Giáo án điện tử: Lịch Sử Hà Nội thời Nguyễn

Bản trình bày PowerPoint Sau 8 thế kỉ, là kinh đô của các triều đại Lý, Trần , Lê đến triều Nguyễn Hoàng thành Thăng Long đã chuyển giao sứ mệnh lịch sử cho kinh thành Huế Cũng từ đây, Thăng Long trải qua nhiều biến cố lịch sử với tên gọi mới “Thành Hà Nội” Năm 1802, vua Gia Long chọn Huế là kinh đô của đất nước, thành Thăng Long từ đó trở thành trị sở của Bắc Thành sau đó là tỉnh thành Hà Nội Kiến trúc hiện nay của thành được vua Gia Long cho xây dựng lại theo kiểu Vauban của Pháp trên nền c.

•Sau 8 thế kỉ, là kinh đô của các triều đại Lý, Trần , Lê đến triều Nguyễn Hoàng thành Thăng Long đã chuyển giao sứ mệnh lịch sử cho kinh thành Huế Cũng từ đây, Thăng Long trải qua nhiều biến cố lịch sử với tên gọi mới “Thành Hà Nội”

•Năm 1802, vua Gia Long chọn Huế là kinh đô của đất nước, thành Thăng Long từ đó trở thành trị sở của Bắc Thành sau đó là tỉnh thành Hà Nội

• Kiến trúc hiện nay của thành được vua Gia Long cho xây dựng lại theo kiểu Vauban của Pháp trên nền của toàn thành cũ thời Lê và các triều đại trước đó

• Thành mở 5 cửa: Bắc, Đông, Tây, Đông Nam và Tây Nam

• Thông qua những tài liệu Châu Bản có thể thấy dù không còn là kinh đô nhưng các vua Nguyễn vẫn dành một sự quan tâm thường xuyên đến công tác tu sửa, chỉnh trang thành

• Trong bản phúc trình của bộ công ngày mùng 2 tháng 11 năm Thiệu Trị thứ 7 có đề cập đến về tỉnh thành Hà Nội xin thanh toán vật liệu tu bổ hành cung Bắc Thành Đến thời Bảo Đại năm 1941 Ngự tiền Văn phòng trình bày bản tấu xin thưởng Long Bội tinh hạng 5 cho kiến trúc sư Joseph vì có công tu bổ thành Hà Nội bởi với nhà Nguyễn thành Thăng Long lúc bấy giờ vẫn giữ một vai trò quan trọng như một trung tâm chính trị ngoài Bắc

• Điện Kính Thiên sau được đổi tên thành “Hành cung Long Thiên” nơi nghỉ ngơi của các vua Nguyễn mỗi khi ngự giá Bắc tuần; cũng là nơi để tổ chức đại lễ bang giao , đón tiếp sứ thần và các lễ tiết quan trọng của triều đình Những hoạt động này đều được ghi chép trong Châu bản triều Nguyễn

• Bản phụng thượng sự của Nội Các ngày 12 tháng 10 năm Thiệu Trị thứ nhất nói rằng: “Năm tới có đại lễ bang giao, ngự giá ra Bắc

vì vậy cần xây dựng bài trí các cung điện trong thành để làm nơi cho nhà vua nghỉ”

• Việc định nghi lễ ngoại giao cũng được quy định nghiêm ngặt và tổ chức trang trọng Trong bản tấu ngày 28 tháng 3 năm Thiêu Trị thứ 2, Bộ Lễ có đoạn nhắc đến nghi thức đón

sứ thần nhà Thanh như sau:

•Bước sang cuối thế kỉ XIX, sau khi chiếm được 6 tỉnh Nam Kì, nhận thấy Hà Nội và thành Thăng Long có vị trí đặc biệt quan trọng; thực dân Pháp đã lên kế hoạch đánh chiếm, mở đầu cho âm mưu xâm lược Bắc Kì

•Giai đoạn từ năm 1873 đến năm 1882, thành là nơi diễn ra cuộc giao tranh ác liệt giữa quân ta và thực dân Pháp Nhận thấy tình hình Bắc Kì vô cùng cấp bách, vua Tự Đức cử Nguyễn Tri Phương làm Khâm Mệnh Đại thần thay mặt triều đình xem xét việc quân sự

