và Mađeleine Roy, 2005, Tiến tới một phương pháp sư phạm tương

ác, NXB Thanh niên, Hà Nội.

học mà giáo viên sử dụng (2) Các thủ thuật quản lý lớp học của giáo viên (3)

Chương trình học do giáo viên thiết kế![3] Đồng thời, tác giả còn khẳng định

nghề day học vừa là khoa học vừa là nghệ thuật, giáo viên sẽ có những cách làm cụ

thé dé thực hiện mục tiêu Mỗi giáo viên phải tự xây dựng phương pháp dạy học cụ

thé cho hoc sinh tai thời điểm thích hợp, không có một phương pháp nào có thể áp dụng cho mọi đối tượng và giáo viên phải luôn đổi mới phương pháp dạy học sao cho phù hợp với khả năng nhận thức của học sinh Tiếp tục quan điểm này, tác giả Robert J Marazano chỉ rõ ba vai trò của người giáo viên đứng lớp thể hiện năng lực dạy học là: /a chọn biện pháp giảng dạy, thiết kế chương trình giảng dạy

và áp dụng các biện pháp quản lí lóp học, trong đó quản li lớp học là nên tảng? [4] Về yêu cầu cần có của người giáo viên hiệu quả, tác giả James H Stronge cho rằng phải thực hiện tốt khâu quản lí và tô chức lóp học, soạn bài và tỔ chức giảng dạy, thực hiện giảng dạy, theo dõi sự tiễn bộ và tiềm năng của học sinh“[5]

Dé cap đến sự sáng tạo của giáo viên để nuôi dưỡng các hoạt động học tập đích thực cho học sinh, các tac giả Giselle O Martin - Kniep da trinh bay nhiing thu thuật dạy học cụ thé dé giáo viên vận dụng vào từng lớp học, voi tung doi tuong nhận thức khác nhaw“[6]

Những tài liệu trên đã đề cập đến vẫn đề về tô chức dạy học của người giáo viên hiệu quả nói chung Đối với môn học Lịch sử, các tác giả Phan Ngọc Liên (Chủ biên), Nguyễn Thị Côi, Trịnh Đình Tùng cũng có những nghiên cứu sâu khẳng định vai trò và xác định ba yêu cầu đối với người giáo viên về (1) 7 tướng, phẩm chất, đạo đức; (2) Chuyên môn khoa học; (3) Rèn luyện nghiệp vụ

su pham’[7] Tuy nhiên, chưa có tài liệu nào chỉ ra những định hướng/biện pháp

cu thé dé rèn luyện năng lực này cho sinh viên Các trường sư phạm đã rèn luyện năng lực tỗ chức dạy học cho sinh viên như thế nào, thực trạng năng lực tô chức dạy học và vấn đề được rút ra đề tiếp tục rèn luyện năng lực tô chức dạy học cho sinh viên ngành sư phạm Lịch sử đáp ứng yêu cầu Chuẩn nghề nghiệp giáo viên

! Robert J Marazano, 2011, Nghệ thuật và khoa học dạy học, (người địch GS.TS Nguyễn Hữu Châu), NXB Giáo dục Việt Nam

2 Robert J Marazano, 2011, Quản lí lớp học hiệu quả, (người dịch Phạm Tran Long), NXB Giáo dục Việt Nam

3 James H.Stronge, 2011, Những phẩm chất của người giáo viên hiệu quả, (người dịch Lê Văn

Canh), NXB Giáo dục Việt Nam

4 Giselle O.Martin - Kniep, 2011, Tém d6i mới để trở thành người giáo viên giỏi, (người dịch

Lê Văn Canh), NXB Giáo dục Việt Nam

5 Phan Ngọc Liên (Chủ biên), Nguyễn Thị Côi, Trịnh Đình Tùng, tập 2, 2009, Giáo trình

Phương pháp dạy học lịch sử, NXB Dai hoc sư phạm, Hà Nội, tr 261.

là gi? Những vẫn đề này được giải quyết từ thực tiễn rèn luyện năng lực tô chức dạy học cho sinh viên năm thứ ba, khoa Lịch sử trường Đại học sư phạm Hà Nội qua học phần “Các hình thức, phương pháp dạy học lịch sử ở trường phổ thông ”

