Tiểu luận cuối kỳ lý LUẬN của KINH tế CHÍNH TRỊ học mác LÊNIN về THỊ TRƯỜNG LIÊN hệ THỰC TIỄN

i TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HỒ CHÍ MINH KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ    Tiểu luận cuối kỳ LÝ LUẬN CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ HỌC MÁC LÊNIN VỀ THỊ TRƯỜNG LIÊN HỆ THỰC TIỄN Môn học Kinh tế chính trị Mã lớp LLCT120205 21 2 16CLC Thực hiện Nhóm VINAMILK GVHD Th S Trần Ngọc Chung TP Hồ Chí Minh, Tháng 05 năm 2022 ii DANH SÁCH NHÓM VIẾT TIỂU LUẬN CUỐI KỲ HỌC KỲ II NĂM HỌC 2021 2022 Tên đề tài Lý luận của kinh tế chính trị học Mác Lênin về thị trường Liên hệ thực tiễn Danh sách nhóm viết t.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HỒ CHÍ MINH

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

    

Tiểu luận cuối kỳ

LÝ LUẬN CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ HỌC MÁC-LÊNIN

VỀ THỊ TRƯỜNG LIÊN HỆ THỰC TIỄN

Môn học: Kinh tế chính trị

Mã lớp: LLCT120205_21_2_16CLC Thực hiện: Nhóm VINAMILK GVHD: Th S Trần Ngọc Chung

DANH SÁCH NHÓM VIẾT TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

HỌC KỲ II NĂM HỌC 2021-2022

Tên đề tài: Lý luận của kinh tế chính trị học Mác-Lênin về thị trường Liên hệ thực tiễn

Danh sách nhóm viết tiểu luận cuối kỳ:

TỶ LỆ % HOÀN THÀNH

 Tỷ lệ % = 100%: Mức độ phần trăm của từng sinh viên tham gia

 Trưởng nhóm: Nguyễn Ngọc Trinh SĐT: 0797463762

Nhận xét của giảng viên:

BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ

Nội dung thực hiện Sinh viên thực hiện

Nhóm tự đánh giá mức độ hoàn thành (Tốt / Khá / Kém) THIẾT KẾ POWERPOINT VÀ WORD

TRÌNH BÀY TIỂU LUẬN

PHẦN MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài, mục

đích và đối tượng nghiên

cứu, phương pháp nghiên

cứu

Nguyễn Ngọc Phương Ngân Tốt

PHẦN NỘI DUNG

Nội dung: 1.1, 1.2, 1.3, 1.4 Nguyễn Xuân Thắng Tốt

PHẦN KẾT LUẬN

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và đối tượng nghiên cứu 1

3 Phương pháp nghiên cứu 2

B NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ HỌC MÁC-LÊNIN VỀ THỊ TRƯỜNG 4

1 Khái niệm thị trường 4

1.1 Phân loại thị trường 5

1.2 Cơ chế của thị trường 7

1.3 Vai trò của thị trường 9

CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM 12

2 Khái niệm về kinh tế thị trường 12

2.1 Tính tất yêu khách quan của việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 12

2.2 Đặc trưng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 13 CHƯƠNG 3: LIÊN HỆ THỰC TIỀN VỀ NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM VÀ NƯỚC NGOÀI 15

3 Liên hệ thực tiền về nền kinh tế thị trường 15

3.1 Ở Việt Nam 15

3.2 Ở nước ngoài 17

C KẾT LUẬN 23

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong quá trình thời kỳ đầu của xã hội loài người, sản xuất xã hội mang tính tự cung

tự cấp, mục đích đáp ứng nhu cầu cho bản thân của con người bị gói gọn trong một giới hạn nhất định do sự hạn chế của lực lượng sản xuất Nhưng dần trải qua thời gian, chỉ đến khi lực lượng sản xuất phát triển và có những thành tựu nhất định, nhu cầu của con người mới dần được đáp ứng nhiều hơn Sự phát triển của lực lượng sản xuất là một nhân tố không thể thiếu dẫn đến đến sự biến đổi từ nền kinh tế tự nhiên sang nền kinh tế sản xuất hàng hóa

và đặc biệt nhất là nền kinh tế thị trường

Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế hàng hóa phát triển ở trình độ cao và là một bộ phận quan trọng không thể thiếu đối với mỗi quốc gia trên thế giới, nó tác động vô cùng to lớn đến sự phát triển và tồn tại của mọi quốc gia, dân tộc Ở đó diễn ra những hoạt động sản xuất để tạo ra sản phẩm và trao đổi mua bán, đây là một trong những điều kiện phát triển vật chất để đáp ứng như cầu hằng ngày của con người