ở Bắc Kì

•Nguyễn Tri Phương đã cùng với quân và dân Bắc Thành kiên cường kháng chiến Tuy nhiên, thành Hà Nội vẫn nhanh chóng rơi vào tay người Pháp năm 1873

•Năm 1874 triều đình An Nam và Pháp kí thỏa thuận: nhượng lại cho Pháp một phần của Hà Nội, trong đó có thành Hà Nội

•Năm 1875, viên chỉ huy Sa-pô-tô đã viết những mô tả chính xác đầu tiên về thành Hà Nội:

•“Thành có dạng hình vuông, khá rộng, Mỗi mặt thành có ba pháo đài, nghĩa là có ba thành liên tháp, hai pháo đài có góc nhô ra và hai pháo đài một mặt Các mặt ở trung tâm cũng như phía Bắc, Đông, Tây và hai đầu phía Nam được bảo vệ bởi các lũy hình bán nguyệt”

* Đến năm 1882, Pháp tiếp tục đánh chiếm Hà Nội lần thứ hai với lí do: Nhà Nguyễn không tôn trọng những thỏa thuận đã kí

+ Henri Rivière – Tổng Tư lệnh Quân đội Pháp ở Đông Dương đã gửi tối hậu thư cho Tổng đốc Hà Nội lúc bấy giờ là Hoàng Diệu yêu cầu ra lệnh cho quân đội rút khỏi thành, sau khi hạ vũ khí và mở cổng thành; đồng thời yêu cầu Tổng đốc Hà Nội, các quan Tuần Phủ, Bố Chánh, Đê đốc và Phó lãnh binh đến trình diện tại tòa Lãnh Sự Quán Pháp nếu không sẽ cho quân Pháp tấn công thành ngay lập tức

* Dưới sự chỉ huy của Tổng đốc Hoàng Diệu, quân lính triều đình nhà Nguyễn chống đỡ quyết liệt nhưng thành Hà Nội một lần nữa lại thất thủ

Ngày 19-7-1888 Tổng thống Pháp đã kí sắc lệnh thành lập thành phố

Hà Nội trước khi có sự công nhận của triều đình Huế

Ngày 3-1-1888 vua Đồng Khánh kí chỉ dụ “Cắt Hà Nội cho chính quyền Pháp làm nhượng địa”

=> Từ đây thành Hà Nội được quy hoạch theo ý đồ của người Pháp

•Từ năm 1894, chính quyền Pháp đã tiến hành phá bỏ tường thành và các ụ đất, lấp các đường hào và hồ ao, mở các con đường trong khu thành và xây tường xung quanh khu thành được bảo tồn chính là khu Đông thành với mục đích để quy hoạch cải tạo thành công sở và trại lính Pháp

•Tuy đã bị phá hủy, thay đổi các công năng nhưng hình tứ giác rộng lớn giai đoạn 1804-1897 vẫn hiển thị trên bản đồ thành phố được đánh dấu bằng 4 tuyến đường huyết mạch lớn

Giai đoạn từ năm 1900-1945 người Pháp đã quy hoạch xây dựng Hà Nội

từ một đô thị của một nhà nước phong kiến độc lập trở thành thủ phủ của chính quyền thực dân

Từ một đô thị mang dáng vẻ phương Đông đi vào quá trình cận đại hóa dưới ảnh hưởng trực tiếp của chủ nghĩa thực dân Pháp

Đã hơn 200 năm kể từ ngày vua Gia Long cho dời kinh đô vào Phú Xuân, trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, các công trình trong

thành Hà Nội có nơi còn nguyên vẹn, nơi thay đổi hoàn toàn, nơi đã pha trộn dưới kiến trúc cung đình Việt Nam và kiến trúc Pháp

Thành nội chốn linh thiêng, vẫn còn rất nhiều chuyện ta chưa biết, chưa kể và có lẽ những tài liệu, bản vẽ, hình ảnh lưu trữ quý giá

này sẽ giúp hồi sinh một phần câu chuyện lịch sử trên những rêu

phong của thành cổ

Cảm ơn cô và các bạn đã lắng nghe!

Phạm Vũ Nhật Anh-9A5-THCS Mai Động