TIỂU THUYẾT TAM QUỐC DIỄN NGHĨA DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA ĐẠI CHÚNG

1. Lý do chọn đề tài Tam quốc diễn nghĩa là tác phẩm nổi tiếng có sức sống lâu bền và là một trong “Tứ đại kì thư” của Trung Quốc được biết đến như một quyển binh pháp, và nổi tiếng ở nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có nước ta. 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là toàn bộ những yếu tố liên quan đến tiểu thuyết “Tam quốc diễn nghĩa” chúng ta thấy có rất nhiều những vấn đề được quan tâm ví dụ như vấn đề lịch sử, chính trị, vấn đề tôn giáo, những ảnh hưởng của nó đến văn hóa đại chúng từ cổ xưa đến hiện nay. 3. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp so sánh đối chiếu: So sánh đối chiếu vấn đề qua các thời đại sẽ làm nổi rõ vấn đề cần nghiên cứu. Phương pháp lịch sử: Đặt vấn đề vào giai đoạn nhất định để tìm hiểu các yếu tác động và ảnh hưởng. Phương pháp phân tích tổng hợp: Từ các phương pháp trên chúng ta sẽ xác định được vấn đề cần nghiên cứu. Qua việc kết hợp các phương pháp khác nhau người viết sẽ đưa ra những đánh giá nhận định của bản thân về vấn đề đang nghiên cứu, từ đó xác định được những hạn chế trong phương pháp nghiên cứu để học hỏi những kinh nghiệm trong những lần nghiên cứu sau này. 4. Mục đích nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu là biết được đặc điểm của tiểu thuyết “Tam Quốc Diễn Nghĩa” dưới góc nhìn đặc trưng của văn hóa đại chúng để thấy được sức ảnh hưởng của nó đối với khán giả, các yếu tố, cấu trúc, những thông điệp ý nghĩa, những triết lý nhân sinh, giá trị văn hoá được truyền tải qua tác phẩm.

BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KÌ

ĐỀ TÀI: TIỂU THUYẾT TAM QUỐC DIỄN NGHĨA

DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA ĐẠI CHÚNG

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

3 Phương pháp nghiên cứu 3

4 Mục đích nghiên cứu 3

NỘI DUNG 3

I Tiểu thuyết Tam Quốc Diễn Nghĩa - “tứ đại danh tác” của Trung Hoa ……… 3

1 Nguồn gốc ra đời 3

2 Chính sử: Thời Tam Quốc 5

II Cốt truyện tiểu thuyết Tam Quốc Diễn Nghĩa 6

III Tiểu thuyết Tam Quốc Diễn Nghĩa - nhìn từ đặc điểm văn hóa đại chúng ……….16

1 Tính đại chúng 16

2 Tính kinh doanh thương mại gắn với công nghiệp văn hoá 18

3 Tính mới lạ 20

KẾT LUẬN 21

TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tam quốc diễn nghĩa là tác phẩm nổi tiếng có sức sống lâu bền và là một trong “Tứ đại kì thư” của Trung Quốc được biết đến như một quyển binh pháp, và nổi tiếng ở nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có nước ta

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là toàn bộ những yếu tố liên quan đến tiểu thuyết “Tam quốc diễn nghĩa” chúng ta thấy có rất nhiều những vấn đề được quan tâm ví dụ như vấn

đề lịch sử, chính trị, vấn đề tôn giáo, những ảnh hưởng của nó đến văn hóa đại chúng từ cổ xưa đến hiện nay

3 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp so sánh đối chiếu: So sánh đối chiếu vấn đề qua các thời đại sẽ làm nổi rõ vấn đề cần nghiên cứu Phương pháp lịch sử: Đặt vấn đề vào giai đoạn nhất định để tìm hiểu các yếu tác động và ảnh hưởng Phương pháp phân tích tổng hợp:

Từ các phương pháp trên chúng ta sẽ xác định được vấn đề cần nghiên cứu

Qua việc kết hợp các phương pháp khác nhau người viết sẽ đưa ra những đánh giá nhận định của bản thân về vấn đề đang nghiên cứu, từ đó xác định được những hạn chế trong phương pháp nghiên cứu để học hỏi những kinh nghiệm trong những lần nghiên cứu sau này

