Tiểu luận Sinh học cơ thể và phát triển cá thể: Khái niệm, giới thiệu quá trình sinh sản và phát triển ở nhóm côn trùng Cánh nửa (Hemiptera): Cà cuống (Lethocerus)

Bài Tiểu luận Sinh học cơ thể và phát triển cá thể: Khái niệm, giới thiệu quá trình sinh sản và phát triển ở nhóm côn trùng Cánh nửa (Hemiptera): Cà cuống (Lethocerus) có nội dung trình bày về khái niệm sinh sản và phát triển của cà cuống; giới thiệu quá trình sinh sản ở cà cuống (Lethocerus); giới thiệu quá trình phát triển ở cà cuống (Lethocerus);... Mời các bạn cùng tham khảo!

TRƯỜNG Đ I H C S  PH M HÀ N IẠ Ọ Ư Ạ Ộ

KHOA SINH H CỌ

BÀI TI U LU N Ể Ậ

MÔN: SINH H C C  TH  VÀ PHÁT TRI N CÁ TH Ọ Ơ Ể Ể Ể

Chuyên đ : Khái ni m, gi i thi u quá trình sinh s n và phát tri n ề ệ ớ ệ ả ể    nhóm côn trùng Cánh n a (Hemiptera): Cà cu ng (

HÀ N I – 2022Ộ

N I DUNG CHÍNHỘ

PH N I. M  Đ UẦ Ở Ầ

PH N II. N I DUNGẦ Ộ

2.1. Khái ni m sinh s n và phát tri nệ ả ể

2.1.1. Khái ni m phát tri nệ ể

2.1.2. Khái ni m sinh s nệ ả

2.2. Gi i thi u quá trình sinh s n   cà cu ng (ớ ệ ả ở ố Lethocerus) 2.2.1. S  khác bi t gi i tính ự ệ ớ

2.2.2. T p tính sinh s n ậ ả

2.3. Gi i thi u quá trình phát tri n   cà cu ng (ớ ệ ể ở ố Lethocerus) 2.3.1. Phát tri n phôi ể

2.3.2. Phát tri n h u phôi ể ậ

PH N III. K T LU NẦ Ế Ậ

TÀI LI U THAM KH OỆ Ả

PH N I. M  Đ UẦ Ở Ầ

Côn trùng hay còn g i là sâu b , là nhóm đ ng v t đa d ng nh t hành tinh, g mọ ọ ộ ậ ạ ấ ồ  

h n m t tri u loài đã đơ ộ ệ ược mô t  và g m h n m t n a s  sinh v t s ng. Sả ồ ơ ộ ử ố ậ ố ố l ượng các  loài côn trùng được cho là t  2,5 tri u đ n 10 tri uừ ệ ế ệ  nh ng có l  là ư ẽ kho ng 5 tri u loàiả ệ   [14]. 

Cà cu ng là loài côn trùng nố ước thu c h  Chân b i (Belostomatidae), liên h  Bãộ ọ ơ ọ  

tr u (Nepoidae), trong phân b  Râu kín (Cryptocerata) c a b  côn trùng Cánh n aầ ộ ủ ộ ử   (Hemiptera). Chúng có vùng phân b  khá r ng trên th  gi i nh ng t p trung đa d ngố ộ ế ớ ư ậ ạ  

nh t v n là   châu M , châu Âu ch  có m t loài, châu Phi và châu Úc hai loài, châu Á baấ ẫ ở ỹ ỉ ộ   loài (Hình 1)[16]

Hình 1. S  phân b  c a cà cu ng  ự ố ủ ố (Perez­Goodwyn, 2006) [16]

 Vi t Nam, Nguy n Công Ti u (1928) l n đ u tiên mô t  m t s  đ c đi m hình thái,

gi i ph u, vai trò c a cà cu ng và đ nh tên cho chúng là ả ẫ ủ ố ị Belostoma indica Vitalis [17]. 

