Cơ sở lí luận 1 Tên sáng kiến I THÔNG TIN CHUNG 1 Tên sáng kiến Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 3B Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta 2 Tác giả Họ và tên Vũ Thị Thương Năm sinh 09101990 Nơi thường trú Xã Hương Lung Huyện Cẩm Khê Tỉnh Phú Thọ Trình độ chuyên môn Cao đẳng sư phạm Tiểu học Chức vụ công tác Giáo viên chủ nhiệm lớp 3B Nơi làm việc Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta Điện thoại 0976117086 Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến 100% 3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến Chuyên môn Tiểu họ.
Trang 11 Tên sáng kiến.
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TÂN UYÊN
TRƯỜNG TIỂU HỌC SỐ 2 XÃ PẮC TA
THUYẾT MINH SÁNG KIẾN MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 3B- TRƯỜNG TIỂU HỌC SỐ 2
XÃ PẮC TA
Tác giả: Vũ Thị Thương
Trình độ chuyên môn: Cao đẳng Tiểu học Chức vụ: Giáo viên
Nơi công tác: Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta
Pắc Ta, ngày 28 tháng 3 năm 2018
Trang 2I THÔNG TIN CHUNG
1 Tên sáng kiến: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 3B- Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta.
2 Tác giả:
Họ và tên: Vũ Thị Thương
Năm sinh: 09/10/1990
Nơi thường trú: Xã Hương Lung - Huyện Cẩm Khê - Tỉnh Phú Thọ
Trình độ chuyên môn: Cao đẳng sư phạm Tiểu học
Chức vụ công tác: Giáo viên chủ nhiệm lớp 3B
Nơi làm việc: Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta
Điện thoại: 0976117086
Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%
3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Chuyên môn Tiểu học
4 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ ngày 28 tháng 8 năm 2017 đến ngày
28 tháng 3 năm 2018
5 Đơn vị áp dụng sáng kiến:
Tên đơn vị: Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta
Địa chỉ: Bản Hoàng Hà - xã Pắc Ta – huyện Tân Uyên – tỉnh Lai Châu Điện thoại: 02136523888
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến
a Sự cần thiết của việc thực hiện sáng kiến
* Cơ sở lý luận
Sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh đã có sự quan tâm đặc biệt đến việc đọc sách Người nói” Sách là thuốc bổ tinh thần/ Sách là thuốc chữa tội ngu” Kế thừa và tiếp nối truyền thống ham đọc sách của Người, ngày nay việc đọc sách ngày càng được đẩy mạnh và phát huy nhiều hơn nữa
Đặc biệt ở lứa tuổi học sinh Tiểu học việc rèn cho các em có thói quen đọc
Trang 3sách là một việc làm hết sức quan trọng Để đọc được sách, bản thân là một giáo viên trước hết phải rèn cho các em những kĩ năng đọc cần thiết Có kĩ năng đọc thì học sinh mới có thể đọc thông văn bản, đọc đúng văn bản nhằm nâng cao chất lượng của giờ dạy tập đọc Và để học sinh có được những kĩ năng đọc tốt thì giáo viên phải nghiên cứu, tìm những biện pháp giảng hay, giúp học sinh dễ hiểu, phù hợp với đối tượng của lớp Chính vì vậy mà tôi chọn và viết ra sáng
