BÀI TẬP THUYẾT TRÌNH NHÓM MÔN HỌC PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNGĐề tài Hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam

KHÁI NIỆM HÌNH PHẠT:Điều 30 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 có quy định: “Hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước được quy định trong Bộ luật nà

Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

BÀI TẬP THUYẾT TRÌNH NHÓM MÔN HỌC: PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

Đề tài:

“Hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam”

Giảng viên hướng dẫn : Hoàng Xuân Trường

Lớp học phần : Pháp luật đại cương (221)_24 Nhóm thực hiện : Nhóm 2

Hà Nội, tháng 5/2020

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM 2

1 Nguyễn Lan Hương

(nhóm trưởng)

11218020 Khoa học Quản lý 63B

3 Phạm Thị Thảo Chi 11217998 Khoa học Quản lý 63B

5 Nguyễn Thu Huyền 11212745 Khoa học Quản lý 63B

6 Đinh Ngọc Mai 11213628 Khoa học Quản lý 63B

7 Đào Phương Uyên 11218056 Khoa học Quản lý 63B

› MỤC LỤC ‹

Lời mở đầu 4

I KHÁI NIỆM HÌNH PHẠT: 5

II ĐẶC ĐIỂM CỦA HÌNH PHẠT: 5

1 Hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của nhà nước: 5

2 Hình phạt được quy định trong Bộ luật hình sự: 5

3 Hình phạt do Tòa án áp dụng: 6

4 Hình phạt chỉ có thể áp dụng đối với cá nhân, pháp nhân thương mại phạm tội: 7

5 Hình phạt có nội dung giai cấp: 8

III HỆ THỐNG HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI PHẠM TỘI: 8

1 Khái niệm hệ thống hình phạt: 8

2 Phân loại: 9

IV HỆ THỐNG HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI PHÁP NHÂN THƯƠNG MẠI: 16

1 Khái niệm pháp nhân thương mại phạm tội: 16

2 Phân loại: 17

V CÁC BIỆN PHÁP TƯ PHÁP: 21

1 Các biện pháp tư pháp đối với pháp nhân thương mại phạm tội: 21

2 Các biện pháp tư pháp đối với người phạm tội: 24

VI QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT: 25

1 Quyết định hình phạt đối với người phạm tội: 25

2 Quyết định hình phạt đối với pháp nhân thương mại phạm tội: 29

VII CÁC QUY ĐỊNH LIÊN QUAN ĐẾN CHẤP HÀNH HÌNH PHẠT: 31

1 Thời hiệu thi hành bản án: 31

2 Miễn chấp hành hình phạt: 32

3 Giảm mức hình phạt đã tuyên: 33

4 Án treo: 33

5 Xóa án tích: 34

KẾT LUẬN 36

TÀI LIỆU THAM KHẢO 37

Lời mở đầu

Ngày nay, pháp luật đóng vai trò quan trọng trong quản lý Nhà nước, quản lý xã hội.Một nguyên lý đã được khẳng định là nhà nước không thể tồn tại nếu thiếu pháp luật vàpháp luật không thể phát huy hiệu lực của mình nếu không có sức mạnh của bộ máy nhànước Thông qua quyền lực nhà nước, pháp luật mới có thể phát huy tác dụng trong đờisống xã hội, phát huy vai trò quản lý Nhà nước, quản lý xã hội

Quan điểm xây dựng nhà nước pháp quyền dưới sự lãnh đạo của Đảng đã được đề ra

như một nhiệm vụ chiến lược với phương châm “Nhà nước quản lí xã hội bằng pháp

luật Mọi cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức, mọi công dân có nghĩa vụ chấp hành Hiến pháp và pháp luật”

Tuy nhiên trong quá trình thực hiện pháp luật vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứngđược yêu cầu đặt ra của công cuộc đổi mới cũng như xây dựng nhà nước pháp quyền,nhiều quy định của pháp luật vẫn chưa phát huy được hiệu lực trong thực tế Tình hình

vi phạm pháp luật ngày càng diễn biến phức tạp, tinh vi và tính chất nguy hiểm hơn,làm giảm vai trò, vị trí và hiệu quả của pháp luật trong thực tiễn Nhà nước nào cũngmuốn pháp luật do mình ban hành phải được tôn trọng và thực hiện nghiêm minh, vìvậy nhà nước nào cũng đấu tranh chống vi phạm pháp luật

