Tiếng Việt - Giáo dục Tiểu học - Lê Thị Hồng Nhung - Thư viện Bài giảng điện tử

Bản trình bày PowerPoint CHƯƠNG V PHONG CÁCH HỌC I Khái quát về phong cách học 1 Khái niệm Phong cách học Bộ môn của ngành ngôn ngữ học Nghiên cứu những quy tắc lựa chọn Sử dụng các phương tiện ngôn ngữ để truyền đạt 1 nội dung tư tưởng, tình cảm Đạt những hiệu quả thực tế mong muốn trong điều kiện giao tiếp nhất định 2 Màu sắc tu từ Là phần thông tin có tính chất bổ sung bên cạnh phần thông tin cơ bản của 1 thực từ Gồm 4 thành tố VD Vợ người phụ nữ kết hôn trong quan hệ với chồng (màu sắc tr[.]

CHƯƠNG V

PHONG CÁCH HỌC

I Khái quát về phong cách học

◦ 1 Khái niệm

Phong

cách học

Bộ môn của ngành ngôn ngữ học

Nghiên cứu những quy tắc lựa chọn

Sử dụng các phương tiện ngôn ngữ để truyền đạt 1 nội dung tư tưởng, tình cảm

Đạt những hiệu quả thực tế mong muốn trong điều kiện giao tiếp nhất

định

2 Màu sắc tu từ

 Là phần thông tin có tính chất bổ sung bên cạnh phần thông tin cơ bản của 1 thực từ

 Gồm 4 thành tố:

 VD: - Vợ: người phụ nữ kết hôn trong quan hệ với chồng (màu sắc trung hòa 

- thông tin cơ bản)

      - Phu nhân: chỉ người vợ - sắc thái trang trọng 

      - bà xã: chỉ người vợ - sắc thái thân mật

- MS biểu cảm

- MS cảm xúc

- MS bình giá

- MS phong cách

3 Các phong cách chức năng tiếng Việt

◦ 3.1 Khái niệm:

- Là những khuôn mẫu trong hoạt động lời nói

- thích hợp với 1 lớp văn bản trong đó thể hiện vai của người giao tiếp trong một lĩnh vực hoạt động xã hội nhất định.

VD: Trong khoa học,  không thể nói: "cho đường tròn mềm mại với tâm 

O nhỏ xíu"

Mà phải nói: " cho đường tròn tâm O"

5.1.3.2 Các PPCN của Tiếng Việt

PCNN Khái niệm Chức năng Đặc trưng Đặc điểm ngôn

ngữ Ví dụ

Phong

Cách

hành

chính

Là khuôn mẫu thích hợp với các văn bản thuộc vể công tác tổ chức, điều hành ở các mặt của xã hội, cơ quan hành chính, đoàn thể , hiệp hội,…

Thông báo cho người nghe và yêu cầu người nghe thực hiện những điều được thông báo

-Tính chính xác:

đảm bảo tính minh bạch và không đa nghĩa

-Tính khách quan:

nhắm diễn đạt tính xác nhận, tính chỉ thị

-Tính khuôn mẫu:

văn bản hành chính phải viết theo

khuôn mẫu có sẵn

-Từ ngữ mang màu sắc sách vở

và nhiều từ ngữ khuôn sáo

-Cú pháp rập khuôn, không có yếu tố cá nhân -Thường sử dụng biện pháp lặp

-Thống nhất về hình thức

-Chủ yếu tồn tại

ở dạng viết

-Các biên bản, báo cáo, đơn từ, hợp đồng, … -Được dạy ở TH trong bài Lí lịch

tự thuật(TV 2), Biên bản cuộc họp(TV 3)

Phong

Cách

Khoa

học

- Là khuôn mẫu thích hợp xây dựng lớp văn bản thể hiện vai của người giao tiếp trong lĩnh vực khoa học

- Thông báo và chứng minh một cái mới, có giá trị

- Tính trừu tượng khái quát cao: quy luật, đặc trưng của

sự vật tổng thể

- Tính Logic: chặt chẽ từ tư duy hình thích đến tư duy logic biện chứng

- Tính chính xác khách quan: phản ánh chân thực, khách quan các quy luật của tự nhiên và XH

- Thường dùng các thuật ngữ( từ ngữ biểu đạt khái niệm khoa học),

từ ngữ khoa học chung

- Cú pháp có khuôn mẫu, kết cấu chặt chẽ, rõ ràng

- Loại bỏ yếu tố

cá nhân, và không có tính riêng

- Thể hiện ở dạng nói và viết

- Ở dạng nói: thuyết trình đề tài nghiên

cứu, báo cáo 1 vấn đề khoa học,…

- Ở dạng viết: bài giảng, báo cáo khoa học, luận án, giáo trình,…

Phong

Cách

Báo

chí

-Là khuôn mẫu thích hợp với văn bản thể hiện vai của người hoạt động trong lĩnh vực báo