Việc xây dựng nền kinh tế thị trường là một tất yếu trong công cuộc đổi mới quản lý kinh tế của nước ta Và trong những năm gần đây, nhờ đường lối đúng đắn của Đảng và nhà nước, đất nước ta đã phát triển nền kinh tế một cách nhanh chóng và thoát được khỏi tình trạng khủng hoảng

Vì vậy, việc coi trọng xây dựng nền kinh tế thị trường là một điều vô cùng quan trọng

và cần thiết Do đó nhóm chúng em muốn sử dụng những kiến thức đã học được để thực hiện bài tiểu luận này, phân tích các vấn đề về khí cạnh của nền kinh tế thị trường, thông qua việc tìm hiểu sâu hơn về lí luận của C.Mác về thị trường từ đó liên hệ đến nền kinh tế thị trường của Viêt Nam và nước ngoài Mong thầy và các bạn xem và góp để nhóm có thể cải thiện và hoàn thành bài tiểu luận một cách tốt nhất, từ đó đóng góp một phần nhỏ nào

đó vào công cuộc xây dựng nền kinh tế nước nhà

2 Mục đích và đối tượng nghiên cứu

Mục đích

Lý thuyết: mục đích nghiên cứu cao nhất là nhằm phát hiện ra các qui luật chi phối trong nền kinh tế thị trường, sản xuất và trao đổi giữa người mua với người bán Qua đó, định hướng cho các chủ thể vận dụng một cách hiệu quả các quy luật ấy vào thực tiễn để thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội, thông qua việc giải quyết các qui luật chi phối đó Và tiếp sức để sáng tạo, phát triển toàn diện cho xã hội, thúc đẩy văn minh thông qua các mối quan hệ về lợi ích

Thực tiễn: vận dụng các kiến thức, lý thuyết cơ bản về cơ chế liên quan đến thị trường nhằm làm rõ lý luận của C.Mác trong liên hệ với bối cảnh nền kinh tế Việt Nam Trên cơ

Lý thuyết: Đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác – Lênin là các quan hệ xã hội của con người trong nền sản xuất và trao đổi, các quan hệ này được đặt chủ yếu trong

sự liên hệ chặt chẽ với sự phát triển của kiến trúc thượng tầng và lực lượng sản xuất tương ứng

Thực tiễn:

- Mối liên hệ thực tiễn giữa thị trường trong nước với nền kinh tế thị trường nước ngoài Trong bối cảnh xu thế hội nhập, hợp tác mở rộng thị trường đóng vai trò như một cầu nối gắn nền kinh tế trong nước với nền kinh tế thế giới Các quan hệ sản xuất, lưu thông, phân phối, tiêu dung không chỉ bó hẹp trong phạm vi quốc gia, mà thông qua thị trường, sẽ gắn kết với các quan hệ trên phạm vi thế giới Với vai trò như vậy thị trường đóng góp rất lớn trong việc gắn kết đeo lại nhiều lợi ích kinh tế cho các quốc gia và cả Việt Nam

- Liên hệ thực tiễn về phát triển nền kinh tế thị trường tại Việt Nam, sự phát triển thị trường trường làm cho các quan hệ sản xuất đến lưu thông, tiếp theo là phân phối và cuối cùng là tiêu dùng trở thành một thể thống nhất Đồng thời khi thị trường được thống nhất,

sự phát triển của thị trường sẽ là cơ sở cho phát triển sản xuất

3 Phương pháp nghiên cứu

Kinh tế chính trị Mác-Lênin sử dụng các phương pháp nghiên cứu gồm:

- Phương pháp duy vật biện chứng:

Đây là phương pháp luận đặt biệt yêu cầu việc nghiên cứu các khía cạnh của kinh tế chính trị phải bắt buộc đặt trong mối liên hệ tác động qua lại và ngày càng phát triển Nó được áp dụng trong nghiên cứu kinh tế chính trị nhằm giúp cho các kết quả nghiên cứu tránh rơi vào tình trạng chủ quan, vi phạm quy luật kinh tế

- Phương pháp trừu tượng hóa khoa học:

+ Đây là một trong những phương pháp nghiên cứu khoa học xã hội, khi sử dụng phương pháp này phải đòi hỏi gạt bỏ đi các yếu tố ngẫu nhiên trong các quá trình nghiên cứu, từ đó tách ra được những hiện tượng bền vững, mang tính ổn định của đối tượng nghiên cứu Nắm bản chất, xây dựng được phạm trù và khám phá ra tính quy luật chi phối sự vận động của đối tượng nghiên cứu

+ Nên chú ý rằng, khi sử dụng phương pháp này cần phải biết xác định giới hạn của sự trừu tượng hóa Không được chủ quan và tùy tiện loại bỏ những nội dung thực tế của đối tượng nghiên cứu gây ra sự sai lệch bản chất của đối tượng nghiên cứu

- Phương pháp logic kết hợp với lịch sử:

Đây là một trong những phương pháp được sử dụng trong nhiều ngành khoa học xã hội cũng như trong kinh tế chính trị Mác - Lênin Phương pháp này cho phép khám phá ra các xu hướng, bản chất và quy luật kinh tế gắn với sự hình thành và phát

triển của chúng, từ đó rút ra những kết quả nghiên cứu mang tính logic từ tiến trình lịch

sử của quan hệ giữa người với người trong quá trình trao đổi và sản suất

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ HỌC MÁC-LÊNIN VỀ THỊ

TRƯỜNG

1 Khái niệm thị trường

Thị trường là nơi, môi trường, hoặc khu vực cho phép người mua và người bán thực hiên các quá trình giao dịch, mua bán hoặc trao đổi các loại hàng hóa, các loại dịch vụ, và các thông tin với sự xác định giá cả và số lượng hàng hóa thỏa mãn nhu cầu của các chủ thể trong đó Các quá trình này chỉ rõ tính chất cung và cầu của thị trường, vì vậy nó được coi là nguồn gốc cơ sở của nền kinh tế

Như vậy, ở cấp độ cụ thể thị trường có thể nhìn thấy, quan sát được như chợ, quầy hàng lưu động, cửa hàng, phòng giao dịch hay siêu thị và nhiều loại hình thức tổ chức giao dịch, mua bán khác

Ở một số phương diện khác, thị trường cũng có thể được xác định thông qua các mối quan hệ liên quan đến giao dịch, trao đổi, mua bán hàng hóa, dịch vụ trong xã hội, được tạo thành từ những điều kiện lịch sử, kinh tế, xã hội nhất định Theo hướng này, thị trường là tổng thể các mối quan hệ kinh tế gồm quan hệ cung-cầu, quan hệ giá cả, quan hệ hàng - tiền; quan hệ giá trị, giá trị sử dụng; quan hệ hợp tác, cạnh tranh; quan hệ trong nước, ngoài nước Đây cũng là các yếu tố của thị trường

Còn theo Kinh Tế Học, thị trường là một quá trình diễn ra các quyết định của hộ gia đình về tiêu thụ hàng hóa nào, quyết định của các công ty về những sản phẩm gì và làm thế nào để sản xuất, quyết định của người lao động về việc làm bao lâu và cho ai tất cả được dung hòa bằng cách điều chỉnh giá cả

Thị trường là nơi các loại giao dịch diễn ra và nó tồn tại được nhờ hai nhân tố chính

