Phân tích mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức.Cho ví dụ minh họa

Khái niệm về pháp luật và đạo đức 1.1: Pháp luật: Pháp luật là hệ thống các quy phạm do nhà nước ban hànhhoặc thừa nhận và bảo đảm thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị tron

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP NHÓM MÔN PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

Giảng viên: Nguyễn Hoàng Vân Sinh viên thực hiện: Nhóm 3

Lớp: Quản trị nhân lực 63A

Danh sách nhóm 3

2 11218087 Nguyễn Thị Thúy An

3 11218099 Nguyễn Thị Thảo Anh

4 11218101 Nông Thị Linh Chi

5 11218109 Quách Tuấn Đạt

7 11214120 Nguyễn Hải Nam

Mục lục

Câu 1: Phân tích mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức?

Cho ví dụ minh họa? 1

1 Khái niệm về pháp luật và đạo đức 1

1.1: Pháp luật: 1

1.2: Đạo đức: 1

2 So sánh những điểm giống nhau và khác nhau giữa pháp luật và đạo đức 1

2.1: Điểm giống nhau: 1

2.2: Điểm khác nhau: 2

3 Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức 3

3.1:Tương quan mối quan hệ qua các thời kì : 4

3.2:Sự tác động của pháp luật lên đạo đức: 4

3.3: Sự tác động của đạo đức lên pháp luật: 5

4 Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả điều chỉnh các quan hệ xã hội của pháp luật và đạo đức 6

5 Liên hệ tình hình thực tế nước ta hiện nay 8

6 Ví dụ minh họa 9

Câu 2: Phân tích mối quan hệ giữa pháp luật và tập quán? Cho ví dụ minh họa? 10

1 Khái niệm pháp luật và tập quán 10

2 Phân biệt pháp luật và tập quán 10

2.1: Điểm giống nhau: 10

2.2: Điểm khác nhau: 11

3 Mối quan hệ giữa pháp luật và tập quán 13

3.1: Tác động của pháp luật tới tập quán 13

3.2: Tác động của tập quán tới pháp luật 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

Câu 1: Phân tích mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức? Cho ví dụ minh họa?

1 Khái niệm về pháp luật và đạo đức

1.1: Pháp luật:

Pháp luật là hệ thống các quy phạm do nhà nước ban hànhhoặc thừa nhận và bảo đảm thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị trong xã hội và là nhân tố điều chỉnh các quan hệ trong xã hội nhằm thiết lập trật tự và ổn định xã hội tạo ra

1.2: Đạo đức:

Đạo đức là hệ thống những chuẩn mực nhằm điều chỉnh

và đánh giá quan hệ ứng xử giữa con người với con người trong

xã hội

2 So sánh những điểm giống nhau và khác nhau giữa pháp luật và đạo đức

2.1: Điểm giống nhau:

- Pháp luật và đạo đức đều có những quy tắc xử sự chung hay quy phạm xã hội để hướng dẫn cách xử sự cho mọi người trong

xã hội nên chúng đều có các đặc điểm của các quy phạm xã hội, đó là:

+ Pháp luật và đạo đức đều là những khuôn mẫu, chuẩn mực

để hướng dẫn cách xử sự cho mọi người trong xã hội, để bất kỳ

ai khi ở trong điều kiện, hoàn cảnh do chúng dự liệu thì đều phải xử sự theo những cách thức mà chúng đã nêu ra Căn cứ vào pháp luật, đạo đức, các chủ thể sẽ biết mình được làm gì, không được làm gì, phải làm gì và làm như thế nào khi ở trong một điều kiện, hoàn cảnh nhất định

+ Pháp luật và đạo đức đều là tiêu chuẩn để xác định giới hạn

và đánh giá hành vi của con người Căn cứ vào các quy định của pháp luật, các quy tắc đạo đức, có thể xác định được hành

vi nào là hợp pháp, hành vi nào là hợp đạo đức; hành vi nào là trái pháp luật, hành vi nào là trái đạo đức

+ Pháp luật và đạo đức đều được đặt ra không phải cho một chủ thể cụ thể hay một tổ chức, cá nhân cụ thể mà là cho tất cảcác chủ thể tham gia vào quan hệ xã hội do chúng điều chỉnh, tức là mọi trường hợp, khi điều kiện hoặc hoàn cảnh do chúng

dự kiến xảy ra Do đó, Pháp luật và đạo đức đều được thực hiện nhiều lần trong thực tế cuộc sống

