Lãnh đạo là hoạt động xuyên suốt chiều dài lịch sử xã hội loài người. Hoạt động lãnh đạo luôn gắn liền với vị thế cá nhân của người đứng đầu khu vực, quốc gia hay dân tộc từ xa xưa đến nay. Lãnh đạo cũng đồng nhất với hoạt động chính trị với trọng tâm là giành quyền lực, giữ quyền lực và sử dụng quyền lực trong quan hệ với cộng đồng. Lãnh đạo đúng sẽ đảm bảo điều tiết các hoạt động khác đạt được mục tiêu đã đề ra với hiệu suất và hiệu quả cao nhất. Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến công tác lãnh đạo, quản lý của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Những quan điểm và tư tưởng về lãnh đạo đúng của Người là bài học vô giá cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo ở nước ta học tập và làm theo. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác quản lý lãnh đạo, đội ngũ cán bộ lãnh đạo các cấp tỉnh Nam Định luôn quán triệt và thực hiện nghiêm chỉnh quan điểm lãnh đạo đúng theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong lãnh đạo phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn các xã, các huyện của mình. Bên cạnh những mặt đã làm được, vẫn còn những điểm tồn tại cần khắc phục trong công tác lãnh đạo. Để đánh giá thực tiễn hoạt động lãnh đạo đúng theo tư tưởng Hồ Chí Minh và đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo của đội ngũ cán bộ lãnh đạo tỉnh Nam Định, tôi lựa chọn đề tài: “Thực hiện quan điểm lãnh đạo đúng theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong lãnh đạo phát triển kinh tế xã hội ở tỉnh Nam Định và đề xuất phương hướng, giải pháp khắc phục những mặt còn hạn chế” làm chủ đề nghiên cứu.
Trang 1Liên hệ Zalo: 0389632001
TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: KHOA HỌC LÃNH ĐẠO
TÊN ĐỀ TÀI: THỰC HIỆN QUAN ĐIỂM LÃNH ĐẠO ĐÚNG THEO
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH
TẾ - XÃ HỘI Ở TỈNH NAM ĐỊNH VÀ ĐỀ XUẤT PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC NHỮNG MẶT CÒN HẠN CHẾ
Hà Nội – 2022
Trang 2II NỘI DUNG 2 CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI 2 1.1 Tìm hiểu chung về hoạt động lãnh đạo 2 1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về lãnh đạo 4 1.3 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về người cán bộ lãnh đạo, đảng viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh 6 CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM LÃNH ĐẠO ĐÚNG THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH NAM ĐỊNH VÀ PHƯƠNG HƯỚNG KHẮC PHỤC HẠN CHẾ 7 2.1 Khái quát chung về tỉnh Nam Định 7 2.2 Tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Nam Định trong giai đoạn vừa qua 8 2.3 Giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo tỉnh Nam Định theo tư tưởng Hồ Chí Minh 10 III KẾT LUẬN 13
Trang 3I MỞ ĐẦU
Lãnh đạo là hoạt động xuyên suốt chiều dài lịch sử xã hội loài người Hoạt động lãnh đạo luôn gắn liền với vị thế cá nhân của người đứng đầu khu vực, quốc gia hay dân tộc từ xa xưa đến nay Lãnh đạo cũng đồng nhất với hoạt động chính trị với trọng tâm là giành quyền lực, giữ quyền lực và
sử dụng quyền lực trong quan hệ với cộng đồng Lãnh đạo đúng sẽ đảm bảo điều tiết các hoạt động khác đạt được mục tiêu đã đề ra với hiệu suất và hiệu quả cao nhất
Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến công tác lãnh đạo, quản lý của đội ngũ cán bộ, đảng viên Những quan điểm và tư tưởng về lãnh đạo đúng của Người là bài học vô giá cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo ở nước ta học tập và làm theo