Nghiên cứu vấn đề vi phạm pháp luật có ý nghĩa rất lớn trong việc đề ra những biệnpháp hữu hiệu để đấu tranh phòng và chống vi phạm pháp luật trong xã hội Do đó,nhóm 2 chúng em đã quyết định lựa chọn đề tài: “Hình phạt trong pháp luật hình sự ViệtNam”

Bài viết dựa trên kiến thức của cả nhóm kết hợp với các tài liệu tham khảo bên ngoàinên còn nhiều thiếu sót Rất mong nhận được sự góp ý của thầy và các bạn để bài viếtđược hoàn thiện hơn

Chúng em xin chân thành cảm ơn!

I KHÁI NIỆM HÌNH PHẠT:

Điều 30 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 có quy định:

“Hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước được quy định trong Bộ luật này, do Toà án quyết định áp dụng đoi với người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội nhằm tước bỏ hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người, pháp nhân thương mại đó”

1 Hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của nhà nước:

Hình phạt được Nhà nước sử dụng như là công cụ hữu hiệu trong phòng chống tội phạm để bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của xã hội và lợiích hợp pháp của công dân

Tính nghiêm khắc của hình phạt thể hiện ở chỗ người bị kết án có thể bịtước bỏ hoặc bị hạn chế quyền tự do, quyền về tài sản, về chính trị thậmchí cả quyền sống Với pháp nhân thương mại, tính nghiêm khắc của hình phạt thể hiện ở việc pháp nhân vi phạm bị phạt tiền, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc trong trường hợp đặc biệt còn có thể bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn Bên cạnh đó, hình phạt cũng để lại hậu quả pháp

lý là án tích cho người hoặc pháp nhân thương mại bị kết án trong thời hạn nhất định theo quy định của pháp luật

Ví dụ : Theo Quốc triều hình luật (Bộ luật chính thống và quan trọng nhất của triều đại nhà Lê nước ta) thì tính chất trừng trị của hình phạt được quy định trong Bộ luật này rất dã man, hà khắc, mang tính nhục hình, gây đau đớn và hạ thấp phẩm giá danh dự của con người.

2 Hình phạt được quy định trong Bộ luật hình sự:

Bộ luật hình sự là văn bản quy phạm pháp luật quy định tội phạm và hình phạt, trong đó quy định các loại hình phạt, nội dung, điều kiện áp dụng hình phạt Hệ thống hình phạt bao gồm nhiều loại hình phạt được

quy định trong phần chung và phần các tội phạm cụ thể.

Phần chung của Bộ Luật Hình Sự 2015 quy định những vấn đề có tính nguyên tắc liên quan đến hình phạt như mục đích của hình phạt (Điều 31), các hình phạt đối với người phạm tội (Điều 32), các hình phạt đối với pháp nhân thương mại phạm tội (Điều 33), căn cứ quyết định hình phạt (Điều 50, Điều 83), quyết định hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội (Điều 55, Điều 86), tổng hợp hình phạt của nhiều bản án (Điều 56, Điều 87)…

Phần các tội phạm của Bộ Luật Hình Sự 2015 quy định các loại hình phạt và mức hình phạt đối với từng tội phạm cụ thể Các dấu hiệu như tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi; tính trái pháp luật hình sự và tính có lỗi của người phạm tội luôn gắn liền với tính chịu hình phạt Do vậy, cùng với việc xác định hành vi nguy hiểm cho xã hội là tội phạm thì cũng đòi hỏi phải quy định trong luật loại và mức hình phạt áp dụng cho người hoặc pháp nhân thương mại có hành vi phạm tội đó

Mức độ nghiêm khắc của hình phạt phụ thuộc vào tính chất và mức độ nghiêm trọng của tội phạm, tội phạm càng nghiêm trọng thì hình phạt càng nghiêm khắc Cá nhân hoặc pháp nhân phạm tội chỉ phải chịu những hình phạt đã được quy định trong Bộ luật hình sự

3 Hình phạt do Tòa án áp dụng:

Điều 30, Bộ Luật Hình Sự 2015 đã quy định: “Toà án là cơ quan duy

nhất có quyền nhân danh nhà nước, quyết định cá nhân hoặc pháp nhân thương mại đã phạm tội có phải chịu hình phạt hay không và mức hình phạt cụ thể áp dụng đối với họ là như thế nào thông qua hoạt động xét xử tại phiên tòa.”

