Trong số các liên minh trên thế giới, Liên minh châu Âu (tên tiếng Anh là: European Union, viết tắt là: EU) được xem là liên minh phát triển mạnh mẽ nhất hiện nay. Với cơ cấu tổ chức là một thực thể kinh tế, chính trị đặc thù với mức độ liên kết chặt chẽ, Liên minh châu Âu ngày càng khẳng định vị thế và tầm quan trọng hàng đầu về mặt chính trị và kinh tế của mình trên thế giới. Sự phát triển vượt bậc của Liên minh châu Âu đến từ nhiều lí do, trong đó có đến từ sự thành công trong xây dựng một hệ thống pháp luật riêng: Luật Liên minh châu Âu. Đây là tổng thể các nguyên tắc và quy phạm pháp luật do cơ quan có thẩm quyền của Liên minh châu Âu trực tiếp xây dựng và ban hành, được áp dụng thống nhất đối với các thể nhân, quốc gia và các cơ quan, thiết chế của Liên minh châu Âu. Nguồn của luật Liên minh châu Âu gồm có: Luật gốc (primary law), luật phái sinh (secondary law) và án lệ (case law). Nguồn luật Liên minh châu Âu là một nguồn luật chưa từng có tiền lệ trên thế giới, nó khác biệt với các bộ luật quốc tế và luật quốc gia bởi sự xuất hiện của nguồn luật phái sinh. Để làm rõ về nguồn luật này và chứng minh vai trò của nó trong việc tạo ra khác biệt với các hệ thống luật khác, em lựa chọn chủ đề “Phân tích nguồn luật phái sinh của Pháp luật Liên minh châu Âu. Đồng thời chứng minh rằng nguồn luật này chưa có tiền lệ trên thế giới, nó làm cho Pháp luật Liên minh châu Âu không hoàn toàn là Luật quốc tế và cũng không hoàn toàn là Luật quốc gia” làm chủ đề bài tiểu luận. Do hạn chế về mặt kiến thức và thời gian, có thể bài tiểu luận còn nhiều hạn chế, thiếu sót. Rất mong sự đóng góp, giúp đỡ của giảng viên và các bạn sinh viên để em có thể hoàn thiện bài làm hơn nữa. Em xin chân thành cảm ơn
Trang 1Đề bài: Phân tích nguồn luật phái sinh (secondary sources) của Pháp luật Liên minh châu Âu Đồng thời chứng minh rằng nguồn luật này chưa có tiền lệ trên thế giới, nó làm cho Pháp luật Liên minh châu Âu không hoàn toàn là Luật quốc
tế và cũng không hoàn toàn là Luật quốc gia
Bài làm MỤC LỤC
PHẦN I MỞ ĐẦU 1
PHẦN II NỘI DUNG 2
CHƯƠNG 1: PHÂN TÍCH NGUỒN LUẬT PHÁI SINH TRONG CẤU TRÚC NGUỒN PHÁP LUẬT LIÊN MINH CHÂU ÂU 2
1.1 Tìm hiểu chung về cấu trúc nguồn pháp luật Liên minh châu Âu 2
1.2 Phân tích về nguồn luật phái sinh trong cấu trúc pháp luật Liên minh châu Âu 2
CHƯƠNG 2: CHỨNG MINH NGUỒN LUẬT PHÁI SINH CHƯA CÓ TIỀN LỆ TRÊN THẾ GIỚI VÀ NÓ LÀM CHO PHÁP LUẬT LIÊN MINH CHÂU ÂU KHÔNG HOÀN TOÀN LÀ LUẬT QUỐC TẾ VÀ CŨNG KHÔNG HOÀN TOÀN LÀ LUẬT QUỐC GIA 4
2.1 Chứng minh nguồn luật phát sinh làm cho pháp luật Liên minh châu Âu không hoàn toàn là Luật quốc tế và cũng không hoàn toàn là Luật quốc gia 4
2.2 Chứng minh nguồn luật phái sinh chưa có tiền lệ trên thế giới 5
PHẦN III: KẾT LUẬN 7
PHẦN IV: DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 7
Trang 2PHẦN I MỞ ĐẦU Trong số các liên minh trên thế giới, Liên minh châu Âu (tên tiếng Anh là: European Union, viết tắt là: EU) được xem là liên minh phát triển mạnh mẽ nhất hiện nay Với cơ cấu tổ chức là một thực thể kinh tế, chính trị đặc thù với mức độ liên kết chặt chẽ, Liên minh châu Âu ngày càng khẳng định vị thế và tầm quan trọng hàng đầu về mặt chính trị và kinh tế của mình trên thế giới
Sự phát triển vượt bậc của Liên minh châu Âu đến từ nhiều lí do, trong đó
có đến từ sự thành công trong xây dựng một hệ thống pháp luật riêng: Luật Liên minh châu Âu Đây là tổng thể các nguyên tắc và quy phạm pháp luật do cơ quan có thẩm quyền của Liên minh châu Âu trực tiếp xây dựng và ban hành, được áp dụng thống nhất đối với các thể nhân, quốc gia và các cơ quan, thiết chế của Liên minh châu Âu Nguồn của luật Liên minh châu Âu gồm có: Luật gốc (primary law), luật phái sinh (secondary law) và án lệ (case law)
Nguồn luật Liên minh châu Âu là một nguồn luật chưa từng có tiền lệ trên thế giới, nó khác biệt với các bộ luật quốc tế và luật quốc gia bởi sự xuất hiện của nguồn luật phái sinh Để làm rõ về nguồn luật này và chứng minh vai trò của
nó trong việc tạo ra khác biệt với các hệ thống luật khác, em lựa chọn chủ đề
“Phân tích nguồn luật phái sinh của Pháp luật Liên minh châu Âu Đồng thời chứng minh rằng nguồn luật này chưa có tiền lệ trên thế giới, nó làm cho Pháp luật Liên minh châu Âu không hoàn toàn là Luật quốc tế và cũng không hoàn toàn là Luật quốc gia” làm chủ đề bài tiểu luận.