Nhận thức được tầm quan trọng của công tác quản lý lãnh đạo, đội ngũ cán bộ lãnh đạo các cấp tỉnh Nam Định luôn quán triệt và thực hiện nghiêm chỉnh quan điểm lãnh đạo đúng theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn các xã, các huyện của mình Bên cạnh những mặt đã làm được, vẫn còn những điểm tồn tại cần khắc phục trong công tác lãnh đạo Để đánh giá thực tiễn hoạt động lãnh đạo đúng theo tư tưởng Hồ Chí Minh và đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo của đội ngũ cán bộ lãnh đạo tỉnh Nam Định, tôi lựa chọn
đề tài: “Thực hiện quan điểm lãnh đạo đúng theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Nam Định và đề xuất phương hướng, giải pháp khắc phục những mặt còn hạn chế” làm chủ đề nghiên cứu
Trang 4II NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI
1.1 Tìm hiểu chung về hoạt động lãnh đạo
1.1.1 Khái niệm về lãnh đạo
Lãnh đạo là hoạt động xuất hiện suốt chiều dài lịch sử xã hội loài người Đây là hoạt động nhằm đáo ứng nhu cầu thực tiễn của xã hội về loại hình lao động đặc thù nhằm đảm bảo điều kiện cho các hoạt động đạt được mục tiêu đã đề ra với hiệu suất và hiệu quả cao nhất
Có nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm lãnh đạo xuất phát từ các góc độ tiếp cận khác nhau Hemphill và Coons (1957) cho rằng: “Lãnh đạo là hành vi của một cá nhân dẫn dắt hành động của cả nhóm hướng đến mục tiêu nhất định”; R.House (1999) nhận định: “Lãnh đạo là khả năng của
cá nhân tác động, gây ảnh hưởng, tạo động lực cho những người khác hành động vì thành công và hiệu quả của tổ chức”…
Vận dụng lý thuyết về mối quan hệ giữa chủ thể lãnh đạo - đối tượng lãnh đạo kết hợp với góc độ môn học, tôi đưa ra khái niệm về lãnh đạo như
sau: “Lãnh đạo là hoạt động gây ảnh hưởng lên người khác nhằm khơi dậy cảm xúc và cam kết cùng hành động vì mục tiêu chung”.
1.1.2 Vai trò của người lãnh đạo
Thứ nhất, người lãnh đạo được nhìn nhận đầu tiên như thủ lĩnh của tập thể, cộng đồng Vị thế thủ lĩnh được người khác thừa nhận thông qua những tố chất vượt trội của cá nhân lãnh đạo, thông qua hành động cụ thể Người thủ lĩnh phải là người có ý chí quyết tâm, dám đương đầu với thử thách và biết sử dụng các công cụ quyền lực một cách thông minh
Thứ hai, người lãnh đạo là người khai tâm Người lãnh đạo hướng mọi người đi theo lẽ phải, theo con đường đúng đắn, hợp lý, dẫn dắt quần chúng về trí tuệ, là người chủ xướng đề xuất các ý tưởng
Trang 5Thứ ba, người lãnh đạo phải là người truyền cảm hứng Vai trò truyền cảm hứng thể hiện ở khả năng tạo được niềm hứng khởi, sự tin tưởng của đối tượng lãnh đạo đối với những vấn đề chủ thể lãnh đạo nói và làm Trong đó, ngôn ngữ là công cụ mạnh nhất để bày tỏ bản thân và kết nối với người khác, do đó, khả năng diễn thuyết của người lãnh đạo là phương thức quan trọng để truyền cảm hứng
Thứ tư, người lãnh đạo cũng là người điều hòa Việc giải quyết thỏa đáng, đúng đắn các mối quan hệ là cơ sở đề giữ bầu không khí ổn định và tạo động cơ hành động cho các thành viên trong tổ chức
Thứ năm, người lãnh đạo chính là người bạn, người kèm cặp Người lãnh đạo cần biết lắng nghe, thấu hiểu, chia sẻ, trở thành người bạn đồng hành, người hướng dẫn đối với mọi người Bên cạnh tư cách thủ lĩnh dẫn dắt, người lãnh đạo còn cần phải biết đặt mình ngang hành, đặt mình trong cùng hoàn cảnh với những người khác để có được sự chia sẻ và thấu hiểu
1.1.3 Chức năng của hoạt động lãnh đạo