II Nội dung

2.1 Rèn luyện năng lực tỗ chức dạy học cho sinh viên sư phạm ngành lịch

sử theo Chuẩn nghề nghiệp

Hình thành, phát triển năng lực tổ chức dạy học cho sinh viên ngành sư phạm lịch sử là định hướng dạy cách dạy học lịch sử khoa học, sáng tạo nhất, dé sinh viên có thể chủ động, tích cực tìm tòi, đáp ứng yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học và tô chức các hoạt động học, nâng cao chất lượng dạy học bộ môn lịch sử ở trường phô thông

Theo UNESCO, người giáo viên thé ki XXI, phai dam nhan trách nhiệm lựa chọn nội dung giáo dục nặng nề hơn: chuyền từ vai trò cung cấp, truyền thụ sang

tô chức, điều khiến, hướng dẫn học sinh lĩnh hội tri thức; coi trọng dạy học phân hóa cá nhân, biết sử dụng tối đa nguôn tri thức đa dạng trong xã hội; biết sử dụng công nghệ thông tin, phương tiện kĩ thuật dạy học; không ngừng tự học đề nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ; yêu cầu hợp tác làm việc với đồng nghiệp chặt chẽ hơn, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng giao tiếp, ứng xử trong các mối quan hệ với cha mẹ học sinh, học sinh và các tô chức xã hội trong và ngoài nhà trường Nghị quyết 29 của Ban chấp hành trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo cũng xác định vị trí, vai trò của người giáo viên phải

có những thay đôi căn bản, đặc biệt là về phương pháp day hoc’ Theo đó, với quan niệm dạy học truyền thống, người giáo viên giữ vai trò cung cấp, truyền thụ, chứng minh chân lí của người thay, hoc sinh học thụ động tiếp thu và lĩnh hội tri

thức để hình thành kiến thức, kĩ năng, tư tưởng, tình cảm Thây chỉ cần am hiểu

kiến thức lịch sử dân tộc và lịch sử thế giới, không quan trọng có vững vàng về nghiệp vụ sư phạm vẫn có thê lên lớp dạy cho học sinh Phương pháp dạy truyền thống - thông báo kiến thức có sẵn đã dẫn đến học sinh học thụ động, bắt chước Tuy nhiên, trong thực tế dạy học, giáo viên không thể chỉ dạy kiến thức mà thông qua kiến thức phải hình thành ở học sinh năng lực thu nhận, xử lí, sử đụng thông tin để giải quyết các tình huống đa dạng trong nhận thức và hoạt động sống Cho nên, cách tổ chức dạy học theo kiêu truyền thống bộc lộ nhiều hạn chế, cần khắc phục băng việc tổ chức quá trình dạy học mà ở đó giáo viên thực hiện nhiệm vụ

! Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành

Trung ương Đảng (khóa XI).

chu yếu là tổ chức các hoạt động học, đặc biệt là hoạt động tự học cho học sinh Người thầy không chỉ thông báo, cung cấp kiến thức có sẵn mà tô chức dạy học phát triển toàn diện năng lực học sinh, tạo ra các tình huống hoạt động học tập sao cho khi thực hiện người học có được sự chuyển biến cả về kiến thức và các thao tác tư duy nhằm hoàn thành mục tiêu cơ bản của quá trình dạy học Cho nên, giáo viên không chỉ cần giỏi về chuyên môn để thiết kế quá trình dạy học, tô chức cho học sinh khám phá tri thức mới mà còn phải vững vàng về nghiệp vụ sư phạm và

la tam guong dé học sinh học tập

Năng lực của học sinh được hình thành trong quá trình học tập, được thê hiện ở khả năng giải quyết một cách hiệu quả các vẫn đề đặt ra trong học tập và thực tiễn trên cơ sở những hiểu biết khoa học, chính xác Hoạt động dạy của giáo

viên phải hướng tới mục đích học sinh nắm vững, hiểu sâu kiến thức lịch sử, biết

vận dụng kiến thức trong tiếp thu kiến thức mới và trong thực tiễn cuộc sống Trường sư phạm là trường đào tạo nghề dạy học, sinh viên tốt nghiệp phải đạt được các tiêu chí nghề nghiệp về phẩm chất nhân cách và các năng lực tương ứng theo Chuẩn nghề nghiệp Cho nên, sinh viên sư phạm phải nhận thức được những yêu cầu của Chuan nghệ nghiệp, sớm thích ứng với nghề đề tránh tình trạng lạc