Điều 102 Hiến pháp 2013 quy định: “Toà án nhân dân là Cơ quan xét

xử của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp Toà án nhân dân gồm Toà án nhân dân tối cao và các toà án khác do luật định Toà án nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo

vệ lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”

4 Hình phạt chỉ có thể áp dụng đối với cá nhân, pháp nhân thương mại phạm tội:

Một trong những nguyên tắc cơ bản của luật hình sự Việt Nam là trách nhiệm hình sự chỉ đặt ra đối với người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội Do đó, hình phạt chỉ có thể áp dụng đối với người hoặc pháp nhân thương mại đã thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị coi là tội phạm Dựa trên nguyên tắc này có thể khẳng định hình phạt không thể được áp dụng đối với các thành viên trong gia đình cũng như nhữngngười thân khác của người phạm tội, thậm chí cả trong trường hợp người phạm tội trốn tránh sự trừng phạt của pháp luật Cũng theo

nguyên tắc này, luật hình sự Việt Nam không cho phép việc chấp hành hình phạt thay cho người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội cho dù

sự chấp hành thay này là hoàn toàn tự nguyện

Hình phạt tịch thu tài sản cũng chỉ áp dụng đối với tài sản thuộc quyền

sở hữu của người thực hiện hành vi phạm tội mà không được phép tịch

thu tài sản thuộc sở hữu của các thành viên khác trong gia đình hay những người thân thích của người phạm tội.

5 Hình phạt có nội dung giai cấp:

Nội dung này được quy định bởi bản chất giai cấp của Nhà nước Nhà nước sử dụng hình phạt như là công cụ sắc bén để bảo vệ lợi ích của

mình, của xã hội Các Mác và Ph Ăngghen đã khẳng định: “Hình phạt

không phải là cái gì khác ngoài phương tiện để tự bảo vệ mình của xã hội chống lại sự vi phạm các điều kiện tồn tại của nó”.

Dưới chế độ bóc lột, việc quy định hình phạt cũng như áp dụng hình phạt đối với người phạm tội là nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị, đàn áp và chống lại các lợi ích của nhân dân lao động Dưới chế độ

xã hội hiện nay, nội dung giai cấp của hình phạt trong luật hình sự Việt Nam được thể hiện như là công cụ để bảo vệ chủ quyền quốc gia, an ninh của đất nước, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, quyền con người, quyền công dân,…

Với nội dung giai cấp này, hình phạt trong luật hình sự Việt Nam thể hiện bản chất dân chủ xã hội chủ nghĩa - dân chủ với nhân dân, chuyên chính với kẻ thù của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, cải tạo, giáo dục người phạm tội trở thành người có ích cho xã hội, xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì dân, tất cả vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh

1 Khái niệm hệ thống hình phạt:

Hệ thống hình phạt là tổng thể các loại hình phạt do Nhà Nước quyđịnh trong luật hình sự, có sự liên kết chặt chẽ với nhau theo một trình

tự nhất định do tính chất nghiêm khắc của từng loại hình phạt quy định

Hệ thống hình phạt phản ánh chính sách hình sự của Nhà Nước Dovậy, hệ thống hình phạt giữa các nước cũng như giữa các thời kỳ khácnhau của một nước có thể có sự khác nhau

Có nhiều loại tội phạm khác nhau, mỗi loại tội phạm khi xảy ra trongthực tế lại có tính chất và mức độ nguy hiểm nhất định cho xã hội Vàyêu cầu về việc đấu tranh chống và phòng ngừa mỗi tội phạm cũng có

sự khác nhau Vậy nên phải có hệ thống hình phạt đa dạng tuy nhiêncũng cần phải có sự thống nhất, thể hiện được đầy đủ chính sách hình

Theo Điều 34, Bộ luật Hình sự 2015:

“Cảnh cáo được áp dụng đối với người phạm tội ít nghiêm trọng và có nhiều tình tiết giảm nhẹ, nhưng chưa đến mức miễn hình phạt”

Là sự khiển trách công khai của Nhà Nước do Tòa án tuyên phạt đốivới người bị kết án

Cảnh cáo tuy không có khả năng gây thiệt hại về vật chất cũng như hạnchế nhất định về thể chất cho người phạm tội nhưng với tính chất là sựkhiển trách công khai của Nhà nước đối với người phạm tội, cảnh cáo

vẫn có tác động nhất định đến tính thần của người bị kết án để qua đógiáo dục họ Thực tế tòa án rất ít khi áp dụng hình phạt cảnh cáo.