kiến kinh nghiệm "Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 3B-Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta”
* Cơ sở thực tiễn
Địa bàn điểm trường tôi giảng dạy có tới 100% là con em dân tộc Học sinh chủ yếu là dân tộc Dao và dân tộc Thái Kinh tế người dân vô cùng khó khăn Người dân còn ảnh hưởng nặng nề của nhiều tập tục lạc hậu Do đó dẫn tới nhiều hạn chế về tiếp thu, lĩnh hội văn hóa, chính trị Gia đình chưa thực sự nhận biết được tầm quan trọng trong của việc học tập của con em mình Chưa tạo được mối quan hệ phát triển xã hội hóa giáo dục giữa gia đình, nhà trường
và xã hội Các em đọc ngắt nghỉ chưa đúng, đọc còn nhỏ, đọc còn ngọng theo địa phương Vì vậy trong nhiều năm tôi giảng dạy và học hỏi từ đồng nghiệp tôi
đã rút ra được một số kinh nghiệm trong việc rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 3B Qua việc rèn kĩ năng đọc giúp cho các em đọc được to, rõ ràng, lưu loát và đúng hơn Bằng việc tìm hiểu và vận dụng những kinh nghiệm trong quá trình dạy Tiếng Việt trong nhà trường trong những năm tôi giảng dạy
b Mục đích của việc thực hiện sáng kiến
Sáng kiến này viết ra nhằm:
Giúp học sinh có kĩ năng đọc để học sinh có thể đọc thông văn bản, đọc đúng văn bản nhằm nâng cao chất lượng của giờ dạy tập đọc
Giúp học sinh biết cách tự học và học ở nhà một cách có hiệu quả
Giáo dục các em có thói quen nề nếp trong giờ học, góp phần giáo dục đạo đức, lối sống, hình thành nhân cách con người mới
Giáo viên có những biện pháp, hình thức tổ chức dạy học mới, tạo cho học sinh tính tích cực, chủ động trong hoạt động luyện đọc của phân môn Tập đọc
Trang 42 Phạm vi triển khai thực hiện
Phạm vi nghiên cứu: 18 em học sinh lớp 3B– Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta
3 Mô tả sáng kiến
3.1 Các giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến
* Thực trạng chung
Qua khảo sát, tôi thấy học sinh sai nhiều lỗi sau:
Lỗi về ngữ âm
Lỗi về phát âm của học sinh hết sức phức tạp với nhiều lỗi khác nhau, nhiều hình thức sai khác nhau
Đọc sai phần phụ âm và vần
Sai b v: “Bảo ban” đọc thành “Vảo van”( 12 em)
Sai th t: “Thân thiết” đọc thành “Tân tiết”, “Tuổi thơ” đọc thành
“Tuổi tơ”(6 em)
Sai đ l: “Đảm đang” đọc thành “Lảm lang”,“đẹp nhất” đọc thành
“lẹp nhất ”(5em)
Sai ng c: “hoa phượng” đọc thành “hoa phược”(4 em)
Lỗi dấu thanh
Sai dấu “ngã” dấu “sắc”: “Ngã ba” đọc thành “Ngá ba”
“Sạch sẽ” đọc thành “Sạch sé ”(8em)
Lỗi ngắt nhịp
Phần lớn các em đều ngắt nhịp theo cảm tính, thói quen mỏi đâu nghỉ đấy, không căn cứ vào nghĩa cú pháp của câu, các âm thường đọc theo lối ngắt nhịp 2/2, đọc chưa rành mạch, ngập ngừng, không hiểu ngắt nhịp như thế nào là đúng ( Lớp 3B: 12/17 HS = 70,6%.)
Khi đọc văn bản, học sinh thường ngắt giọng ở nhịp câu dài, có cấu trúc ngữ pháp phức tạp Các em thường ngắt giọng lấy hơi một cách tuỳ tiện mà không tính đến nghĩa, tạo ra những lỗi ngắt nhịp (Lớp 3B: 12/17HS = 70,6%.)