Năm 2000, Ph m Qu nh Mai, Lê Xuân Hu  và Ph m Đình S c đã nghiên c u m t sạ ỳ ệ ạ ắ ứ ộ ố 

đ c đi m sinh h c phát tri n c a loài cà cu ng. Các công trình nghiên c u v  cà cu ngặ ể ọ ể ủ ố ứ ề ố  

giai đo n đó đ u cho r ng   Vi t Nam ch  có m t loài cà cu ng là ạ ề ằ ở ệ ỉ ộ ố Lethocerus indicus 

(Lepeletier et Serville, 1825). T  năm 2000 – 2008, Vũ Quang M nh đã ti n hành thuừ ạ ế  

m u và nghiên c u đ c đi m hình thái phân lo i c a các qu n th  cà cu ng thu b tẫ ứ ặ ể ạ ủ ầ ể ố ắ   trên toàn lãnh th  Vi t Nam. T  nh ng nghiên c u c a mình, Vũ Quang M nh (2006)ổ ệ ừ ữ ứ ủ ạ   cho r ng qu n th  cà cu ng   Vi t Nam không ch  có m t loài sinh h c mà có th  g mằ ầ ể ố ở ệ ỉ ộ ọ ể ồ   hai ho c ba loài khác nhau. Trong ặ H i ngh  toàn qu c l n th  IV v  Sinh thái và Tàiộ ị ố ầ ứ ề   nguyên sinh v t (2011)ậ , Vũ Quang M nh đã đ a ra k t lu n   Vi t Nam có hai loài càạ ư ế ậ ở ệ  

cu ng   là  ố Lethocerus   indicus  (Lepeletier   et   Serville,   1825)   và  Kirkaldyia   deyrolli 

(Vuillefroy, 1864). Tuy nhiên loài Kirkaldyia deyrolli (Vuillefroy, 1864) ch  đỉ ược phát 

hi n   hai t nh Ngh  An và Hà Tĩnh còn loài ệ ở ỉ ệ Lethocerus indicus (Lepeletier et Serville, 

1825)   thì   phân   b   trên   kh p   lãnh   th   Vi tố ắ ổ ệ  

Nam[11]. Cà cu ng cũng là loài duy nh t thu cố ấ ộ  

b  cánh n a Hemiptera độ ử ược đ a vào sách đư ỏ 

Vi t Nam [10].ệ

V  hình thái chung, cà cu ng trề ố ưởng thành 

có c  th  d t, hình lá, màu vàng x n ho c nâuơ ể ẹ ỉ ặ  

đ t, dài trung bình t  7­8 cm, có con lên đ n 10­ấ ừ ế

12 cm. Khi còn non cà cu ng gi ng nh  con gián,ố ố ư  

mình dài kho ng 7­8cm, r ng 3cm, màu nâu xám,ả ộ  

có nhi u v ch đen, đ u nh  v i hai m t tròn vàề ạ ầ ỏ ớ ắ  

to, mi ng là m t ngòi nh n hút th c ăn. Ng c dàiệ ộ ọ ứ ự  

b ng 1/3 thân, có 6 chân dài, kh e. B ng vàngằ ỏ ụ  

nh t có lông m n,   phía trên có m t b  cánhạ ị ở ộ ộ  

m ng n a m m n a c ng (Hình 2).   nh ng conỏ ử ề ử ứ Ở ữ  

đ c, dự ưới ng c s  có hai túi nh  và dài đự ẽ ỏ ược g i là b ng cà cu ng. Trong ph n b ngọ ọ ố ầ ọ  

có ch a tinh d u, m t ch t l ng trong cho tho ng ra m t mùi đ c bi t g n gi ng nhứ ầ ộ ấ ỏ ả ộ ặ ệ ầ ố ư  mùi qu  Đây chính là vũ khí đ  t n công con m i cũng nh  xua đu i đ ch th  và dế ể ấ ồ ư ổ ị ủ ụ  con cái đ n giao ph i [4]. ế ố

