Tài liệu Báo cáo "Quan niệm về pháp luật kinh tế trong cơ chế thị trường " pdf

Tuy vậy, không nên bỏ qua hoặc xem nhẹ khả năng giải quyết các tranh chấp kinh tế bằng phương thức thương lượng, hoà giải, bởi vì các phương thức này có những ưu điểm nhất định và trong

TS TrÇn NGäc Dòng *

1 Đặt vấn đề

Trong nền kinh tế thị trường, các nhà

kinh doanh thuộc nhiều thành phần có các

quan hệ kinh tế, thương mại rất chặt chẽ và

khăng khít với nhau Họ đều muốn xây

dựng lòng tin, duy trì các mối quan hệ kinh

tế với các đối tác một cách lâu dài nhằm

đảm bảo cho hoạt động kinh doanh, thương

mại của họ được ổn định và phát triển Tuy

vậy, đôi khi, vì nhiều lí do chủ quan và

khách quan khác nhau, các mối quan hệ kinh

tế, thương mại giữa các nhà kinh doanh cũng

có những bất đồng và mâu thuẫn, dẫn đến

các tranh chấp trong việc thực hiện các cam

kết kinh tế Vấn đề đặt ra là phải có phương

thức giải quyết tranh chấp kinh tế một cách

nhanh gọn, ít tốn kém về thời gian, tài chính

và sức lực để cho hoạt động kinh tế, thương

mại của các doanh nghiệp không bị ảnh

hưởng bất lợi

Phương thức giải quyết tranh chấp kinh

tế theo thủ tục trọng tài và theo thủ tục tư

pháp đã được nhiều học giả nghiên cứu trong

một số công trình Nhưng phương thức giải

quyết tranh chấp kinh tế bằng thương lượng,

hoà giải (có hoà giải viên) còn chưa được

nghiên cứu một cách đầy đủ và có hệ thống

Tuy vậy, không nên bỏ qua hoặc xem

nhẹ khả năng giải quyết các tranh chấp kinh

tế bằng phương thức thương lượng, hoà giải,

bởi vì các phương thức này có những ưu

điểm nhất định và trong thực tế cũng đã được các nhà kinh doanh sử dụng một cách

có hiệu quả, đem lại lợi ích cho các bên Điều 7 Pháp lệnh hợp đồng kinh tế

(1989) quy định: “Các tranh chấp phát sinh khi thực hiện hợp đồng kinh tế được giải quyết bằng cách tự thương lượng giữa các bên với nhau hoặc đưa ra Trọng tài kinh tế” Điều 24 Luật đầu tư nước ngoài tại Việt

Nam (1996) quy định: “Các tranh chấp giữa các bên tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh hoặc giữa các bên liên doanh cũng như các tranh chấp giữa các doanh nghiệp

có vốn đầu tư nước ngoài, các bên tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh với các doanh nghiệp Việt Nam trước hết phải được giải quyết thông qua thương lượng, hoà giải”.

Điều 239 Luật thương mại (1997) quy định:

“1) Tranh chấp thương mại trước hết phải được giải quyết thông qua thương lượng giữa các bên; 2) Các bên tranh chấp có thể thoả thuận chọn một cơ quan, tổ chức hoặc

cá nhân làm trung gian hoà giải”.

Tuy vậy, các văn bản pháp luật hiện hành đều không đề cập các vấn đề như bản chất, mục đích, nguyên tắc, nội dung, thủ tục của phương thức giải quyết các tranh chấp kinh tế bằng thương lượng, hoà giải Chúng tôi muốn nêu ra một số quan

* Trường đại học luật Hà Nội

điểm cá nhân về các vấn đề nêu trên nhằm

gợi mở cho việc nghiên cứu tiếp theo đầy đủ

hơn, sâu sắc hơn về phương thức giải quyết

tranh chấp kinh tế, thương mại có nhiều ưu

điểm này

2 Bản chất của việc thương lượng, hoà

giải trong giải quyết tranh chấp kinh tế

Xét về bản chất, thương lượng và hoà

giải trong việc giải quyết các tranh chấp kinh

tế là hai phương thức giải quyết tranh chấp

kinh tế khác nhau Chúng có những điểm

chung đều là những hình thức giải quyết

tranh chấp ngoài tố tụng, phi chính phủ Chủ

thể tham gia vào việc giải quyết các tranh

chấp kinh tế, thương mại ở đây không phải

là những cơ quan do nhà nước lập ra mà

chính là các nhà kinh doanh Thủ tục thương

lượng, hoà giải cũng không phải được tiến

hành bởi những cơ quan tài phán như trọng

tài thương mại, toà kinh tế Mặt khác, các kết

quả mà phương thức thương lượng, hoà giải

đạt được cũng không có tính cưỡng chế và

không được thực hiện bằng cơ quan chuyên

nghiệp (thi hành án)