Một là, kiến tạo tầm nhìn Tầm nhìn có ý nghĩa quan trọng, tác động, định hướng cho hành động của cá nhân người lãnh đạo và cho các thành viên khác trong tổ chức Người lãnh đạo có vai trò quyết định trong việc xây dựng tầm nhìn chung và truyền cảm hứng về tầm nhìn
Hai là, xây dựng thể chế và văn hóa tổ chức Văn hóa tổ chức bao gồm các giá trị, chuẩn mực, thói quen tạo nên cơ sở cho hành vi của các thành viên trong tổ chức và những biểu hiện bên ngoài mang tính đặc thù của tổ chức Người lãnh đạo, những người sáng lập tiên phong có ảnh hưởng mạnh mẽ đến quá trình hình thành các giá trị, chuẩn mực và văn hóa đặc thù của tổ chức mình
Ba là, động viên và thúc đẩy Mục tiêu trực tiếp của lãnh đạo là khơi dậy cảm hứng và thúc đẩy người khác để cùng hành động Ở cấp độ lý tưởng, chức năng động viên và thúc đẩy hướng tới việc nâng cao, hoàn thiện khả năng tự lãnh đạo bản thân của chính các cộng sự
Trang 6Bốn là, chức năng đổi mới để thích nghi Lãnh đạo dẫn dắt tổ chức
và tiến trình phát triển thông qua việc nắm bắt các cơ hội và đáo ứng sự biến đổi của môi trường bằng những sản phẩm mới, giá trị mới và cơ cấu tổ chức, phương thức hành động mới
1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về lãnh đạo
Là một nhà hoạt động cách mạng vĩ đại của nhân dân Việt Nam nói riêng và toàn nhân loại nói chung, chủ tịch Hồ Chí Minh cũng rất quan tâm đến nghiên cứu vấn đề lãnh đạo Theo Người, lãnh đạo đúng nghĩa là “phải quyết định mọi vấn đề một cách cho đúng Mà muốn thế thì nhất định phải
so sánh kinh nghiệm của dân chúng vì dân chúng chính là những người chịu đựng cái kết quả của sự lãnh đạo của ta” Thứ hai, lãnh đạo đúng nghĩa là “phải tổ chức thi hành cho đúng Mà muốn vậy không có dân chúng góp sức thì không xong” Bên cạnh đó, lãnh đạo là “phải tổ chức sự kiểm soát, mà muốn kiểm soát đúng thì cũng có quần chúng giúp mới được”.1
Có thể thấy, trong khái niệm “lãnh đạo” của mình, Hồ Chí Minh luôn gắn trách nhiệm của nhà lãnh đạo với quần chúng nhân dân bởi theo Người, cán bộ lãnh đạo thực chất là “người đầy tớ trung thành của nhân dân” và “muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”
Người đặt ra yêu cầu về người lãnh đạo phải là người vừa có tài, vừa
có đức, đức là gốc (cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư) Trong đó, “cần”
là lao động cần cù, siêng năng; lao động có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng, không ỷ lại, không dựa dẫm; phải thấy rõ “lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta” “Kiệm” tức là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của của dân, của nước, của bản thân mình; “không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi”, không phô trương hình thức “Liêm” tức là “luôn luôn tôn trọng giữ gìn của công và
1 Hồ Chí Minh toàn tập, NXB CTQG, H.2000, tập 5, tr.285-286
Trang 7của dân”; “không xâm phạm một đồng xu, hạt thóc của Nhà nước, của nhân dân” Phải "trong sạch, không tham lam”, “Không tham địa vị Không tham tiền tài Không tham sung sướng” Về “chí công vô tư”, Người nói: “Đem lòng chí công vô tư mà đối với người, với việc”; “Khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước, khi hưởng thụ thì mình nên đi sau”; phải
“lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”
Bên cạnh đó, Người yêu cầu cán bộ lãnh đạo phải kính dân, yêu dân,
vì dân, hiểu dân; suốt đời phụng sự nhân dân, giai cấp và đất nước Chẳng những phải lãnh đạo quần chúng mà người lãnh đạo cũng phải biết học hỏi
từ quần chúng nhân dân
