Sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã (nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế)

Mục đích Phân tích, đánh giá thực trạng sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế; qua đó, đề xuất giải pháp nhằm ổn định, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của tổ chức

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

…………/…………

BỘ NỘI VỤ

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ CÔNG MINH

SẮP XẾP ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH CẤP XÃ

(NGHIÊN CỨU TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH THỪA THIÊN HUẾ)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2022

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

…………/…………

BỘ NỘI VỤ

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ CÔNG MINH

SẮP XẾP ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH CẤP XÃ

(NGHIÊN CỨU TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH THỪA THIÊN HUẾ)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

CHUYÊN NGÀNH:

LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

Mã số: 8 34 01 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS HOÀNG THỊ NGÂN

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2022

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài “ Sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã (nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế)” là công trình nghiên cứu của tôi Các nội dung trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học chưa từng được ai công bố trong bất kì một công trình nào khác Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về tính trung thực của luận văn.

Thừa Thiên Huế, tháng năm 2022

Học viên

Lê Công Minh

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành đề tài luận văn này, đầu tiên cho tôi gửi lời cảm ơn chân thành tới các quý thầy cô giáo Học viện Hành chính Quốc gia đã dạy dỗ nhiệt tình trong suốt thời gian tôi học tập và nghiên cứu tại trường Bên cạnh đó bản thân tôi cũng nhận được nhiều sự giúp đỡ, động viên từ nhiều cơ quan tổ chức và cá nhân.

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến TS. Hoàng Thị Ngân là người trực tiếp hướng dẫn tôi tận tình, chu đáo, định hướng về mặt nội dung

và tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn.

Đồng thời tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến UBND tỉnh Thừa Thiên Huế, Sở Nội vụ tỉnh Thừa Thiên Huế, UBND các phường, xã, thị trấn đã tạo mọi điều kiện thuận lợi hỗ trợ cho tôi trong quá trình nghiên cứu thực hiện luận văn.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến người thân, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, khích lệ và chia sẽ với tôi trong suốt quá trình nghiên cứu học tập và thực hiện luận văn.

Mặc dù đã cố gắng lắng nghe, tiếp thu và nắm bắt song chắc chắn rằng luận văn còn hạn chế và thiếu sót Vì thế, tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các quý thầy cô và độc giả để luận văn được hoàn thiện hơn.

Trân trọng cảm ơn!

Học viên

Lê Công Minh

MỤC LỤC Trang bìa

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục

Danh mục viết tắt

Danh mục các bảng biểu

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ SẮP XẾP ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH CẤP XÃ 10

1.1 Đơn vị hành chính, đơn vị hành chính cấp xã 10

1.1.1.Đơn vị hành chính 10

1.1.2 Đơn vị hành chính cấp xã 11

1.2 Sắp xếp đơn vị hành chính 12

1.2.1 Khái niệm sáp nhập đơn vị hành chính 12

1.2.2 Cơ sở pháp lý, lộ trình sắp xếp địa giới hành chính cấp xã.14 1.3 Đặc điểm, yêu cầu, nguyên tắc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã .20

1.3.1 Đặc điểm việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã 20

1.3.2 Yêu cầu việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã 21

1.3.3 Nguyên tắc việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã 24

1.4 Yếu tố tác động đến việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã 26

1.4.1 Về thể chế 26

1.4.2 Về thời gian và văn hóa, lịch sử 26

1.4.3 Về tổ chức bộ máy và và con người 27

1.5 Kinh nghiệm sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã 28

1.5.1 Kinh nghiệm sắp xếp tổ chức bộ máy của các địa phương.28 1.5.2 Kinh nghiệm rút ra cho tỉnh Thừa Thiên Huế 31 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Chương 2 THỰC TRẠNG SẮP XẾP ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH CẤP XÃ

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ 33

2.1 Điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội và hiện trạng đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế trước sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã 33

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế xã hội tỉnh Thừa Thiên Huế .33

2.1.2 Hiện trạng các đơn vị hành chính của tỉnh Thừa Thiên Huế trước sáp nhập cấp xã 35

2.2 Sự cần thiết sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tại tỉnh Thừa Thiên Huế .38

2.3 Công tác sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tại tỉnh Thừa Thiên Huế .40

2.3.1 Thể chế hóa và tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã. 40

2.3.2 Thực hiện qui trình thông qua HĐND các cấp 43

2.3.3 Tổ chức sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã thuộc diện sáp nhập trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế 46

2.3.4 Sắp xếp bộ máy đơn vị hành chính cấp xã sau sáp nhập 52

2.3.5 Sắp xếp, bố trí nhân sự các xã sáp nhập 54

2.3.6 Hoạt động của đơn vị hành chính mới sau sáp nhập 62

2.4 Đánh giá chung về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã 66

2.5.1 Thuận lợi 66

2.5.2 Khó khăn, vướng mắc 68

2.5.3 Nguyên nhân của những khó khăn, vướng mắc 69

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 71

Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN SẮP XẾP ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ 72

3.1 Phương hướng 72

3.2 Giải pháp 743.2.1 Giải pháp chung 743.2.2 Một số giải pháp cụ thể trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế 783.3 Kiến nghị, đề xuất 87TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 89KẾT LUẬN 90DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Công nghệ thông tin Chính quyền địa phương

Địa chính-Nông nghiệp-Xây dựng và Môi trường

Địa giới hành chính Dịch vụ công

Đơn vị hành chính Hành chính nhà nước Hội đồng nhân dân Không chuyên trách Kinh tế - xã hội Mặt trận tổ quốc Tiểu học và Trung học cơ sở

Tư pháp - hộ tịch Thủ tục hành chính

Ủy ban nhân dân

Ủy ban Thường vụ Quốc hội Văn hóa- xã hôi

Văn phòng – Thống kê

DANH MỤC CÁC BIỂU

Biểu 2.1 : Mức độ đông thuận với chủ trương sáp nhập xã 43

Biểu 2.2 Chính quyền lấy ý kiến nhân dân khi sắp xếp ĐVHC 45

Biểu 2.3 Chức danh lãnh đạo cấp xã khó bố trí khi sáp nhập 57

Biểu 2.4: Đánh giá những yếu tố khó khăn khi sát nhập xã 58

Biểu 2.5 Đánh giá mức độ giải quyết chế độ cho CB, CC dôi dư .61 Biểu 2.6: Đánh giá mức độ tác động đến CB, CC và người dân khi sát nhập xã 68

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Cấp xã là cấp gần dân nhất, là nền tãng của hành chính Cấp xã làm được thì mọi việc đều xong xuôi” Thực tiễn cho thấy cấp xã là nơi trực tiếp tổ chức thực hiện, đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đi vào cuộc sống; là cấp trực tiếp với dân, gần dân, sát dân nhất, trực tiếp nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, tình cảm của nhân dân Ở đâu chính quyền cấp xã vững mạnh, được tổ chức hợp

lý, ở đó mọi chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước được chấp hành nghiêm chỉnh, quyền làm chủ của nhân dân được bảo đảm và phát huy; còn ở đâu chính quyền cơ sở yếu kém thì ở đó phong trào quần chúng kém phát triển, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn.

Ngày nay, trong thời kỳ 4.0, quản lý xã hội theo hướng đa dạng,

đa chiều, hiệu quả trong bối cảnh kinh tế thị trường và dân chủ hóa xã hội phát triển, đòi hỏi tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương ngày càng cao Việc tăng số lượng đơn vị hành chính các cấp đã dẫn đến tổ chức bộ máy, biên chế của các cơ quan, đơn vị trong

hệ thống chính trị ở địa phương tăng; ngân sách nhà nước chi cho hoạt động của bộ máy, xây dựng trụ sở, mua sắm mới trang thiết bị làm việc tăng trong lúc đại đa số các đơn vị cấp xã thu ngân sách tại địa phương không đủ cân đối chi thường xuyên, chủ yếu Trung ương phải hỗ trợ.

Trước thực trạng đó, những năm qua, Đảng, Nhà nước ta luôn chú trọng, sắp xếp bộ máy theo hướng tinh gọn, nhất là ở cấp huyện, cấp xã Gần đây, thực hiện Nghị quyết Số 18-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về Một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; Bộ chính trị ban

hành Nghị quyết Số 37 – NQ/TW ngày 24/12/2018 về sắp xếp ĐVHC cấp xã, cấp huyện với mục tiêu tổng quát: “Sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã nhằm

tổ chức hợp lý ĐVHC các cấp phù hợp với thực tiễn và xu thế phát triển của đất nước, bảo đảm hoàn thiện thể chế về đơn vị hành chính bộ máy hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, góp phần phát huy mọi nguồn lực thúc đẩy phát triển KT-XH, nâng cao đời sống nhân dân, bảo đảm quốc phòng, giữ vững an ninh, chính trị và trật tự, an toàn xã hội Phấn đấu đến năm 2030 các ĐVHC cấp huyện, cấp xã được sắp xếp cơ bản phù hợp chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu xây dựng nước ta thành một nước công nghiệp hiện đại, theo định hướng XHCN”.