Ví dụ : Gia đình X có đứa nhóc 15 tuổi, hay quấy phá nhà hàng xóm, thậm chí làm hư hỏng một số vật dụng Hành vi này bị chính quyền địa phương can thiệp Vì xét theo độ tuổi, nhận thức cũng như thiệt hại, chính quyền địa phương quyết định có hình thức xử lý là phạt cảnh cáo, khiển trách công khai, đồng thời nhờ gia đình giám sát giáo dục thường xuyên.

Theo Điều 35, Bộ luật Hình sự 2015:

“1 Phạt tiền được áp dụng là hình phạt chính đối với các trường hợp sau đây:

a) Người phạm tội ít nghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng do Bộ luật này quy định;

b) Người phạm tội rất nghiêm trọng xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, môi trường, trật tự công cộng, an toàn công cộng và một số tội phạm khác do Bộ luật này quy định.

2 Hình phạt tiền được áp dụng là hình phạt bổ sung đối với người phạm tội về tham nhũng, ma túy hoặc những tội phạm khác do Bộ luật này quy định.

3 Mức tiền phạt được quyết định căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm của tội phạm, đồng thời có xét đến tình hình tài sản của người

phạm tội, sự biến động của giá cả, nhưng không được thấp hơn 1.000.000 đồng.”

Ví dụ : Hành vi chôn, lấp, thải ra môi trường trái pháp luật từ 1000kg đến dưới 3000kg chất thải nguy hại sẽ bị phạt tiền từ 50-500 triệu đồng.

 Cải tạo không giam giữ:

Là hình phạt buộc người hoặc pháp nhân bị kết án phải cách ly khỏimôi trường sống bình thường mà buộc họ tự cải tạo dưới sự giám sát,giáo dục của cơ quan, tổ chức, đơn vị quân đội hoặc cơ sở giáo dục, đàotạo từ 6 tháng đến 3 năm (Điều 36, Bộ luật hình sự 2015)

Cải tạo không giam giữ thì nặng hơn cảnh cáo và phạt tiền tuy nhiên nólại nhẹ hơn là phạt tù có thời hạn Người bị cải tạo không giam giữ sẽ bịkhấu trừ từ 5% đến 20% thu nhập, nhưng nếu người chấp hành án đangthực hiện nghĩa vụ quân sự thì không bị khấu trừ thu nhập

Cải tạo không giam giữ được áp dụng đối với người phạm tội ít nghiêmtrọng hoặc nghiêm trọng, có nơi làm việc ổn định hoặc nơi cư trú rõràng và thấy không cần thiết phải cách ly khỏi xã hội

Có thể thấy rằng, hai điều kiện cần của cải tạo không giam giữ là điềukiện về tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của tội phạm và điềukiện bảo đảm hiệu quả của việc áp dụng hình phạt Ngoài ra còn đòihỏi, việc cách ly người phạm tội khỏi xã hội là không cần thiết

Ví dụ : tội chiếm đoạt tài sản, tội hiếp dâm

 Trục xuất:

Theo Điều 37, Bộ luật Hình sự 2015:

“Trục xuất là buộc người nước ngoài bị kết án phải rời khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam."

Trục xuất là hình phạt chỉ áp dụng đối với người nước ngoài Khi quyếtđịnh hình phạt đối với người nước ngoài, toà án căn cứ vào tính chất,

mức độ nguy hiểm cho xã hội, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ tráchnhiệm hình sự và nhân thân của họ để trục xuất là hình phạt chính hayhình phạt bổ sung.

 Tù có thời hạn:

Theo Điều 38, Bộ luật Hình sự 2015:

“1 Tù có thời hạn là buộc người bị kết án phải chấp hành hình phạt tại

cơ sở giam giữ trong một thời hạn nhất định.

