I THÔNG TIN CHUNG 1 Tên sáng kiến Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động công tác thư viện trường Tiểu học 2 Tác giả Họ và tên Vương Thị Hậu Năm sinh 2991985 Nơi thường trú Cẩm Trung 2 Mường Than Than Uyên Lai Châu Trình độ chuyên môn Cao đẳng Sư phạm Toán Tin Chức vụ công tác Nhân viên Thư viện Nơi làm việc Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta Điện thoại 01662 618 886 Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến 100% 3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến Công tác Thư viện trường học 4 Thời gian áp dụng sáng kiến T.
Trang 1I THÔNG TIN CHUNG
1 Tên sáng kiến: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động công tác thư viện trường Tiểu học
2 Tác giả:
Họ và tên: Vương Thị Hậu
Năm sinh: 29/9/1985
Nơi thường trú: Cẩm Trung 2 - Mường Than - Than Uyên - Lai Châu Trình độ chuyên môn: Cao đẳng Sư phạm Toán - Tin
Chức vụ công tác: Nhân viên Thư viện
Nơi làm việc: Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta
Điện thoại: 01662 618 886
Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%
3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Công tác Thư viện trường học.
4 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ ngày 17 tháng 8 năm 2017 đến ngày
23 tháng 02 năm 2018
5 Đơn vị áp dụng sáng kiến:
Tên đơn vị: Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta.
Địa chỉ: Hoàng Hà - Pắc Ta - Tân Uyên - Lai Châu
Điện thoại: 02136 523 888
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến:
1.1 Sự cần thiết:
Thư viện có vị trí đặc biệt quan trọng đối với mỗi trường học, như G.V.Leibniz đã nói: “Thư viện là kho tàng chứa tất cả của cải tinh thần của loài người” Thư viện trường học là một bộ phận quan trọng góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường Nó là công cụ phục vụ đắc lực vào mục tiêu đổi mới phương pháp dạy - học, là linh hồn của nhà trường, là nơi hội tụ kiến thức, tri thức của loài người Thư viện không chỉ giúp cho giáo viên và học
Trang 2sinh dạy tốt, học tốt mà nó còn góp phần mở mang trí óc, hình thành nhân cách, xây dựng nền tảng và phát triển nếp sống văn hóa cá nhân
Với nhà trường sách, báo trong thư viện giữ vai trò quan trọng là bạn đồng hành gần gũi nhất, là học liệu cần thiết của giáo viên và học sinh Nhờ có sách mà giáo viên định hướng được công việc của mình cần phải làm Học sinh
có sách học tập và luyện tập mà rèn luyện được kĩ năng, lĩnh hội được tri thức Ngoài ra, báo, tạp chí ở Thư viện cũng là nguồn tài liệu tham khảo hết sức phong phú đối với giáo viên và học sinh trong nhà trường
Trong những năm gần đây, Thư viện trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta được Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện, Ban giám hiệu nhà trường và các cấp lãnh đạo địa phương quan tâm Năm 2014, Thư viện nhà trường đã được công nhận Thư viện trường học đạt chuẩn nhờ sự chỉ đạo của các cấp lãnh đạo ngành, ban giám hiệu nhà trường và thư viện đã được đầu tư xây dựng với đầy đủ trang thiết
bị Phòng thư viện được bố trí ở nơi thuận tiện, sạch sẽ, thoáng mát, đầy đủ ánh sáng, tài liệu phong phú, đa dạng phù hợp với giáo viên và học sinh Tiểu học Nhà trường thường xuyên bổ sung tài liệu mới với sự huy động từ nhiều nguồn khác nhau
Để nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường, thư viện phải hoạt động hiệu quả và cán bộ thư viện cần có những biện pháp tổ chức sắp xếp, bảo quản, giữ gìn, cung cấp và luân chuyển sách một cách hiệu quả nhất Để những cuốn sách hay đến tay bạn đọc là một việc làm không hề đơn giản Với việc hưởng ứng phong trào thi đua và thực hiện tốt nhiệm vụ năm học của Phòng Giáo dục
và nhà trường đưa ra, thư viện trường cần thay đổi cách thức hoạt động để khai thác tối đa hiệu quả hoạt động của thư viện trong trường học Tạo cơ hội cho các
em học sinh có môi trường học tập thân thiện với trọng tâm hướng tới đảm bảo
sự phát triển toàn diện cho các em thông qua các tài liệu học tập
Với vai trò là một cán bộ thư viện chuyên trách, có tâm huyết với nghề tôi
đã mạnh dạn đưa ra nhiều ý tưởng và được sự ủng hộ, tạo điều kiện của ban giám hiệu nhà trường tôi đã nghiên cứu và áp dụng đề tài sáng kiến kinh
Trang 3nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động công tác thư viện trường Tiểu học”.