* Hiện trạng cụ thể
a Thuận lợi
Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta đã được công nhận đạt chuẩn quốc gia
Trang 5mức độ I vào tháng 12 năm 2014 và được UBND tỉnh Lai Châu công nhận trường đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục cấp độ II vào tháng 12 năm 2016 Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta có 2 điểm trường ( Trung tâm và Cang A); với 7 thôn bản, điểm trường Trung tâm thuộc bản Hoàng Hà, trường nằm cạnh quốc lộ 32, giao thông đi lại tương đối thuận lợi Cơ sở vật chất của trường tương đối khang trang, sạch đẹp Nhà trường có thư viện đạt chuẩn, có đủ sách giáo khoa, sách tham khảo phục vụ cho các hoạt động giáo dục
Được sự quan tâm sát sao của ban giám hiệu nhà trường, tổ khối trong việc thực hiện các hoạt động dạy - học Được sự ủng hộ của nhân dân về công tác giáo dục đặc biệt là việc huy động học sinh trên địa bàn
Bản thân là một giáo viên trẻ, có tâm huyết với nghề
Lớp có nề nếp học tập
Các em ngoan ngoãn, đoàn kết giúp nhau học tập
Học sinh có tương đối đầy đủ đồ dùng học tập
b Khó khăn
* Đối với giáo viên
Giáo viên còn lúng túng trong việc phân chia đối tượng, từ đó chưa có những phương pháp, hình thức tổ chức chức dạy học phù hợp với đối tượng học sinh
Thiếu kiên trì, chưa quan tâm đúng mực tới học sinh trong lớp, đặc biệt trong việc rèn những học sinh chưa đạt, thường bỏ quên học sinh hoặc muốn giúp đỡ, hướng dẫn nhưng không có thời gian
* Đối với học sinh
100% học sinh trong lớp là dân tộc thiểu số vốn Tiếng Việt còn rất hạn chế
Đa số các em học sinh là con em dân tộc thiểu số, đời sống gia đình các em còn nhiều khó khăn, cha mẹ chưa quan tâm đến việc học tập của con em mình
Các em còn nhỏ, chưa ý thức được việc học, còn mải chơi, chưa chú ý học bài ở lớp cũng như ở nhà
Nhiều em chưa có ý thức học tập, lười đọc bài ở nhà, trong lớp ít phát biểu
ý kiến xây dựng bài
Trang 6Nhiều em mới chỉ biết đọc song còn chậm, sai và ngọng nhiều.
c Nguyên nhân
* Giáo viên
Chưa chú trọng phân loại đối tượng, chưa rèn dứt điểm những học sinh đọc chưa tốt, đọc còn ngọng, còn sai nhiều, chưa chú ý đến những em học trầm
và chưa mạnh dạn trong hoạt động của lớp
Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học chưa phù hợp với các đối tượng học sinh trong lớp được phân công
Chưa phối kết hợp tốt với gia đình học sinh
* Học sinh
Do 100% học sinh trong lớp là dân tộc thiểu số, vốn Tiếng Việt của các
em còn rất hạn chế nên khả năng đọc cũng hạn chế
Là con em dân tộc chủ yếu sống dựa vào nghề nông, quanh năm bố mẹ đi làm nương, các em còn phải tham gia công việc cho gia đình như: chăn trâu, trông em, thời gian dành cho việc học tập ít dẫn đến kết quả học tập chưa đạt
Do các em lười học, mải chơi, các em ngủ sớm không chịu học bài, còn mải xem ti vi
Do ảnh hưởng của tiếng địa phương, phát âm theo thói quen của mình và không cố gắng sửa chữa nên dẫn tới đọc sai mặc dù vẫn được thầy, cô giáo thường xuyên quan tâm, uốn nắn
Nhiều em chưa có ý thức học tập, còn lười đọc bài ở nhà, chưa chịu phát biểu ý kiến trong lớp, chưa chú ý nghe giảng, ít tham gia các hoạt động của lớp Một số em còn thích chơi hơn thích học
* Các nguyên nhân khác
Gia đình: Chưa thực sự quan tâm đến việc học bài của các em, chỉ cần biết các em đọc được là được
Trong lớp học, phần đông học sinh có bố mẹ đi làm ăn xa nên việc quan tâm, nhắc nhở con mình là không được thực hiện Các em ở với ông bà mà ông
bà thì già yếu, phần lớn là không biết chữ nên không biết kèm cặp, dạy bảo Vì vậy các em chưa có ý thức tự giác khi học ở nhà
Trang 7Hoàn cảnh gia đình khó khăn, phụ huynh chưa quan tâm đến việc học của con
em mình
Các em ở rải rác, cách xa nhau nên việc tổ chức học nhóm khi ở nhà để rèn luyện cho nhau là khó khăn
Đứng trước thực trạng trên, là một giáo viên chủ nhiệm tôi rất băn khoăn
và luôn thúc giục bản thân phải làm gì để các em có ý thức tự giác trong việc luyện đọc, để từ đó các em có thể đọc thông viết thạo văn bản một cách tốt nhất
Chính vì thế nên tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 3B- Trường Tiểu học số 2 xã Pắc Ta” để nghiên cứu.
* Các giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến
Trước khi áp dụng sáng kiến này đa số giáo viên và bản thân khi rèn kĩ năng đọc cho học sinh thường áp dụng những giải pháp sau:
Giải pháp 1: Hướng dẫn học sinh đọc đúng âm, vần, dấu thanh.