Thông báo các vấn đề thời sự

-Tính chân thực: phản ánh đúng với bản chất của hiện thực khách quan

-Tính thời sự: khả năng truyền đi nhanh chóng các thông tin mới mẻ, cấp thiết

-Tính hấp dẫn: khả năng gợi sự chú ý của người đọc bằng 1 thông tin phong phú

- Từ ngữ đặc biệt có tính biểu cảm rõ rệt và nổi bật

- PC báo chí cũng dùng nhiều lớp từ ngữ

có màu sắc trong trọng, bình phẩm,…

- Cú pháp đặc biết để nhấn, làm nổi bật nội dung

- Có đầu đề kép, được diễn đạt ngắn gọn

- Thể hiện ở 2 dạng nói và viết

- Ở dạng nói: phỏng vấn, phát thanh,…

- Ở dạng viết: bài báo, tạp chí, tin vắn,…

Phong

cách

chính

luận

-Là khuôn mẫu thích hợp với văn

bản( phát ngôn) tuyên truyền, giáo dục,

cổ động phục vụ cho lĩnh vực chính trị xã hội

Thông báo

và tác động vào tư

tưởng, tình cảm, đạo đức… của người nghe, người đọc

- Tính công khai:

biểu thị thái độ rõ ràng của tác giả

- Tính chặt chẽ:

thuyết minh có luận điểm, luận cứ khoa học

- Tính mãnh mẽ trong truyền cảm:

diễn dạt hùng hồn, sinh động để lôi cuốn và thuyết phục độc giả

- Từ ngữ có tính chất thuật ngữ của

cá ngành khoa học

- Xu hướng đi tìm cách đặt câu mới mẻ

- Ngôn ngữ sử dụng yếu tố tu từ nhằm tăng thêm sức mạnh bình giá, phục vụ cho bình giá

- Tồn tại ở 2 dạng nói và viết

- Ở dạng nói: báo cáo chính trị

ở hội nghị,…

- Ở dạng viết: tuyên ngôn, văn bản báo cáo

chính trị,

cách

sinh

hoạt

- là khuôn mẫu thích hợp với những phát ngôn phản ánh nhu cầu trao đổi tư tưởng, tình cảm giữa các cá nhân và phục vụ cho sự giao tiếp trong sinh hoạt hằng ngày.

- 2 loại: sinh hoạt tự nhiên, sinh hoạt văn hóa

- giao tiếp trí (suy nghĩ, tư tưởng)

- các chức năng khác:

cảm xúc, nghi thức xã hội, thu hút

sự chú ý của người

nghe

- Tính cụ thể: Cụ thể

về không gian, thời gian, hoàn cảnh giao tiếp, nhân vật giao tiếp, nội dung và cách thức giao tiếp…

- Tính cảm xúc: Cảm xúc của người nói thể hiện qua giọng điệu, các trợ từ, thán từ, sử dụng kiểu câu linh hoạt,

- Tính cá thể: là những nét riêng về giọng nói, cách nói năng => Qua

đó ta có thể thấy được đặc điểm của người nói về tuổi tác, tính cách, nghề nghiệp,…

- phát âm tự do thoải mái theo tập quán phát âm địa phương

- ưa dùng từ ngữ mang tính cụ thế, giàu hình ảnh và màu sắc cảm xúc

• Từ láy

• Từ cảm thán

• Nói tắt

- về cú pháp, hay dùng những câu hỏi , câu cảm thán, câu nói trực tiếp, đưa đấy

- về tu từ, hay dùng

ví von, so sánh, diễn đạt phóng đại, nói giảm

- Tồn tại ở cả dạng nói và viết

- đi như sên bò

-eo ôi, ối giời, khốn nạn

-thế này mà bảo vẫn còn mới à?

- ối giời, mặt choắt như lưỡi cày, mắt toét 3 vành

mà gặp ai cũng vênh vênh

váo váo

Phong

cách

ngôn

ngữ

nghệ

thuật

Là ngôn ngữ trong các tác phẩm nghệ thuật được cấu tạo nên

từ hệ thống tín hiệu của ngôn ngữ

Thông tin

và thẩm mỹ - Tính cấu trúc: các yếu tố trong 1 tác phẩm gắn bó qua

lại với nhau cùng thực hiện nhiệm vụ chung, phù hợp để đạt hiệu quả diễn đạt

- Tính hình tượng: Xây dựng hình tượng bằng các biện pháp tu từ: ẩn dụ, nhân hóa,

so sánh, hoán dụ, điệp…

- Tính cá thể :Là dấu ấn riêng của mỗi người, lặp đi lặp lại nhiều lần qua trang viết, tạo thành phong cách nghệ thuật riêng, còn thể hiện trong lời nói của nhân vật trong tác phẩm.

- Tính cụ thể: ngôn ngữ gây cảm xúc, ấn tượng mạnh với người nghe, người đọc

-thể hiện ở dạng nói và viết

• Nói: ca dao, hát đối, hát xướng,

…

• Viết: thơ

ca, văn bản nghệ thuật, văn xuôi

Trong đầm gì đẹp

bằng sen

Lá xanh bông trắng lại chen nhị

vàng Nhị vàng bông trắng lá xanh Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.