- Cả pháp luật và đạo đức đều tham gia điều chỉnh các quan hệ

xã hội nhằm thiết lập và giữ gìn trật tự xã hội

- Cả pháp luật và đạo đức đều vừa có tính giai cấp, vừa có tính

xã hội và tính dân tộc

- Pháp luật và đạo đức đều phản ánh sự tồn tại của xã hội trongnhững giai đoạn phát triển nhất định của lịch sử Chúng là kếtquả của quá trình nhận thức đời sống của chính mình Pháp luật

và đạo đức đều chịu sự chi phối, đồng thời tác động lại đời sốngkinh tế xã hội

- Ngoài ra, các phạm trù đạo đức như: Nghĩa vụ đạo đức, lươngtâm, nhân đạo, công bằng, cũng có ý nghĩa quan trọng tronghoạt động xây dựng và áp dụng pháp luật của các cơ quan nhànước có thẩm quyền

Ví dụ: Chẳng hạn như trong quy định pháp luật về phẩm chất

của cán bộ trong ngành Tư pháp luôn nêu lên nguyên tắc: Thựchiện nhiệm vụ theo đúng pháp luật và phải có phẩm chất đạođức tốt

2.2: Điểm khác nhau:

Bên cạnh những điểm giống nhau, pháp luật và đạo đứccòn có những điểm khác nhau:

- Về con đường hình thành nhà nước, pháp luật hình thành

thông qua hoạt động xây dựng pháp lý của nhà nước Trong khi

đó, đạo đức được hình thành một cách tự do qua nhận thức của

cá nhân

- Hình thức thể hiện của pháp luật và đạo đức: Hình thức thể hiện của đạo đức đa dạng hơn với hình thức thể hiện của pháp luật, nó được biểu hiện thông qua dạng không thành văn như văn hoá truyền miệng, phong tục tập quán… và dạng thành văn như kinh, sách chính trị,… còn pháp luật lại biểu hiện rõ ràng dưới dạng hệ thống của văn bản quy phạm pháp luật

- Đạo đức có nguồn gốc giá trị lâu dài, khi con người ý thức hành vi tự do sẽ điều chỉnh hành vi đó Do sự điều chỉnh đó xuất phát từ tự thân chủ thể nên hành vi đạo đức có tính bền vững Ngược lại, pháp luật là sự cưỡng bức, tác động bên ngoài,

dù muốn hay không người đó cũng phải thay đổi hành vi của mình Sự thay đổi này có thể là không bền vững vì nó có thể lậplại nơi này hay nơi khác nếu vắng bóng pháp luật

- Về biện pháp thực hiện, pháp luật đảm bảo rằng nhà nước thông qua bộ máy cơ quan như cơ quan lập pháp, tư pháp,… còn đạo đức lại được đảm bảo bằng dư luận và lương tâm của con người.

- Pháp luật có tính quyền lực nhà nước, nó chỉ do nhà nước đặt

ra hoặc thừa nhận và đảm bảo thực hiện bằng các biện pháp quyền lực nhà nước, từ tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, thuyếtphục cho đến áp dụng các biện pháp cưỡng chế của nhà nước Trong khi đó, đạo đức được hình thành một cách tự phát trong

xã hội, được lưu truyền từ đời này sang đời khác theo phương thức truyền miệng; được đảm bảo bằng thói quen, bằng dư luận

xã hội, bằng lương tâm, niềm tin của mỗi người và bằng biện pháp cưỡng chế phi nhà nước

- Pháp luật có tác động tới mọi tổ chức và cá nhân có liên quan trong xã hội, còn đạo đức tác động tới các cá nhân trong xã hội

- Pháp luật có những quan hệ xã hội điều chỉnh mà đạo đức không điều chỉnh Bên cạnh đó, đạo đức thường là những quy phạm mang tính chung chung và không thống nhất Đạo đức cóphạm vi điều chỉnh rộng hơn so với pháp luật, vì trên thực tế có những quan hệ xã hội pháp luật không thể điều chỉnh hết được,đặc biệt đối với những quan hệ xã hội trong lĩnh vực tình bạn, tình yêu, sự giúp đỡ lẫn nhau trong đời sống hằng ngày