Giải pháp 2: Hướng dẫn học sinh ngắt nghỉ đúng.
Giải pháp 3: Hướng dẫn học sinh tự học trên lớp.
Qua điều tra khảo sát chất lượng học sinh ngay từ đầu năm học khi áp dụng các giải pháp cũ, tôi thấy số lượng học sinh vừa biết đọc đúng vừa đọc hay bài văn, bài thơ còn rất ít Cụ thể điều tra chất lượng đọc của học sinh lớp 3B đầu năm học 2017 - 2018 này, tôi có số liệu cụ thể như sau:
Tổng số
học sinh
Giải pháp cũ (Mức độ đọc)
Đọc nhỏ, đọc ngọng, đọc đánh vần
Đọc to, lưu loát, ngắt nghỉ chưa đúng
Đọc đúng, hay
Qua biểu số liệu ta thấy ngay tỉ lệ học sinh đọc mắc lỗi chiếm tỉ lệ cao:
+ Đọc nhỏ, đọc ngọng, đọc đánh vần có: 10/17 em, chiếm 58,8%.
+ Đọc to, lưu loát, ngắt nghỉ chưa đúng là: 6/17 em, chiếm 35,3%
+ Đọc đúng, đọc hay là: 1/17 em đạt 5,9%
Trang 8* Ưu điểm của giải pháp cũ
Giáo viên đã xác định được các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp với môn tập đọc, kịp thời uốn nắn, sửa chữa, cung cấp kiến thức cho học sinh
Giáo viên dễ dàng khi thực hiện các giải pháp này mà không mất quá nhiều thời gian cho việc soạn bài
* Nhược điểm của giải pháp cũ
Qua giảng dạy và dự giờ một số lớp, tôi thấy giáo viên còn chưa phong phú về hình tức tổ chức, chưa chú trọng tới từng đối tượng học sinh Học sinh thực hiện phần luyện đọc chưa tốt Đa số các em đọc đều đều, chưa đúng giọng của bài, chưa biết thay đổi giọng đọc ở từng đoạn để phù hợp nội dung tâm trạng nhân vật
Học sinh tiếp thu bài một cách thụ động, nhút nhát Chưa phát huy được tính
tự giác, tích cực của học sinh trong việc luyện đọc
Đối với các em tiếp thu chậm thì việc áp dụng các phương pháp đó làm các
em cảm thấy mệt mỏi khi tham gia học tập, các em khó làm quen và nhanh quên
3.2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến
* Tính mới
Nâng cao nhận thức của phụ huynh học sinh trong công tác huy động học sinh ra lớp, từ đó thực hiện tốt được các yêu cầu, nội dung của giáo viên trong việc dạy - học Nhất là việc luyện đọc trong phân môn tập đọc
Giáo viên đã có kinh nghiệm trong việc tổ chức các hoạt động dạy - học Đồng thời có những phương pháp giúp học sinh uốn nắn, sửa lỗi Tâm lí của học sinh Tiểu học là nói dễ nghe, dễ bảo, hình thành thói quen và nắm bắt rất nhanh Học sinh có thể vừa tự học, vừa giúp đỡ bạn Từ đó tạo hứng thú cho các em trong mỗi giờ tập đọc, để cho các em luyện đọc tốt hơn Qua đó việc luyện đọc
sẽ dễ dàng hơn
* Sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ
Đối với giải pháp cũ, học sinh thụ động tiếp thu kiến thức, chưa phát huy được tính tích tực của học sinh Học sinh chưa biết cách tự học ở nhà Ở trên lớp
Trang 9học sinh được luyện đọc ít
Còn đối với cách thực hiện của giải pháp mới, học sinh chủ động tiếp thu kiến thức một cách có hiệu quả Ở trên lớp học sinh được phát huy tính tích cực của mình, tự tìm tòi kiến thức mới qua sự hướng dẫn của giáo viên Học sinh được luyện đọc một cách có hiệu quả nhờ hình thức tổ chức phù hợp khi phân loại được đối tượng Còn khi ở nhà, học sinh có thể tự học một cách tự giác để
có kết quả cao nhất
Vì vậy, tôi đã suy nghĩ, tìm hiểu, lựa chọn các phương pháp, hình thức tổ chức phù hợp để học sinh có kĩ năng luyện đọc tốt hơn trong phân môn tập đọc
Cụ thể như sau:
* Các giải pháp mới
Giải pháp 1: Nâng cao tỉ lệ chuyên cần, làm tốt công tác tuyên truyền,
xã hội hóa giáo dục.