Thương lượng là phương thức giải quyết

tranh chấp kinh tế bằng cách các bên có

tranh chấp gặp nhau, nêu ra các quan điểm,

yêu cầu của mình và thông qua việc đàm

phán, trao đổi trực tiếp để tìm ra cách giải

quyết vụ tranh chấp mà các bên đều có thể

chấp nhận được PGS.TS Trần Đình Hảo

cho rằng: “Đặc điểm cơ bản của thương

lượng là các bên cùng nhau trình bày, phát

biểu quan điểm, chính kiến, bàn bạc, tìm các

biện pháp thích hợp và đi đến thống nhất

thoả thuận để tự giải quyết bất đồng”.(1)

Hoà giải là phương thức các bên có tranh chấp kinh tế, thương mại chấp nhận hay lựa chọn hoà giải viên (người thứ ba làm trung gian) để giúp đỡ, hỗ trợ các bên tìm ra giải pháp thích hợp trong quá trình đàm phán giải quyết tranh chấp kinh tế Kết quả của việc hoà giải là một phương thức giải quyết vụ tranh chấp mà các bên đều có thể chấp nhận được

3 Mục đích của việc giải quyết tranh chấp kinh tế bằng phương thức thương lượng, hoà giải

a Giải quyết tranh chấp kinh tế một cách nhanh gọn, ít tốn kém

Đối với các nhà kinh doanh, thời gian là tiền bạc Việc giải quyết các tranh chấp kéo dài sẽ làm cho họ không có điều kiện chú tâm vào các hoạt động kinh doanh, thương mại và có thể bỏ lỡ các cơ hội kinh doanh, dẫn đến các thua thiệt về kinh tế Phương thức giải quyết tranh chấp kinh tế theo thủ tục trọng tài và thủ tục tư pháp đòi hỏi phải mất khá nhiều thời gian do các bên cũng như

cơ quan trọng tài hoặc toà án phải thực hiện rất nhiều công đoạn do luật định như lập bộ

hồ sơ và đơn gửi trọng tài hoặc toà án; nộp các khoản phí và lệ phí; chọn trọng tài viên; khai những điều có liên quan đến vụ tranh chấp; điều tra, thu thập thêm tài liệu, chứng cứ; mở phiên xét xử ở nhiều cấp

Còn đối với việc giải quyết tranh chấp kinh tế bằng phương thức thương lượng, hoà giải thì có thể giản tiện được hầu hết các công việc nói trên Việc các bên gặp nhau để đàm phán, thương lượng có thể được tiến hành nhanh gọn, đơn giản, không qua nhiều

cấp bậc, tầng nấc và không phải tuân thủ

thời hạn nào

Ngoài ra, nếu các bên yêu cầu các cơ

quan tài phán giải quyết các tranh chấp kinh

tế, thương mại thì phải trả những khoản phí

và lệ phí khá lớn Trong khi đó, nếu các bên

tự thương lượng trực tiếp với nhau hoặc hoà

giải (có hoà giải viên) thì mức chi phí vật

chất mà các bên bỏ ra là không đáng kể,

tránh những thiệt thòi, bất lợi về mặt kinh tế

cho các bên

b Các bên tranh chấp có thể tập trung

vào vấn đề chính của việc giải quyết tranh

chấp, tránh được những vấn đề thuộc về thủ

tục, hình thức

Nếu việc giải quyết tranh chấp kinh tế

được tiến hành ở các trung tâm trọng tài

hoặc toà án, thủ tục thường rất rườm rà,

phức tạp, theo đúng trình tự các bước Nhiều

khi, vì những lí do không quan trọng mà làm

cho vụ việc phải kéo dài, đôi khi không giải

quyết được vấn đề cơ bản, cốt lõi của sự

tranh chấp Khi vụ tranh chấp kinh tế được

giải quyết theo phương thức thương lượng,

hoà giải, các bên có thể tập trung ngay vào

vấn đề cơ bản, cốt lõi của sự tranh chấp.(2)