hậu so với phố thông, phải xem Chuẩn nghề nghiệp như bản tham chiếu để rèn

luyện các năng lực dạy học để đáp ứng với yêu cầu của giáo dục phố thông

Ở trường sư phạm, rèn luyện năng lực nghề nghiệp cho sinh viên được thực hiện thường xuyên từ năm thứ nhất thông qua quá trình học tập và các hoạt động nghiệp vụ Điểm khác biệt và là đặc trưng trong đào tạo nghề giữa trường Đại học

sư phạm với các trường Đại học khác chính là ở chỗ luôn chú trọng hai bộ phận trong nội dung và kế hoạch đào tạo đó là vừa cung cấp kiến thức chuyên môn vừa rèn luyện nghiệp vụ Theo đó, sinh viên vừa có điều kiện tích lũy kinh nghiệm chuyên môn, phát triển hệ thông các kĩ năng sư phạm, bồi dưỡng tình cảm nghề

nghiệp, hình thành phẩm chất, năng lực của người giáo viên, từ đó góp phần đào

tạo đội ngũ giáo viên có chất lượng cao, đáp ứng được đòi hỏi của thực tiễn giáo dục nước nhà trong xu thế hội nhập

Là một hoạt động cơ bản trong quá trình đào tạo giáo viên, rèn luyện năng

lực tô chức dạy học không chỉ đưa đến kết quả cao trong học tập mà còn có ý nghĩa quyết định hình thành năng lực nghề nghiệp và phâm chất nhân cách của sinh viên Việc rèn luyện năng lực tổ chức dạy học lịch sử cho sinh viên là một quá trình không chỉ được thực hiện trong đào tạo tại trường sư phạm mà cả khi đã trở thành giáo viên, đặc biệt và trực tiếp là thông qua các học phần thuộc chuyên ngành Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Mỗi một học phần từ Lí luận chung về phương pháp dạy học bộ môn lịch sử ở trường phố thông; Các hình

thức tổ chức và phương pháp dạy học bộ môn lịch sử ở trường phô thông; Kiểm tra, đánh giá trong giáo đục ở trường phổ thông; Nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn lịch sử ở trường phổ thông; đến Thực hành đạy học bộ môn lịch sử ở rường phổ thông đều góp phần vào việc hình thành và phát triển ở học sinh năng lực

nghề nghiệp, trong đó có năng lực tô chức dạy học Sinh viên phải học tốt, ý thức

được vai trò, vị trí, chức năng nhiệm vụ của người giáo viên Lịch sử ở trường phô thông mới có thể tự rèn luyện dé trang bi cho minh nang luc tổ chức dạy học một cách khoa học, sáng tạo nhất, đáp ứng yêu cầu về đối mới phương pháp dạy học

và nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Quá trình rèn luyện năng lực tô chức dạy học đi từ các kĩ năng đơn giản đến phức tạp, đơn lẻ đến tổng hợp; từ việc quan sát mẫu của giảng viên đến làm thử, sai, làm lại, làm đúng, qua đó không chỉ hình thành, phát triên cho sinh viên năng lực tô chức dạy học đáp ứng yêu cầu đặc trưng của môn học mà còn có tác dụng giáo dục lòng say mê lao động nghề nghiệp, tình yêu nghề và tinh thần trách nhiệm trong công việc

2.2 Khảo sát năng lực tỗ chức dạy học của sinh viên sư phạm lịch sử ở trường Đại học Sư phạm

Tiếp nối học phần “Lí luận chung về phương pháp dạy học bộ môn lịch sử

ở trường phổ thông”, việc học học phần “Hình thức tô chức và phương pháp day học lịch sử ở trường phổ thông ” nhằm mục đích trang bị cho sinh viên nhận thức đúng các hình thức tô chức và hệ thống các phương pháp dạy học vận dụng trong dạy học ở trường phổ thông Học tập học phần đòi hỏi sinh viên vừa phải