Thừa Thiên Huế là một trong những tỉnh năng động, một trong những hạt nhân của vùng kinh tế trọng điểm miền Trung Trong quá trình phát triển cũng đã trải qua nhiều lần sắp xếp các ĐVHC cấp huyện, cấp xã, thậm chí cả cấp tỉnh Bên cạnh sự sắp xếp hợp lý, góp phần phát huy nguồn lực thúc đẩy phát triển KT - XH, bảo đảm quốc phòng an ninh, giữ gìn trật tự an toàn xã hội; việc chia, tách, sát nhập ĐVHC thời gian qua đã nảy sinh một số bất cập, hạn chế Nhiều ĐVHC cấp huyện, cấp xã có quy mô nhỏ, không gian phát triển bị chia cắt, gây khó khăn, cản trở trong công tác lập kế hoạch, quy hoạch, định hướng phát triển KT - XH ở tầm vĩ mô cũng như quy hoạch, nguồn lực cho phát triển KT - XH bị phân tán, nhất là trong điều kiện Trung ương đang đẩy mạnh phân cấp, trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho chính quyền địa phương Việc tăng số lượng ĐVHC cấp xã dẫn đến tổ chức bộ máy, biên chế của các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị ở địa phương chưa tinh gọn, làm tăng ngân sách nhà nước.

Thực hiện Nghị quyết số 37- NQ/TW ngày 24/12/2018 của Bộ Chính trị; Nghị quyết số 653/2019/UBTVQH14 ngày 12/3/2019 của Ủy ban Thường

vụ Quốc hội về việc sắp xếp các ĐVHC cấp huyện, cấp xã trong giai đoạn

2019 – 2021, tỉnh Thừa Thiên Huế là tỉnh đi đầu, tiến hành sắp xếp lại các ĐVHC cấp xã trên địa bàn từ năm 2019 Trong thực tiễn sắp xếp lại ĐVHC cấp xã được hợp lý, gọn nhẹ hơn Công tác chỉ đạo, đầu tư thuận lợi Tuy nhiên, thực tiễn cũng xuất hiện nhiều vấn đề phát sinh, bất cập như: Sau khi sáp nhập thì trung tâm xã đặt ở đâu? Tất cả các tài sản liên quan đến các xã, thiết chế văn hóa, trường học sắp xếp như thế nào? Bố trí và sắp xếp nhân sự ra sao? Qua gần 2 năm sắp xếp, vấn đề nghiên cứu, đánh giá, rút ra những mặt được, chưa được để tiếp tục điều chỉnh quá trình sắp xếp cho phù hợp là yêu cầu cấp thiết hiện nay của tỉnh Thừa Thiên Huế.

Xuất phát từ thực tiễn đặt ra, việc sắp xếp ĐVHC cấp xã tại tỉnh Thừa Thiên Huế lần này có quy mô rộng, bao trùm hơn nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền cấp xã gọn nhẹ, hợp lý, hiệu lực, hiệu quả trong QLNN….

Bản thân tác giả mạnh dạn chọn đề tài: “Sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã (nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế)” làm

đề tài luận văn cao học chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính có ý nghĩa cả lý luận và thực tiễn.

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Vấn đề đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả theo xu hướng CCHC đã và đang được các nhà quản lý, nghiên cứu khoa học quan tâm Nhiều đề tài, công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến đề tài, có thể kể đến một số công trình tiêu biểu:

- Cuốn sách “Chính quyền cấp xã và việc tổ chức, điều hành hoạt động của UBND cấp xã” của Dương Bạch Long (2013), Nxb Chính trị Quốc gia Tác giả đề cập đến những vấn đề cơ bản trong tổ chức, bộ máy, nguyên tắc… điều hành chính quyền cấp xã.

- “Luật CBCC và những quy định mới nhất đối với cán bộ, công chức trong cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, cấp xã, phường, thị trấn ” của Phan

Khắc Nhưỡng (2013), Nxb Chính trị Quốc gia Tác giả đã phân tích

vị trí, vai trò của chính quyền cấp xã, vị trí, vai trò, tiêu chuẩn và những qui định hoạt động của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trong hệ thống tổ chức bộ máy nhà nước.

- Đề tài NCKH: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xác lập đơn vị hành chính các cấp, đáp ứng yêu cầu ổn định và phát triển đất nước - Đề tài cấp Nhà nước do Trần Hữu Thăng làm Chủ nhiệm (2011) Đề tài này đã

đề cập đến một số nội dung như: Quan điểm xác lập ĐVHC địa phương nước ta hiện nay; căn cứ phân định ĐVHC nhà nước; một số vấn đề về xác lập ĐVHC - lãnh thổ Đây là công trình nghiên cứu, điều tra được thực hiện công phu, nghiêm túc, các đề xuất và kiến nghị nêu ra đều thiết thực, phù hợp với định hướng xây dựng chính quyền địa phương hiện nay.

- Kinh nghiệm quốc tế về tự quản của địa phương và khả năng áp dụng tại Việt Nam của Nguyễn Văn Cương (2015), Nxb Tư pháp Với mục đích bàn luận và làm rõ bản chất, mô hình, kinh nghiệm vận hành của chính quyền địa phương theo nguyên lý tự quản của chính quyền địa phương của một số quốc gia trên thế giới nhằm cung cấp thêm những luận cứ, luận chứng khoa học và thực tiễn nhằm phục vụ cho việc đổi mới tổ chức và hoạt động của CQĐP tại nước ta trong thời gian tới.

- Tham luận “Cải cách hệ thống CQĐP ở Việt Nam – cấp huyện hay cấp xã” của tác giả Phan Thị Lan Hương tại Hội thảo: “Tổ chức CQĐP ở Việt Nam – những vấn đề lý luận và thực tiễn” diễn ra tại Ninh Thuận tháng 4/2013 Tác giả tập trung nghiên cứu những vấn đề chung: Sự hình thành phát triển, đặc điểm của CQĐP; mô hình chính quyền chính quyền 2 cấp ở đô thị, 3 cấp ở nông thôn… Đây là những tài liệu tham khảo có giá trị để hoàn thành luận văn này.

Bên cạnh một số sách tham khảo còn có các công trình luận

án, luận văn, các bài báo công bố trên các tạp chí chuyên ngành:

“Cơ cấu tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp xã trong giai đoạn hiện nay” của Nguyễn Minh Đoan, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số3/10 năm 2009 tác giả tập trung phân tích, đánh giá vị trí, vai trò của chính quyền cấp xã và những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động QLNN ở địa phương của cấp cơ sở nơi gần dân nhất, cấp chính quyền trực tiếp

tổ chức thực hiện các quy định, quyết định của nhà nước trong thực tiễn đời sống của nhân dân trong mọi lĩnh vực quản lý của nhà nước.

“Kết quả sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã ở Thanh Hóa” của Trịnh Văn Chiến, Tạp chí Xây dựng Đảng, ngày 22/1/2020 Tác giả đánh giá kết quả và những hạn chế của quá trình sắp xếp 143 cấp xã của tỉnh Thanh Hóa Qua đó, rút ra được 4 bài học kinh nghiệm đó là: Một là, coi trọng công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức trong toàn xã hội nhằm tạo sự đồng thuận và thống nhất cao Hai là, cấp ủy, chính quyền các cấp phải có quyết tâm chính trị cao, dám làm, quyết làm và dám chịu trách nhiệm Ba là, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các nghị quyết, quy định của Trung ương vào tình hình thực tế Bốn là, sâu sát tình hình, giải quyết kịp thời những khó khăn, vướng mắc.

Bài “Kinh nghiệm qua việc sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã ở Hà Nội “ của Nguyễn Anh, Tạp chí Xây dựng Đảng, ngày 09/4/2020 Qua phân tích, đánh giá quá trình sắp xếp các ĐVHC cấp xã tại thành phố Hà Nội, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp khá đồng bộ, khả thi đó là: Một là, tăng cường quán triệt, đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền; Hai là, lãnh đạo, chỉ đạo việc sắp xếp các ĐVHC theo quy định; Ba là, tiếp tục rà soát, sắp xếp, kiên quyết cắt giảm số lượng, hoàn thiện tổ chức theo hướng tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động; Bốn là, chỉ đạo rà soát, điều

chỉnh, sắp xếp tổ chức bộ máy, cơ chế hoạt động của chính quyền địa phương Năm là, tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp huyện, cấp xã; bồi dưỡng nâng cao năng lực thực thi công vụ đối với đội ngũ CB, CC tiếp tục làm việc ở các đơn vị hành chính mới.