c Bảo vệ được uy tín, vị thế của các nhà

kinh doanh

Trong hoạt động kinh doanh, thương

mại, việc các nhà kinh doanh tạo được một

“thương hiệu”, uy tín và một vị thế trong

giới kinh doanh là hết sức quan trọng Do

vậy, việc phải đưa nhau ra cơ quan trọng tài

hoặc toà án để kiện nhau hoặc hầu kiện là

một việc mà các nhà kinh doanh không

muốn, vì điều đó, theo tâm lí của người

phương Đông, làm ảnh hưởng bất lợi cho uy tín nghề nghiệp và vị thế của các nhà kinh doanh

Nếu vụ tranh chấp kinh tế, thương mại được giải quyết bằng thủ tục thương lượng, hoà giải thì đó là một việc “xử lí kín”, sẽ không ai biết gì về vụ tranh chấp này ngoài các bên có tranh chấp và hoà giải viên Như vậy, uy tín nghề nghiệp, vị thế và danh dự của các bên sẽ được giữ vững, mối quan hệ kinh tế, thương mại với các đối tác khác sẽ được củng cố và ngày càng phát triển

d Tiếp tục duy trì được các mối quan hệ kinh tế, thương mại giữa các bên

Khi các bên có tranh chấp kinh tế đưa nhau ra cơ quan trọng tài hoặc toà án để yêu cầu các cơ quan này ra các phán quyết về việc giải quyết tranh chấp thì sẽ có bên

“được” và bên “thua” Điều đó gây ra tâm lí không thoải mái đối với các bên, nhất là bên

“bị thua” Vì vậy, việc tiếp tục duy trì các mối quan hệ kinh tế, thương mại giữa các bên sẽ bị ảnh hưởng xấu Qua đó, hoạt động kinh tế, thương mại giữa các bên sẽ chịu nhiều ảnh hưởng bất lợi Còn nếu các bên giải quyết tranh chấp kinh tế bằng phương thức thương lượng, hoà giải thì sẽ không có

ai “được”, không có ai “bị thua”, các bên đều bình đẳng với nhau và các mối quan hệ kinh tế, thương mại giữa họ sẽ được tiếp tục duy trì, củng cố và phát triển

4 Nguyên tắc của việc giải quyết tranh chấp kinh tế theo phương thức thương lượng, hoà giải

Chúng tôi cho rằng việc giải quyết tranh chấp kinh tế, thương mại theo phương thức

thương lượng, hoà giải cần phải tuân theo

những nguyên tắc sau:

a Các bên đều bình đẳng và tự do ý chí

Khi các bên chọn phương thức thương

lượng, hoà giải để giải quyết tranh chấp kinh

tế có nghĩa là các bên tự nguyện tìm đến

nhau để chủ động giải quyết các tranh chấp

hoặc bất đồng Các bên có quyền đưa ra các

các cơ sở pháp lí và dẫn chứng thực tiễn để

chứng minh cho các quyền và nghĩa vụ của

mình Các bên cũng thương lượng, cân nhắc

điều hơn lẽ thiệt để tìm ra cách giải quyết

tranh chấp hợp tình, hợp lí mà các bên đều

có thể chấp nhận được Với phương thức giải

quyết tranh chấp như vậy thì có thể nói là

không có “bên được”, “bên thua” mà các bên

đều bình đẳng với nhau, đều bình đẳng trước

pháp luật

Việc các bên nêu ra quan điểm và đề

xuất phương hướng, biện pháp giải quyết

tranh chấp cũng hoàn toàn là sự tự do ý chí,

không ai có quyền bắt ép hoặc cưỡng bức ý

chí của bất kì bên nào

b Thái độ của các bên phải thẳng thắn,

trung thực

Để cho việc giải quyết tranh chấp kinh tế

theo phương thức thương lượng, hoà giải đạt

được kết quả mong muốn, các bên phải

thương lượng, hoà giải với thái độ thẳng

thắn và trung thực Không bên nào được có

biểu hiện gian dối, lừa đảo, vòng vo, vị kỉ,

cố chấp Những lời nói, hành vi có những

tính chất trên của một bên hoặc của các bên

(nếu có) sẽ làm cho việc thương lượng, hoà

giải các tranh chấp kinh tế không đạt được

những kết quả mong muốn, làm cho các

tranh chấp ngày càng thêm nghiêm trọng và

sẽ chỉ có thể giải quyết được bằng thủ tục trọng tài hoặc thủ tục tư pháp

c Quan điểm của các bên là tôn trọng các tập quán thương mại, thông cảm, tương trợ lẫn nhau