Mục tiêu
Tạo mối quan hệ thân thiết giữa gia đình - nhà trường - xã hội
Nâng cao tỉ lệ chuyên cần của học sinh, để tất cả học sinh đều được tham gia học tập, lĩnh hội kiến thức ở tất cả các môn học nói chung và môn tập đọc với việc luyện đọc nói riêng
Cách thực hiện
Khi bắt đầu vào năm học, Ban giám hiệu đã họp và bầu Ban đại diện cha
mẹ học sinh của lớp Các thành viên trong ban có nhiệm vụ tìm hiểu lí do và huy động đầy đủ học sinh ra lớp khi học sinh nghỉ học
Cũng ngay từ đầu năm học, nhà trường, giáo viên chủ nhiệm lớp cũng đã họp với các trưởng thôn bản nơi có học sinh đang theo học trong trường Lập danh sách học sinh của lớp để Ban đại diện cha mẹ học sinh nắm bắt thông tin con em trong bản Nếu có trường hợp học sinh nghỉ học thì cán bộ phụ trách thôn bản đó sẽ có trách nhiệm tìm hiểu và vận động học sinh ra lớp Vì vậy tỉ lệ chuyên cần của lớp được nâng lên và duy trì đảm bảo
Là một giáo viên chủ nhiệm, ngay từ khi nhận lớp, tối phải tìm hiểu để nắm bắt thông tin của từng em học sinh về địa chỉ cũng như hoàn cảnh gia đình
Trang 10của các em Từ đó tạo mọi điều kiện tốt nhất để các em đến trường đầy đủ để học tập Nếu như hôm nào có em học sinh nghỉ học, tôi phối hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh và phụ huynh của em đó để tìm hiểu lí do vì sao em nghỉ học, từ đó sẽ có những biện pháp khắc phục khi các em đi học trở lại
Thông qua các buổi họp phụ huynh học sinh, tôi luôn nâng cao nhận thức cho phụ huynh về công tác xã hội hóa giáo dục Từ đó phụ huynh học sinh thấy được việc làm có ý nghĩa của trường, của giáo viên, phụ huynh học sinh yên tâm, sẵn sàng chia sẽ những khó khăn cùng với lớp, với nhà trường
Kết quả vận động học sinh ra lớp của lớp 3B là 18/18 học sinh, tỉ lệ chuyên cần đạt 98%
Giải pháp 2: Phân loại học sinh theo từng đối tượng.
Mục tiêu
Chia và phân loại các đối tượng học sinh
Giúp giáo viên hướng dẫn cụ thể cách đọc cho từng nhóm đối tượng học sinh
Cách thực hiện
Ngay từ khi nhận chủ nhiệm, qua một thời gian tìm hiểu để nắm bắt được tình hình của lớp Với một lớp có nhiều trình độ khác nhau, tôi đã tiến hành phân loại đối tượng theo từng mức mà học sinh đạt được Cụ thể như sau:
Đối tượng 1: Học sinh đọc to, rõ ràng, đọc đúng
Đối tượng 2: Học sinh mới chỉ biết đọc to, chưa rõ ràng
Đối tượng 3: Học sinh đọc còn đánh vần, đọc nhỏ, lý nhí, ấp úng
Khi thực hiện chương trình học thời khoá biểu buổi sáng: Tôi đã bố trí cho học sinh ngồi học theo bàn, tổ Mỗi tổ từ 4- 6 em Mỗi tổ đều có 3 đối tượng học sinh đã nêu trên để cùng giúp nhau tiến bộ theo hướng phát huy tính tích cực học tâp và sáng tạo cho học sinh Với những học sinh là đối tượng 3 tôi thường cho các em luyện những bài đọc có nội dung ngắn hơn, dễ hơn, sau đó tăng dần dộ dài cũng như độ khó của bài đọc Những bạn đọc tốt giúp đỡ và