4 Mục đích nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu là biết được đặc điểm của tiểu thuyết “Tam Quốc Diễn

Nghĩa” dưới góc nhìn đặc trưng của văn hóa đại chúng để thấy được sức ảnh

hưởng của nó đối với khán giả, các yếu tố, cấu trúc, những thông điệp ý nghĩa, những triết lý nhân sinh, giá trị văn hoá được truyền tải qua tác phẩm

hử của tác giả Thi Nại Am, Tây Du Ký của tác giả Ngô Thừa Ân, Hồng lâu mộng của tác giả Tào Tuyết Cần

Tam quốc diễn nghĩa có tên gọi khác là Tam quốc chí thông tục diễn nghĩa Đây là tiểu thuyết lịch sử Trung Quốc được La Quán Trung viết vào thế kỷ 14 Bộ tiểu thuyết này kể về thời kỳ hỗn loạn Tam Quốc (khoảng từ năm 220 đến năm 280) Tác giả viết theo phương thức bảy phần tả thực, ba phần hư cấu Chứ không hoàn toàn giống y như trong lịch sử Bộ tiểu thuyết này được đánh giá là 1 trong 4 tác phẩm văn học cổ điển Trung Quốc hay nhất

Tiểu thuyết kể về câu chuyện lịch sử kéo dài hơn một trăm năm Trong quá trình này diễn ra rất nhiều sự kiện lịch sử Nhưng dưới ngòi bút tinh tế của La Quán Trung, các sự việc này không hề bị rối Mỗi sự việc xảy ra đều có nguyên nhân và mục đích rõ ràng, hợp logic

Tác phẩm phản ánh nguyện vọng tha thiết, cấp bách nhất của nhân dân lúc bấy giờ

Đó là có một vị vua anh minh, yêu nước thương dân Xây dựng nên một đất nước thống nhất và hoà bình Đặc biệt trong bối cảnh khi người Mông Cổ đang thống trị Trung Hoa Tác phẩm còn thể hiện khát vọng của nhân dân có một vị vua dòng máu người Hán, có thể lãnh đạo nhân dân lật đổ triều Nguyên của người Mông Cổ Xây dựng lại vương triều mới do người Hán cai trị

Đây là tiểu thuyết sử thi nên giọng văn chủ yếu là ca ngợi hoặc châm biếm Các nhân vật anh hùng trong tiểu thuyết có hình tượng đa dạng Với sức mạnh và tài trí hơn người Tạo ra những cuộc đấu trí đấu võ gay cấn, để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng người đọc Đặc biệt, mỗi một câu chuyện trong đây đều chứa đựng một triết lí sống đáng suy ngẫm

Tam quốc diễn nghĩa về phương diện biên soạn chủ yếu là công lao của La Quán Trung, nhưng thực ra bộ tiểu thuyết này trước sau đã trải qua một quá trình tập thể sáng tác lâu dài của rất nhiều người

Trước La Quán Trung, từ lâu, chuyện Tam quốc đã lưu hành rộng rãi trong dân gian truyền miệng, các nghệ nhân kể chuyện, các nhà văn học nghệ thuật viết kịch, diễn kịch, đều không ngừng sáng tạo, làm cho những tình tiết câu chuyện và hình tượng các nhân vật phong phú thêm Từ đầu thời Nguyên, các câu chuyện Tam quốc đã được thu thập thành một cốt truyện hoàn chỉnh có đầu có cuối, gọi là Tam quốc chí bình thoại

Cuối đời Nguyên đầu đời Minh, nhà tiểu thuyết La Quán Trung đã viết bộ Tam quốc chí thông tục diễn nghĩa chính là đã dựa trên cơ sở sáng tác tập thể rất hùng hậu đó của nhân dân quần chúng Dĩ nhiên trong khi viết ông có tham khảo những bản ghi chép của các nhà viết sử và các nhà văn khác (Tam quốc chí của Trần Thọ, Tam quốc chí chú của Bùi Tùng Chi), nhưng quan trọng hơn là phần thể nghiệm cuộc sống phong phú của bản thân ông và tài năng văn học kiệt xuất của ông

Một trong những bản Tam quốc diễn nghĩa ra đời sớm nhất hiện nay còn giữ được

là bản in năm Giáp Dần niên hiệu Hoằng Trị đời Minh (1494) và năm Nhâm Ngọ thời Gia Tĩnh (1522) gồm có 24 cuốn 240 tiết Từ đó về sau (gần 300 năm), nhiều bản Tam quốc đã lưu hành, nhưng nội dung đều không có gì khác nhau lắm

Truyện Tam quốc của La Quán Trung so với bản truyện kể của đời nhà Nguyên, đại khái có mấy đặc điểm như sau:

Tước bớt một số phần mê tín, nhân quả báo ứng và những tình tiết "quá ư hoang đường" Viết thêm, làm nội dung cuốn truyện phong phú thêm rất nhiều, tô vẽ tính cách và hình tượng nhân vật cho sâu sắc, đậm nét hơn Nâng cao ngôn ngữ đến mức nghệ thuật, tăng cường thêm sức hấp dẫn của nghệ thuật Làm nổi bật lên một cách rõ ràng và mãnh liệt nhân dân tính và xu hướng tính văn học là yêu Lưu Bị, ghét Tào Tháo, hướng về nước Thục chống lại nước Ngụy trong toàn cuốn sách Nói tóm lại, La Quán Trung đã đem những phần phong phú trong truyện Tam quốc

mà nhân dân quần chúng và những nghệ nhân kể chuyện đã sáng tác ra, nâng cao lên thành một tác phẩm văn học lớn lao nổi tiếng

2 Chính sử: Thời Tam Quốc

Thời đại Tam Quốc là một thời kỳ trong lịch sử Trung Quốc Một cách chính xác theo khoa học thì nó bắt đầu vào năm 220 khi nhà Ngụy được thành lập và kết thúc năm 280 khi Đông Ngô sụp đổ và nhà Tây Tấn thống nhất Trung Hoa Tuy nhiên, nhiều nhà sử học Trung Quốc cũng như nhiều người dân khác cho rằng thời kỳ này bắt đầu năm 190 khi liên minh chống Đổng Trác được thành lập cuối thời nhà Đông Hán

Trước đó, phần "không chính thức" của giai đoạn này, từ năm 190 đến năm 220, được đánh dấu bởi sự hỗn loạn của các cuộc giao tranh giữa các phe phái trong rất nhiều khu vực của Trung Hoa, như các cuộc giao tranh của Tào Tháo, anh em Viên Thiệu - Viên Thuật, Tôn Kiên, Lưu Biểu, Lưu Bị, Đổng Trác, Lữ Bố, quân Khăn Vàng v.v Phần giữa của giai đoạn này, từ năm 220 đến năm 263, được đánh dấu bằng sự giao tranh quân sự và ngoại giao của ba quốc gia thù nghịch còn lại là Ngụy, Thục và Ngô Để phân biệt các quốc gia này với các quốc gia cùng tên

nhưng trong các thời kỳ trước đó, người ta đã thêm vào: Ngụy là Tào Ngụy, Thục

là Thục Hán, và Ngô là Đông Ngô Phần cuối cùng của thời kỳ này được đánh dấu bằng việc Ngụy tiêu diệt Thục (năm 263), nhà Tây Tấn thay thế Ngụy năm 266, và tiêu diệt Ngô (280)

Thời kỳ Tam quốc này cũng là một trong những thời kỳ đẫm máu nhất trong lịch

sử Trung Quốc Điều tra dân số cuối thời kỳ nhà Đông Hán cho con số là khoảng

56 triệu người, trong khi đó điều tra dân số trong thời kỳ đầu nhà Tây Tấn (sau khi thống nhất Trung Quốc) chỉ còn khoảng 26 triệu người Cho dù con số thống kê

của nhà Tấn có thể có sai số lớn nhưng hoàn toàn đủ cơ sở để nói rằng phần lớn dân số đã chết vì các cuộc chiến tranh liên miên trong thời kỳ này

Mặc dù tương đối ngắn, thời kỳ lịch sử đầy hỗn loạn và chinh chiến này đã được tiểu thuyết hóa trong văn học và rất nổi tiếng ở Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản,

và Triều Tiên Nó được chuyển thể thành các vở kịch, tiểu thuyết, truyện dân gian, truyện dã sử cũng như trong phim ảnh, phim truyền hình nhiều tập và trò chơi điện

tử Nổi bật nhất trong số đó là tác phẩm Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, một tác phẩm hư cấu dựa phần lớn theo lịch sử Ghi chép lịch sử chính thức của thời kỳ này là Tam quốc chí của Trần Thọ, với sự hiệu đính của Bùi Tùng Chi

II Cốt truyện tiểu thuyết Tam Quốc Diễn Nghĩa

Một trong những thành công lớn nhất của Tam quốc diễn nghĩa là tính chất quy

mô, hoành tráng của cốt truyện và nhân vật Do vậy mà phần sau đây chỉ cố gắng tóm tắt hết sức sơ lược toàn bộ truyện theo những nét chính yếu mà không đi vào chi tiết nhân vật và sự kiện:

➢ Nhà Hán suy yếu

Truyện lấy bối cảnh vào thời suy vi của nhà Hán khi mà những hoàng đế cuối cùng của triều đại này quá tin dùng giới hoạn quan mà gạt bỏ những bề tôi trung trực Triều chính ngày càng bê tha, hư nát, khiến kinh tế khủng hoảng và đời sống người dân trở nên cơ cực Đến đời Hán Linh Đế, năm 184, loạn giặc Khăn Vàng nổ ra do Trương Giác, một người đã học được nhiều ma thuật và bùa phép chữa bệnh, cầm đầu Sau đó là sự xuất hiện của ba anh em Lưu Bị, Quan Vũ và Trương Phi, cả ba người đều muốn dẹp loạn yên dân nên đã kết nghĩa với nhau ở vườn đào

Hà Tiến chỉ huy các quan đại thần đi trấn áp chẳng mấy chốc dập tắt được cuộc khởi nghĩa Khăn Vàng Hà Tiến là anh rể vua và nhờ đó mà nhậm được chức đại tướng quân của triều đình Sau khi Hán Linh Đế mất vào năm 189, Hà Tiến lập con trưởng của vua là Hán Thiếu Đế lên kế vị Điều đó khiến Đổng Thái hậu (mẹ của Hán Linh Đế) không hài lòng, do bà ta muốn đưa em của Thiếu Đế là Trần Lưu Vương kế vị Hà Tiến phải đầu độc giết bà ta để trừ họa Sau đó Hà Tiến lại có mâu thuẫn với bọn hoạn quan Thập thường thị nên muốn trừ bỏ bọn chúng để nắm đại quyền trong triều Hà Tiến lấy chuyện này bàn với Viên Thiệu, Thiệu khuyên ông nên gọi các trấn khắp cả nước vào Lạc Dương diệt hoạn quan, Tiến nghe theo ngay Hành động này của Hà Tiến bị chính Tào Tháo phản đối và cho rằng ông là

kẻ "làm loạn thiên hạ" Khi mà mưu đồ diệt hoạn quan của Hà Tiến chưa thành thì ông lại mắc mưu của đám hoạn quan, bị chúng lừa vào cung Trường Lạc và giết chết Liền sau đó các quan đại thần do Viên Thiệu, Tào Tháo cầm đầu đem quân vào cung giết sạch đám hoạn quan này, báo thù cho Hà Tiến

Trong số các quan lại nhận lệnh Hà Tiến để vào cung diệt hoạn quan có Đổng Trác

là thứ sử Tây Lương Đổng Trác nhân cơ hội cả Hà Tiến và đám hoạn quan đều đã chết, liền vào kinh làm loạn triều đình Năm 190, ông ta phế truất Hán Thiếu Đế và lập Trần Lưu Vương lên làm hoàng đế, rồi tự phong mình làm tướng quốc, nắm hết triều chính Thứ sử Tinh Châu là Đinh Nguyên lên án hành động này, ông ta ỷ có con nuôi là Lã Bố hộ vệ nên không sợ bị Đổng Trác hãm hại Tuy nhiên Đổng Trác lại dùng kế mua chuộc Lã Bố, tặng cho Lã Bố vàng bạc châu báu và con ngựa Xích Thố của mình Lã Bố nổi lòng tham, làm phản giết Đinh Nguyên ngay trong đêm hôm đó để quay về theo Đổng Trác

➢ Cái chết của Đổng Trác và sự nổi dậy của Lý Thôi - Quách Dĩ

Hành vi tàn bạo, lộng quyền của Đổng Trác khiến các chư hầu vô cùng phẫn nộ, họ hội quân với Viên Thiệu để cùng diệt Đổng Trác Lưu Bị, Quan Vũ và Trương Phi cũng đi theo liên quân diệt gian tặc Lữ Bố thường xuyên được Đổng Trác sai đi trấn áp, có lần một mình ông đã chiến đấu với cả ba anh em Lưu, Quan, Trương nhưng sau đó phải chủ động rút quân Năm 191, sau nhiều chiến thắng liên tiếp, liên quân Viên Thiệu đã tập trung dưới chân thành Lạc Dương Đổng Trác hoảng

sợ, liền bắt vua Hán dời đô về Trường An lánh nạn

Trong thời kì Đổng Trác nắm quyền, vẫn còn nhiều trung thần như Vương Doãn luôn tìm cách diệt trừ Trác Một lần, Vương Doãn đã sử dụng liên hoàn kế, ban đầu tặng con gái của ông ta là Điêu Thuyền cho Lữ Bố, nhưng sau đó lại dâng cho Đổng Trác Lữ Bố tức giận chất vấn Vương Doãn Vương Doãn nói rằng phải dâng Điêu Thuyền cho Trác vì bị Trác ép buộc Có lần Lã Bố nhân lúc Đổng Trác đang cùng Hán Hiến Đế bàn chính sự, lén tới điện Phượng Nghi để gặp Điêu Thuyền Điêu Thuyền nghe lời Vương Doãn, đã nói khích vài câu để li gián Đổng Trác với