- Một số khái niệm:
Vốn tài liệu là yếu tố đầu tiên tạo thành thư viện Vốn tài liệu tạo nên giá trị của một thư viện Vốn tài liệu càng phong phú thì khả năng đáp ứng nhu cầu đọc càng lớn, do vậy càng thu hút được bạn đọc tới sử dụng thư viện
Cán bộ thư viện là người giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là chiếc cầu nối giữa vốn tài liệu thư viện và bạn đọc Là người giữ gìn và bảo quản kho tàng tri thức của nhân loại, đồng thời tổ chức việc khai thác và sử dụng chúng trong xã hội, cho nên người cán bộ thư viện cần phải có kiến thức tổng hợp và phải được đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn - nghiệp vụ thư viện
Bạn đọc là một bộ phận không thể thiếu trong các yếu tố tạo thành thư viện Vốn tài liệu chỉ thực sự phát huy được giá trị khi nó được bạn đọc sử dụng Phục vụ bạn đọc là mục tiêu cuối cùng của bất kỳ một thư viện nào Hoạt động của thư viện nhằm thu hút, tuyên truyền giới thiệu và đưa ra phục vụ các dạng tài liệu, giúp đỡ người tới thư viện trong việc lựa chọn và sử dụng tài liệu một cách thích hợp Công tác này được tiến hành bởi sự kết hợp các quá trình liên quan chặt chẽ với nhau của việc phục vụ đọc, mượn tài liệu, phục vụ thông tin tra cứu
1.2 Mục đích của việc thực hiện sáng kiến:
Nhằm góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ năm học của thư viện, nhiệm vụ năm học của nhà trường, Phòng Giáo dục và tạo cơ hội cho các em học sinh có
cơ hội tiếp cận hơn với các tài liệu trong thư viện, qua đó xây dựng thói quen tự học, giúp học sinh hình thành kĩ năng học tập suốt đời, góp phần xây dựng văn hóa đọc cho học sinh, tạo ra môi trường giáo dục lành mạnh và giúp các em có sân chơi bổ ích, lý thú góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trong nhà trường
2 Phạm vi triển khai thực hiện:
- Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt
Trang 4động công tác thư viện trường Tiểu học.
- Phạm vi nghiên cứu: Công tác Thư viện trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta
- Tân Uyên - Lai Châu
Nghiên cứu trong khoảng một năm học, bắt đầu nghiên cứu từ 17/8/2017 đến 23/02/2018
3 Mô tả sáng kiến:
3.1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:
3.1.1 Hiện trạng trước khi áp dụng giải pháp mới:
+ Thuận lợi:
- Trong quá trình công tác tôi luôn nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện
và chỉ đạo sát sao của BGH nhà trường tới công tác thư viện Thư viện đã thể hiện được rõ vai trò và chức năng riêng, phục vụ tối ưu cho công tác dạy và học của nhà trường
- Cơ sở vật chất về cơ bản đáp ứng được tiêu chuẩn của Thư viện đạt chuẩn, số đầu sách, báo, tài liệu được bổ sung thường xuyên đảm bảo cho công tác giáo dục của nhà trường
- BGH nhà trường thường xuyên kiểm tra và giúp đỡ cán bộ quản lý thư viện, luôn chú trọng đầu tư vào việc xây dựng cơ sở vật chất
- Nhân viên thư viện nhiệt tình, năng nổ, hòa nhã, thường xuyên quan tâm đến công tác bạn đọc
- Thư viện ngoài trời đã thu hút được cán bộ, giáo viên và học sinh
- Giáo viên tích cực tự học, tự bồi dưỡng, chăm đọc sách và các tài liệu tham khảo Tổ cộng tác viên thư viện tích cực hoạt động và có hiệu quả Học sinh chăm ngoan, tự giác học tập, nhiều em ham đọc sách, truyện phục vụ cho việc học tập, giải trí, có những em bước đầu đã biết bình luận sách
+ Khó khăn:
- Số tài liệu tham khảo chưa đảm bảo theo số lượng
- Cơ sở vật chất để phục vụ hoạt động của công tác thư viện mới chỉ đáp ứng được yêu cầu tối thiểu của một trường chuẩn Chưa có phòng đọc riêng đảm bảo tiêu chuẩn phục vụ công tác nghiên cứu, học tập của giáo viên và học sinh,
Trang 5phòng đọc và kho sách còn chung nhau.