Là m t lo i côn trùng hoàn toàn có l i, cà cu ng không ch  độ ạ ợ ố ỉ ược ch  bi n đ  làmế ế ể  

th c ăn, gia v  trong nh ng món ăn mà còn đứ ị ữ ược dùng nh  m t lo i thu c ch a b nh,ư ộ ạ ố ữ ệ  

r t t t cho s c kho  Trên c  th  cà cu ng có th  chia ra nhi u b  ph n và m i bấ ố ứ ẻ ơ ể ố ể ề ộ ậ ỗ ộ 

ph n đ u có công d ng riêng. Ph n th t, tinh d u và ph n tr ng c a cà cu ng đầ ề ụ ầ ị ầ ầ ứ ủ ố ượ  c dùng làm thu c [18]. Ngoài ra nhi u th c nghi m y khoa còn cho th y r ng, tinh d u tố ề ự ệ ấ ằ ầ ừ 

cà cu ng có tác d ng nh  m t ch t kích thích th n kinh, n u dùng   li u th p nó cóố ụ ư ộ ấ ầ ế ở ề ấ  

th  gây h ng ph n, đ ng th i tăng cể ư ấ ồ ờ ường kh  năng sinh d c   m c đ  nh  [4]. ả ụ ở ứ ộ ẹ

Cà cu ng là loài ăn th t, hút d ch và máu c a nhi u loài đ ng v t th y sinh, sâuố ị ị ủ ề ộ ậ ủ  

b ,  c, nhái và cá nh …Đi u này khi n chúng gi  m t vai trò quan tr ng trong chu iọ ố ỏ ề ế ữ ộ ọ ỗ  

th c ăn   các th y v c, là thiên đ ch c a m t s  loài, giúp con ngứ ở ủ ự ị ủ ộ ố ười tiêu di t m t sệ ộ ố  loài thân m m mang b nh kí sinh trùng (ví d  nh  rùa tai đ ),  c bề ệ ụ ư ỏ ố ươu vàng…

Ngày nay, vi c s  d ng thu c tr  sâu, phân hóa h c và hóa ch t b o v  th c v tệ ử ụ ố ừ ọ ấ ả ệ ự ậ   trong nông nghi p đã làm ô nhi m môi trệ ễ ường s ng t  nhiên c a cà cu ng. Môi trố ự ủ ố ườ  ng

s ng t  nhiên c a chúng cũng ngày càng b  thu h p do các ho t đ ng san l p ao h ,ố ự ủ ị ẹ ạ ộ ấ ồ  

đ ng ru ng đ  ph c v  ho t đ ng s n xu t, các ngành công nghi p, xây d ng…d nồ ộ ể ụ ụ ạ ộ ả ấ ệ ự ẫ  

t i s  lớ ố ượng cá th  cà cu ng trong t  nhiên ngày càng gi m sút nghiêm tr ng. Vì v yể ố ự ả ọ ậ  

vi c nghiên c u tìm hi u v  quá trình sinh s n và phát tri n c a cà cu ng có ý nghĩa vôệ ứ ể ề ả ể ủ ố   cùng quan tr ng, giúp gây nuôi, b o v , ph c h i và phát tri n loài này trong t  nhiên.ọ ả ệ ụ ồ ể ự

PH N II. N I DUNGẦ Ộ

2.1. Khái ni m sinh s n và phát tri nệ ả ể

2.1.1. Khái ni m phát tri nệ ể

Phát tri n để ược hi u chung là m t dãy nh ng bi n đ i c p ti n đ a s  vi cể ộ ữ ế ổ ấ ế ư ự ệ   ngày càng tr  nên ph c t p h n, hoàn thi n h n,   m c đ  phát tri n cao h n. Ch ngở ứ ạ ơ ệ ơ ở ứ ộ ể ơ ẳ  

h n nh  s  phát tri n c a đ i s ng cá th  sinh v t nh m thích  ng ngày càng cao h nạ ư ự ể ủ ờ ố ể ậ ằ ứ ơ  

v i môi trớ ường s ng. ố

Trong cu n “Sinh h c phát tri n cá th  đ ng v t”, tác gi  Mai Văn H ng đãố ọ ể ể ộ ậ ả ư  