Lữ Bố Khi Đổng Trác về điện, thấy Lữ Bố đang ôm Điêu Thuyền, nổi giận ném long kích vào LữBố nhưng ông đã may mắn tránh được Từ đó Lữ Bố hận thù Đổng Trác, Vương Doãn thấy vậy liền nói khích ông, khiến Lữ Bố càng quyết tâm giết Đổng Trác để trả thù Cả hai đã bày mưu lừa Đổng Trác vào kinh thành để rồi đích thân Lữ Bố lao đến giết chết ông

Không lâu sau khi Đổng Trác bị giết chết, các thuộc hạ của hắn là Lý Thôi và Quách Dĩ cùng Trương Tế, Phàn Trù đang đóng quân ở My Ổ cùng nhau nổi dậy làm loạn, báo thù cho chủ sau khi bọn chúng không được Vương Doãn xá tội Con

rể Đổng Trác là Ngưu Phụ cũng nổi dậy hưởng ứng Lã Bố diệt được Ngưu Phụ, chủ quan khinh địch nên bị Lý Thôi, Quách Dĩ lập mưu đánh bại Chẳng bao lâu sau, bọn Thôi, Dĩ chiếm được Trường An, giết được Vương Doãn, buộc Lã Bố phải bỏ thành Trường An chạy trốn Lý Thôi, Quách Dĩ từ đó nắm vua Hiến Đế thay Đổng Trác

Hán Hiến Đế không cam chịu thân phận bù nhìn Đến cuối năm 193, hai chư hầu ở Tây Lương là Mã Đằng, Hàn Toại đã bí mật câu kết với vua Hán, âm mưu đem

quân vào Trường An để tiêu diệt bọn Lý Thôi, nhưng thất bại nặng nề Cả hai may mắn chạy thoát nạn

➢ Liên minh chư hầu tan rã

Trong lúc đó, các chư hầu trong liên quân chống Đổng Trác lại lục đục nội bộ với nhau Tôn Kiên, cha của Tôn Sách và Tôn Quyền, lợi dụng lúc lộn xộn, đã lấy được ngọc tỷ truyền quốc rồi bỏ trốn về Giang Đông Viên Thiệu nghi ngờ, lệnh cho thái thú Lưu Biểu ở Kinh Châu đem quân đánh úp Tôn Kiên để đòi lại ngọc tỉ Tôn Kiên chạy thoát được nhưng quân sĩ đã tử thương quá nửa Từ đó Tôn Kiên hận thù Lưu Biểu, chỉ chờ cơ hội báo thù Cuối năm 191, Tôn Kiên đích thân dẫn quân đánh Kinh Châu nhưng bị Lưu Biểu đánh bại, bản thân Tôn Kiên cũng bị tử trận Con của Tôn Kiên là Tôn Sách phải cùng các tướng dưới trướng bỏ Giang Đông chạy sang Hoài Nam nương nhờ Viên Thuật Lúc đó liên quân chống Đổng Trác đã bị tan rã, các chư hầu quay về địa phương của mình và bắt đầu giao chiến với nhau, quên cả nhiệm vụ ban đầu là diệt Đổng Trác Nhiều anh hùng như Tào Tháo và Lưu Bị, mặc dù chưa chính thức được ban tước và quân, cũng bắt đầu xây dựng lực lượng riêng

Viên Thiệu lúc mới khởi sự địa bàn rất nhỏ Có lúc lương thực cạn kiệt, Thiệu phải mượn lương của chư hầu Hàn Phức ở Ký Châu Mưu sĩ Phùng Kỷ liền bày mưu cho Viên Thiệu một mặt dụ Công Tôn Toản cùng Thiệu đánh Ký Châu, mặt khác báo tin này cho Hàn Phức Hàn Phức hoảng sợ, lại hèn nhát Sau khi nghe lời dụ của Viên Thiệu, Hàn Phức liền dâng Ký Châu cho Thiệu nhằm bảo vệ Ký Châu khỏi sự xâm phạm của Công Tôn Toản Nhờ đó, Viên Thiệu lấy được Ký Châu mà không tốn binh lực Công Tôn Toản biết mình bị Viên Thiệu lừa gạt, lập tức cất quân báo thù Kết quả là quân của Toản thảm bại, bản thân Toản suýt bị bộ tướng của Viên Thiệu là Văn Xú bắt sống nếu không có Triệu Vân cứu