- Nhà trường học 2 buổi/ ngày nên ảnh hưởng lớn đến thời gian nghiên cứu, học tập của giáo viên và học sinh
- Nhà trường có một điểm trường lẻ cách xa Thư viện ở điểm trường Trung tâm nên học sinh có ít thời gian đến Thư viện đọc sách
- Cán bộ thư viện còn kiêm nhiệm thêm một số công việc, chưa có các hoạt động để thu hút bạn đọc, chưa nắm bắt được nhu cầu các loại sách của giáo viên và học sinh để có kế hoạch bổ sung hằng năm Hoạt động công tác thư viện diễn ra một cách đơn thuần, chưa phong phú (đầu năm cho giáo viên mượn sách giảng dạy, học sinh mượn sách giáo khoa để học tập, cuối năm thu về, vào sổ sách, viết báo cáo)
3.1.2 Phân tích các giải pháp cũ:
Trong những năm học trước, tôi đã thực hiện một số giải pháp sau:
- Tìm nguồn ngân sách để bổ sung thêm nguồn sách thường xuyên
- Tổ chức các hoạt động thư viện (thư viện ngoài trời, cho học sinh mượn sách tham khảo về nhà)
- Từng bước áp dụng công nghệ thông tin vào công tác thư viện
+ Ưu điểm: Qua những biện pháp trên, trong năm học trước đã thu được
một số kết quả so với công tác thư viện trước đó Từ chỗ hoạt động công tác thư viện với các công việc chỉ lặp lại một cách đơn giản không có sự đổi mới sáng tạo, đến chỗ thư viện đã hoạt động hiệu quả hơn Số lượng đầu sách thư viện đã được đầu tư cơ bản đáp ứng được nhu cầu của giáo viên và học sinh đến với thư viện nghiên cứu và học tập Số lượng đầu sách trong thư viện đã được tăng lên đáng kể Thư viện đã đưa máy tính vào để quản lí, phòng tin học đã có kết nối Internet để cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên và học sinh trong nhà trường có thêm nguồn thông tin phục vụ tốt cho hoạt động dạy và học Chất lượng học tập của học sinh cũng đã được nâng lên đáng kể Sự hiểu biết về cuộc sống, về thế giới xung quanh của học sinh các khối lớp ngày càng phong phú hơn
+ Nhược điểm: Tuy bước đầu đã có kết quả nhưng những giải pháp đó
Trang 6vẫn còn nhiều hạn chế:
Mặc dù số lượng đầu sách đã tăng lên đáng kể nhưng vẫn còn thiếu chưa đáp ứng được nhu cầu của nhà trường Đặc biệt là chất lượng một số đầu sách chưa cao chưa thật sự phục vụ cho quá trình dạy và học
Việc tổ chức các hoạt động thư viện chưa phát huy hết tác dụng, chưa thu hút được tất cả giáo viên và học sinh đến với thư viện học tập và nghiên cứu
Tỉ lệ bạn đọc đến thư viện cuối năm học 2016-2017:
cuối năm học: 2016-2017
Việc áp dụng công nghệ thông tin chỉ là bước đầu còn gặp nhiều khó khăn
Từ đó, bản thân nhận thấy muốn tổ chức tốt các hoạt động của thư viện nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thì cần phải thu hút được bạn đọc
3.2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:
3.2.1 Tính mới của sáng kiến:
Thư viện là nơi cung ứng cho giáo viên và học sinh đầy đủ các loại sách giáo khoa, sách tham khảo, sách nghiệp vụ, các loại từ điển, tác phẩm kinh điển
để tra cứu và các sách báo cần thiết khác Do vậy thư viện là một tổ chức bảo đảm việc dùng sách hợp lí nhất, tiết kiệm nhất Nước ta còn nghèo, trình độ dân trí thấp nhất là việc áp dụng khoa học kĩ thuật vào sản xuất chưa phổ biến nên chúng