- Pháp luật có tính hệ thống, bởi vì nó là một hệ thống các quy tắc xử sự chung đề điều chỉnh mọi loại quan hệ xã hội phát sinhtrong những lĩnh vực khác nhau của đời sống như dân sự, kinh

tế, lao động,… Song các quy phạm đó không tồn tại một cách độc lập mà giữa chúng có mối quan hệ nội tại thống nhất với nhau để tạo nên một chỉnh thể là hệ thống pháp luật Ngược lại,đạo đức không có tính hệ thống

- Pháp luật luôn thể hiện ý chí của nhà nước, còn đạo đức

thường thể hiện ý chí của một cộng đồng dân cư, ý chí chung của xã hội

- Pháp luật chỉ ra đời và tồn tại trong những giai đoạn lịch sử nhất định, giai đoạn có sự phân chia giai cấp, mâu thuẫn và đấutranh giai cấp Đạo đức ra đời và tồn tại trong tất cả các giai đoạn phát triển của lịch sử

3 Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức

Bất kì một hệ thống pháp luật nào bao giờ cũng ra đời, tồntại và phát triển trên một nền tảng đạo đức nhất định Đạo đức

như là môi trường cho sự phát sinh, tồn tại và phát triển của pháp luật, là chất liệu làm nên các quy định trong hệ thống pháp luật Những quan niệm, chuẩn mực đạo đức đóng vai trò

là tiền đề tư tưởng chỉ đạo việc xây dựng pháp luật Ý thức đạo đức cá nhân là nhân tố ảnh hưởng mạnh mẽ đến việc thực hiện pháp luật Nó chính là môi trường thuận lợi để tiếp thu, cảm nhận và thực hiện pháp luật Người có ý thức đạo đức tốt

thường là người có thái độ tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh thực hiện pháp luật Ngược lại, chủ thể có ý thức đạo đức kém

dễ coi thường pháp luật, vi phạm pháp luật Vai trò của ý thức đạo đức cá nhân càng có ý nghĩa quan trọng trong hoạt động

áp dụng pháp luật của nhà chức trách, khi đưa ra các quyết định áp dụng pháp luật bao giờ họ cũng phải tính đến các quan niệm đạo đức xã hội sao cho “đạt lý” nhưng cũng “thấu tình”

Ngược lại, pháp luật có sự tác động trở lại một cách mạnh

mẽ tới đạo đức Pháp luật là công cụ để truyền bá những quan điểm, quan niệm, tư tưởng, chuẩn mực đạo đức, nhờ đó chúng nhanh chóng trở thành những chuẩn mực mang tính bắt buộc chung đối với tất cả mọi người Pháp luật góp phần củng cố, giữgìn và phát huy các giá trị đạo đức xã hội, hỗ trợ, bổ sung cho đạo đức, bảo đảm cho chúng được thực hiện nghiêm chỉnh trên thực tế Pháp luật ngoại trừ những quan niệm, tư tưởng, đạo đức lạc hậu, trái với lợi ích giai cấp thống trị, lợi ích chung của cộng đồng cũng như tiến bộ xã hội Pháp luật góp phần ngăn chặn sự thoái hóa, xuống cấp của đạo đức; ngăn chặn việc hìnhthành những quan niệm đạo đức trái thuần phong mỹ tục của dân tộc và tiến bộ xã hội; góp phần làm hình thành những quanniệm đạo đức mới

3.1:Tương quan mối quan hệ qua các thời kì :

thể nêu ví dụ ngay ở xã hội Việt Nam qua các thời kỳ Trong xã hội phong kiến, do tư duy của con người lúc này chịu ảnh hưởngsâu sắc bởi tư tưởng Nho giáo, do vậy các quan hệ xã hội lúc bấy giờ vẫn do đạo đức chiếm ưu thế hơn so với pháp luật Mặc

dù trong xã hội phong kiến vẫn có những quy phạm pháp luật nhưng suy cho cùng nó vẫn chủ yếu dựa vào các quy phạm đạođức của xã hội, những tư tưởng về đạo đức được luật hóa rất nhiều và đạo đức hầu như ngự trị trong luật pháp

chỉnh nhiều mối quan hệ xã hội hơn, phát triển hơn so với thời

kỳ phong kiến Tuy nhiên, vì hoàn cảnh chiến tranh có nhiều

vấn đề phát sinh trong thời chiến không thể dùng pháp luật để

áp đặt được nên quy phạm đạo đức vẫn chiếm ưu thế hơn

Thời bao cấp: Do tư duy và đường lối chính sách chưa phù

hợp nên pháp luật vẫn chưa có sự phát triển cao Tuy nhiên, trong giai đoạn này, đời sống đạo đức và pháp luật có những chuyển biến thể hiện khát vọng và nhu cầu tự do của con

người

Hiện nay: Khi chúng ta đang xây dựng nền kinh tế thị

trường, vấn đề giải quyết mối tương quan giữa pháp luật và đạođức được đặt ra là hết sức cần thiết Bởi vì đạo đức tuy là vấn