Năm 193, Tào Tháo cho đón cha mình là Tào Tung từ quê nhà tới căn cứ của

mình, có đi qua nghỉ đêm ở Từ Châu Thứ sử Từ Châu là Đào Khiêm lệnh cho bộ tướng Trương Khải tiếp tục hộ tống Tào Tung về chỗ Tào Tháo Nhưng Trương Khải thấy Tào Tung mang nhiều vàng bạc của cải nên nổi lòng tham, đã giết ông ta trong đêm để cướp sạch Tào Tháo nghe tin thì vô cùng tức giận, đem đại quân đánh Từ Châu báo thù cho cha mình Quân đội của Đào Khiêm yếu thế, phải liên thủ với Lưu Bị lúc đó đang theo Công Tôn Toản, mới đẩy lui được quân Tào Năm

194, Đào Khiêm ốm chết, Lưu Bị thay Đào Khiêm cai quản Từ Châu

Sau khi bị Lý Thôi và Quách Dĩ đánh bại, Lã Bố tạm thời chạy trốn, phiêu bạt một thời gian qua các chư hầu khác nhau Sau này Lã Bố thấy Tào Tháo lơi lỏng phòng

bị nên đã tập hợp quân đội cùng các thuộc hạ như Cao Thuận, Trương Liêu chiếm Bộc Dương Lã Bố cũng thu phục được mưu sĩ Trần Cung, người vốn muốn theo Tào Tháo nhưng bất mãn trước việc ông ta tàn sát dân Từ Châu khi đánh Đào

Khiêm Với tài túc trí đa mưu, Trần Cung giúp Lã Bố thắng Tào Tháo nhiều trận,

thậm chí suýt bắt sống được ông Tuy nhiên, Lã Bố sau đó đã trúng kế của Tào Tháo nên thất bại trong việc giữ địa bàn, cùng đường đành phải liên minh với anh

em Lưu Bị ở Từ Châu, nhưng phải tạm đóng quân ở quận Tiểu Bái Tận dụng sự lơ

là của Trương Phi khi được Lưu Bị giao việc giữ Từ Châu, Lã Bố bất ngờ đánh úp

Từ Châu Để chuộc lỗi với Lưu Bị, Lã Bố vẫn cho ông ta đóng quân ở Tiểu Bái, nói thác là chỉ thay Trương Phi giữ Từ Châu để tránh hỏng việc Khi Viên Thuật vây đánh căn cứ Tiểu Bái của Lưu Bị, Lã Bố đã bắn kích viên môn cứu ông, buộc Viên Thuật phải giải vây rút về Tuy nhiên, Lã Bố sau đó lại trở mặt đánh Lưu Bị

và chiếm được Tiểu Bái Lưu Bị phải dẫn quân về hàng Tào Tháo làm thế lực của Tào Tháo càng trở nên lớn mạnh

➢ Viên Thuật xưng đế

Lúc này ở Hoài Nam, Tôn Sách không muốn ở với Viên Thuật nữa, cùng Trương Chiêu và các thuộc hạ thân tín ra sức tự lập Tôn Sách lấy cớ đi đánh chư hầu nguy hiểm là Lưu Do để bảo vệ gia quyến, đồng thời để ngọc tỷ lại làm tin Viên Thuật chấp thuận Sau khi đánh bại được Lưu Do ở Dương châu, Tôn Sách thừa thắng chinh phục Ngô quận và Cối Kê, đánh bại được các chư hầu Nghiêm Bạch Hổ và Vương Lãng Nhờ đó Sách chính thức làm chủ Giang Đông, li khai với Viên Thuật

và gửi thư yêu cầu ông ta trả lại ngọc tỉ Viên Thuật thấy Tôn Sách làm phản mình thì vô cùng giận dữ, nên không chịu trả ngọc tỉ Có ngọc tỉ truyền quốc, Viên

Thuật đã tự xưng đế không lâu sau đó, dù nhà Hán vẫn còn Hành động này của Thuật bị Tào Tháo và các chư hầu xem là tội phản nghịch, nên họ đã cùng liên minh với nhau để đánh ông