Do hạn chế về mặt kiến thức và thời gian, có thể bài tiểu luận còn nhiều hạn chế, thiếu sót Rất mong sự đóng góp, giúp đỡ của giảng viên và các bạn sinh viên để em có thể hoàn thiện bài làm hơn nữa Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 3PHẦN II NỘI DUNG CHƯƠNG 1: PHÂN TÍCH NGUỒN LUẬT PHÁI SINH TRONG CẤU TRÚC NGUỒN PHÁP LUẬT LIÊN MINH CHÂU ÂU
1.1 Tìm hiểu chung về cấu trúc nguồn pháp luật Liên minh châu Âu
Trước hết, ta có khái niệm về luật liên minh châu Âu như sau: Luật Liên minh châu Âu là tổng thể các nguyên tắc và quy phạm pháp luật do Liên minh châu Âu xây dựng và ban hành, có hiệu lực áp dụng thống nhất và trực tiếp đối với các thể nhân, quốc gia thành viên và các cơ quan, thiết chế của Liên minh châu Âu.
Liên minh châu Âu có ba nguồn luật chính, đó là: Nguồn luật gốc (sources of pramary law), nguồn luật phái sinh (sources of secondary law) và án
lệ (case law) Trong đó thì nguồn luật phái sinh là nguồn luật chưa từng có trong tiền lệ và làm cho pháp luật Liên minh châu Âu không hoàn toàn là Luật quốc tế
và cũng không hoàn toàn là Luật quốc gia
1.2 Phân tích về nguồn luật phái sinh trong cấu trúc pháp luật Liên minh châu Âu
Luật phái sinh là những quy định pháp luật do các thiết chế của EU ban hành trong quá trình thực thi quyền hạn được giao Đây là nguồn luật quan trọng thứ hai trong hệ thống pháp luật của EU, có hiệu lực thấp hơn luật Gốc và phải phù hợp với luật gốc Thủ tục ban hành loại luật này được quy định cụ thể trong luật gốc (chủ yếu là TFEU) Theo Điều 288 của TFEU, luật phái sinh được ban hành dưới các hình thức văn bản sau: Quy định (regulation), Chỉ thị (directive), Quyết định (decision) Ngoài ra còn có Khuyến nghị (recommendation) và Ý kiến (opinion) Trong đó:
- Quy định (regulation): Là văn bản có hiệu lực áp dụng bắt buộc đối với tất cả công dân và quốc gia thành viên EU Các quốc gia thành viên không được quyền áp dụng không đầy đủ một quy định hoặc lựa chọn chỉ áp dụng những quy định mà quốc gia đó chấp thuận nhằm bảo vệ lợi ích của mình
Trang 4Tất cả các Quy định đều có hiệu lực áp dụng trực tiếp tại các quốc gia thành viên vì nó vừa quy định các mục tiêu cần thực hiện vừa quy định cụ thể,
rõ ràng về phương tiện để thực hiện các mục tiêu đó Do vậy các Quy định không cần phải được nội luật hóa mà nó trực tiếp xác định quyền và nghĩa vụ đối với công dân các nước thành viên tương tự như Luật quốc gia Các nước thành viên và các cơ quan nhà nước, tòa án của nước đó chịu sự điều chỉnh trực tiếp của luật Liên minh và có nghĩa vụ tuân thủ các Quy định giống như Luật quốc gia
Quy định là loại văn bản pháp luật chủ yếu được dùng để tổ chức những vấn đề đã được nhất thể hóa ở mức độ cao Hiệu lực của nó được xác định ngay trong văn bản đó, trường hợp không được xác định trong văn bản thì nó sẽ có hiệu lực kể từ ngày thứ 20 sau khi được đăng trên công báo của EU (Official Journal of The European Union) (Điều 295 TFEU) Đây là loại văn bản giống nhất với văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam
- Chỉ thị (directive): Là loại công cụ pháp lý quan trọng nhất bên cạnh Quy định, mục tiêu của Chỉ thị là nhằm tạo sự hài hòa, xóa bỏ sự mâu thuẫn và xung đột giữa pháp luật của các quốc gia với Quy định Nó chủ yếu được áp dụng trong các trường hợp liên quan đến thị trường nội địa
Chỉ thị là loại văn bản có hiệu lực bắt buộc đối với những quốc gia thành viên được xác định trong văn bản, cho phép cơ quan có thẩm quyền của các quốc gia thành viên được lựa chọn hình thức, cách thức áp dụng Do đó, Chỉ thị không thay thế cho luật quốc gia mà chỉ đặt ra nghĩa vụ đối với các nước thành viên phải điều chỉnh pháp luật quốc gia mình phù hợp với các quy định của cộng đồng Nó không trực tiếp xác định quyền hay ấn định nghĩa vụ đối với công dân Liên minh và quyền, nghĩa vụ của công dân chỉ được xác định từ các biện pháp được cơ quan có thẩm quyền của các nước thành viên thông qua nhằm thực hiện
nó
Như vậy, Chỉ thị chỉ quy định các mục tiêu cần thực hiện mà không đưa
ra các phương tiện cụ thể để thực hiện mục tiêu đó Do vậy, không phải tất cả
Trang 5các chỉ thị đều có hiệu lực áp dụng trực tiếp Chỉ có các Chỉ thị thỏa mãn các điều kiện “cụ thể”, “rõ ràng” và “vô điều kiện” mới được áp dụng trực tiếp “theo chiều dọc” và chỉ trong trường hợp nó không được chuyển hóa hoặc chuyển hóa không chính xác Đối với các Chỉ thị mà đối tượng áp dụng là tất cả các thành viên hoặc được thông qua theo cơ chế “đồng ra quyết định” thì thời điểm có hiệu lực được xác định giống như Quy định Đối với các Chỉ thị còn lại, sẽ có hiệu lực khi được tống đạt cho các đối tượng có liên quan (Điều 297 TFEU) Chỉ thị có nhiều điểm giống như Nghị quyết của Hội đồng nhân dân các cấp ở Việt Nam
- Quyết định (decision): Là văn bản được cơ quan của Liên minh sử dụng
để giải các vấn đề, trường hợp cá biệt liên quan đến quá trình EU triển khai thực hiện các Hiệp ước, các Quy định và Chỉ thị
Đây là loại văn bản chỉ có hiệu lực bắt buộc đối với các cá nhân, pháp nhân, quốc gia thành viên được xác định trong đó Khác với Chỉ thị, Quyết định
có hiệu lực trực tiếp đối với tất cả các đối tượng được chỉ định trong văn bản và thời điểm có hiệu lực được xác định giống như thời điểm có hiệu lực của Chỉ thị Quyết định có nhiều điểm giống như các quyết định hành chính của Việt Nam
CHƯƠNG 2: CHỨNG MINH NGUỒN LUẬT PHÁI SINH CHƯA CÓ TIỀN
LỆ TRÊN THẾ GIỚI VÀ NÓ LÀM CHO PHÁP LUẬT LIÊN MINH CHÂU
ÂU KHÔNG HOÀN TOÀN LÀ LUẬT QUỐC TẾ VÀ CŨNG KHÔNG HOÀN TOÀN LÀ LUẬT QUỐC GIA
2.1 Chứng minh nguồn luật phát sinh làm cho pháp luật Liên minh châu
Âu không hoàn toàn là Luật quốc tế và cũng không hoàn toàn là Luật quốc gia.