Nhìn chung các công trình nghiên cứu nói trên thể hiện tính nghiêm túc trong học thuật, tổng quan về CQĐP nói chung và sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã nói riêng Tôi mong muốn sẽ kế thừa những thành tựu mà những công trình đi trước đã đạt được và sẽ tiếp nối những vấn đề thực tiễn đang đặt ra mà các công trình nghiên cứu trước chưa có điều kiện giải quyết trên cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích

Phân tích, đánh giá thực trạng sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế; qua đó, đề xuất giải pháp nhằm ổn định, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của tổ chức bộ máy và hoạt động đơn vị hành chính cấp xã sau sáp nhập.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã

- Phạm vi nghiên cứu:

Phạm vi không gian: Trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, tập trung ở các đơn vị sáp nhập

Phạm vi thời gian: Nghiên cứu thực trạng sắp xếp ĐVHC

Từ năm 2019 đến nay và định hướng đến năm 2025

5 Phương pháp nghiên cứu của luận văn

Để thực hiện nhiệm vụ của luận văn, trên cơ sở phương pháp luận DVBC và DVLS của chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về nhà nước và pháp luật, về xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN, về cải cách bộ máy nhà nước, nhất là đối với việc sắp xếp, kiện toàn lại tổ chức bộ máy của chính quyền cơ sở.

Về phương pháp cụ thể: luận văn đã kết hợp giữa các phương pháp trong từng phần của luận văn, phương pháp phân tích và tổng hợp là phương pháp được sử dụng nhiều nhất trong luận văn và phương pháp thống kê, kinh nghiệm thực tiễn sắp xếp ĐVHC các cấp trong quá trình cải cách bộ máy nhà nước ở nước ta hiện nay, trong đó:

Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Phương pháp này được

sử dụng trong việc thu thập và nghiên cứu tài liệu liên quan tới sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã.

Phương pháp thống kê - so sánh: Trên cơ sở các quy định,

số liệu thu thập thứ cấp và sơ cấp cũng như kết quả khảo sát thực tiễn về thực trạng sắp xếp ĐVHC cấp xã trên địa bàn nghiên cứu, tác giả đã tiến hành thống kê, so sánh các số liệu để rút ra các kết luận có tính bản chất để phục vụ các nghiệm vụ nghiên cứu.

Phương pháp phân tích - tổng hợp: Từ những thông tin, tài liệu và số liệu thu thập được liên quan đến đề tài luận văn, phân tích, tổng hợp các thông tin đó để có những đánh giá về việc sắp xếp ĐVHC cấp xã, từ đó đề ra các quan điểm, giải pháp nhằm ổn định tổ chức bộ máy và nâng cao hoạt động đơn vị cấp xã sau sáp nhập.

Phương pháp điều tra Xã hội học Tác giả chọn 2 nhóm đối tượng

để khảo sát đánh giá Nhóm 1: là cán bộ, công chức các xã sáp nhập Mỗi

xã chọn 50 CB, CC, người làm việc bán chuyên trách khảo sát Khảo sát 7

xã mới sáp nhập, tổng số: 350 phiếu; Nhóm 2: người dân trong các xã mới nhập, mỗi xã 50 phiếu, nghiên cứu trong 7 xã, tổng số phiếu là 350 phiếu.

Xử lý số liệu: Xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel 2007,

mã hóa, lọc dữ liệu sau đó tiến hành phân tích.

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần đề xuất với Đảng, Nhà nước phương hướng, giải pháp hoàn thiện công tác sát nhập, sắp xếp bộ máy chính quyền cấp xã dựa trên những cơ sở khoa học và thực tiễn.

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn tập trung khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng về hiện trạng ĐVHC cấp xã cũng như tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp xã trên địa bàn nghiên cứu Từ đó đưa ra các giải pháp trong việc sắp xếp, tổ chức lại ĐVHC các cấp trên địa bàn thành phố Huế nhằm đảm bảo các tiêu chuẩn, điều kiện để xây dựng tỉnh Thừa Thiên Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2025 theo tinh thần Nghị quyết 1264/NQ- UBTVQH14 2021, ngày 27 tháng 4 năm 2021 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc điều chỉnh địa giới hành chính các ĐVHC cấp huyện và sắp xếp, thành lập các phường thuộc thành phố Huế, tỉnh TT Huế

Việc nghiên cứu về sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền cấp xã trên

cơ sở pháp lý và lý luận thực tiễn sẽ đóng góp một cách thiết thực cho việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 6, Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII), thực hiện tinh gọn tổ chức bộ máy

và tinh giảm biên chế theo tinh thần CCHC.

Kết quả nghiên cứu làm tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm.

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được kết cấu thành 3 chương.

Chương 1: Cơ sở khoa học về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã Chương 2: Thực trạng sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế

Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện sắp xếp đơn vị hành

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ SẮP XẾP ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH CẤP XÃ

1.1 Đơn vị hành chính, đơn vị hành chính cấp xã

1.1.1.Đơn vị hành chính

ĐVHC là khái niệm được sử dụng để chỉ những khu vực lãnh thổ, đất đai, dân cư lớn nhỏ khác nhau do nhà nước phân định về giao cho chính quyền của từng ĐVHC quản lý ĐVHC là vùng, lãnh thổ, không gian, mặt nước… có ranh giới xác định, được phân chia trong một lãnh thổ quốc gia thống nhất, xác định bởi các mốc địa giới nhằm mục đích thực hiện công việc quản lý HCNN.

ĐVHC còn gọi là thực thể địa phương, đơn vị cấu thành hoặc phân khu quốc gia, là một phần của một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ, được phân định nhằm phục vụ mục đích quản lý Các ĐVHC có mức độ

tự chủ nhất định, hoạt động trong khuôn khổ chính quyền địa phương Các quốc gia phân chia lãnh thổ thành các ĐVHC nhỏ hơn để dễ bề quản lý đất đai và các vấn đề dân sinh Một quốc gia có thể được phân làm các tỉnh, đến lượt các tỉnh lại được chia làm các khu tự quản.

Về mặt khái niệm, ĐVHC khác với lãnh thổ phụ thuộc ĐVHC là bộ phận cấu thành quốc gia có chủ quyền, trong khi lãnh thổ phụ thuộc chỉ ràng buộc vào quốc gia ở mức độ lỏng lẻo hơn Tuy nhiên, thuật ngữ "đơn vị hành chính" có thể bao hàm lãnh thổ phụ thuộc hoặc các khu vực lãnh thổ được thừa nhận là ĐVHC Phân chia ĐVHC là công việc có tính tất yếu đối với bất cứ nhà nước nào để tổ chức quyền lực nhà nước trên lãnh thổ quốc gia Tùy theo đặc điểm về tự nhiên, dân cư, lịch sử, văn hóa - xã hội khác nhau mà mỗi

quốc gia, mỗi thời kỳ các ĐVHC được tổ chức với các cấp cụ thể nhằm bảo đảm sự phát triển đời sống KT-XH và hiệu lực, hiệu quả QLNN.

1.1.2 Đơn vị hành chính cấp xã

Thuật ngữ Chính quyền xã có nhiều cách hiểu như: “Chính quyền xã được hiểu là cơ sở của chính quyền nhà nước ở nông thôn” [30, tr.1662] thì đây được xem là cơ quan nhà nước ở địa phương nhưng phạm vi lãnh thổ là nông thôn.

Chính quyền này là cơ quan gần dân và hàng ngày sống, làm việc, quan hệ trực tiếp với nhân dân, thậm trí những người làm việc trong bộ máy chính quyền xã có mối quan hệ họ hàng, làng xóm ĐVHC cấp xã được dùng

để chỉ toàn bộ cấp ĐVHC thấp nhất của Việt Nam, nghĩa là bao gồm cả xã, phường và thị trấn Hiến pháp 2013, tại Điều 110 quy định: “Các ĐVHC của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được phân định như sau: nước chia thành tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; tỉnh chia thành huyện, thị

xã và thành phố thuộc tỉnh; thành phố trực thuộc trung ương chia thành quận, huyện, thị xã và ĐVHC tương đương; huyện chia thành xã, thị trấn; thị

xã và thành phố thuộc tỉnh chia thành phường và xã; quận chia thành phường…”.

Như vậy, cấp xã bao gồm xã, phường, thị trấn là cấp hành chính cuối cùng trong hệ thống hành chính bốn cấp của nước ta, là cấp trực tiếp tổ chức thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, chăm lo đời sống của nhân dân và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ KT- XH ở cơ sở.

Từ Hiến pháp 2013, Xã được xác định là ĐVHC cơ sở dưới cấp huyện.

Ở ngoại thị thành phố trực thuộc tỉnh, thị xã thìgọi là xã, ở nội thị thì gọi là phường; ở các quận thuộc thành phố trực thuộc trung ương thì

gọi là phường; ở các huyện thì gọi là xã hoặc thị trấn Xã là tên gọi chung của

các ĐVHC thuộc cấp thấp nhất ở khu vực nông thôn, ngoại thành, ngoại thị của Việt Nam hiện nay.