đ nh nghĩa s  phát tri n cá th  sinh v t chính là m t quá trình bao g m m t dãy các c pị ự ể ể ậ ộ ồ ộ ấ  

bi n đ i liên ti p và ph c t p v  c u trúc, ch c năng có tr t t  trong không gian đãế ổ ế ứ ạ ề ấ ứ ậ ự  

được mã hóa trong b  gen đ  t  m t h p t  có hình thái khác h n c  th  trộ ể ừ ộ ợ ử ẳ ơ ể ưởng thành 

bi n đ i thành c  th  hoàn ch nh, đ c tr ng cho loài [3]. Qúa trình này x y ra liên ti pế ổ ơ ể ỉ ặ ư ả ế  

t  b  ph n này t i b  ph n khác, theo t ng giai đo n khác nhau. M i giai đo n phátừ ộ ậ ớ ộ ậ ừ ạ ỗ ạ   tri n khác nhau c a cá th  có th  di n ra   các môi trể ủ ể ể ễ ở ường khác nhau v i s  s  d ngớ ự ử ụ   các ngu n th c ăn khác nhau nh ng nó ph i luôn thích  ng v i môi trồ ứ ư ả ứ ớ ường s ng.ố

S  phát tri n c a đ ng v t là s  bi n đ i theo th i gian v  hình thái và sinh lýự ể ủ ộ ậ ự ế ổ ờ ề  

c a các t  bào, mô, c  quan và c  th  t  h p t  thành c  th  trủ ế ơ ơ ể ừ ợ ử ơ ể ưởng thành (là giai 

đo n c  th  phát d c, có kh  năng sinh s n) [2]. Ví d    ngạ ơ ể ụ ả ả ụ ở ười, h p t  qua 8 ngàyợ ử   phát tri n thành phôi v  làm t  trong d  con ngể ị ổ ạ ười m  v i các l p t  bào khác nhau, sauẹ ớ ớ ế  

đó phát tri n thành phôi th n kinh v i m m các c  quan và qua 9 tháng 10 ngày hìnhể ầ ớ ầ ơ   thành em bé v i t t c  các c  quan, đ n tu i d y thì (13 ­ 14 tu i) hình thành c  thớ ấ ả ơ ế ổ ậ ổ ơ ể 

trưởng thành có kh  năng sinh s n.ả ả

D a vào đ c đi m sinh trự ặ ể ưởng và phát tri n    đ ng v t ngể ở ộ ậ ười ta chia thành các 

ki u phát tri n là phát tri n không qua bi n thái và phát tri n qua bi n thái. S  sinhể ể ể ế ể ế ự  

trưởng và phát tri n không qua bi n thái có   m t s  đ ng v t không xể ế ở ộ ố ộ ậ ương s ng vàố  

đa s  đ ng v t có xố ộ ậ ương s ng (cá, chim, bò sát, đ ng v t có vú và con ngố ộ ậ ười). Trong 

ki u phát tri n này con non có các đ c đi m hình thái, c u t o và sinh lí tể ể ặ ể ấ ạ ương t  conự  

trưởng thành. Phát tri n qua bi n thái là ki u phát tri n mà con non ( u trùng) có cácể ế ể ể ấ  