đề mang tính trừu tượng nhưng việc đưa đạo đức vào thực thi

và áp dụng pháp luật sẽ làm quy định của pháp luật mang tính thực tiễn cao, thể hiện được tinh thần nhân đạo và phù hợp với

ý chí của nhân dân

3.2:Sự tác động của pháp luật lên đạo đức:

Trong một số trường hợp, định hướng đạo đức muốn được thực hiện một cách phổ biến trong xã hội thì phải thông qua cácquy phạm pháp luật để thể hiện Điều đó cho thấy ở một số khía cạnh nhất định pháp luật có ưu thế nổi trội hơn so với

chuẩn mực đạo đức Pháp luật không chỉ là sự ghi nhận các chuẩn mực đạo đức, mà còn là công cụ phương tiện bảo vệ chuẩn mực đạo đức một cách hữu hiệu bằng các biện pháp, chếtài cụ thể Pháp luật có vai trò to lớn trong việc duy trì, bảo vệ

và phát triển các quy tắc đạo đức phù hợp, tiến bộ trong xã hội

Pháp luật có thể góp phần củng cố, phát huy vai trò, tácdụng thực tế của các quan niệm, quy tắc đạo đức khi chúngphù hợp với ý chí của nhà nước và được thừa nhận trong phápluật, bởi vì ngoài việc đảm bảo thực hiện bằng lương tâm, niềm

tin, dư luận xã hội,… Chúng còn được nhà nước đảm bảo thựchiện bằng các biện pháp mang tính quyền lực nhà nước Ví dụnhư: Quy định cha mẹ có nghĩa vụ yêu thương, nuôi dưỡng,chăm sóc, giáo dục các con trong luật hôn nhân và gia đình đãgóp phần củng cố, phát huy vai trò, tác dụng thực tế của quanniệm, quy tắc đạo đức về vấn đề này.

Pháp luật giữ gìn và phát huy những giá trị đạo đức củadân tộc, ngăn chặn sự thoái hóa, xuống cấp của đạo đức Bằngviệc ghi nhận các quan niệm, chuẩn mực đạo đức trong phápluật, nhà nước bảo đảm cho chúng được thực hiện nghiêmchỉnh trên thực tế Một khi được thể chế hóa thành pháp luật,việc thực hiện những chuẩn mực đạo đức đó trở thành nghĩa vụcủa toàn thể xã hội, các cá nhân, tổ chức dù không muốn cũngphải thực hiện theo Đặc biệt, bằng việc xử lí nghiêm những chủthể có hành vi đi ngược với các giá trị đạo đức xã hội, pháp luậtgóp phần bảo vệ và giữ gìn các giá trị đạo đức của xã hội, ngănchặn sự tha hóa, xuống cấp của đạo đức

Pháp luật cũng có thể loại bỏ các chuẩn mực đạo đức đãlỗi thời, cải tạo các chuẩn mực đạo đức, góp phần tạo nênnhững chuẩn mực đạo đức mới, phù hợp hơn với tiến bộ xã hội

Ví dụ: Quy định cấm cưỡng ép kết hôn, tảo hôn trong luật hônnhân và gia đình góp phần loại bỏ quan hệ đạo đức “Cha mẹđặt đâu con ngồi đấy” trong hôn nhân

3.3: Sự tác động của đạo đức lên pháp luật:

Chuẩn mực đạo đức là nền tảng tinh thần để thực hiện cácquy định của pháp luật Trong nhiều trường hợp, các cá nhân trong xã hội thực hiện một hành vi pháp luật hợp pháp không phải vì họ hiểu các quy định của pháp luật, mà hoàn toàn xuất phát từ các quy tắc của đạo đức Nhiều quy tắc, yêu cầu, đòi hỏi các chuẩn mực đạo đức được nhà nước sử dụng và nâng lênthành quy phạm pháp luật Khi xây dựng và ban hành pháp luật, nhà nước không thể không tính tới các quy tắc chuẩn mực đạo đức Ví dụ như: “Tội không tố giác tội phạm” (Điều 314 Bộ luật hình sự năm 1999), nếu tội phạm đó không phải là tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng thì nhà nước không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với ông, bà, cha,

mẹ, con, cháu, anh, chị, em ruột, vợ hoặc chồng của người

phạm tội vì về mặt đạo đức và tâm lý, không ai muốn người thân mình dính vào vòng tù tội

– Đối với việc hình thành pháp luật:

+ Nhiều quan điểm đạo đức được thể chế hoá trong pháp luật,nhiều quy tắc đạo đức phù hợp với ý chí của nhà nước đượcthừa nhận trong pháp luật qua đó góp phần tạo nên pháp luật.

Ví dụ như: Quan niệm, quy tắc đạo đức về mối quan hệ thầy tròđược thừa nhận trong giáo dục

+ Những quan niệm, quy tắc đạo đức trái với ý chí của nhànước sẽ trở thành tiền đề để hình thành nên những quy phạmthay thế chúng, từ đó cũng góp phần hình thành nên pháp luật

Ví dụ: Quan niệm “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” trong hônnhân trước đây trở thành tiền đề để hình thành nên quy địnhhôn nhân là tự nguyện trên cơ sở giữa tình yêu nam và nữ trongluật hôn nhân và gia đình

– Đối với việc thực hiện pháp luật:

+ Những quan niệm, quy tắc đạo đức được thừa nhận trongpháp luật góp phần làm cho pháp luật được thực hiện một cáchnghiêm chỉnh, tự giác hơn, bởi vì chúng đã ngấm sâu vào tiềmthức của nhân dân nên ngoài những biện pháp của nhà nước,chúng còn được đảm bảo thực hiện bằng thói quen, bằng lươngtâm và niềm tin của mỗi người, bằng dư luận của xã hội Ngượclại, những quan niệm, quy tắc đạo đức trái với ý chí của nhànước sẽ cản trở thực hiện pháp luật trong thực tế Ví dụ: Quanniệm trọng nam khinh nữ dẫn đến tình trạng một số người cố

đẻ đến con thứ ba, thứ tư, tức là vi phạm chính sách và phápluật về dân số của nhà nước

+ Ý thức đạo đức cá nhân có tác động mạnh mẽ đến việc thựchiện pháp luật Người có ý thức đạo đức cao trong mọi trườnghợp đều nghiêm chỉnh thực hiện pháp luật Ngay cả trường hợppháp luật có những “khe hở” thì họ cũng không vì thế mà cóhành vi “lợi dụng”, để làm điều bất chính Đối với nhiều trườnghợp “đã trót” thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, ý thức đạođức giúp chủ thể ăn năn, hối cải, sửa chữa lỗi lầm Tình cảmđạo đức còn có thể khiến các chủ thể thực hiện hành vi mộtcách hào hứng, nhiệt tình, tận tâm, triệt để Ngược lại, đối vớinhững người có ý thức đạo đức thấp thì thái độ tôn trọng phápluật, ý thức tuân thủ pháp luật cũng không cao, họ dễ có cáchành vi vi phạm pháp luật

4 Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả điều chỉnh các quan hệ xã hội của pháp luật và đạo đức

Pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng, là phương tiện không thể thiếu bảo đảm cho sự tồn tại, vận hành bình thường

của xã hội nói chung và của nền tảng đạo đức nói riêng Pháp luật không chỉ là một công cụ quản lý nhà nước hữu hiệu, mà còn tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ý thức đạo đức, lành mạnh hóa đời sống xã hội và góp phần bồi đắp nên những giá trị mới Trong giai đoạn hiện nay, vai trò của pháp luật và đạo đức xã hội ngày càng được đề cao Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, mối quan hệ giữa pháp luật với đạo đức trong xã hội Việt Nam hiện nay vẫn còn tồn tại một số hạn chế nhất định như:

- Việc đánh giá một hành vi nào đó là trái hay không trái với đạo đức xã hội không hề đơn giản, cùng một hành vi nhưng có thể có các đánh giá khác nhau, thậm chí đối lập nhau