Cấp xã là cấp thấp nhất trong các cấp độ quản lý của hệ thống chính quyền nhà nước nhưng là nền tảng của chế độ chính trị và đời sống KT-XH Cấp xã là địa chỉ quan trọng cuối cùng mà mọi quyết định, mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước được triển khai, thực hiện đến với người dân Vì vậy, tuy là cấp thấp nhất trong hệ thống quản

lý nhưng cấp xã luôn có tầm quan trọng đặc biệt, liên quan đến sự ổn định, bền vững, thành bại của chế độ Với vị trí đặc thù như vậy nên ĐVHC cấp xã

có vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống chính trị, hành chính của đất nước

ta như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Nền tảng của mọi công tác là cấp

xã và cấp xã là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính - cấp xã làm được việc thì mọi công việc đều xong xuôi” [21,tr.372] Xã là điểm cuối cùng của hệ thống chính quyền nhà nước, là nơi hàng ngày chính quyền gắn bó, tiếp xúc với nhân dân, đảm bảo cho mọi chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, được triển khai thực hiện Ở nước ta, chính quyền cấp xã có vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng không chỉ trong cơ cấu tổ chức quyền lực nhà nước mà còn là yếu tố chi phối mạnh mẽ đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của các cộng đồng dân cư và toàn thể người dân trong xã; là mắt xích quan trọng trong cơ chế thực hiện quyền lực nhân dân.

1.2 Sắp xếp đơn vị hành chính

1.2.1 Khái niệm sắp xếp đơn vị hành chính

Sắp xếp ĐVHC cấp xã là quá trình thực hiện việc sáp nhập, hợp nhất, chia tách, giải thể hoặc điều chỉnh ĐGHC của ĐVHC cấp xã nhằm thực hiện QLNN hiệu quả, đảm bảo các yêu cầu theo quy định trên phạm vi lãnh thổ.

Có nhiều quan niệm khác nhau về sáp nhập, hợp nhất tổ chức nói chung và sáp nhập, hợp nhất tổ chức HCNN nói riêng nhưng nhìn chung đều

có sự thống nhất coi sáp nhập, hợp nhất tổ chức là một hoạt động kết hợp của hai hay nhiều tổ chức tương đồng với nhau, cho ra đời một pháp nhân mới.

Hợp nhất các ĐVHC có thể hiểu là hai hay nhiều ĐVHC hợp nhất lại thành một ĐVHC mới và chấm dứt sự tồn tại của các ĐVHC Sát nhập các ĐVHC là một hay nhiều ĐVHC có thể sáp nhập vào một ĐVHC khác và chấm dứt sự tồn tại của các ĐVHC bị sáp nhập.

Sáp nhập, hợp nhất ĐVHC đều mang ý nghĩa to lớn của sự thay đổi nhiều mặt ĐVHC mới sẽ được tổ chức lại một cách hợp lý hơn, khắc phục những khiếm khuyết của các ĐVHC cũ và tạo ra được sức mạnh, lợi thế cạnh tranh hơn trong quá trình tồn tại, phát triển.

Sáp nhập, hợp nhất đều dẫn tới thay đổi cơ cấu tổ chức bộ máy Trước hết là sắp xếp, tổ chức lại làm cho bộ máy tinh gọn hơn, là dịp tổ chức sàng lọc những vị trí làm việc kém hiệu quả, tăng tính linh hoạt và hợp lý trong cơ cấu nhân sự, tạo cơ hội tiếp nhận nguồn lao động có kỹ năng tốt, qua đó đem đến hiệu quả hoạt động cử tổ chức.

Sáp nhập, chia tách ĐVHC gắn liền với việc điều chỉnh ĐGHC theo hướng

“nhập với nhau thành một” hoặc “gộp hai hay nhiều đơn vị lại với nhau” Điều đó

có nghĩa là nhập lại với nhau từ hai đơn vị trở lên để trở thành một đối tượng mới nhưng mang đặc tính khác với đơn vị được sáp nhập ban đầu hoặc nhập lại với nhau nhưng có cùng đặc tính để trở thành một đối tượng mới với những đặc tính tương tự với đối tượng ban đầu “Qua thực tế hoạt động điều chỉnh địa giới hành chính hiện nay cho thấy, việc sáp nhập ĐVHC có thể được tiến h ành bằng nhiều cách như sáp nhập nguyên nhiều ĐVHC cùng cấp thành địa giới của một ĐVHC hoặc sáp nhập một phần lãnh thổ của ĐVHC khác vào ĐVHC hiện hành, từ đó mở rộng hơn địa giới hành chính hiện có”[27, tr 12-13] Như vậy, sáp nhập ĐVHC được hiểu là việc đưa một

phần hoặc toàn bộ ĐGHC của một hoặc một số ĐVHC vào một ĐVHC để trở thành một ĐVHC mới.

Sáp nhập ĐGHC là một thủ tục pháp lý do cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành nhằm tạo ra một ĐGHC với một cấp chính quyền mới, trên cơ

sở một số ĐVHC đã có trước khi thực hiện ĐVHC mới được sáp nhập có thể trở thành một trong những trường hợp sau: Sáp nhập nhằm mở rộng ĐGHC (có thể giữ nguyên tên gọi, loại ĐVHC) nhưng nhằm mục đích sau này nâng cấp/thay đổi về loại ĐVHC Sáp nhập có thể chỉ lại một giải pháp để bảo đảm

sự hợp lý trong tổ chức ĐGHC giữa các ĐVHC với nhau.

Sắp xếp ĐVHC phải đảm bảo sự ổn định, hiệu lực, hiệu quả của hoạt động của toàn bộ hệ thống chính trị “Gắn sắp xếp các ĐVHC cấp huyện, cấp

xã với việc đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, tinh giản biên chế, cải cách chế độ tiền lương,

cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức Bảo đảm phát huy hiệu quả nguồn lực của Nhà nước và xã hội cho phát triển KT-

XH trong từng địa phương và trên phạm vi toàn quốc; nâng cao đời sống nhân dân; giữ vững QP, AN và trật tự, an toàn xã hội; không ảnh hưởng nhiều đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và cuộc sống của nhân dân” [4].

1.2.2 Cơ sở pháp lý, lộ trình sắp xếp địa giới hành chính cấp xã 1.2.2.1 Cơ sở pháp lý sắp xếp địa giới hành chính cấp xã

ĐGHC cấp xã là ranh giới được cắm mốc trên thực địa để phân định phần đất của xã này so với xã khác để làm cơ sở để thực hiện QLNN theo lãnh thổ Điều này cho thấy, việc xác lập ĐGHC cấp xã sẽ tạo cơ sở pháp lý để xác định phạm vi trách nhiệm của bộ máy hành chính trong việc thực hiện các nhiệm vụ QLNN trên địa bàn đơn vị hành chính Pháp luật về ĐGHC cấp xã là khung pháp lý qui định về quy trình, thủ tục và các tiêu chuẩn về thành lập mới, giải thể, sáp nhập, chia tách, điều chỉnh ĐVHC cấp xã, thẩm quyền

và nguyên tắc thực hiện việc điều chỉnh ĐGHC cấp xã, có những đặc thù, vai trò riêng trong hệ thống pháp luật, đó là:

Thứ nhất, pháp luật về ĐGHC cấp xã do các cơ quan quyền lực nhà nước ở trung ương (Quốc hội, UBTVQH) và các cơ quan quản lý HCNN (Chính phủ, Bộ Nội vụ ) ban hành Theo Hiến pháp 1992 và sửa đổi năm

2001, Quốc hội có quyền “Thành lập mới, nhập, chia, điều chỉnh địa giới tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; thành lập hoặc giải thể đơn vị hành chính-kinh tế đặc biệt” Khoản 1, Điều 14 Hiến pháp 2013 qui định “Quốc hội quyết định thành lập, bãi bỏ bộ, cơ quan ngang bộ; thành lập, giải thể, nhập chia, điều chỉnh địa giới tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; đơn

vị hành chính-kinh tế đặc biệt theo đề nghị của Chính phủ” [19, tr 70].

“Chính phủ quyết định việc điều chỉnh địa giới các ĐVHC dưới cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương” [19, tr 80].

Khoản 1, Điều 56, Hiến pháp 2013 qui định: “UBTVQH quyết định thành lập, giải thể, giải thể, nhập chia, điều chỉnh ĐGHC dưới tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương theo đề nghị của Chính phủ” [19, tr 96].

Khoản 1, Điều 56 của Hiến pháp 2013: “Đề án về việc thành lập, giải thể, giải thể, nhập chia, điều chỉnh ĐGHC dưới tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương phải được Ủy ban của Quốc hội thẩm tra trước khi trình Ủy ban thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định” [19, tr 96].

Đây là lĩnh vực pháp luật hành chính, đặc điểm của pháp luật hành chính

là thường chỉ do cơ quan quản lý HCNN ban hành, cơ quan quyền lực nhà nước ở Trung ương thường chỉ ban hành pháp luật để quy định những vấn đề chung, mang tính khung pháp lý, song điểm khác biệt giữa Hiến pháp 2013 so với Hiến pháp 1992 có thể thấy vai trò quan trọng của đối tượng điều chỉnh xuất phát từ vị trí, tầm quan trọng các ĐVHC cấp xã quyết định đến hiệu quả QLNN và việc thực thi các chính sách, pháp luật của nhà nước, sự phát triển

KT-XH Đây là một điểm đặc thù của pháp luật về thành lập, giải thể, sáp nhập, chia tách ĐVHC, điều chỉnh ĐGHC cấp xã trong hệ thống pháp luật về ĐGHC cấp xã.