Bàn về vấn đề phát huy vai trò của người cán bộ lãnh đạo, Người viết: “Đảng phải lập chương trình hành động cụ thể trong từng huyện và từng tỉnh Phân phối đảng viên (như nhà binh phân phối binh sĩ) Các đồng chí phụ trách một vùng hay một công tác nào đó phải lập chương trình hành động cho mọi đồng chí trong một tổ chức Các ban chấp ủy phải quản
lý và kiểm soát rất tỉ mỉ việc thi hành các chương trình hành động đó”2
Theo Người, “bất kì công việc gì, cũng phải dùng hai cách lãnh đạo sau đây: một là liên hợp chính sách chung với sự chỉ đạo riêng Hai là liên hợp người lãnh đạo với quần chúng”3 “Lãnh đạo nhân dân bằng cách tuyên truyền, giải thích, cổ động, giáo dục, tổ chức nhân dân, dựa vào nhân dân
để thực hiện nguyện vọng chính đáng của nhân dân”4
Bác nói: “Công việc càng gay go thì sự lãnh đạo càng phải liên hợp chặt chẽ với quần chúng, càng phải liên hợp chặt chẽ chính sách chung với chỉ đạo riêng, để phá tan cách lãnh đạo lờ mờ, quan liêu, chủ quan, bàn giấy”5 “Sự lãnh đạo trong mọi công tác thiết thực của Đảng, ắt phải từ trong quần chúng ra, trở lại nơi quần chúng…Vì vậy, trong công việc chỉnh
2 Sđd, tập 3, tr.75
3 Sđd, tập 5, tr.288
4 Sđd, tập 6, tr.88
5 Sđd, tập 5, tr.293
Trang 8đốn Đảng, cũng như trong mọi công việc khác, quyết phải thực hành cách liên hợp sự lãnh đạo với quần chúng và liên hợp chính sách chung với chỉ đạo riêng”6
Trong vấn đề lựa chọn người lãnh đạo, Người nhận định: “Muốn tránh khỏi sự hao phí nhân tài, chúng ta cần phải sửa chữa cách lãnh đạo Thí dụ: bắt buộc cán bộ trong mỗi ngành phải thiết thực báo cáo và cất nhắc nhân tài”7 “…Cơ quan lãnh đạo cấp trên cần phải kinh qua những người phụ trách chung của cơ quan lãnh đạo cấp dưới, mỗi khi có việc gì liên quan đến một ngành hoạt động nào đó thuộc cấp dưới Có như thế, mới đạt được mục đích phân công mà thống nhất”8
1.3 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về người cán bộ lãnh đạo, đảng viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Trong công tác xây dựng Đảng hiện nay, mỗi cán bộ, đảng viên, đặc biệt là người lãnh đạo, đứng đầu cần phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu, thường xuyên trau dồi phẩm chất, đạo đức cách mạng; thực hiện cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; thường xuyên học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh để góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, giữ trọn niềm tin của nhân dân đối với Đảng
Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh, trong Điều lệ Đảng, Đảng ta khẳng định: “Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam là chiến sĩ cách mạng trong đội tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam, suốt đời phấn đấu cho mục đích, lý tưởng của Đảng” Những thành tựu vĩ đại từ khi có Đảng lãnh đạo và sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước hơn 35 năm đổi mới đã khẳng định những đóng góp quan trọng của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, đảng viên, khẳng định tính tiên phong, gương mẫu của đa số đảng viên của Đảng ta, họ luôn hăng hái đi đầu trong công cuộc đổi mới, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao
6 Sđd, tập 5, tr.290-291
7 Sđd, tập 5, tr.241
8 Sđd, tập 5, tr.291
Trang 9CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM LÃNH ĐẠO ĐÚNG THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG PHÁT TRIỂN KINH
TẾ - XÃ HỘI TỈNH NAM ĐỊNH VÀ PHƯƠNG HƯỚNG KHẮC PHỤC HẠN CHẾ
2.1 Khái quát chung về tỉnh Nam Định
Nam Định nằm ở phía Nam đồng bằng Bắc Bộ Tỉnh có diện tích 1652,29 km2 và được chia làm 10 đơn vị hành chính Địa hình Nam Định