Tù có thời hạn đối với người phạm một tội có mức tối thiểu là 03 tháng

và mức tối đa là 20 năm.

Thời gian tạm giữ, tạm giam được trừ vào thời hạn chấp hành hình phạt tù, cứ 01 ngày tạm giữ, tạm giam bằng 01 ngày tù.

2 Không áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người lần đầu phạm tội ít nghiêm trọng do vô ý và có nơi cư trú rõ ràng."

Trong trường hợp người phạm tội phạm nhiều tội thì mức tối đa củahình phạt này là 30 năm (Điều 55, Bộ luật Hình sự 2015)

Ví dụ : Tội vi phạm quy định về quản lý, tội cản trở giao thông đường bộ,

 Tù chung thân:

Theo Điều 39, Bộ luật Hình sự 2015:

“Tù chung thân là hình phạt tù không thời hạn được áp dụng đối vớingười phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, nhưng chưa đến mức bị xử phạt

tử hình Không áp dụng hình phạt tù chung thân đối với người dưới 18tuổi phạm tội."

Tù chung thân là mức phạt rất nghiêm khắc và chỉ nhẹ hơn hình phạt tửhình Hình phạt tù chung thân là hình phạt có khả năng tước đoạt hết tự

do ở phần đời còn lại của người phạm tội, phạm nhân sẽ phải ở trongtrại giam hết quãng đời còn lại và bị chịu sự quản chế Tuy nhiên trongthời gian chấp hành án nếu người bị kết án cải tạo tốt thì có thể được

giảm thời hạn chấp hành hình phạt, có thể giảm xuống 30 năm tù nếuchấp hành được 12 năm và quyết tâm cải tạo.

Ví dụ : Tội lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy, tội cưỡng bức,

 Tử hình:

Theo Điều 40, Bộ luật Hình sự 2015:

“1 Tử hình là hình phạt đặc biệt chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng thuộc một trong nhóm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng con người, các tội phạm về ma túy, tham nhũng và một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác do Bộ luật này quy định.

2 Không áp dụng hình phạt tử hình đối với người dưới 18 tuổi khi phạm tội, phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi hoặc người đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử.

3 Không thi hành án tử hình đối với người bị kết án nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi;

b) Người đủ 75 tuổi trở lên;

c) Người bị kết án tử hình về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ mà sau khi bị kết án đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn.

4 Trong trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này hoặc trường hợp người bị kết án tử hình được ân giảm, thì hình phạt tử hình được chuyển thành tù chung thân."

Tử hình là biện pháp để bảo vệ của xã hội chống lại sự vi phạm cácđiều kiện tồn tại của nó Tội phạm đe dọa sự tồn tại của xã hội nên xã

Downloaded by tran quang (quangsuphamhoak35@gmail.com)

hội phải phản ứng một cách tự nhiên là trừng trị người phạm tội Tửhình là một loại hình phạt nghiêm khắc nhất trong hệ thống hình phạt,

nó tước đi quyền sống của người bị kết án, tước bỏ đi cơ hội tái hòanhập với xã hội của cá nhân phạm tội Hình phạt tử hình đồng thời cókhả năng đạt được nhiều hiệu quả cao trong phòng ngừa chung, răn đecác cá nhân có ý định phạm tội

Ví dụ : Tội cố ý giết người…

b Hình phạt bổ sung:

 Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc

nhất định:

Là hình phạt cấm người bị kết án không được tiếp tục đảm nhiệm chức

vụ, hành nghề hoặc làm công việc nhất định trong một thời hạn nhấtđịnh kể từ khi chấp hành xong hình phạt tù hoặc từ khi bản án đã tuyên

có hiệu lực pháp luật mà người bị kết án được hưởng án treo hoặc bịtuyên hình phạt khác

Thời hạn cấm từ 01 năm đến 05 năm tùy theo tính chất, mức độ nguyhiểm cho xã hội của tội phạm và yêu cầu phòng ngừa chung (Điều 41,

Downloaded by tran quang (quangsuphamhoak35@gmail.com)

khu công nghiệp Thời hạn cấm cư trú từ một năm đến năm năm kể từchấp hành xong hình phạt tù (Điều 42, Bộ luật Hình sự 2015)

 Quản chế:

Là buộc người bị kết án phạt tù phải cư trú, làm ăn sinh sống và cải tạo

ở một địa phương nhất định dưới sự kiểm soát, giáo dục của chínhquyền và nhân dân địa phương

Quản chế được áp dụng đối với người phạm tội xâm phạm an ninh quốcgia, người tái phạm nguy hiểm hoặc trong những trường hợp khác do

Bộ luật này quy định

Thời hạn quản chế là từ 01 năm đến 05 năm, kể từ ngày chấp hànhxong hình phạt tù (Điều 43 Bộ luật Hình sự 2015)

 Tước một số quyền công dân:

Là hình phạt không cho công dân Việt Nam bị kết án được hưởng một

số quyền chính trị quan trọng của công dân Nước Cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam trong một thời gian nhất định Các quyền có thể bị tướcnhư: quyền ứng cử đại biểu cơ quan quyền lực Nhà nước, quyền làmviệc trong cơ quan Nhà nước, quyền phục vụ trong lượng vũ trang nhândân

Thời hạn cấm từ 1 năm đến 5 năm kể từ khi chấp hành xong hình phạt

tù hoặc ngày bản án có hiệu pháp luật trong trường hợp người bị kết ánđược hưởng án treo (Điều 44 Bộ luật Hình sự 2015)

 Tịch thu tài sản:

Là hình phạt tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản thuộc sở hữu củangười bị kết án để nộp vào ngân sách nhà nước (Điều 45 Bộ luật Hình

nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia, tội phạm về ma túy, thamnhũng hoặc tội phạm khác do Bộ luật này quy định Khi tịch thu toàn

bộ tài sản vẫn để cho người bị kết án và gia đình họ có điều kiện sinhsống

1 Khái niệm pháp nhân thương mại phạm tội:

Trong tội phạm học, tội phạm pháp nhân thương mại liên quan đếnnhững tội phạm gây ra bởi một công ty (ví dụ một doanh nghiệp có tưcách pháp nhân riêng biệt từ những cá nhân (thể nhân) quản lý các hoạtđộng của nó) hoặc bởi các cá nhân hoạt động thay mặt cho một công tyhoặc một doanh nghiệp khác Nó có thể gây tổn hại đến nền kinh tế và

sự an toàn của các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp hay chính phủ quốcgia nào đó Thường các hoạt động tội phạm này thông qua các dạngnhư lũng đoạn về giá cả, trốn thuế hay sản xuất các sản phẩm dịch vụgây ảnh hưởng xấu đến môi trường, sức khỏe, tính mạng của các đốitượng tiêu dùng

Downloaded by tran quang (quangsuphamhoak35@gmail.com)

Ví dụ : Điển hình có thể nhắc đến là vụ việc Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh-FHS có hành vi hủy hoại môi trường biển Việt Nam bằng việc xả chất thải có chứa độc tố là nguyên nhân làm hải sản

và sinh vật biển chết hàng loạt, nhất là ở tầng đáy làm dư luận trong nước rất bất bình và thế giới cũng rất quan tâm…

Doanh nghiệp tư nhân được cấp Giấy chứng nhận Đăng ký kinh doanh

từ Sở Kế hoạch đầu tư theo đúng quy định nhưng không được LuậtDoanh nghiệp công nhận là pháp nhân, vì nó chưa đáp ứng được cácquy định trong bộ luật Dân sự

Theo Điều 77 Bộ luật Hình sự mức tiền phạt được quyết định căn cứvào tính chất, mức độ nguy hiểm của tội phạm và có xét đến tình hìnhtài chính của pháp nhân thương mại phạm tội, sự biến động của giá cảnhưng không được thấp hơn 50 triệu đồng

Theo quy định tại điều 33, hình phạt tiền có thể được áp dụng cho hìnhphạt chính hoặc cho cả hình phạt bổ sung nếu trường hợp tiền khikhông áp dụng là hình phạt chính

Đối với mỗi tội phạm, pháp nhân thương mại phạm tội chỉ bị áp dụngmột hình phạt chính và có thể bị áp dụng một hoặc một số hình phạt bổsung Các hình phạt nhìn chung chủ yếu tác động vào lợi ích kinh tế, tàichính của pháp nhân

Downloaded by tran quang (quangsuphamhoak35@gmail.com)

Ví dụ : Công ty A bị kết án về tội trốn thuế quy định tại khoản 2 Điều 200 BLHS năm 2015 có khung hình phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội do pháp nhân thương mại gây ra, các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự Tòa án áp dụng hình phạt Công ty A 700.000.000 đồng Nếu Công ty A có nhiều tình tiết giảm nhẹ, không có tình tiết tăng nặng thì Tòa án có thể áp dụng hình phạt dưới 500.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng (mức tiền phạt thấp nhất của khoản 1 Điều 200 BLHS năm 2015) nhưng không được dưới 50.000.000 đồng.