có kiến thức lí luận về dạy học bộ môn, vừa phải có kĩ năng tự học, tự thực hành

từ đó biết cách tô chức dạy học và vận dụng hiệu quả các phương pháp dạy học ở trường phổ thông để cải tiễn kết quả học tập của mình đồng thời chuẩn bị những

kĩ năng cần thiết cho việc hành nghề sau này Với mục tiêu trên, thời lượng 30 tiết (2 tín chỉ), áp dụng cho sinh viên năm thứ 3, chúng tôi quyết định chọn để tiến hành khảo sát nang luc tổ chức dạy học với 35 sinh viên ngành sư phạm lịch sử trường Đại học Sư phạm Hà Nội trong kì II năm học 2017 - 2018

Công cụ khảo sát là phiếu hỏi và quan sát trực tiếp việc thực hành tỗ chức dạy học của sinh viên ngành sư phạm lịch sử về năng lực tô chức dạy học Phiếu khảo sát là một số câu hỏi được sử dụng trước khi sinh viên học tập học phần Các câu hỏi tập trung vào các tiêu chí nhận thức của sinh viên: hiệu biết về năng lực

tô chức dạy học; vai trò, ý nghĩa của việc rèn luyện năng lực tô chức dạy học đối với sinh viên; qui trình của việc tô chức hoạt động dạy học; mối liên hệ của năng

lực tổ chức dạy học với việc phát triển Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Các quan

sát trực tiếp việc thực hành năng lực tô chức dạy học của sinh viên được thực hiện

trong quá trình học tập học phân, tập trung vào các nội dung hoạt động của sinh

viên: lập kế hoạch dạy học; cách tô chức dạy học: tô chức các hoạt động học cho

học sinh, lựa chọn hình thức, phương pháp dạy học có phù hợp với nội dung và đối tượng dạy học, sự tương tác với học sinh, tạo tình huống phát huy tính tích cực học tập của các em ; việc quản lí giờ học và đánh giá hiệu quả giờ học ở mặt tích cực, mặt mạnh, các khó khăn, trở ngại khi tô chức giờ học

Kết quá khảo sát được phân tích, đánh giá, từ đó xác định thực trạng năng

lực tô chức dạy học của sinh viên ngành sư phạm lịch sử

Thứ nhát, nhận thức của sinh viên về năng lực tô chức dạy học Dạy học là hoạt động tương tác giữa giáo viên và học sinh, hướng tới phát huy tính tích cực học tập của các em Tổ chức dạy học thực chất là tổ chức các hoạt động học tập cho học sinh Đối với sinh viên, việc tô chức hoạt động dạy học có vai trò, ý nghĩa trong việc lĩnh hội tri thức, rèn luyện và phát triển các năng lực của bản thân để chuẩn bị năng lực hành nghề cho việc trở thành người giáo viên tương lai Kết quả khảo sát được thể hiệ qua bảng sau:

Bảng tổng hợp nhận thức của sinh viên về năng lực tô chức dạy học

Là biết tiến hành các hoạt động học tập của 3

HS

Là việc sắp xếp các hoạt động học tập của HS

trong lĩnh hội tri thức, rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo 27 của bản thân

Nhận thức nào là

1 | đúng về năng lực tổ

Là hoạt động truyền thụ tri thức, giáo dục tư

tưởng, thái độ học tập đúng đắn cho HS trong 5 học tập

Đạt kết quả cao trong học tập, hình thành năng

lực nghề nghiệp và phẩm chất nhân cách 24

2 | Việc rèn luyện năng

lực tổ chức dạy học | Hình thành các phẩm chất, năng lực nghề ng- 6 cho sinh viên có ý | hiệp người giáo viên

nghĩa:

Thực hành tốt qui trình tổ chức dạy học và 7 năng lực nghề nghiệp của người giáo viên

chuẩn bị các năng lực hành nghề cho người 12

Mối quan hệ giữa | giáo viên

rèn luyện năng lực | thực hành tốt các kĩ năng nghề nghiệp của 7

3 |t6 chức dạy học với | người giáo viên

việc phát triển Chuẩn |, _- „, có |

nghề nghiệp là năm vững li thuyêt và thực hành năng lực hành 46

Như vậy, từ bảng trên có 27/35 (chiếm 77%) sinh viên nhận thức đúng bản chất của việc rèn luyện năng lực tổ chức dạy học, cho thay vé co ban sinh vién