có thể chia thành 3 vùng: Thứ nhất là vùng đồng bằng thấp trũng, gồm các huyện Vụ Bản, Ý Yên, Mỹ Lộc, Nam Trực, Trực Ninh, Xuân Trường - Đây
là vùng có nhiều khả năng thâm canh phát triển nông nghiệp, công nghiệp dệt, công nghiệp chế biến, công nghiệp cơ khí và các ngành nghề truyền thống Thứ hai là vùng đồng bằng ven biển: gồm các huyện Giao Thủy, Hải Hậu và Nghĩa Hưng; có bờ biển dài 72 km, đất đai phì nhiêu, có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế tổng hợp ven biển Thứ ba là vùng trung tâm công nghiệp - dịch vụ thành phố Nam Định: có các ngành công nghiệp dệt may, công nghiệp cơ khí, công nghiệp chế biến, các ngành nghề truyền thống, các phố nghề…cùng với các ngành dịch vụ tổng hợp, dịch vụ chuyên ngành hình thành và phát triển từ lâu Thành phố Nam Định từng là một trong những trung tâm công nghiệp dệt của cả nước và trung tâm thương mại - dịch vụ, cửa ngõ phía Nam của đồng bằng sông Hồng
Nắm được đặc điểm kinh tế - xã hội của từng vùng, từng khu vực từng địa phương, đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp tỉnh Nam Định
đã kết hợp với việc ra sức học tập, quán triệt và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác lãnh đạo – quản lý Nhờ đó đội ngũ cán bộ các cấp sáng suốt lãnh đạo nhân dân ở từng địa bàn trong lao động sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội và kết quả là toàn tỉnh đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trong mọi mặt đời sống
Trang 102.2 Tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay
2.2.1 Thành tựu
Năm 2021, mặc dù phải thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh đại dịch Covid-19 bùng phát trở lại, với biến chủng mới delta có tốc độ lây lan rất nhanh; đã tác động trực tiếp đến nhiều mặt của đời sống xã hội; các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội bị ảnh hưởng lớn Song, dưới sự lãnh đạo hợp lý, thống nhất của các cấp ủy Đảng, sự chỉ đạo linh hoạt, quyết liệt của chính quyền các cấp; hoạt động quyết liệt, chủ động của các sở, ngành, đoàn thể, cùng sự nỗ lực của toàn thể nhân dân, doanh nghiệp nên tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh vẫn giữ được ổn định
và phát triển so với cùng kỳ
Kinh tế duy trì mức tăng trưởng khá, chất lượng tăng trưởng được nâng lên; 11/14 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội chủ yếu đạt và vượt kế hoạch đề ra; một số chỉ tiêu kinh tế tăng hơn so với bình quân chung cả nước và một số tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng Trong đó: Tổng sản phẩm GRDP ước tăng từ 7,7% - 8,2%; chỉ số sản xuất công nghiệp ước tăng 14%; giá trị hàng xuất khẩu ước đạt 2.600 triệu USD tăng 23,1% so với năm 2020; thu ngân sách đạt 6.325 tỷ đồng, vượt 11% dự toán
Nhờ có sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt mà tỉnh Nam Định đến nay đã
cơ bản kiểm soát tốt tình hình dịch bệnh và chuyển trạng thái sang thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch bệnh Covid-19 trong tình hình mới Công tác xây dựng nông thôn mới tiếp tục được các cấp lãnh đạo quan tâm triển khai thực hiện theo các tiêu chí nâng cao, kiểu mẫu, đến nay
đã có 78/204 (38%) xã, thị trấn được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao Hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội tiếp tục được quan tâm đầu tư; nhiều công trình, dự án quan trọng đã hoàn thành và đang triển khai khi hoàn thành sẽ tạo diện mạo mới, động lực cho phát triển kinh tế - xã hội Các lĩnh vực văn hóa, giáo dục và xã hội tiếp tục được các cấp lãnh