đ c đi m hình thái, c u t o và sinh lí khác nhau gi a các giai đo n và khác v i conặ ể ấ ạ ữ ạ ớ  

trưởng thành. Tùy theo m c đ  bi n thái mà phân ra: bi n thái hoàn toàn ( u trùng cóứ ộ ế ế ấ   hình d ng, c u t o và sinh lí r t khác v i con trạ ấ ạ ấ ớ ưởng thành, tr i qua giai đo n trungả ạ   gian,  u trùng bi n đ i thành con trấ ế ổ ưởng thành) và bi n thái không hoàn toàn ( u trùngế ấ   phát tri n ch a hoàn thi n, g n gi ng v i con trể ư ệ ầ ố ớ ưởng thành, tr i qua nhi u l n l t xácả ề ầ ộ  

u trùng bi n đ i thành con tr ng thành)

2.1.2. Khái ni m sinh s nệ ả

Sinh s n là m t trong nh ng tính ch t ph c t p và đ c tr ng nh t cho s  s ng.ả ộ ữ ấ ứ ạ ặ ư ấ ự ố   Trong sinh gi i, có r t nhi u loài sinh v t mà s  sinh s n đ ng nghĩa v i s  sinhớ ấ ề ậ ự ả ồ ớ ự  

trưởng. Ví d  nh    các loài côn trùng nh  bụ ư ở ư ướm, ru i, thiêu thân, các d ng trồ ạ ưở  ng

thành t n t i vài ngày ch  đ  th c hi n vi c th  tinh và đ  tr ng. M t s  loài nh nồ ạ ỉ ể ự ệ ệ ụ ẻ ứ ộ ố ệ  

đ c, con đ c sau khi th  tinh cho con cái thì tr  thành ngu n th c ăn c a con cái, màự ự ụ ở ồ ứ ủ  

th c ch t đ  nuôi dự ấ ể ưỡng th  h  sau. Sinh s n bao g m ba y u t  là tăng trế ệ ả ồ ế ố ưởng, di  truy n và phát tri n [3]. S  tăng trề ể ự ưởng là đi u ki n c t y u c a sinh s n, n u khôngề ệ ố ế ủ ả ế  

có tăng trưởng s  s ng d n đi đ n k t thúc. Chính nh  có sinh s n mà các y u t  diự ố ầ ế ế ờ ả ế ố   truy n c a b  m  có c  h i tái t  h p và truy n l i các đ c tính c a mình cho th  hề ủ ố ẹ ơ ộ ổ ợ ề ạ ặ ủ ế ệ  sau. Phát tri n là m t lo t nh ng bi n đ i k  ti p c a c  th , nh  có quá trình phátể ộ ạ ữ ế ổ ế ế ủ ơ ể ờ   tri n mà c  th  có th  sinh s n ra nhi u t  bào sinh d c có t  ch c cao, nh m đ mể ơ ể ể ả ề ế ụ ổ ứ ằ ả  

b o hi u qu  sinh s n.ả ệ ả ả

Ngoài ra sinh s n có th  hi u là quá trình sinh h c mà các sinh v t đ n l  m i ­ả ể ể ọ ậ ơ ẻ ớ  

"con đ " ­ đẻ ượ ạc t o ra t  "cha m " c a chúng. Có hai hình th c sinh s n: vô tính vàừ ẹ ủ ứ ả  

h u tính. Trong sinh s n vô tính, m t sinh v t m i đữ ả ộ ậ ớ ượ ạc t o ra s  mang nh ng đ cẽ ữ ặ  

đi m gi ng h t cá th  ban đ u mà không c n s  đóng góp v t li u di truy n c a m tể ố ệ ể ầ ầ ự ậ ệ ề ủ ộ  

cá th  khác. Sinh s n h u tính là m t quá trình sinh h c t o ra các sinh v t m i b ngể ả ữ ộ ọ ạ ậ ớ ằ   cách k t h p v t li u di truy n t  hai cá th  khác nhau c a loài.   h u h t các loàiế ợ ậ ệ ề ừ ể ủ Ở ầ ế  