 Đình chỉ hoạt động có thời hạn:

Theo quy định tại Điều 78 Bộ luật Hình sự thì đình chỉ hoạt động cóthời hạn là tạm dừng hoạt động của pháp nhân thương mại trong mộthoặc một số lĩnh vực mà pháp nhân thương mại phạm tội gây thiệt hạiđến tính mạng, sức khỏe con người, môi trường hoặc an ninh, trật tự, antoàn xã hội và hậu quả gây ra có khả năng khắc phục trên thực tế.Thờihạn đình chỉ hoạt động từ 06 tháng đến 03 năm

Căn cứ vào nội dung quy định trên thì pháp nhân thương mại có thể bịTòa án đình chỉ hoạt động một hoặc một một số lĩnh vực chứ khôngđình chỉ toàn bộ hoạt động và các lĩnh vực này pháp nhân thương mại

có khả năng khắc phục

Việc đánh giá và xác định một pháp nhân thương mại có khả năng khắcphục là một việc không dễ Thông thường, pháp nhân thương mại khiphạm tội bao giờ cũng đưa ra những lý do cho rằng mình sẽ khắc phụcđược hậu quả trong một thời gian để không bị Tòa án áp dụng hình phạtđình chỉ hoạt động vĩnh viễn Vấn đề đặt ra là, nếu pháp nhân thươngmại phạm tội có nhiều tình tiết giảm nhẹ thì có được áp dụng thời hạnđình chỉ dưới 6 tháng không? Đây là vấn đề chưa được BLHS quy định

Downloaded by tran quang (quangsuphamhoak35@gmail.com)

Tuy nhiên, căn cứ vào quy định của BLHS đối với người phạm tội thìmột người phạm tội nếu có nhiều tình tiết giảm nhẹ thì có thể được ápdụng dưới mức thấp nhất của khung hình phạt hoặc chuyển sang mộthình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn, nên đối với pháp nhân thương mạiphạm tội mà có nhiều tình tiết giảm nhẹ thì không có lý do gì lại khôngđược áp dụng dưới mức thấp nhất của khung hình phạt hoặc chuyểnsang loại hình phạt khác nhẹ hơn.

Ví dụ:

Khắc phục hậu quả về môi trường: Pháp nhân chấm dứt hành vi phạm tội, tìm hiểu nguyên nhân gây thiệt hại, tương ứng với nguyên nhân sẽ có hành vi khắc phục (thu gom rác, hóa chất; xử lý nguồn nước thải, chất thải; thả, phát tán các loại vi sinh vật, hóa chất có khả năng khôi phục….)

 Đình chỉ hoạt động vĩnh viễn:

Theo điều 79 Bộ luật hình sự đình chỉ hoạt động vĩnh viễn là chấm dứthoạt động của pháp nhân thương mại trong một hoặc một số lĩnh vực

mà pháp nhân thương mại phạm tội gây thiệt hại hoặc có khả năng thực

tế gây thiệt hại đến tính mạng của nhiều người, gây sự cố môi trườnghoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội và không

có khả năng khắc phục hậu quả gây ra

Pháp nhân thương mại bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn một hoặc một sốlĩnh vực vẫn có thể tiếp tục hoạt động các lĩnh vực khác không bị đìnhchỉ Nếu pháp nhân thương mại chỉ đăng ký hoạt động một hoặc một sốlĩnh vực bị đình chỉ thì sau khi bị Tòa án áp dụng hình phạt đình chỉhoặc bị Tòa án áp dụng hình phạt bổ sung cấm kinh doanh trong một sốlĩnh vực; pháp nhân thương mại đó có thể đăng ký với cơ quan Nhà

Downloaded by tran quang (quangsuphamhoak35@gmail.com)