Để đối phó với các chư hầu, Viên Thuật muốn liên minh với Lã Bố, thậm chí cho

sứ giả đến xin kết nghĩa thông gia Nhưng Lã Bố đã khước từ yêu cầu này, quyết định đi theo liên minh các chư hầu để thảo phạt Viên Thuật Viên Thuật thua to nhiều trận liền, lực lượng trở nên suy yếu, đành phải an phận ở Hoài Nam để cố thủ

➢ Tào Tháo nắm thiên tử

Lúc đó ở Trường An, các quan đại thần là Dương Bưu và Chu Tuấn thấy bọn Thôi,

Dĩ chuyên quyền, đã bày mưu với Hán Hiến Đế để li gián bọn chúng, buộc Lý Thôi và Quách Dĩ nảy sinh mâu thuẫn và phải trở mặt đánh lẫn nhau suốt hai

tháng Nhân lúc bọn chúng tiêu diệt nhau, các quần thần bí mật hộ tống vua Hán về Lạc Dương để thoát khỏi bọn chúng Lý Thôi và Quách Dĩ nghe tin phải giảng hòa rồi đem quân đuổi theo bắt vua lại Các bộ tướng triều đình như Đổng Thừa,

Dương Phụng, Từ Hoảng nhiều lần giúp vua đẩy lui được liên quân Lý-Quách nhưng binh lực cứ hao hụt dần Hán Hiến Đế đành triệu Tào Tháo đem quân đến Lạc Dương cứu giá, cả Lý Thôi và Quách Dĩ đều bị Tào Tháo đánh bại Lý Thôi, Quách Dĩ đành đem quân về trấn thủ Trường An và My Ổ Về sau cả hai đều bị thủ

hạ giết chết để hàng Tào Tháo

Quyền lực của Tào Tháo bắt đầu mạnh lên sau khi sở hữu được Hán Hiến Đế Năm

198, Tào Tháo lấy danh nghĩa giúp Lưu Bị, cất đại quân chinh phạt Lã Bố ở Từ Châu Lã Bố thua trận liên tiếp, bị vây khốn ở Hạ Bì, cùng đường đành xin kết nghĩa thông gia với Viên Thuật để được ông ta gửi quân chi viện Viên Thuật

không tin ông, đòi Lã Bố phải đem con gái mình qua trước rồi mới xuất binh Do

bị quân Tào vây chặt thành, kế hoạch này đã thất bại Lã Bố sau đó bị các thủ hạ làm phản, trói lại nộp cho Tào Tháo và cuối cùng bị Tào Tháo xử tử Tuy lấy được

Từ Châu, Tào Tháo đã không trao lại quyền kiểm soát châu này cho Lưu Bị như đã hứa, mà quyết định giữ ông ta ở lại Hứa Xương để dễ bề kiểm soát

Viên Thuật tuy không cứu Lã Bố, nhưng khi thấy thế lực của Tào Tháo ngày càng lớn mạnh, ông muốn đem ngọc tỷ và ngôi vua sang trao cho anh là Viên Thiệu ở

Ký Châu để cùng liên minh chống Tào Năm 199, Tào Tháo sai Lưu Bị đem quân chặn đánh Viên Thuật ở Từ Châu khi ông ta đang trên đường sang chỗ Viên Thiệu Quân Viên Thuật thua to phải rút về Hoài Nam Trên đường rút quân, Viên Thuật lâm bệnh qua đời và thế lực của ông đã bị Tào Tháo và Tôn Sách thôn tính sau đó Tào Tháo cũng tịch thu được ngọc tỷ của Viên Thuật

Khi Tào Tháo nắm vua Hán, trở nên lộng quyền ngang ngược, khi quân phạm thượng, lấn lướt hoàng đế Hán Hiến Đế không cam chịu thân phận đó, lập tức viết một mật chiếu cho Đổng Thừa, khuyên Thừa giết Tháo Đổng Thừa lập ra hội Nghĩa trạng, tức là hội chống Tào Tháo Ít lâu sau có bảy người tham dự, trong đó

có Mã Đằng và Lưu Bị Về sau, Mã Đằng về Tây Lương, Lưu Bị về Từ Châu, Đổng Thừa giận họ nên phát bệnh Khi chữa bệnh cho Đổng Thừa, thái y Cát Bình phát hiện Thừa muốn diệt Tào Tháo, xin tham gia vào Nghĩa trạng Nhưng ngay sau đó kế hoạch đã bị bại lộ khi người đầy tớ của Đổng Thừa, do bị chủ trách phạt nên oán giận, bí mật tố giác vụ hội Nghĩa trạng cho Tào Tháo biết Tào Tháo bèn cho bắt Cát Bình đem tra tấn để lấy lời khai nhưng Cát Bình đã từ chối khai và tự sát Sau một hồi điều tra, vụ việc đã bị phát hiện, và cả năm người bọn Đổng Thừa cùng gia quyến của họ đều bị Tào Tháo chém đầu