Thứ hai, pháp luật bao giờ cũng mang tính quyền lực nhà nước, được quy định theo trình tự, thủ tục rất chặt chẽ, đòi hỏi thực thi nghiêm chỉnh Xuất phát từ đặc điểm của pháp luật hành chính, pháp luật về ĐGHC cấp xã mang đặc điểm chung của nguyên tắc quyền uy - phục tùng Các qui trình, qui phạm

về thành lập, giải thể, sáp nhập, chia tách ĐVHC cấp xã phải tuân thủ qui định chặt chẽ của pháp luật Trình tự, thủ tục từng bước được qui định rõ, các cơ quan nhà nước có trách nhiệm tổ chức thực hiện, như lấy ý kiến nhân dân, hoàn thiện hồ sơ đúng quy định, tổng hợp báo cáo cơ quan cấp trên để tổng hợp, báo cáo lên Chính phủ, UBTVQH, Quốc hội quyết định Khoản 2 Điều 130 Luật tổ chức chính quyền địa phương quy định: “UBND cấp tỉnh xây dựng đề

án thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới ĐVHC cấp xã trực thuộc báo cáo Chính phủ” [19, tr.437].

Thứ ba, pháp luật về ĐGHC cấp xã có tính thống nhất cao Xuất phát

từ thẩm quyền quy định về phân loại ĐVHC, các tiêu chí, trình tự, thủ tục tiến hành thuộc về Quốc hội, UBTVQH, Chính phủ, do đó hệ thống pháp luật về lĩnh vực này tương đối ít nhưng có sự thống nhất cao.

Thứ tư, pháp luật về ĐGHC cấp xã mặc dù có tính quyền lực, song việc thi hành pháp luật lại căn cứ vào nhiều yếu tố khác, đặc biệt là các yếu tố tự nhiên, lịch sử của ĐVHC, do đó, nó cũng có tính ước lệ cao Các quy định thường mang tính chất xác định “phạm vi” để định lượng các tiêu chí.

Trong QLNN, một trong những nguyên tắc quan trọng là đảm bảo người dân tham gia QLNN, vì vậy thực hiện sáp nhập ĐGHC cấp xã cũng phải bảo đảm quyền dân chủ của nhân dân, lấy ý kiến nhân dân tại địa bàn dân cư Khoản 1, Điều 131, Luật tổ chức chính quyền địa phương quy định:

“Đề án thành lập, giải thể, sáp nhập, chia tách, điều chỉnh ĐGHC phải được lấy ý kiến của nhân dân là cử tri ở ĐVHC chịu ảnh hưởng trực tiếp của việc thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh ĐGHC” [19, tr.437] Việc lấy ý kiến

cử tri về việc thành lập, giải thể, sáp nhập, chia tách… ĐGHC được Luật qui định bằng hình thức phát phiếu lấy ý kiến Như vậy, lần đầu tiên pháp luật đã nâng cao một bước quyền dân chủ nhân dân trong lĩnh vực ĐGHC.

Tùy theo tình hình phát triển KT-XH của mỗi địa phương, chính quyền địa phương xác lập các mô hình tổ chức phù hợp, bảo đảm phân định đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, sát thực tế và đảm bảo hiệu lực, hiệu quả Báo cáo chính trị trình Đại hội XII đã xác định phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế vùng, trong đó: “Đổi mới cơ chế phân cấp, phân quyền, gắn với phân định và nâng cao trách nhiệm của trung ương và địa phương”; Báo cáo chính trị trình Đại hội XIII khẳng định: “Tổ chức bộ máy của chính quyền địa phương được sắp xếp lại theo hướng tinh gọn”… nhằm khắc phục tình trạng nền kinh tế bị chia cắt bởi ĐGHC, hoặc đầu tư dàn trải Trên các văn kiện của Đảng, hệ thống pháp luật như Hiến pháp 2013, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Chính phủ đã được Quốc hội thông qua và ban hành liên quan đến điều chỉnh ĐGHC nhằm cụ thể hóa chủ trương xây dựng một nền hành chính trong sạch, vững mạnh, đơn giản, hiệu quả, hạn chế tính trạng chia tách, thành lập mới các ĐVHC.

1.2.2.2 Lộ trình, thời gian thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã Thời gian thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xãThực hiện Nghị quyết số 37-NQ/TW ngày 24/12/2018 của Bộ Chính trị về việc sắp xếp ĐVHC cấp xã (sau đây gọi tắt là Nghị quyết số 37-NQ/TW ngày 24/12/2018 của Bộ Chính trị), Nghị quyết số: 653/2019/UBTVQH14, ngày 12/3/2019 của UBTVQH về việc sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã trong giai đoạn 2019 -2021(sau đây gọi tắt là Nghị quyết số:

653/2019/UBTVQH14 của UBTVQH), Chính phủ ban hành Nghị quyết số 32/NQ-CP, ngày 14/5/2019 Ban hành kế hoạch thực hiện sắp xếp các ĐVHC cấp huyện, cấp xã trong giai đoạn 2019- 2021(sau đây gọi tắt là Nghị quyết số 32/NQ-CP, ngày 14/5/2019 của Chính phủ), qui định lộ trình, thời gian thực hiện như sau:

Năm 2019

Rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các quy định pháp luật liên quan đến sắp xếp các ĐVHC cấp huyện, cấp xã; Cơ bản hoàn thành việc sắp xếp các ĐVHC cấp huyện, cấp xã có diện tích tự nhiên và quy mô dân

số chưa đạt 50% tiêu chuẩn theo quy định Khuyến khích các địa phương thực hiện việc sắp xếp các ĐVHC còn lại chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định

để giảm số lượng ĐVHC; Kiện toàn tổ chức bộ máy, sắp xếp, bố trí đội ngũ

CB, CC, VC và giải quyết chế độ, chính sách dôi dư tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị ở các ĐVHC cấp huyện, cấp xã tiến hành sắp xếp.

Năm 2020

Tổ chức đại hội đảng bộ cấp huyện, cấp xã nhiệm kỳ 2020 - 2025 tại những ĐVHC mới hình thành sau khi sắp xếp; Tiến hành sắp xếp, bố trí đội ngũ CB lãnh đạo, quản lý và giải quyết chế độ, chính sách đối với những người dôi dư sau đại hội đảng bộ cấp huyện, cấp xã nhiệm kỳ 2020 - 2025 tại những ĐVHC cấp huyện, cấp xã mới hình thành sau khi sắp xếp

Năm 2021

Tổ chức bầu cử đại biểu HĐND và kiện toàn tổ chức của HĐND, UBND cấp huyện, cấp xã nhiệm kỳ 2021 - 2026 tại những ĐVHC mới hình thành sau khi sắp xếp; Tiến hành sắp xếp, bố trí đội ngũ CB lãnh đạo, quản lý và giải quyết chế độ, chính sách đối với những người dôi dư sau khi kiện toàn tổ chức của HĐND, UBND các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026; Tổng kết việc sắp xếp các ĐVHC cấp huyện, cấp xã trong giai đoạn 2019 - 2021; Rà soát, sửa

đổi, bổ sung, thay thế các quy định pháp luật về tiêu chuẩn của ĐVHC, bảo đảm phù hợp với thực tiễn, xu thế phát triển của đất nước; xây dựng và hình cấp có thẩm quyền về quy hoạch tổng thể ĐVHC các cấp Trên cơ sở đó, thực hiện việc sắp xếp các ĐVHC cấp huyện, cấp xã trong giai đoạn 2022 - 2030.

Lộ trình thực hiện đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã Thực hiện Nghị quyết số 37- NQ/TW ngày 24/12/2018 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số: 653/2019/UBTVQH14của UBTVQH, Nghị quyết số 32/NQ-CP, ngày 14/5/2019 của Chính phủ, qui định đề án sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã theo ba bước sau:

- UBND cấp tỉnh rà soát các tiêu chí: về diện tích tự nhiên, quy mô dân

số để xây dựng Đề án sắp xếp ĐVHC cấp xã theo qui định của pháp luật, báo cáo Chính phủ, trình UBTVQH quyết định Đề án phải được UBND cấp huyện, cấp xã tổ chức lấy ý kiến cử tri trong phạm vi địa bàn sắp xếp, tổng hợp ý kiến gửi UBND cấp trên và HĐND cùng cấp theo trình tự, thủ tục tổ chức lấy ý kiến

cử tri quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương và hướng dẫn của Chính phủ Phương án, đề án sắp xếp ĐVHC xã phải được HĐND cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã tại các ĐVHC có liên quan thảo luận, biểu quyết tán thành hoặc không tán thành chủ trương sắp xếp Kết quả trên là một bộ phận quan trọng trong hồ sơ đề án báo cáo Chính phủ, trình UBTVQH.