ta cần tổ chức và sử dụng tốt mạng lưới thư viện
Trong quá trình làm công tác thư viện trường học, bản thân đã được đi tập huấn, được bồi dưỡng chuyên môn cùng các nhân viên thư viện tại các đơn vị trường trong toàn huyện, được tham quan ở một số trường có thư viện hoạt động tốt, được học tập và hiểu thêm về hoạt động thư viện, đã cơ bản biết cách tổ chức sắp xếp trang trí thư viện để thu hút bạn đọc, biết đọc sách là cần thiết đối
Trang 7với mỗi người Từ đó, bản thân rút ra kết luận cơ bản: Trong hoạt động thư viện nếu chỉ có sách mà không có người đọc thì sách không những vô nghĩa mà còn
lãng phí tiền bạc của Nhà nước và của nhân dân Chính vì vậy, việc đưa ra một
số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động công tác thư viện trường Tiểu học
là việc làm cần thiết của người cán bộ thư viện và là giải pháp mới trong công tác nghiệp vụ của Thư viện
Để thư viện hoạt động hiệu quả, trước tiên thư viện phải thu hút được độc giả và để thu hút được độc giả, cán bộ thư viện cần phải khảo sát nhu cầu hứng thú đọc cho học sinh để xây dựng vốn tài liệu và tổ chức hoạt động một cách linh hoạt, hiệu quả nhất; xây dựng các hình thức tổ chức thư viện trường học thân thiện: Thư viện đa năng (Thư viện mở) với các góc đọc, góc viết, góc nghệ thuật, góc văn hóa địa phương, góc trò chơi; Tổ chức tốt các hoạt động tuyên truyền, giới thiệu sách đến giáo viên và học sinh; Tổ chức tốt hoạt động thư viện điểm trường; Thư viện ngoài trời
3.2.2 Mô tả các giải pháp mới:
Để thực hiện tốt công tác này, cán bộ thư viện phải làm tốt các biện pháp sau:
3.2.2.1 Giải pháp 1: Khảo sát nhu cầu, hứng thú đọc qua đó bổ sung vốn tài liệu cho thư viện
Mục tiêu:
Khảo sát nhu cầu, hứng thú đọc để nghiên cứu xem người đọc muốn và thích đọc về vấn đề gì để từ đó cán bộ thư viện có kế hoạch bổ sung, xây dựng vốn tài liệu và tổ chức phục vụ bạn đọc trong nhà trường
Nhu cầu đọc là thái độ nhận thức hoặc cảm thụ của người đọc đối với việc đọc như đối với hoạt động cần thiết của cuộc sống mà nhờ đó các nhu cầu giao tiếp, nhận thức, thẩm mỹ được thỏa mãn
Hứng thú đọc là thái độ lựa chọn tích cực của người đọc khi đọc những tài liệu hấp dẫn về mặt cảm xúc hay là sự ham thích đọc tài liệu về một môn loại nào đó
Cách thực hiện:
Trang 8- Cán bộ thư viện đã tiến hành phát phiếu khảo sát cho học sinh vào đầu năm học để nắm bắt được nhu cầu đọc của học sinh từ đó cán bộ thư viện đã phân loại hiệu quả và đáp ứng được kịp thời nhu cầu đọc cho học sinh
- Cán bộ thư viện luôn bám sát vào kế hoạch hoạt động của nhà trường, Đoàn Đội cũng như căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lý của các em học sinh nắm bắt được nhu cầu và xây dựng vốn tài liệu để phục vụ các em được tốt hơn
- Kết quả :
3.2.2.2 Giải pháp 2: Xây dựng hình thức tổ chức thư viện trường học thân thiện: Thư viện đa năng (Thư viện mở)
Mục tiêu:
Thư viện đa năng thường có diện tích của một phòng học (khoảng 48m2) hoặc có thể rộng hơn tùy thuộc vào điều kiện thực tế của từng trường Loại hình thư viện này tạo điều kiện cho các em có thể tham gia các hoạt động của thư viện như: chơi trò chơi, vẽ, nặn giải trí đồng thời giúp các em hình thành các kĩ năng cơ bản và thể hiện năng khiếu của bản thân