đ ng v t quá trình này bao g m ba giai đo n n i ti p nhau: giai đo n hình thành tinhộ ậ ồ ạ ố ế ạ   trùng và tr ng, giai đo n th  tinh (giao t  đ c k t h p v i giao t  cái t o thành h pứ ạ ụ ử ự ế ợ ớ ử ạ ợ  

t ), giai đo n phát tri n phôi hình thành c  th  m i.ử ạ ể ơ ể ớ

2.2. Gi i thi u quá trình sinh s n   cà cu ng (ớ ệ ả ở ố Lethocerus)

2.2.1. S  khác bi t gi i tính ự ệ ớ

Đ  nghiên c u v  quá trình sinh s n   cà cu ng, vi c đ u tiên c n làm là phânể ứ ề ả ở ố ệ ầ ầ  

bi t đệ ược s  khác bi t v  gi i tính gi a cà cu ng đ c trự ệ ề ớ ữ ố ự ưởng thành và cà cu ng cáiố  

trưởng thành. S  khác bi t này đự ệ ược th  hi n qua nh ng sai khác v  hình thái phânể ệ ữ ề  

lo i cũng nh  hình thái c u t o c a c  quan sinh d c. ạ ư ấ ạ ủ ơ ụ

Các ch  tiêu so sánh hình thái phân lo i cà cu ng đỉ ạ ố ược th c hi n theo ự ệ theo Perez­  Goodwyn (2006) g m: Hình d ng chung, màu s c, kích thồ ạ ắ ước; hình thái ph n đ u ph nầ ầ ầ  

ph  đ u; hình thái ph n ng c và ph n ph  ng c; hình thái ph n b ng và c  quan giaoụ ầ ầ ự ầ ụ ự ầ ụ ơ  

ph i đ c cái [16]. ố ự Vũ Quang M nh, Lê Th  Bích Lam (2012) đã mô t  chi ti t đ c đi mạ ị ả ế ặ ể  

hình thái phân lo i c a cà cu ng trạ ủ ố ưởng thành và k t lu n cà cu ng đ c và cà cu ngế ậ ố ự ố   cái không sai khác nhi u v  hình thái phân lo i theo t  l  c u trúc các ph n hay màuề ề ạ ỷ ệ ấ ầ  

s c c a c  th  nh ng v  kích thắ ủ ơ ể ư ề ước, cá th  đ c thể ự ường nh  h n cá th  cái [12]. Ngoàiỏ ơ ể  

ra đ  phân bi t cà cu ng đ c và cái ta có th  d a vào hình thái đ t b ng cu i, t mể ệ ố ự ể ự ố ụ ố ấ  

b ng và t m l ng. Ph n đ nh c a t m b ng cu i c a cá th  đ c có hình d ng thuônụ ấ ư ầ ỉ ủ ấ ụ ố ủ ể ự ạ  

nh n, v i chóp đ nh h i l i; cá th  cái có t m b ng bè r ng h n và h i lõm   ph nọ ớ ỉ ơ ồ ể ấ ụ ộ ơ ơ ở ầ  

đ nh.ỉ

Bên c nh s  sai khác v  hình thái phân lo i, hình thái và c u t o c  quan sinhạ ự ề ạ ấ ạ ơ  

d c là m t đ c đi m quan tr ng giúp phân bi t các cá th  cà cu ng đ c và cái (Hình 3),ụ ộ ặ ể ọ ệ ể ố ự   (Hình 4).  

Hình 3. Hình thái c  quan sinh d c c a cà cu ng L. indicus tr ơ ụ ủ ố ưở ng thành [15]

Hình 4. Hình thái c u t o c  quan sinh d c cà cu ng đ c tr ấ ạ ơ ụ ố ự ưở ng thành (hình trái)  

và c  quan sinh d c c a cà cu ng cái tr ơ ụ ủ ố ưở ng thành (hình ph i) ả

(a) Lethocerus indicus; (b) Kirkaldyia deyrolli

(Vũ Quang M nh, 2011) ạ

B  ph n sinh d c đ c bao g m m t túi g c (phallobase), m t đôi gai bên (paramere),ộ ậ ụ ự ồ ộ ố ộ  

c  quan giao ph i đ c có d ng  ng thuôn dài, ph n đ nh h i cong xu ng. B  ph n sinhơ ố ự ạ ố ầ ỉ ơ ố ộ ậ  

d c cái g m máng sinh d c cái (gonapophysis) có c u trúc kép, là đôi  ng nh , thuônụ ồ ụ ấ ố ỏ   dài và m nh mai, cong g p vào trong, bao l y t m van m  hình tam giác cân. (Hình 4)ả ậ ấ ấ ở   [11]