đã nhận thức dung về năng lực tổ chức dạy học Có 24/35 (chiếm 68%) sinh viên nhận thức đúng vai trò, ý nghĩa của việc rèn luyện năng lực tổ chức dạy học đối với sinh viên Có 12/35 (chiếm 34%) sinh vién hiểu được mối liên hệ giữa việc rèn luyên năng lực tổ chức dạy học với việc phát triển Chuan nghề nghiệp giáo viên Đây là cơ sở, điều kiện thuận lợi cho việc rèn luyện năng lực tổ chức dạy học cho sinh viên Tuy nhiên, vẫn còn nhiều sinh viên chưa nhận thức đây đủ về ban chất của việc tô chức day hoc, 16/35 (chiém 45.7%) chua xac dinh dung mối quan hệ của năng lực tô chức dạy học với việc rèn nghề cho sinh viên theo Chuẩn nghề nghiệp đòi hỏi giảng viên cần có những giải pháp để rèn luyện năng lực tô chức dạy học cho sinh viên theo mục tiêu dao tao

Thứ hai, về qui trình tổ chức day hoc: Qua trình dạy học bao gồm các hoạt động liên tiếp được giáo viên tiến hành dưới vai trò tổ chức, điều khiến, đồng hành cùng học sinh và học sinh là chủ thé cua quả trình nhận thức, lĩnh hội tri thức, kĩ năng kĩ xảo, rèn luyện các phẩm chất, năng lực của bản thân Lí thuyết về hoạt động dạy và hoạt động học đã xác định rõ: các hoạt động dạy bao gồm: Lập

kế hoạch dạy học; Tiến hành soạn giáo án; Lựa chọn các phương pháp, phương tiện dạy học; Tổ chức các hoạt động học tập cho học sinh; Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập ; các hoạt động học tập cũng diễn ra theo một quá trình: từ chuẩn bị học tập theo sự hướng dẫn của giáo viên; tính chủ động, tích cực tham gia vào các hoạt động học tập; và tự đánh giá kết quả học tập Kết quả chỉ có 17/35 (chiếm 48%) sinh vién nam vững và thực hiện tốt các bước theo đúng qui trình của việc

tô chức dạy học, số còn lại thì ling túng Nguyên nhân có thể do thời gian chuân

bị thực hành còn hạn chế, do tâm lí đối phó với yêu cầu của giảng viên hoặc cũng

có thê do bản thân sinh viên lười học, không nắm vững lí thuyết về qui trình tô chức dạy học đòi hỏi phải có những biện pháp để khắc phục trong rèn luyện năng lực tổ chức dạy học cho sinh viên.

Thứ ba, về thực hành tô chức day hoc Việc dạy học của giáo viên được thực hiện thông qua tô chức liên tiếp các hoạt động học tập cho học sinh Đề tổ chức tốt các hoạt động này ở trên lớp đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị chu đáo về kế hoạch dạy học và giáo án Trên lớp khi tổ chức các hoạt động học lại đòi hỏi ở giáo viên khả năng vận dụng tông hợp và linh hoạt vốn tri thức chuyên môn và khả năng nghiệp vụ sư phạm Kiểm tra, đánh giá kế hoạch dạy học, giáo án thực hành và quan sát trực tiếp quá trình sinh viên tô chức hoạt động dạy học ở trên lớp chúng tôi nhận thấy: về cơ bản sinh viên đã biết lập kế hoạch day hoc; biét soan giao an theo hướng tô chức hoạt động học cho học sinh; đã chú ý hướng các hoạt động học phát huy tính tích cực, độc lập của các em Song, trong quá trình tổ chức hoạt động học ở trên lớp, sinh viên còn bộc lộ nhiều hạn chế:

- Ngôn ngữ trình bày (nói, viết, ngôn ngữ cơ thể) còn yếu Nhiều sinh viên còn nói ngọng, viết ngọng, chưa biết sử dụng ngôn ngữ cơ thê và trình bày có điểm nhắn khi tổ chức các hoạt động học cho học sinh lĩnh hội kiến thức cơ bản của bài