Các tập quán thương mại (trong nước cũng như quốc tế) đã tồn tại từ lâu đời Tuy

đó là luật bất thành văn nhưng chúng vẫn có tác dụng rất quan trọng trong quá trình thực hiện các hoạt động kinh doanh, thương mại Khi các bên đã chọn phương thức thương lượng, hoà giải để giải quyết các tranh chấp kinh tế giữa họ với nhau thì các bên cần tôn trọng các tập quán thương mại vốn có và thông cảm, tương trợ lẫn nhau Các bên cần nhận rõ những khó khăn của nhau, giúp đỡ, tương trợ lẫn nhau trong quá trình thực hiện hợp đồng Bên nào có nhiều thuận lợi hơn cần giúp đỡ, hỗ trợ bên kia khắc phục những điều kiện bất lợi hoặc thiệt hại, chứ không nên nhất thiết cứ đòi hỏi quyền lợi của mình theo đúng như các quy định của pháp luật hiện hành

d Kết quả thương lượng, hoà giải phải

cụ thể, rõ ràng, dễ thực hiện

Khi các bên đã ngồi lại được với nhau để giải quyết tranh chấp kinh tế theo phương thức thương lượng, hoà giải thì kết quả thương lượng, hoà giải cần phải cụ thể, rõ ràng chứ không thể chỉ là những thoả thuận chung chung, mập mờ, có tính nguyên tắc

Có như vậy thì các bên mới dễ thực hiện, dễ giám sát nhau trong việc thực hiện các thoả thuận, mới không phát sinh ra các mâu thuẫn

