Đề Chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối của Hồ Chí Minh? I, Mở bài Giới thiệu khái quát về tác giả HCM và tập NKTT Dẫn luận đề và giới hạn phạm vi nghị luận Trích dẫn bài thơ II, Thân bài 1, Nêu vấn đề chung và giải thích Hoàn cảnh ra đời, vị trí, đề tài, chủ đề bài Chiều tối Giải thích Hoài Thanh có nói “Khi Bác nói trong thơ có thép, ta cần hiểu thế nào là thép ở trong thơ” + Chất thép là khái niệm mang nghĩa ẩn dụ để chỉ lòng kiên cường, sự bất khuất, cứng cỏi không chịu khuất phục.
Trang 1Đề: Chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối của Hồ Chí Minh?
I, Mở bài:
- Giới thiệu khái quát về tác giả HCM và tập NKTT
- Dẫn luận đề và giới hạn phạm vi nghị luận
- Trích dẫn bài thơ…
II, Thân bài
1, Nêu vấn đề chung và giải thích:
- Hoàn cảnh ra đời, vị trí, đề tài, chủ đề bài Chiều tối
- Giải thích: Hoài Thanh có nói: “Khi Bác nói trong thơ có thép, ta cần hiểu thế nào là thép ở trong thơ”
+ Chất thép: là khái niệm mang nghĩa ẩn dụ để chỉ lòng kiên cường, sự bất khuất, cứng cỏi không chịu khuất phục trước khó khăn thử thách Nó biểu hiện ở tinh thần bền bỉ, ý chí vững vàng không dễ bị hoàn cảnh chi phối, tác động
+ Chất tình: Là những cảm xúc, những rung cảm trong trái tim, tâm hồn của con người trước cái đẹp của thiên nhiên, đất nước, cuộc sống con người…
Ý nghĩa, mối quan hệ và chỉ ra biểu hiện của chúng trong bài thơ Chiều tối: Xét về khái niệm, 2 đặc điểm trên có sự đối lập nhưng trong tác
phẩm văn học , chúng lại là 2 đặc điểm có mối quan hệ hoà hợp tạo nên phong cách nghệ thuật của nhà văn Trong bài thơ Chiều tối, bên cạnh chất cổ điển và hiện đại thì chất thép và chất tình hoà quện làm nên vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách của Hồ Chí Minh Đó là sự hoà hợp giưa tinh thần của người chiến sĩ cách mạng vượt trên hoàn cảnh tù đày với tâm hồn của một thi sĩ yêu thiên nhiên, cuộc sống, con người thiết tha
2, Phân tích:
Cách 1: Phân tích tách riêng:
Chất tình: thể hiện ở lòng nhân đạo của một người chiến sĩ cộng sản: yêu thiên nhiên, cuộc sống, con người dù đó là đất khách, quên đi nỗi buồn riêng mình để nâng niu tất cả
- Phân tích bức trang thiên nhiên (2 câu đầu)
- Phân tích bức trang cuộc sống và hình ảnh con người lao động (2 câu sau)
Chất thép:
Trang 2- + Thể hiện ở thể hiện ở lòng nhân đạo của một người chiến sĩ cộng sản, phong thái ung dung, tinh thần , ý chí nghị lực vượt lên hoàn cảnh khắc nghiệt của bản thân để cảm nhận cảnh sắc, thiên nhiên tạo vật (Phân tích
cách mà Bác thưởng ngoạn cảnh: Nắm bắt sâu trạng thái của cánh chim, quan sát tinh tế bước chuyển động của chòm mây trong hoàn cảnh đang bị gông xiềng…Vượt lên đau khổ thể xác, hoà mình với cảnh.)
+ Ở lòng lạc quan yêu đời, luôn hướng về sự sống ánh sáng và tương lai
(Phân tích hình tượng thơ vận động (thiên nhiên đến cuộc sống con người, lạnh -> ấm áp, buồn -> vui, cô đơn-> xum họp… hướng về sự sống, niềm vui,ánh sáng với tinh thần lạc quan.) Nên Hoài Thanh có nói: “Không phải
cứ nói chuyện thép, lên giọng thép mới có tinh thần thép”
Cách 2:
- Phân tích 2 câu thơ đầu, đi từ cảnh để thấy tình yêu thiên nhiên trong tâm hồn Bác rồi từ đó rút ra điểm tương đồng giũa cảnh với người để nhận xét về tinh thần thép trong người chiến sĩ
- Phân tích 2 câu sau để thấy tình yêu con người , cuộc sông của Bác rồi phát hiện tinh thần thép ở tâm hồn lạc quan hướng về sự sống, ánh sáng, niềm vui
3, nhận xét đánh giá về ý nghĩa, mối quan hệ giữa 2 đặc điểm chất thép
và chất tình làm nên vẻ đẹp nghệ thuật của bài thơ và vẻ đẹp tâm hồn, nhân
cách con người của Bác
III, Kết bài:
Khẳng định: bài thơ đẹp cả hình thức và nội dung tư tưởng, vừa cổ điển vừa hiện đại, một bài thơ xinh xắn, đã góp phần vào dòng thơ Chiều một bức hoạ vừa quen thuộc vừa mới mẻ độc đáo và quan trọng là bài thơ chứa đựng vẻ đẹp tâm hồn của người nghệ sĩ hoà trong cốt cách của người chiến sĩ vượt trên hoàn cảnh khắc nghiệt để đồng cảm với niềm vui đời thường mà nhà thơ Hoàng Trung Thông từng ngợi ca trong bài Đọc thơ Bác:
“Tôi đọc trăm bài trăm ý đẹp
Ánh đèn toả rạng mái đầu xanh
Vần thơ của Bác, vần thơ thép
Mà vẫn mênh mông bát ngát tình”