- Lấy ý kiến cử tri: Đề án sắp xếp ĐVHC cấp xã sau khi hoàn thiện, trước lúc trình các cấp thẩm quyền xem xét, quyết định UBND cấp tỉnh gửi nội dung phương án, đề án sắp xếp ĐVHC có liên quan cấp xã để thực hiện việc lấy ý kiến cử tri Danh sách cử tri được niêm yết trong thời hạn 15 ngày trước ngày tổ chức lấy ý kiến cử tri Cấp huyện, cấp xã phải hoàn thành việc lấy ý kiến cử tri và tổng hợp kết quả gửi UBND cấp trên và HĐND cùng cấp trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày UBND cấp tỉnh gửi phương án, đề án sắp xếp ĐVHC Các nội dung khác về trình tự, thủ tục tổ chức lấy ý kiến cử tri về

phương án, đề án sắp xếp ĐVHC cấp xã thực hiện theo quy định của luật pháp và hướng dẫn của Chính phủ.

- Họp HĐND các cấp thông qua đề án sắp xếp ĐVHC cấp xã: Trên cơ

sở đề án sắp xếp ĐVHC của UBND cấp tỉnh, ý kiến của cử tri địa phương, HĐND cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã tại các ĐVHC có liên quan thảo luận, biểu quyết về việc tán thành hoặc không tán thành chủ trương sắp xếp ĐVHC theo trình tự từ cấp xã đến đến cấp tỉnh Việc thảo luận, biểu quyết

về chủ trương sắp xếp ĐVHC được thực hiện tại kỳ họp HĐND.

1.3 Đặc điểm, yêu cầu, nguyên tắc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã

1.3.1 Đặc điểm việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã

Trong sắp xếp ĐVHC các cấp, việc đảm bảo tính ổn định các ĐVHC là một vấn đề quan trọng nhằm đảm bảo phát triển KT-XH Cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, việc sắp xếp ĐVHC cho thích ứng nhằm sử dụng có hiệu quả nguồn lực, bảo đảm lợi ích tổng thể của quốc gia Tuy nhiên, việc chia, tách, xác lập mới ĐVHC thường xuyên không chỉ làm lãng phí, phân tán nguồn lực mà về lâu dài sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả phát triển KT-XH Chính vì vậy, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 (khóa X) về đẩy mạnh CCHC, nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN đã đề ra nhiệm vụ: "Khẩn trương xây dựng

và đưa vào thực hiện quy hoạch tổng thể ĐVHC các cấp, trên cơ sở đó ổn định

cơ bản các ĐVHC ở cả ba cấp tỉnh, huyện, xã".

So với các đợt sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế thuộc Chương trình tổng thể cải cách nền HCNN, việc sắp xếp các ĐVHC cấp xã theo Nghị quyết số 37-NQ/TW có một số đặc điểm sau:Thứ nhất, sắp xếp ĐVHC cấp xã trên cơ sở rà soát, đối chiếu với các tiêu chuẩn cụ thể ĐVHC cấp xã thuộc diện sắp xếp phải có diện tích tự nhiên, quy mô dân số chưa đạt 50% tiêu chuẩn quy định Diện tích tự nhiên của ĐVHC được xác định theo số liệu kiểm kê đất đai của Bộ TN và MT tính

đến thời điểm lập Đề án; quy mô dân số được xác định theo số liệu dân số bình quân năm gần nhất do Tổng cục Thống kê công bố tính dến thời điểm lập Đề án Ngoài ra, còn có quy định khuyến khích thực hiện sắp xếp các ĐVHC cấp xã khác theo yêu cầu của địa phương để giảm số lượng ĐVHC.Việc sắp xếp ĐVHC cấp xã được thực hiện thống nhất trên cả nước theo đúng quan điểm chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 37-NQ/TW là: “Vừa căn cứ theo các tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên, quy mô dân số, đồng thời phải chú trọng cân nhắc kỹ các yếu tố đặc thù về lịch sử, truyền thống, văn hóa, dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục tập quán, điều kiện địa lý - tự nhiên, cộng đồng dân cư và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh chính trị, trật tự xã hội”.

Thứ hai, việc sắp xếp các ĐVHC cấp xã được xác định rõ về mục tiêu định lượng và lộ trình cụ thể Các quy định phải dựa trên cơ sở một trong những quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết số 37-NQ/TW ngày 24/12/2018 của Bộ Chính trị là: “Bảo đảm tính tổng thể, đồng bộ thực hiện theo từng giai đoạn, mỗi giai đoạn có trọng tâm, cách làm phù hợp chặt chẽ, thận trọng, hiệu quả, chắc chắn, nơi đã rõ, có điều kiện thuận lợi thì làm trước, phù hợp với quy hoạch tổng thể, yêu cầu phát triển, bảo đảm ổn định chính trị - xã hội, không gây xáo trộn lớn Bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, thống nhất của Đảng, tuân thủ Hiến pháp” Thứ ba, những vấn đề liên quan đến triển khai sắp xếp các ĐVHC cấp xã đều được hoạch định cụ thể và đảm bảo việc thực hiện.

1.3.2 Yêu cầu việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã

Quán triệt quan điểm của Đảng và Nhà nước, thời gian qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 159/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 về phân loại ĐVHC xã, phường, thị trấn; Nghị quyết số 1211/2016/UBTVQH13 ngày 25/5/2016 của UBTVQH về tiêu chuẩn của ĐVHC và phân loại đơn vị hành

chính (sau đây gọi tắt là Nghị quyết số: 1211/2016/UBTVQH13 củaUBTVQH) nhằm tạo cơ sở cho công tác tổ chức bộ máy, biên chế CB, CC cho phù hợp với từng loại hình ĐVHC Mục tiêu của việc ban hành các văn bản này chính là nhằm tạo ra sự ổn định ĐVHC nói chung trong đó

có ĐVHC cấp xã Nghị quyết số 653/2019/NQ-UBTVQH14 của UBTVQH qui định việc sắp xếp ĐVHC cấp xã phải đảm bảo các yêu cầu:

- Sắp xếp ĐVHC cấp xã phải đảm bảo chặt chẽ, có sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của cấp ủy đảng; bảo đảm ổn định chính trị - xã hội, không gây xáo trộn trong đời sống sinh hoạt của nhân dân.

- Sắp xếp ĐVHC cấp xã gắn với việc đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đảm bảo tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; tinh giản biên chế, cơ cấu lại và nâng cao chất lượng CB, CC cấp xã.

- Việc sắp xếp ĐVHC cấp xã phải đảm bảo đúng trình tự, thủ tục và hồ sơ theo quy định của pháp luật.

- Cấp ủy, chính quyền các cấp, nhất là người đứng đầu phải có quyết tâm chính trị cao, làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, tạo sự thống nhất cao trong hệ thống chính trị và sự đồng thuận ủng hộ của nhân dân.

- Trong quá trình thực hiện việc sắp xếp ĐVHC phải đồng thời giải quyết chế độ, chính sách hợp lý cho CB, CC, người lao động có liên quan và có lộ trình bố trí, sắp xếp để bảo đảm đúng số lượng quy định.

Ngoài ra, sắp xếp ĐVHC cấp xã phải dựa trên các tiêu chuẩn cụ thể:

- Tính phù hợp với đặc điểm tự nhiên: Trong thực tiễn, giữa các địa phương thường có những ranh giới tự nhiên khác biệt hoặc tương đồng nhau, có thể đây là một cơ sở để xác lập phạm vi địa giới của một xã Tính phù hợp với đặc điểm tự nhiên còn xuất phát từ đặc điểm của từng vùng, miền để hình thành các tiêu chí sáp nhập ĐVHC cấp xã cho phù hợp; với địa bàn những

vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa thì việc sáp nhập ĐVHC cấp xã phải khác với khu vực đồng bằng, đô thị.

- Trong các tiêu chí để xem xét sát nhập, tiêu chí về diện tích tự nhiên

là một tiêu chí cần chú trọng Tiêu chí này phản ánh qui mô chính quyền cấp

xã phải quản lý về đất đai, tài nguyên, dân số, mức độ khó khăn, thời gian thực thi công vụ và thời gian đi lại của công dân đến các cơ quan QLNN Tuy nhiên, tiêu chí diện tích tự nhiên cần đặt trong tổng thể các yếu

tố khác Với sự phát triển của mạng lưới thông tin truyền thông hiện nay, vấn đề khoảng cách, diện tích tự nhiên không còn đóng vai trò quan trọng như giai đoạn trước đây trong việc sáp nhập ĐVHC.

- Tiêu chí về lịch sử: Không gian lãnh thổ có lịch sử lâu dài, nó là mang theo những nét đặc trưng văn hóa, thuần phong mỹ tục, tập quán sản xuất vùng miền, dân tộc Vì vậy, khi sắp xếp lại ĐVHC cấp xã cần phải chú trọng, cân nhắc kỹ các yếu tố đặc thù về truyền thống lịch sử, văn hóa, dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục, tập quán của các địa phương.