và tranh chấp mới giữa các bên

đ Kết quả thương lượng, hoà giải không

được trái pháp luật

Kết quả thương lượng, hoà giải có thể

“linh động”, “mềm mại”, không cứng nhắc,

máy móc như việc giải quyết tranh chấp

theo phương thức trọng tài hoặc tư pháp

nhưng không thể trái pháp luật Bởi vì, nếu

như vậy thì quyền và lợi ích hợp pháp của

người khác, của Nhà nước, của xã hội sẽ bị

vi phạm Các bên chỉ có thể thông cảm,

tương trợ, nhường nhịn, giúp đỡ, hỗ trợ lẫn

nhau trong phạm vi cho phép chứ không thể

tuỳ tiện không đếm xỉa đến các quy định

của pháp luật hiện hành về vấn đề đang có

tranh chấp

e Các bên tôn trọng và tự giác thi hành

kết quả thương lương, hoà giải

Kết quả thương lượng, hoà giải đạt được

là do các bên tự thoả thuận với nhau nên nó

bảo đảm quyền lợi của các bên Kết quả này

không phải được hình thành từ phán quyết

của các cơ quan tài phán Do đó, các bên cần

phải tôn trọng các kết quả thoả thuận đã đạt

được và cần tự nguyện, tự giác thi hành kết

quả thương lượng, hoà giải Nếu một bên

hoặc các bên không tôn trọng kết quả thương

lượng, hoà giải, không tự giác thực hiện các

kết quả này thì tranh chấp kinh tế, thương

mại không thể được giải quyết một cách

nhanh gọn và ổn thoả

f Các bên bảo đảm giữ gìn bí mật những

tài liệu, chứng cứ, quan điểm đưa ra trong quá

trình thương lượng, hoà giải tranh chấp kinh tế

Ưu điểm của phương thức giải quyết

tranh chấp kinh tế bằng thương lượng, hoà

giải là “xử lí kín” vụ việc có tranh chấp để

giữ gìn uy tín nghề nghiệp, vị thế trong thương trường của các bên Đồng thời, việc giải quyết tranh chấp kinh tế ở đây là “mềm mỏng” và “linh hoạt” chứ không cứng nhắc, máy móc theo đúng các quy định của pháp luật hiện hành nhằm giải quyết tranh chấp một cách nhanh gọn, có hiệu quả Vì vậy, các bên cũng như hoà giải viên có nghĩa vụ, trách nhiệm giữ gìn bí mật những tài liệu, chứng cứ, quan điểm do các bên đưa ra trong quá trình thương lượng, hoà giải tranh chấp kinh tế; không được công khai hoá các tài liệu, chứng cứ, quan điểm đó hoặc sử dụng các quan điểm, đề xuất của các bên trong phương thức giải quyết tranh chấp bằng thủ tục trọng tài hoặc thủ tục tư pháp sau này.(3)

5 Nội dung của việc giải quyết tranh chấp kinh tế, thương mại bằng thương lượng, hoà giải

Nội dung của việc giải quyết tranh chấp kinh tế, thương mại theo phương thức thương lượng, hoà giải là những công việc

cụ thể mà các bên cần phải làm rõ và tiến hành nhằm giải quyết tranh chấp giữa các bên một cách thiết thực và có hiệu quả Nội dung của việc giải quyết tranh chấp kinh tế, thương mại bằng thương lượng, hoà giải bao gồm những công việc như sau:

a Xác định rõ các quyền và nghĩa vụ của mỗi bên

Các bên phải xác định rõ các quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trên cơ sở cam kết hoặc hợp đồng đã được kí kết Các quyền và nghĩa vụ của các bên có được xác định rõ thì các bên mới có căn cứ để thương lượng, thoả thuận với nhau, mới giải quyết được tranh

chấp một cách cụ thể và thiết thực

b Xác định trách nhiệm cụ thể đối với

các bên

Sau khi đã xác định rõ các quyền và

nghĩa vụ của mỗi bên, các bên cần xác định

trách nhiệm cụ thể mà mỗi bên phải thực

hiện để làm cho tranh chấp kinh tế được giải

quyết Trách nhiệm này có thể không đồng

nhất với các quyền và nghĩa vụ cụ thể của

mỗi bên theo hợp đồng đã kí kết hoặc theo

pháp luật hiện hành mà có thể khác đi (trong

phạm vi có thể) theo nguyên tắc là các bên

thông cảm và tương trợ lẫn nhau trong việc

giải quyết tranh chấp

c Xác định những biện pháp tiếp theo

nếu một bên hoặc các bên không thi hành

nghiêm chỉnh kết quả thương lượng, hoà giải

Khi đã chọn phương thức thương lượng,

hoà giải để giải quyết các tranh chấp kinh tế,

nói chung các bên thường muốn giải quyết

vụ tranh chấp một cách nhanh gọn, ít tốn

kém về thời gian, tiền bạc Tuy vậy, các bên

vẫn cần lường trước những khả năng có thể

xảy ra để tránh bị động và giải quyết tranh

chấp kinh tế một cách dứt điểm, có hiệu quả

Ví dụ, trong biên bản ghi nhận sự thoả thuận

của các bên cần ghi rằng: Nếu một bên hoặc

các bên không thi hành nghiêm túc kết quả

thương lượng, hoà giải đã đạt được thì một

bên hoặc các bên cần tiến hành các công

việc cần thiết để đưa vụ tranh chấp ra cơ

quan trọng tài hoặc toà án yêu cầu giải quyết

dứt điểm

6 Thủ tục giải quyết tranh chấp kinh tế

theo phương thức thương lượng, hoà giải

Thủ tục giải quyết tranh chấp kinh tế

theo phương thức thương lượng, hoà giải là trình tự những bước công việc mà các bên cần phải tiến hành để giải quyết tranh chấp kinh tế, thương mại Thủ tục này bao gồm những bước như sau:

a Các bên nêu vấn đề và nguyện vọng giải quyết tranh chấp bằng thương lượng hoặc hoà giải