Pháp luật Liên minh châu Âu không phải là luật quốc gia Trong cấu trúc nguồn của luật Liên minh châu Âu, các Điều ước quốc tế được ký kết giữa các quốc gia thành viên được coi là luật gốc, điều chỉnh tất cả các vấn đề pháp lý về
Trang 6hoạt động của EU như mục tiêu, cơ cấu tổ chức và phương pháp thực hiện, thẩm quyền hay hoạt động của các thiết chế EU Dưới góc độ luật quốc tế, những điều ước này chính là nguồn của luật tổ chức quốc tế
Tuy nhiên, pháp luật Liên minh châu Âu cũng không phải luật quốc tế Trong hệ thống nguồn của pháp luật EU, ngoài các Điều ước quốc tế với vị trí là luật gốc còn có các loại nguồn phái sinh, do các thiết chế có thẩm quyền của Liên minh ban hành và có giá trị pháp lý ràng buộc với các quốc gia cũng như các thể nhân và pháp nhân, tuỳ vào loại văn bản Bản chất của luật phái sinh giống với các văn bản quy phạm pháp luật của quốc gia do cơ quan có thẩm quyền của quốc gia ban hành Sự xuất hiện của loại luật phái sinh khiến cho luật Liên minh châu Âu không phải là luật quốc tế
Như vậy, về bản chất, pháp luật EU không phải luật quốc tế và cũng không phải luật quốc gia Điều này phản ánh sự đặc thù trong tổ chức và hoạt động của EU, vừa có sự kết hợp giữa mô hình của các tổ chức quốc tế truyền thống và hoạt động của một nhà nước liên bang
Pháp luật EU chỉ điều chỉnh những lĩnh vực thuộc thẩm quyền của Liên minh Thứ nhất, là những lĩnh vực thuộc thẩm quyền riêng của Liên minh được quy định tại Điều 3 TFEU, bao gồm: Liên minh thuế quan; Các quy định về cạnh tranh điều chỉnh chức năng của thị trường nội địa; Chính sách tiền tệ đối với các nước sử dụng đồng Euro; Bảo tồn các nguồn lợi sinh vật biển theo chính sách nghề cá chung và Chính sách thương mại chung; Thứ hai là những lĩnh vực
có sự chia sẻ về thầm quyền giữa Liên minh và các quốc gia thành viên được quy định tại Điều 4 TFEU, gồm: Thị trường nội địa; Các chính sách xã hội được xác định trong Hiệp ước; Gắn kết kinh tế, xã hội và các vùng; Nông nghiệp và nghề cá, trừ nội dung liên quan đến bảo tồn các nguồn lợi sinh vật biển; Môi trường; Bảo vệ người tiêu dùng; Giao thông; Năng lượng; Tư pháp nội vụ và các vấn đề an toàn liên quan đến sức khoẻ của công chúng
Trang 72.2 Chứng minh nguồn luật phái sinh chưa có tiền lệ trên thế giới
Qua những phân tích trên, có thể thấy rõ ràng Luật liên minh châu Âu không hoàn toàn là Luật quốc gia cũng không hoàn toàn là Luật quốc tế Nếu là Luật quốc gia thì các vấn đề nảy sinh trong Liên minh sẽ không được giải quyết Liên minh châu Âu là tổ chức quốc tế lớn, do vậy, Luật quốc gia với phạm vi tác dụng mang tính lãnh thổ không thể áp đặt quy định của một quốc gia cho quốc gia nào khác, điều này khiến cho việc giải quyết các vấn đề đó là rất khó Luật quốc tế không có luật phái sinh và án lệ mà để giải quyết các vấn đề nảy sinh trên Liên minh, hai loại nguồn luật này rất quan trọng, là nguồn chính để giải quyết vấn đề
Như vậy, vấn đề hai hệ thống pháp luật chủ yếu và quan trọng trên thế giới là: Luật quốc gia và Luật quốc tế chưa hề tồn tại nguồn luật phái sinh trong
hệ thống nguồn luật của mình; thay vào đó chỉ đến khi Pháp luật Liên minh châu
Âu hình thành thì nguồn luật này mới bắt đầu xuất hiện Hay nói cách khác, nguồn luật phái sinh chưa từng có tiền lệ trên thế giới cho tới khi Pháp luật Liên minh châu Âu ra đời
Trang 8PHẦN III: KẾT LUẬN Luật Liên minh châu Âu là tổng thể các nguyên tắc và quy phạm pháp luật do Liên minh châu Âu xây dựng và ban hành, có hiệu quả áp dụng thống nhất và trực tiếp đối với các quốc gia thành viên Sự thành công về mặt kinh tế
và chính trị của Liên minh châu Âu có sự đóng góp rất lớn trong việc xây dựng
và thực hiện hệ thống luật này
Qua những phân tích trong bài tiểu luận, chúng ta nắm được về sơ bộ cấu trúc nguồn pháp luật Liên minh châu Âu, nâng cao kiến thức về nguồn luật phái sinh, lí do tại sao đây là nguồn luật chưa từng có tiền lệ trên thế giới Qua đó, chứng minh được rằng luật Liên minh châu Âu không hoàn toàn là Luật quốc gia cũng không hoàn toàn là Luật quốc tế
PHẦN IV: DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 TS Lê Mai Anh (2019), giáo trình “Luật Quốc tế” – Trường đại học luật Hà
Nội, NXB Công an nhân dân, Hà Nội
2 Lê Minh Tiến & Phạm Hồng Hạnh (2011), tập bài giảng “Pháp luật liên minh châu Âu” – Trường đại học Luật Hà Nội.
3 Udo Bux (10/2021), Sources and scope of European Union law, Link: https:// www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/6/sources-and-scope-of-european-union-law