- Trong sắp xếp ĐVHC bao giờ cũng tạo ra sự thay đổi, xáo trộn lớn Trước hết là sự biến động của ĐGHC, sau đó là hằng loạt các thay đổi liên quan đến tổ chức bộ máy, nhân sự, lề lối làm việc… Vì vậy, bảo đảm tính kế thừa, ổn định của các ĐVHC khi sắp xếp lại là một yêu cầu cao Cần phải nghiên cứu, cân nhắc thận trọng để giảm thiểu sự biến động nhằm:

+ Tổ chức bộ máy, đội ngũ CB, CC có thể vận hành ngay khi ĐVHC mới được thiết lập, tạo thế ổn định ngay từ ngày đầu Qua

đó duy trì xã hội ổn định, phát triển sản xuất, đảm bảo ANQP.

+ Duy trì được truyền thống tốt đẹp của địa phương, nhất là các phong tục, tập quán, “tình làng, nghĩa xóm”; tạo ra sự đồng thuận trong xã hội Qua

đó phát huy thế mạnh của đơn vị mới sáp nhập trong xây dựng, phát triển.

1.3.3 Nguyên tắc việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã

Việc thành lập, giải thể, điều chỉnh ĐGHC nói chung, trong đó có cấp

xã được qui định bởi những yêu cầu, nguyên tắc, trình tự mang tính bắt buộc Điều 128 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015 đã quy định 04 nhóm nguyên tắc cơ bản trong điều chỉnh ĐGHC Khoản 1 Điều này quy định “ĐVHC được tổ chức ổn định trên cơ sở các ĐVHC hiện có Khuyến khích việc nhập các ĐVHC cùng cấp” Về điều kiện bảo đảm xác lập, điều chỉnh ĐGHC, Luật đưa ra các điều kiện giới hạn “thực hiện trong các trường hợp cần thiết” (khoản 2 Điều 128) Luật xác định rõ hơn các trường hợp hạn chế việc giải thể ĐVHC (Khoản 3 Điều 128): Do yêu cầu phát triển KT- XH, bảo đảm QP, AN của địa phương, quốc gia; do thay đổi các yếu tố địa lý, địa hình tác động đến sự tồn tại của ĐVHC đó Như vậy, các quy định này vừa mang tính nguyên tắc định hướng, vừa là điều kiện pháp lý để xác định sự cần thiết khi xây dựng đề

án sắp xếp ĐVHC các cấp, góp phần hạn chế tình trạng tùy tiện trong chia tách, thành lập mới các ĐVHC trong thời gian vừa qua.

Nguyên tắc sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã cũng được xác định tại Điều 2, Nghị quyết số: 653/2019/UBTVQH14 của UBTVQH qui định:

1 Việc sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã phải thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Nghị quyết này và các văn bản pháp luật khác có liên quan.

2 Sau khi sắp xếp các ĐVHC cấp huyện, cấp xã thì các ĐVHC được sắp xếp phải đạt tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên, quy mô dân số theo quy định tại Nghị quyết số 1211/2016/UBTVQH13 của UBTVQH, trừ trường hợp nhập từ 03 ĐVHC cùng cấp trở lên hoặc nhập 02 ĐVHC cùng cấp nhưng do

có yếu tố đặc thù mà không thể nhập thêm ĐVHC khác liền kề.

3 Khi sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã phải chú trọng, cân nhắc kỹ các yếu tố đặc thù về truyền thống lịch sử, văn hóa, dân tộc, tôn giáo, tín

ngưỡng, phong tục, tập quán, vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, cộng đồng dân

cư, yêu cầu bảo đảm QP, AN, trật tự, an toàn xã hội và phát triển KT - XH.

4 Gắn việc sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã với đổi mới, sắp xếp hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; thực hiện tinh giản biên chế, cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ CB, CC, VC, người lao động; giải quyết chế độ, chính sách hợp lý đối với CB, CC, VC, người lao động.

Ngoài ra, việc sắp xếp ĐVHC cấp xã cần đảm bảo một số nguyên tắc cơ bản khác:

- Đối với ĐVHC cấp xã thì yếu tố địa văn hóa, tính cộng đồng, tự quản có ý nghĩa quan trọng Vì vậy, cần chú trọng tính kế thừa các yếu

tố lịch sử trong sáp nhập ĐVHC Mỗi ĐVHC có đặc thù lịch sử, truyền thống văn hóa, cộng đồng dân cư cố kết khác nhau về quy mô lãnh thổ, địa xã hội, hành chính - lãnh thổ Yếu tố lãnh thổ và yếu tố dân cư là hai yếu tố không thể tách rời nhau chính vì vậy việc xác lập, chia, tách hay sáp nhập các ĐVHC cần phải tạo ra gắn kết giữa hai yếu tố này.

- Nguyên tắc bảo đảm sự ổn định tương đối và tính đặc thù của các ĐVHC Sự ổn định của các ĐVHC là điều kiện tiên quyết để đảm bảo giữ vững sự ổn định, phát triển KT - XH Đối với các ĐVHC vùng biên giới, hải đảo thì yếu tố chính trị, ANQP, chủ quyền lãnh thổ quốc gia về không gian vùng biển, biên giới, điều kiện quản lý thống nhất không gian lãnh thổ là yếu tố quyết định, điều kiện tiên quyết

Việc điều chỉnh các ĐVHC chỉ tiến hành khi thực sự cần thiết, có cơ

sở thực tiễn Mặt khác, để đảm bảo ổn định ĐVHC cũng đòi hỏi phải hạn chế việc sáp nhập các ĐVHC cấp xã một cách tùy tiện, chủ quan… ảnh hưởng đến động lực phát triển, khai thác các nguồn lực của các địa phương.

- Nguyên tắc bảo đảm sự quyền lãnh đạo thống nhất, phân công, phối hợp thông suốt của hệ thống chính quyền các cấp và quyền chủ động của địa

phương; bảo đảm tính thống nhất, chỉnh thể trong tổ chức quản lý và sự hài hòa về lợi ích; phát huy lợi thế của địa phương trong phát triển KT - XH Việc sáp nhập các ĐVHC phải tính toán có quy mô hợp lý, giúp cho người dân thuận lợi trong các hoạt động sản xuất, dễ tiếp cận với các cơ quan công quyền Ngoài ra, cũng cần tính đến việc cung ứng các loại hình DVC, nhất là các DVC cơ bản như Giáo dục, Y tế, thuận lợi cho nhân dân.

1.4 Yếu tố tác động đến việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã 1.4.1 Về thể chế

Yếu tố thể chế đóng vai trò quan trọng trong sắp xếp, sát nhập ĐVHC cấp xã Trước hết thông qua hệ thống pháp luật: Hiến pháp, các luật: Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật CB,CC…; các nghị định hướng dẫn thi thành; các chính sách đối với CB, CC… qui định thẩm quyền, qui trình sắp xếp, sáp nhập Tùy tính chất tác động, mỗi luật có chi phối khác nhau như: Các luật liên quan đến tổ chức bộ máy tác động đến sắp xếp cơ cấu bộ máy chính quyền địa phương; các luật liên quan đến

CB, CC tác động đến sắp xếp, bố trí CB, CC …: Cùng với đó, tính đặc thù riêng biệt của các địa phương khi tiến hành sáp nhập các ĐVHC cấp xã cũng là thách thức đặt ra cho những nhà tổ chức thực hiện Nếu không bảo đảm tính đồng bộ mang tính hệ thống, liên thông, phối hợp và có cái nhìn tổng quát trong quá trình sửa đổi, bổ sung chính sách, pháp luật sẽ rất khó bảo đảm được tính bền vững, tính hiệu quả của Nghị quyết 37.

1.4.2 Về thời gian và văn hóa, lịch sử

Khối lượng công việc khi thực hiện sáp nhập các ĐVHC rất lớn nhưng làm trong thời gian ngắn Nghị quyết 37 đã đề ra lộ trình tới năm 2021, các xã không đạt 50% cả hai tiêu chí về diện tích tự nhiên và quy mô dân số sẽ được sáp nhập Thời gian qui định hơn 2 năm thực hiện từ cuối năm 2019, năm 2020

và quý I năm 2021, trong bối cảnh cả hệ thống chính trị tập trung tổ

chức Đại hội Đảng các cấp nhiệm kỳ 2020-2025; bầu cử Đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 Thời gian gấp, khối lượng công việc nhiều, lại phụ thuộc các văn bản của các cấp thẩm quyền về sắp xếp các ĐVHC; xây dựng, phê duyệt đề án của các địa phương; tổ chức lấy ý kiến nhân dân; thông qua nghị quyết của HĐND; … Để thực hiện khối lượng công việc và đảm bảo thời gian qui định của sáp nhập theo lộ trình, đòi hỏi sự đồng thuận, nhất trí và sự nỗ lực cao của đội ngũ CB, CC trong triển khai thực hiện.