Khi một hoặc các bên phát hiện thấy có tranh chấp kinh tế, thương mại thì một bên hoặc các bên phải liên hệ ngay với bên kia, thông báo cho bên kia biết quan điểm và ý định giải quyết tranh chấp bằng thủ tục thương lượng hoặc hoà giải Nếu bên kia chấp nhận phương thức giải quyết tranh chấp bằng thương lượng, hoà giải thì tranh chấp

sẽ được giải quyết theo phương thức thương lượng hoặc hoà giải Nếu một bên không chấp nhận phương thức giải quyết tranh chấp bằng thương lượng, hoà giải thì vụ việc sẽ được đưa ra giải quyết tại cơ quan trọng tài hoặc toà án

b Các bên chọn hoà giải viên

Nếu các bên chọn phương thức thương lượng để giải quyết tranh chấp kinh tế thì

họ sẽ trực tiếp gặp nhau để đàm phán, thương lượng, tìm ra một phương án thoả đáng cho việc giải quyết tranh chấp Nếu các bên chọn phương thức hoà giải để giải quyết tranh chấp kinh tế thì có thể tiến hành một trong những phương án sau: 1) Các bên cùng chọn một hoà giải viên; 2) Mỗi bên chọn cho mình một hoà giải viên; 3) Mỗi bên chọn cho mình một hoà giải viên; sau

đó, các hoà giải viên này thống nhất chọn ra một hoà giải viên đứng đầu nhóm hoà giải

Mỗi phương án này đều có điểm ưu việt

riêng của nó

c Thương lượng, hoà giải trực tiếp

Thương lượng, hoà giải trực tiếp là

phương thức thương lượng, hoà giải mà các

bên có trụ sở ở gần nhau trực tiếp gặp gỡ

nhau để thương lượng, đàm phán về việc giải

quyết tranh chấp kinh tế Trong thủ tục

thương lượng, hoà giải trực tiếp hầu như

không có nhiều thư từ, công văn giữa các

bên, tốn ít thời gian, công sức của các bên,

việc giải quyết tranh chấp linh động và

nhanh gọn

d Thương lượng, hoà giải gián tiếp

Trong trường hợp các bên có trụ sở ở xa

nhau, khó có thể gặp mặt nhau để thương

lượng, hoà giải trực tiếp, họ có thể tiến hành

việc thương lượng, hoà giải gián tiếp bằng

cách gửi cho nhau và cho hoà giải viên các

công văn, tài liệu, thư từ thể hiện quan điểm,

ý kiến, nguyện vọng giải quyết tranh chấp

của mình Hoà giải viên sẽ thông báo cho

các bên về những vấn đề liên quan hoặc hỗ

trợ cho việc hoà giải và nêu ra những gợi ý,

khuyến nghị cần thiết Nếu các bên không tự

tìm ra được cách thức giải quyết tranh chấp

có hiệu quả thì hoà giải viên có thể đưa ra

một số phương án giải quyết tranh chấp thích

hợp để các bên lựa chọn

đ Ghi nhận kết quả thương lượng, hoà giải

Kết quả việc giải quyết tranh chấp kinh

tế bằng thủ tục hoà giải, thương lượng phải

được ghi thành một biên bản, có kí tên, đóng

dấu của đại diện có thẩm quyền của các bên

Cần chú ý rằng biên bản ghi nhận kết quả

thương lượng, hoà giải không phải là một văn bản có tính cưỡng chế như một phán quyết của trọng tài thương mại hoặc như một bản án của toà kinh tế

7 Những đề xuất, kiến nghị

Qua nghiên cứu, tác giả xin nêu ra một

số đề xuất, kiến nghị về việc giải quyết tranh chấp kinh tế, thương mại bằng phương thức thương lượng, thoả thuận như sau:

a Cần tham khảo các quy định của nước ngoài và quốc tế về giải quyết tranh chấp kinh tế bằng thương lượng, hoà giải

Về mặt lí luận, việc giải quyết tranh chấp kinh tế bằng phương thức thương lượng, hoà giải ở Việt Nam còn khá mới mẻ, tuy rằng trong thực tiễn từ xưa tới nay, các nhà kinh doanh cũng đã áp dụng những phương thức này Trên thế giới, việc giải quyết tranh chấp thương mại bằng phương thức thương lượng, hoà giải đã được nghiên cứu và áp dụng từ khá lâu Ngày 4/12/1980 Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua Nghị quyết số 35/52 ban hành Quy tắc hoà giải của Uỷ ban của Liên hợp quốc về Luật thương mại quốc tế (gồm 20 điều); Năm 1988, Phòng thương mại quốc tế ở London cũng đã đưa ra Quy tắc hoà giải lựa chọn ICC; Năm 1987, Trung tâm hoà giải Bắc Kinh (Trung Quốc) cũng