Cách thực hiện:
- Phòng thư viện được chia thành các góc hoạt động với diện tích cơ bản trong mỗi góc để vừa đủ 1 chiếc bàn và khoảng 2 - 4 ghế cùng các đồ dùng, văn phòng phẩm cần thiết để sử dụng và tổ chức các hoạt động trong góc đó
- Mỗi góc có bảng tên góc rõ ràng, được trang trí hấp dẫn và có không gian trưng bày sản phẩm của các học sinh
- Với thư viện đa năng này, thư viện nhà trường tiến hành thực hiện các góc sau:
Trang 9a Góc đọc
Mục tiêu:
Với góc này, các em có cơ hội đọc sách để giải trí, bổ sung, nâng cao kiến thức, hình thành và phát triển kĩ năng đọc cũng như thói quen đọc sách - điều rất cần hình thành ngay từ khi học tiểu học
Cách thực hiện:
- Chuẩn bị các đồ dùng cho góc đọc như: giấy A4, mẫu bình luận sách, bút chì, búi bi, giấy bìa màu
- Bài trí góc đọc thường sử dụng các bàn ghế đơn để kê được nhiều kiểu khác nhau như kê thành nhóm hoặc kê riêng từng góc với các màu sơn tươi sáng, bắt mắt nhằm thu hút bạn đọc
- Các hoạt động tổ chức ở góc đọc như: đọc cá nhân, đọc theo nhóm; thi đọc nhiều sách; tóm tắt sách; bình luận sách; thi kể chuyện theo sách
b Góc viết
Mục tiêu:
Các em có cơ hội thể hiện sự sáng tạo, trí tưởng tượng của mình qua sáng tác bài thơ, câu chuyện nhỏ hoặc chia sẻ những cảm xúc của mình khi đọc một câu chuyện hay một bài thơ cảm động Góc viết còn là nơi các em rèn viết chữ đẹp, rèn cách viết câu đúng ngữ pháp, đúng chính tả
Cách thực hiện:
- Đồ dùng ở góc viết: giấy A4, kéo, keo dán, bút chì, bút bi, giấy bìa màu A4
- Bàn ghế góc viết được kê ở vị trí yên tĩnh để các em có thể ngồi viết một cách thoải mái, có bảng ghi rõ “Góc viết”
- Ở góc viết được tổ chức các hoạt động: viết đẹp, viết thư, làm thơ, viết văn, viết báo
Trang 10c Góc nghệ thuật
Mục tiêu:
Tạo không gian cho học sinh được thư giãn, được thực hiện các sở thích
về nghệ thuật; tạo cơ hội cho các em thể hiện sự khéo léo, tính kiên trì, tỉ mỉ; phát triển khả năng quan sát, cảm nhận, sáng tạo, thẩm mĩ về hội họa và nghệ thuật tạo hình; giúp các em tự tin, mạnh dạn trong giao tiếp
Cách thực hiện:
- Chuẩn bị các đò dùng: giấy A4, kéo, keo dán, bút chì, tẩy, đất nặn, giấy
vẽ, màu vẽ
- Tại góc nghệ thuật được trang trí bằng những hình ảnh, sản phảm do chính các em làm ra như: bức tranh, nặn, xé dán hình dáng các con vật
- Các hoạt động được tổ chức ở góc nghệ thuật: vẽ tranh, nặn tượng, xé dán hình
d Góc văn hóa
Mục tiêu:
Nhằm bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, phát triển kĩ năng thu thập thông tin, xử lí thông tin và thuyết trình giúp các em có lòng tự hào về văn hóa dân tộc
Cách thực hiện:
- Sưu tầm và trưng bày tranh ảnh, nhạc cụ, trang phục dân tộc
- Tìm hiểu về di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh ở địa phương
e Góc giải trí (góc trò chơi)
Mục tiêu:
Giúp các em giải trí, thư giãn, rèn luyện kĩ năng tư duy, khả năng vận động, tăng cường kĩ năng hợp tác
Cách thực hiện:
