Bài 15. Tiêu hoá - Sinh học 11 Nâng cao - Nguyễn Thị Thủy - Thư viện Bài giảng điện tử

Slide 1 CÂY ARACEA THỰC VẬT LỚN LÊN NHỜ KHẢ NĂNG TỰ TỔNG HỢP CHẤT HỮU CƠ NHỜ NĂNG LƯỢNG ÁNH SÁNG MẶT TRỜI ĐỘNG VẬT KHÔNG QUANG HỢP ĐƯỢC CHÚNG LẤY CHẤT HỮU CƠ TỪ ĐÂU ĐỂ SỐNG? CHÚNG LẤY CHẤT HỮU CƠ TỪ CÁC SINH VẬT KHÁC ĐỘNG VẬT SỐNG DỊ DƯỠNG I KHÁI NIỆM TIÊU HOÁ II PHÂN BIỆT TIÊU HOÁ NỘI BÀO VỚI TIÊU HÓA NGOẠI BÀO III TIÊU HÓA Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT IV TIÊU HOÁ Ở ĐV ĂN THỊT VÀ ĂN TẠP V TIÊU HOÁ Ở ĐV ĂN THỰC VẬT I/ KHÁI NIỆM TIÊU HOÁ Từ sơ đồ, hãy cho biết quá trình tiêu hoá hoá thức ăn là gì ? Tiêu h[.]

CÂY ARACEA

THỰC VẬT LỚN LÊN NHỜ KHẢ NĂNG TỰ TỔNG HỢP

CHẤT HỮU CƠ NHỜ NĂNG LƯỢNG ÁNH SÁNG MẶT TRỜI

ĐỘNG VẬT KHÔNG QUANG HỢP ĐƯỢC CHÚNG LẤY CHẤT HỮU CƠ TỪ ĐÂU

ĐỂ SỐNG?

I KHÁI NIỆM TIÊU HOÁ

II PHÂN BIỆT TIÊU HOÁ NỘI BÀO VỚI TIÊU

HÓA NGOẠI BÀO.

III TIÊU HÓA Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT

IV TIÊU HOÁ Ở ĐV ĂN THỊT VÀ ĂN TẠP.

V TIÊU HOÁ Ở ĐV ĂN THỰC VẬT.

I/ KHÁI NIỆM TIÊU HOÁ

THỨC ĂN

Protein Lipit

Glixêxin, axitbéo

Glucô

TẾ BÀO

QUÁ TRÌNH TIÊU HOÁ

Từ sơ đồ, hãy cho biết quá trình tiêu hoá hoá thức ăn

là gì ?

Tiêu hoá là quá trình biến đổi các hợp chất hữu cơ

phức tạp thành các hợp chất hữu cơ đơn giản dễ

hấp thụ cung cấp cho các tế bào.

- Tiêu hoá nội bào : Xảy ra trong tế bào, nhờ không bào tiêu hóa.

- Tiêu hoá ngoại bào : Xảy ra bên ngoài tế bào, trong

cơ quan tiêu hoá.

• Có 2 hình thức tiêu hoá:Quan sát sơ đồ và cho biết hình thức tiêu hoá ở trùng

đế giày khác gì cơ bản so với tiêu hoá ở người?  Có

mấy hình thức tiêu hoá? Phân biệt chúng?

§V ch a cã c¬ư­a cã c¬

quan tiªu ho¸ §V cã tói tiªu ho¸ §V cã èng tiªu ho¸

Tiêu hoá ở các nhóm động vật có

giống

nhau không?

PHÂN BIỆT CÁC HÌNH THỨC TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ

CƠ QUAN TIÊU HÓA, ĐV TIÊU HÓA THỨC ĂN TRONG TÚI TIÊU

HÓA VÀ TRONG ỐNG TIÊU HÓA

Nội dung tìm hiểu ĐV chưa có cơ

quan tiêu hóa ĐV có túi tiêu hóa ĐV có ống tiêu hóa

Đại diện

Cơ quan tiêu hóa và

cấu tạo

Hình thức tiêu hoá

Quá trình tiêu hóa

Hiệu suất tiêu hóa

Trùng biến hình

Trùng roi

Trùng đế giày

* Đại diện: Động vật đơn bào: trùng

roi, trùng biến hình, trùng đế giày…

1 Ở động vật chưa cĩ cơ quan tiêu

hố

Nhĩm động vật nào chưa cĩ

cơ quan tiêu hố?

* Ví dụ về tiêu hóa nội bào ở động vật đơn bào:

Hình thành không bào tiêu

Chất dinh dưỡng đơn

giản đi vào tế bào

chất

Chất thải ra ngoài (xuất bào)

Trùng đế giày

Trình bày quá trình tiêu hoá ở ĐV đơn bào?

* Quá trình tiêu hóa:

- Màng lõm vào bao lấy thức ănkhông bào TH (Thực bào)

- Lizoxom tiết enzim thủy phân TH thức ăn:

Thuỷ tức

Giun dẹp

2 Ở động vật có túi tiêu hoá

Những sinh vật nào

có túi tiêu hoá?

* Đại diện: Giun dẹp, ruột khoang

(thủy thức….)

Mô tả cấu tạo cơ quan tiêu hoá của thuỷ tức ?•Câu tạo: - Cơ quan TH dạng túi, có 1 lỗ thông ra ngoài.- Trên thành túi có tế bào tuyến tiết enzim TH

- Thức ăn qua lỗ thôngvào túienzim TH thành mảnh nhỏ.

- Mảnh nhỏ  tiêu hóa nội bào chất đơn giản hấp thu.

* Hình thức TH: cả TH ngoại bào, cả TH nội bào.

Ưu điểm của nhóm ĐV tiêu hóa thức ăn trong túi

so với nhóm chưa có cơ quan tiêu hóa là gì?

Nhược điểm của dạng tiêu hóa trong

túi?

Nh÷ng sinh vËt nµo cã èng tiªu ho¸?

*Đại diện: ĐV có xương sống, một số ĐV không xương

sống: Giun tròn, côn trùng, chim, thú….

3 Tiêu hóa Ở ĐV có ống tiêu hoá

Tuyến nước bọt Miệng

Gan

Ruột non

Hậu môn

Ruột già

Tụy

Dạ dày

Thực quản

* Cấu tạo phân hóa:

+ Ống tiêu hóa : miệng  hầu

 thực quản  dạ dày r uột

non  ruột già t rực

trànghậu môn

+ Tuyến TH: tuyến nước bọt,

tuỵ, gan và túi mật.

Tuyến nước bọt Miệng

Gan

Ruột non

Hậu môn

Ruột già

Tụy

Dạ dày

Thực quản

- Thức ăn đi theo 1

chiều từ miệng Hậu

môn

- TH cơ học tạo thuận

lợi cho TH hóa học.

( +TH cơ học: Biến thức ăn

lớn nhỏ nhờ cơ quan nghiền.

+ TH hóa học: biến thưc ăn

phức tạp đơn giản nhờ

enzim.)

PHÂN BIỆT CÁC HÌNH THỨC TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ

CƠ QUAN TIÊU HÓA, ĐV TIÊU HÓA THỨC ĂN TRONG TÚI TIÊU

HÓA VÀ TRONG ỐNG TIÊU HÓA

Nội dung tìm hiểu ĐV chưa có cơ

quan tiêu hóa ĐV có túi tiêu hóa ĐV có ống tiêu hóa

Đại diện

Cơ quan tiêu hóa và

cấu tạo

Hình thức tiêu hoá

Quá trình tiêu hóa

Hiệu suất tiêu hóa

• Nội bào • Ngoại bào,

nội bào • Ngoại bào

Nội dung Túi tiêu hoá Ống tiêu hoá

Mức độ trộn lẫn

thức ăn với chất thải

Mức độ hoà loãng

của dịch tiêu hoá

Mức độ chuyên hoá

của các bộ phận

Chiều đi của thức

u điểm của tiêu hoá thức ăn trong ống tiêu

Ưu điểm của tiêu hoá thức ăn trong ống tiêu

hoá so với trong túi tiêu hoá?

Chiều hướng tiến hóa về hệ tiêu hóa của động vật?

-Cấu tạo ngày càng phức tạp: từ không có cơ

quan tiêu hoá  túi tiêu hoá  ống tiêu hoá

- Từ tiêu hoá nội bào  tiêu hoá ngoại bào : tiêu

hoá được thức ăn to hơn

- Sự phân hoá về cấu tạo, chuyên hoá về chức năng ngày càng rõ rệt: tuyến tiêu hoá, ống tiêu

hoá phân hoá thành các bộ phận  hiệu quả hơn.

ĐV ăn thực vật

ĐV ăn động vật

1 Ở khoang miệng.

Những bộ phận nào

trong ống tiêu hoá

tham gia biến đổi

thức ăn ở đv ăn thịt

và ăn tạp?

1 Ở khoang miệng.

a Tiêu hóa cơ học

+ Răng: Bắt mồi, nhai, nghiền, cắn, xé thức ăn + Lưỡi: đảo, trộn đều.

+ Các cơ môi, má: đảo, trộn, nghiền

* Tác dụng:

• Làm nhỏ, trộn thức ăn với nước bọt.

• Tăng diện tích tiếp xúc enzim.

•  tạo thuận lợi cho TH hóa học.

b Tiêu hóa hóa học:

* Tuyến nước bọt tiết:

- Amilaza: TH 1 phần tinh bôt chín.

- Lizozim: diệt khuẩn

- dịch nhầy: bôi trơn

Ở miệng có những

bộ phận nào tham gia TH, tác dụng của nó?

DAẽ DAỉY

2 Ở dạ dày và ruột

Tại dạ dày xảy ra

những hoạt

động tiêu hoá nào?

a Dạ dày:

• Chứa thức ăn

• Biến đổi cơ học: nhờ cơ dạ

dày

• Biến đổi húa học: nhờ tuyến vị

tiết: HCl, Pepsin: tiờu húa 1

phần protờin peptit ngắn

Ống tiêu hóa ở V ăn thịt ĐV ăn thịt

Biến đổi thức ăn trong Ruột diễn ra như thế nào?

b Ở ruột.

• Ít biến đổi cơ học.

• Biến đổi hĩa học:

•Thức ăn bị biến đổi

Vậy tiêu hóa ở đâu

( miệng, dạ dày, ruột non)

là quan trọng

nhất?

Vì sao?

- DiÖn tÝch bÒ mÆt hÊp thô gÊp

600-1000 lÇn diÖn tÝch xung quanh

Cấu tạo trong của ruột non

Lông ruột cực nhỏ

Động mạch

Tĩnh mạch

Mạch bạch huyết

3 Sự hấp thụ các chất dinh dưỡng.

a Bề mặt hấp thụ của ruột

Do đâu bề mặt hấp thụ của ruột cĩ thể tăng lên hàng nghìn lần?

+ Trên nếp gấp có nhiều lông ruột.

+ Trên lông ruột có nhiều lông ruột cực nhỏ.

b Cơ chế hấp thụ

Sự hấp thu chất dinh dưỡng thực

hiện theo cơ chế nào?

- Khuyếch tán (Glixêrin, axit béo, các vitamin tan trong dầu)

- Vận chuyển chủ động (Gluco, aa.…)

Chất dinh dưỡng được

hấp thụ theo đường máu

(đi qua gan) và bạch

huyết về tim → phân phối

tới các TB.

Con đường vận chuyển các chất tới các TB?

- Häc theo c©u hái SGK

- §äc phÇn em cã biÕt

- §äc tr íc bµi míi

Hãy xác định các đặc điểm khác nhau về răng ng ời

với răng chó sói? ý nghĩa của sự khác nhau đó?

Hàm răng chó sói

Răng cửa

Nh n , s c ọn , sắc ắc Gặm và lấy thịt ra khỏi xương

Răng nanh Nhọn và dài Cắm vào con mồi và giữ con mồi cho chặt

R¨ng ¨n thÞt

R¨ng c¹nh hµm

Lín, s¾c, cã nhiÒu mÊu dÑt => c¾t nhá thøc ¨n

R¨ng hµm

Nhá, Ýt sö dông

Đặc điểm bộ hàm của đv ăn thịt khỏc với đv

ăn tạp:

*Răng đv ăn thịt (chó sói) sắc, nhọn, răng cửa

và răng nanh rất phát triển( cắn, xé TĂ).

*Răng đv ăn tạp (ng ời ) có bề mặt rộng, răng nanh kém phát triển, răng hàm có nhiều nếp (nghiền TĂ)

thể hiện sự thích nghi với chế độ TĂ khác nhau.

Bộ phận Tiêu

hóa cơ học

Tiêu hóa hóa học Miệng

Hậu môn

Ruột già

Tụy

Dạ dày

Thực quản

Tuyến nước bọt Miệng

Gan

Ruột non

Hậu môn

Ruột già

Tụy

Dạ dày

Thực quản

Thức ăn

Thực quản Miệng

ĐV có ống tiêu hoá?

Túi tiêu hoá

Enzim của TB tuyến

Răng hàm

Răng cửa

Răng nanh

Mấu lồi

a) Hàm răng của động