Về phần Lưu Bị, sau khi tiêu diệt Viên Thuật đã không thu quân về Hứa Đô theo lệnh của Tào Tháo mà giết thái thú Từ Châu là Xa Trụ và đóng quân tại đây để ngầm củng cố thế lực, dù chưa chính thức li khai Tào Tháo nghi ngờ, đã sai Lưu Đại và Vương Trung đem quân tới Từ Châu để giám sát Lưu Bị, nhưng họ bị ông bức đuổi về Hứa Đô Biết Lưu Bị nằm trong hội Nghĩa trạng nên ngay sau khi trừ Đổng Thừa, Tào Tháo dẫn quân đánh Từ Châu, Lưu Bị không chống cự nổi phải chạy sang Viên Thiệu, Trương Phi trốn về Nhữ Nam còn Quan Vũ do cùng đường nên phải tạm đầu hàng Tào Tháo Về sau, Quan Vũ từ chối mọi phong thưởng của Tào Tháo, tự mình cưỡi ngựa qua 5 ải chém 6 tướng để về với Lưu Bị

➢ Chiến tranh Viên - Tào

Viên Thiệu sau khi tiêu diệt được kẻ thù phía Bắc của mình là Công Tôn Toản đã trở thành một thế lực quân phiệt hùng mạnh ở Hà Bắc mà ngay cả Tào Tháo cũng phải e ngại Do đó Lưu Bị sau khi li khai Tào Tháo ban đầu đã quyết định sang Ký Châu với Viên Thiệu để cùng đánh Tào, song do nhận thấy Viên Thiệu không có khả năng bình định thiên hạ nên ông đành bỏ đi Và trong chiến dịch quân sự đánh Viên Thiệu, Tào Tháo với chiến thuật "lấy ít địch nhiều" cùng tài mưu lược của mình, đã giành được thắng lợi ban đầu ở trận Bạch Mã - Diên Tân và chiến thắng quyết định của Tào Tháo là tại trận Quan Độ cuối năm 200 Nỗ lực báo thù của Viên Thiệu sau đó đã bị phá sản hoàn toàn khi ông lại để thua tiếp một trận đánh lớn khác với Tào Tháo ở Thương Đình nên từ đó sức khỏe bắt đầu suy sụp, lực lượng cũng trở nên kiệt quệ

Năm 202, Viên Thiệu qua đời Do Thiệu bỏ con trưởng Viên Đàm để lập con út Viên Thượng lên kế vị, các con của ông đã nảy sinh mâu thuẫn rồi dấy binh đánh lẫn nhau Tào Tháo thừa cơ hội anh em họ Viên cắn xé lẫn nhau, đem quân chiếm được cả bốn châu Hà Bắc, buộc tàn dư họ Viên phải chạy sâu vào Liêu Đông Tào Tháo bèn mượn tay thái thú Liêu Đông là Công Tôn Khang để giết hai anh em Viên Thượng và Viên Hy, một người con thứ khác của Viên Thiệu Thất bại của Viên Thiệu đã đặt cơ sở cho Tào Tháo củng cố quyền lực tuyệt đối khắp miền bắc Trung Quốc

sự chân thành và kiên trì của Lưu Bị mà Gia Cát Lượng mới quyết định theo phò

tá

Năm 208, Lưu Biểu mất, để lại di chúc trao Kinh Châu cho con trưởng là Lưu Kỳ Nội bộ Kinh Châu bắt đầu lục đục khi bộ tướng của Lưu Biểu là Sái Mạo đưa con thứ Lưu Tông lên làm chúa rồi định cho người giết Lưu Kỳ đi để trừ họa, nhưng Lưu Kỳ đã chủ động trốn về Giang Hạ Tào Tháo biết tin Kinh Châu đang có biến loạn, lập tức tự đem quân đi chiếm Tân Dã Lưu Bị nhận thấy binh mã ở Tân Dã không đủ khả năng chống Tào nên muốn tạm rút lui Do được lòng dân chúng