- Một yếu tố khá quan trọng, tác động không nhỏ đến quá trình sắp xếp này đó là yếu tố lịch sử, văn hóa, tập quán của từng địa phương Mỗi làng xã

có một truyền thống nhất định và người dân gắn kết với truyền thống đó Trong công tác chỉ đạo sáp nhập cần có lộ trình phù hợp, nắm chắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân Đối với những địa bàn mà thực hiện sáp nhập có

sự đồng thuận cao, hiển thị rõ lợi ích trong QLNN và phát triển KT-XH thì tiến hành sáp nhập; những địa phương mà nhân dân chưa đồng thuận cần thận trọng, tiếp tục vận động, thuyết phục và làm từng bước.

Trước, trong và sau khi tiến hành sáp nhập cần nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, phong tục, tập quán, lối sống của nhân dân, nhất là kiến nghị của nhân dân về những vấn đề bất cập, chưa thống nhất Riêng đối với địa bàn miền núi, biên giới phải cân nhắc về quy mô số hộ theo quy định gắn với các yếu tố địa hình, từ đó đặt ra một lộ trình sáp nhập khoa học, phù hợp Nơi nào dễ làm trước, nơi nào khó làm sau Phải đặt được mục tiêu sáp nhập là xây dựng bộ máy chính quyền tinh gọn, hợp lý; góp phần ổn định dân cư, thúc đẩy kinh tế phát triển, đảm bảo trật tự trị an, văn minh, hiện đại.

1.4.3 Về tổ chức bộ máy và và con người

Trong sắp xếp ĐVHC cấp xã, yếu tố biến động và tác động sâu sắc đến xã hội đó là con người Việc sáp nhập các xã không đủ tiêu chí về diện tích, dân số không đơn thuần là sự sát nhập cơ học các ĐVHC nhỏ lại với

nhau, mà bản chất là kéo theo sự thay đổi về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và phương thức quản trị xã hội Người dân bị thay đổi thói quen trong khi thực hiện nhu cầu về dịch vụ hành chính công ở phạm vi qui mô xã nhỏ qua xã qui mô lớn; năng lực quản trị của chính quyền địa phương được

mở rộng, đòi hỏi năng lực đội ngũ CB, CC cấp xã phải tương ứng, đáp ứng mục đích của việc xác nhập Do đó, để sắp xếp bộ máy công quyền cấp xã hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn cần phải có tư duy mới và năng lực trong thiết kế, vận hành bộ máy quản trị địa phương tương xứng với phạm vi quản trị được mở rộng Mặt khác, giải quyết những vấn đề về nhân sự trong sắp xếp các ĐVHC cấp xã luôn là vấn đề khó khăn nhất Lựa chọn

CB, CC đủ năng lực, năng động bố trí vào bộ máy mới là nhiệm vụ hàng đầu Khi sát nhập, sắp xếp ĐVHC cấp xã bắt buộc phải chuyển đổi nhiều vị trí việc làm, thậm chí một bộ phận CB, CC dôi dư phải thực hiện chế độ tinh giảm, tạo ra sự xung đột nhất định trong đội ngũ CB, CC cấp xã.

Chính vì vậy, cần tập trung tuyên truyền, tạo nên sự đồng thuận của CB, CC ở các đơn vị cần sáp nhập Phải bám sát chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhất là Nghị định 34/2019 NĐ-CP của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số quy định về CB, CC cấp xã và những người hoạt động không chuyên trách ở xã, thôn, tổ dân phố (sau đây gọi tắt là Nghị định 34/2019 NĐ-CP của Chính phủ) để sắp xếp phù hợp.

1.5 Kinh nghiệm sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã

1.5.1 Kinh nghiệm sắp xếp tổ chức bộ máy của các địa phương Tỉnh Hà Tĩnh

Năm 2019, Hà Tĩnh bắt đầu thực hiện Nghị quyết số 37-NQ/TW ngày 24/12/2018 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 653/2019/U BTVQH14 của UBTVQH một cách bài bản, chặt chẽ, hiệu quả Tỉnh Hà Tĩnh chủ động xây dựng các phương án, đề án về sáp nhập ĐVHC cấp xã khách quan, khoa học

nhưng không áp đặt, phù hơp thực tiễn của địa phương Qua thực tiễn, có thể rút ra một số kinh nghiệm sau:

- Thứ nhất, với chủ trương lấy dân làm gốc, cấp ủy Đảng các đơn vị sáp nhập bám sát các chi bộ cơ sở, xin ý kiến đảng viên về các nội dung liên quan đến sáp nhập Sau khi thống nhất được phương án, lấy ý kiến cử tri về chủ trương sáp nhập Cấp ủy động viên CB chủ chốt gần đến tuổi, nghỉ hưu; điều chỉnh, bố trí CC kịp thời để không dôi dư nhiều, duy trì các đoàn thể ở xã cho đến đại hội vào năm 2021 để sắp xếp CB.

- Thứ hai, tập trung xử lý về cơ sở vật chất, hạ tầng, xử lý nợ đọng sau khi sát nhập Trụ sở các xã cũ sẽ tiếp tục chuyển giao cho xã mới, các

cơ sở vật chất dư thừa sẽ được làm thủ tục chuyển về thôn, xóm hoặc đấu giá xử lý đúng quy định, tránh lãng phí hoặc để xuống cấp, hư hỏng.

- Thứ ba, tập trung sắp xếp CB, CC theo tinh thần Nghị quyết

số 39-NQ/TW ngày 17/7/2015 về việc tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ CB, CC, VC, Tỉnh Hà Tĩnh ban hành chính sách hỗ trợ CB,

CC, VC, người hoạt động KCT cấp xã tương xứng hỗ trợ sắp xếp, tinh giản biên chế, tạo sự đồng thuận cao trong đội ngũ CB, CC.

- Thứ tư, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát quá trình sắp xếp các ĐVHC cấp xã, tránh tình trạng chạy chức, chạy quyền, phân tán tài sản Phát huy tối đa vai trò của MTTQ và các tổ chức đoàn thể vào cuộc một cách sâu sát trong quá trình trước, trong và sau sát nhập.

Tỉnh Hòa Bình

Hòa Bình là tỉnh miền núi, địa hình chia cắt lớn, có 74% số dân là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, song với quyết tâm của cả hệ thống chính trị, việc sắp xếp lại bộ máy tinh gọn mang lại hiệu quả thiết thực Tỉnh Hòa Bình đã giảm được 59 xã và một huyện bằng 28% tổng

số xã, phường, thị trấn, có thể rút ra một số kinh nghiệm sau:

Một là, tuyên truyền sâu rộng chủ trương sắp xếp các ĐVHC từ CB, đảng viên đến người dân, tạo sự đồng thuận của toàn xã hội Nhất là đối với các đối tượng CB, CC dôi dư, số bán chuyên trách, số không đủ tiêu chuẩn, điều kiện tiếp tục bố trí công tác hoặc giữ các chức vụ lãnh đạo, quản lý.

Hai là, xây dựng các kế hoạch và triển khai kế hoạch sắp xếp một cách cụ thể, có lộ trình rõ ràng, hợp lý Vừa thực hiện sắp xếp, vừa điều chỉnh, giải quyết những phát sinh Ban hành các chủ trương, chính sách, chế độ cụ thể thực hiện luân chuyển, hỗ trợ CB, CC, người lao động dôi dư; giải quyết công nợ, cơ sở vật chất do quá trình sắp xếp mang lại.

Ba là, vận dụng sáng tạo chủ trương sắp xếp, điều chỉnh các ĐVHC linh hoạt, gắn với đặc trưng văn hóa, dân tộc, vùng miền Gắn sắp xếp ĐVHC các cấp với củng cố cấp ủy Đảng, bộ máy chính quyền địa phương kịp thời để thực hiện lãnh đạo, điều hành, quản lý hiệu quả ngay từ bước đầu.

Tỉnh Thanh Hoá

Thanh hóa là tỉnh lớn, dân số hơn 3,6 triệu người, có 27 huyện, thị, thành phố, 635 xã, phường, thị trấn, trong đó có 143 xã, phường, thị trấn thuộc diện phải sáp nhập thành 67 xã, phường, thị trấn mới Sau sắp xếp, tổng số xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh từ 635 sẽ còn 559 đơn vị (giảm 76), có thể rút ra một số bài học sau đây:

Một là, coi trọng công tác tuyên truyền, quán triệt nội dung Nghị quyết số 37-CT/TW ngày 24/12/2018 của Bộ Chính trị để mỗi

CB, đảng viên và nhân dân nhận thức rõ tầm quan trọng, ý nghĩa của việc sắp xếp các ĐVHC cấp huyện, cấp xã, tạo sự đồng thuận, thống nhất cao trong tổ chức thực hiện.

Hai là, cấp ủy, chính quyền các cấp có quyết tâm chính trị cao, dám quyết, dám làm, dám chịu trách nhiệm Xây dựng kế hoạch với thời gian cụ thể, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát Trên cơ sở đó ban hành các văn bản