- Trong xã hội hiện nay nhiều quan niệm, tư tưởng cổ hủ vẫn còn tồn tại mà chưa bị ngăn chặn đúng mức cần thiết như thói gia trưởng, tư tưởng cá nhân, phân biệt địa vị, đẳng cấp xã hội, trọng nam khinh nữ Đặc biệt là sự “xuống cấp” đạo đức trong các mối quan hệ gia đình như cha mẹ – con, vợ – chồng Sự suy thoái về đạo đức nghề nghiệp cũng có chiều hướng gia tăng Trên cơ sở phân tích, đề xuất:

đạo đức trong đời sống xã hội

Trong quá trình điều chỉnh các quan hệ xã hội, nhà nước phải kết hợp nhuần nhuyễn giữa pháp luật và đạo đức để chúng hỗ trợ nhau, phát huy được những ưu điểm cũng như khắc phục được những hạn chế của hai loại quy phạm quan trọng này Tuy nhiên, pháp luật bao giờ cũng được ưu tiên áp dụng hơn so với đạo đức mặc dù pháp luật có thể được xây dựng trên nền tảng đạo đức Nghị quyết Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI

đã khẳng định: “Quản lý bằng pháp luật chứ không chỉ bằng đạo lý…”

các chuẩn mực đạo đức phù hợp kết hợp với việc nâng cao ý thức cá nhân

Xây dựng một hệ thống pháp luật toàn diện, phù hợp, đồng bộ, hiệu quả là yêu cầu đặt ra cho bất kỳ một nhà nước nào trên thế giới cũng như Việt Nam Tuy nhiên, bên cạnh việc đưa ra các quy định pháp luật, Nhà nước cũng cần chú trọng khuyến

khích và phát triển những quy ước mang tính đạo đức trong từng lĩnh vực, nghề nghiệp của đời sống xã hội như quy ước về đạo đức nghề luật, đạo đức nghề báo, đạo đức người kinh

doanh Khi đặt ra các quy phạm pháp luật, nhà lập pháp cần phải xem xét cân nhắc quy phạm đó có phù hợp với đạo đức không? Có ảnh hưởng tới các chuẩn mực đạo đức truyền thống không? Nếu có, mức độ ảnh hưởng như thế nào? Ngay cả khi hệthống pháp luật chưa hoàn chỉnh thì từng cá thể, nếu thực sự muốn, vẫn có thể cư xử một cách văn minh, có trách nhiệm theo đúng đạo đức của mình

- Thứ ba, tăng cường công tác phổ biến pháp luật, giáo dục

đạo đức

Pháp luật và đạo đức là hai công cụ quản lý quan trọng của nhànước và xã hội Vì vậy, một cách hiệu quả nhất để đưa pháp luật và đạo đức vào đời sống là tăng cường công tác phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật và đạo đức trong các cộng đồng dân cư, các cá nhân, tổ chức và trên quy mô toàn xã hội Khi tuyên truyền, phổ biến pháp luật phải kết hợp với giáo dục đạo đức và ngược lại nhưng phải đặc biệt nhấn mạnh tuân theo đạo đức nhưng phải tôn trọng và thực hiện sự nghiêm minh củacác quy định của pháp luật Bên cạnh đó, nhà nước cần chú trọng đẩy mạnh công tác xây dựng, tuyên truyền thực hiện các quy tắc về đạo đức nghề nghiệp trong các lĩnh vực, đồng thời tạo môi trường xã hội minh bạch, thuận lợi để pháp luật được thực hiện nghiêm minh, các chuẩn mực đạo đức tốt đẹp được phát huy trong các mối quan hệ xã hội

5 Liên hệ tình hình thực tế nước ta hiện nay

Ở Việt Nam hiện nay, vị trí cũng như vai trò mối quan hệ của pháp luật và đạo đức ngày càng được nhìn nhận đúng đắn, tích cực

Thứ nhất, do được Nhà nước xây dựng dựa trên các quan điểm

đạo đức của nhân dân, pháp luật không những thể hiện được tưtưởng cách mạng, đạo đức truyền thống dân tộc, đạo đức tiến

bộ mà còn thể hiện được ý chí, nguyện vọng và hướng tới lợi íchcủa nhân dân lao động Cụ thể là được thể hiện trong Hiến pháp

năm 1992 sửa đổi bổ sung 2001, Điều 2 quy định: “Nhà nước

Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân”.

- Hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành được xây dựng trên cơ

sở tôn trọng và bảo vệ phẩm giá con người, coi việc phục vụ