đã được thành lập và ban hành một quy trình hoà giải ngắn gọn, linh hoạt Các giáo sư Mĩ cũng đã đưa ra quy trình hoà giải Folberg-Taylor gồm bảy bước Đây là những kinh nghiệm rất đáng để chúng ta tham khảo khi xây dựng hệ thống pháp luật về phương thức giải quyết tranh chấp kinh tế bằng thương

lượng, hoà giải ở nước ta

b Xây dựng và ban hành Pháp lệnh giải

quyết tranh chấp kinh tế bằng thương lượng,

hoà giải

Nhà nước ta đã xây dựng và ban hành

Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án

kinh tế (1994), Pháp lệnh trọng tài thương

mại (2003) để giải quyết các tranh chấp

kinh tế trong tố tụng thì cũng cần xây

dựng và ban hành Pháp lệnh giải quyết

tranh chấp kinh tế bằng thương lượng, hoà

giải, để tạo điều kiện thuận lợi cho việc

giải quyết các tranh chấp kinh tế ngoài tố

tụng Đây là văn bản pháp lí rất cần thiết

và quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống

văn bản pháp luật về giải quyết các tranh

chấp kinh tế, thương mại

c Thành lập các trung tâm hoà giải các

tranh chấp kinh tế; định ra các tiêu chuẩn

đối với hoà giải viên và tuyển chọn các hoà

giải viên

Trên thế giới đã có nhiều trung tâm hoà

giải các tranh chấp kinh tế, thương mại

được xây dựng và hoạt động có hiệu quả

Chúng ta cũng đang tiến hành việc hội nhập

kinh tế khu vực và quốc tế, tham khảo, học

tập các kinh nghiệm tốt của thế giới trong

nhiều lĩnh vực Việc xây dựng các trung

tâm hoà giải tranh chấp kinh tế ở Việt Nam

là rất cần thiết và hợp quy luật, đáp ứng yêu

cầu bức xúc của các nhà kinh doanh hiện

nay Các hoà giải viên cần phải thoả mãn

các tiêu chuẩn như có trình độ cao đẳng, đại

học về pháp lí, kinh tế hoặc kĩ thuật; nhiệt

tình, trung thực; có nghệ thuật thuyết phục,

định hướng hành động cho người khác; có

trình độ ngoại ngữ cần thiết

d Biên soạn, phát hành tài liệu về các vụ tranh chấp kinh tế đã được giải quyết bằng thương lượng, hoà giải

Việc biên soạn, phát hành tài liệu về các

vụ tranh chấp kinh tế đã được giải quyết bằng phương thức thương lượng, hoà giải là rất cần thiết để các nhà hoạch định chính sách, các nhà làm luật, những người làm công tác giảng dạy, đào tạo cũng như các nhà kinh doanh tham khảo trong việc giải quyết những vấn đề

về hoặc liên quan tới việc giải quyết tranh chấp kinh tế bằng thương lượng, hoà giải

đ Đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về giải quyết tranh chấp kinh tế bằng thương lượng, hoà giải cho các cán bộ của doanh nghiệp

và cho các hoà giải viên

Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam, các nhà kinh doanh phải tích cực tổ chức việc đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về giải quyết tranh chấp kinh tế bằng thương lượng, hoà giải cho những người có liên quan để bảo đảm cho hệ thống các văn bản pháp luật về giải quyết tranh chấp bằng thương lượng, hoà giải được thực hiện một cách nghiêm túc, đạt được hiệu quả thiết thực, góp phần làm cho hoạt động kinh tế, thương mại của nước ta đạt được những kết quả ngày càng to lớn./

(1).Xem: Trần Đình Hảo, "Hoà giải, thương lượng

Tạp chí nhà nước và pháp luật, số 1/2000, tr 30

(2).Xem: Dương Thanh Mai - Hoàng Đức Thắng,

VIE- 94/003, H 1994

(3).Xem: Điều 6 Quy tắc hoà giải lựa chọn ICC; Điều

14 Quy tắc hoà giải của UNCITRAL