- Chưa biết sắp xếp tổ chức các hoạt động học gây hứng thú cho học sinh (cách xây dựng tình huống học tập, cách hướng dẫn hoạt động học của học sinh )

- Vôn kiên thức chuyên môn yêu, còn ôm đôm, chưa biết tông hợp, vận dụng

kiên thức đê xác định những kiên thức cơ bản, trọng tâm của bài học

- Lúng túng trong tổ chức kiêm tra, đánh giá hoạt động học tập của học sinh: chưa biết làm thế nào đề đánh giá chính xác, khách quan năng lực học tập của học sinh, cách nhận xét, đánh giá học sinh còn cứng nhắc, đặc biệt chưa biết xây dựng phiếu tiêu chí đánh giá hoạt động học, ví như Phiếu tiêu chí đánh giá hoạt

động nhóm:

Họ và tên các * Hoàn thành 1 vào công việc xa sa Mức độ tham XS HA Khả nẵng lăng ` x — qế thành viên | nhiệm vụ được - chung của ` gia nghe và chia sẻ ` nha ca

nhóm

1|2|314|11|2|314|1|412|314|11|12|314 1

(Mức 1 - Tối, 2- Bình thường, 3- Không tối, 4- Rất không tốt đối với từng thành viên trong nhớm)

Vi dụ về bảng kiêm tra đánh giá năng lực làm việc nhóm:

Không khí thảo luận nhóm diễn ra sôi nỗi

Có phân công nhiệm vụ trong nhóm

Đa số các thành viên đều tham gia hoạt động tích cực

Có thành viên tham gia không tích cực

Các thành viên chấp nhận những ý kiến khác biệt

Hoàn thành nhiệm vụ đúng thời gian quy định

Như vậy, kết quả khảo sát thực trạng rèn luyện năng lực tổ chức dạy học cho sinh viên qua học phần “Hừnh thức tô chức và phương pháp dạy học lịch sử ở trường phô thông ” cho thây, ngoài ưu điêm đã bước đầu có năng lực tô chức dạy học thì kết quả của quá trình rèn luyện năng lực dạy học của sinh viên trong quá trình đào tạo tại trường sư phạm từ nắm thứ nhất đến đây vẫn còn bộc lộ những hạn chế, lúng túng Yêu cầu đặt ra là cần tiếp tục rèn luyện năng lực này để đảm bảo mục tiêu Chuẩn đầu ra của sinh viên

2.3 Một só định hướng rèn luyện năng lực tô chức dạy học cho sinh viên ngành sư phạm lịch sử theo hướng Chuẩn nghề nghiệp

Từ kết quả khảo sát thực trạng năng lực tô chức dạy học của sinh viên, chúng tôi đề xuất và tiếp tục thực hiện một số định hướng rèn luyện năng lực tổ chức dạy học khi dạy học phần “Hừnh thức tổ chức và phương pháp dạy học lịch sử ở trường phổ thông ”:

Một là, tiếp tuc cung có nhận thức lí luận cho sinh viên về việc tổ chức dạy học Rèn luyện năng lực tô chức dạy học không chỉ là khả năng sắp xếp các hoạt động học tập mà còn là sự chuẩn bị năng lực hành nghề dé dat Chuan nang luc nghề nghiệp của người giáo viên Tri thức là vô hạn đối với thời gian và sự hiểu biết của con người Việc rèn luyện năng lực tổ chức dạy học cho sinh viên khi còn ngôi trên ghế giảng đường chính là rèn luyện tính chủ động, sự tự tin để sinh viên tổ chức các hoạt động dạy học, nhận thức đúng những điểm mạnh, điểm yeu của mình dé tiếp tục hoàn thiện và tiến bộ Cho nên, hướng dẫn sinh viên tự đọc

tài liệu, chỉ ra những điểm mạnh, điểm hạn chế trong nhận thức, giải đáp câu hỏi,

thắc mắc về vấn đề liên quan đến năng lực tổ chức dạy học để sinh viên nhận thức đúng bản chất của việc rèn luyên năng lực tô chức dạy học, qui trình tổ chức các hoạt động học cho học sinh và vai trò, ý nghĩa của nó đối với việc học tập của sinh viên để hình thành năng lực dạy học theo Chuẩn nghê nghiệp đầu ra đối