2.2.2. T p tính sinh s n ậ ả

T p tính là m t khái ni m ph c t p, có th  hi u là chu i nh ng ph n  ng c aậ ộ ệ ứ ạ ể ể ỗ ữ ả ứ ủ  

đ ng v t tr  l i kích thích t  môi trộ ậ ả ờ ừ ường bên trong ho c bên ngoài c  th  Có hai lo iặ ơ ể ạ  

t p tính là t p tính b m sinh và t p tính th  sinh. T p tính sinh s n là t p tính b m sinhậ ậ ẩ ậ ứ ậ ả ậ ẩ   mang tính b n năng, g m chu i các ph n x  ph c t p do kích thích c a môi trả ồ ỗ ả ạ ứ ạ ủ ườ  ng bên ngoài (nhi t đ ) ho c bên trong (hoocmon) gây nên hi n tệ ộ ặ ệ ượng chín sinh d c, tranhụ   giành con cái, làm tình, mang thai, sinh đ , nuôi con T p tính sinh s n đ c tr ng choẻ ậ ả ặ ư  

m i loài, có c  ch  và đỗ ơ ế ược th  hi n b ng nhi u hình th c khác nhau. ể ệ ằ ề ứ

Cà cu ng là loài sinh s n h u tính,   tu i trố ả ữ ở ổ ưởng thành các cá th  cà cu ng đ cể ố ự  

ti t tinh d u thu hút con cái, chúng tìm đ n nhau, giao ph i và th c hi n quá trình sinhế ầ ế ố ự ệ  

s n.   Thông thả ường cà cu ng sinh s n t  tháng 6 đ n tháng 9, đ c bi t là cu i tháng 7ố ả ừ ế ặ ệ ố  

đ u tháng 8, sau các tr n m a rào, nhi t đ  nầ ậ ư ệ ộ ướ ừc t  26 – 300C, nhi t đ  không khíệ ộ   kho ng 30 – 34ả 0C, pH trung tính kho ng 7,5 [8], [9]. Trong t  nhiên, cà cu ng thả ự ố ườ  ng

có xu hướng l a ch n, đ  tr ng   m t vài sinh c nh: nự ọ ẻ ứ ở ộ ả ước đ ng (ao, h , đ m…),ọ ồ ầ  

ru ng lúa nộ ước, nước đ ng trong ru ng lúa nọ ộ ước. Trong đó s  lố ượng   tr ng t p trungổ ứ ậ   nhi u nh t   sinh c nh nề ấ ở ả ước đ ng trong ru ng lúa nọ ộ ướ Ởc.   sinh c nh nả ước ch y nhả ư  sông su i…không b t g p s  xu t hi n c a   tr ng nào [13].ố ắ ặ ự ấ ệ ủ ổ ứ

Quá trình sinh s n c a cà cu ng s  di n ra sau năm tu n k  t  khi giao ph i. Càả ủ ố ẽ ễ ầ ể ừ ố  

cu ng   ố Lethocerus indicus  thường đ  tr ng thành đám, bao quanh các c ng c  th yẻ ứ ọ ỏ ủ   sinh, lúa nước. Khi đ  tr ng, con cái s  hẻ ứ ẽ ướng ph n đuôi lên trên và ti t ra ch t dínhầ ế ấ  

d ng bong bóngạ  gi  cho tr ng bám vào cây ho c giá th , x p tr ng thành nh ng hàngữ ứ ặ ể ế ứ ữ