đó là người mua và người bán Người mua và người bán chủ yếu trao đổi, mua bán, giao dịch hàng hóa, dịch vụ, và thông tin Ban đầu, thị trường chỉ là môi trường gặp gỡ, tập trung, mà tại đó người mua và người bán gặp nhau trực tiếp để thực hiện những loại giao dịch Ngày nay thị trường tồn tại ở những dạng khác nhau không chỉ là các loại thị trường truyền thống mà còn có các loại thị trường đặc biệt khác như các loại thị trường tập trung, thị trường phi tập trung và nhiều thị trường đặc biệt khác… chúng nhận được hỗ trợ bởi

mạng lưới công nghệ thông tin như Internet và đã trở thành thị trường lớn nhất và có tính thanh khoản cao nhất

Một vài thị trường vì có nhiều nhà cung cấp bán cùng một loại sản phẩm hoặc dịch

vụ nên chúng có tính cạnh tranh rất cao Ngược lại, thì có một vài thị trường có ngành công nghiệp được chính phủ bao cấp thì thị trường tính cạnh tranh rất thấp thậm chí là không có Các yếu tố như số lượng người mua và người bán, hay là lượng cung và cầu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả của sản phẩm và dịch vụ, đó được coi là quy luật của cung và cầu Nếu người bán nhiều hơn người mua, tức là cung sẽ dư thì điều đó sẽ đẩy giá thành của sản phẩm và dịch vụ giảm xuống Nếu có người mua nhiều hơn người bán, tức là cung sẽ thiếu thì điều đó sẽ đẩy giá thành của sản phẩm và dịch vụ tăng lên Khi mà có sự giao dịch về hàng hóa và dịch vụ diễn ra thì thị trường sẽ hình thành một cách tự phát, thị trường cũng

có thể được hình thành từ việc hoạch định của những người có thẩm quyền

1.1 Phân loại thị trường

Căn cứ theo đối tượng trao đổi, mua bán cụ thể, có các loại thị trường như: thị trường hàng hóa, thị trường dịch vụ Trong mỗi loại thị trường này lại có thể cụ thể ra thành các thị trường theo các loại hàng hóa, dịch vụ khác nhau rất phong phú

- Thị trường hàng hóa: các loại hàng hóa cứng như năng lượng (than đá, dầu, khí đốt,

và những nguồn năng lượng có thể tái tạo như diesel sinh học), những loại hàng hóa mềm

là ngũ cốc (lúa mì, bắp, gạo, đậu nành, cà phê, cacao, đường, vải bông, …), thịt và các loại hàng hóa tài chính như trái phiếu

- Thị trường dịch vụ: trong thị trường này đối tượng trao đổi mua bán là các loại hàng hóa không thể cầm, nắm được mục đích trao đổi mua bán nhằm để thỏa mãn nhu cầu phi vật chất của người mua, mà trong thi trường này quá trình sản xuất và tiêu dùng diễn ra đồng thời

Căn cứ vào phạm vi giao dịch, hoạt động, có các loại thị trường địa phương, thị trường trong nước, thị trường thế giới

Căn cứ vào vai trò của các yếu tố mục đích sử dụng hàng hóa, trao đổi, mua bán, có thị trường tư liệu tiêu dùng, thị trường tư liệu sản xuất

- Thị trường tư liệu sản xuất: nơi chủ yếu mua bán trao đổi các loại hàng hóa như: máy móc, thiết bị, nhà xưởng, nguyên vật liệu… mà người mua chủ yếu là các công ty, doanh nghiệp, xí nghiệp, nhà máy…

- Thị trường tư liệu tiêu dùng: nơi chủ yếu trao đổi, mua bán các loại hàng hóa phục

vụ đời sống con người mà người mua là chủ yếu là các gia đình…

Căn cứ vào cơ chế vận hành và tính chất, mà chia ra thị trường tự do, thị trường có điều tiết, thị trường cạnh tranh hoàn hảo, thị trường cạnh tranh không hoàn hảo (độc quyền)

- Thị trường tự do: Thị trường tự do hoạt động với những chính sách tự do kinh doanh,

và chính phủ không được phép can thiệp vào hoạt động của thị trường Tuy nhiên những thị trường tự do có thể bị làm thay đổi tính chất nếu như người bán hay một chủ thể nào đó giành được sự độc quyền bằng cách điều khiển các nguồn cung (hoặc người mua phát triển

sự độc quyền bằng cách kiềm hãm nguồn cầu) Chính phủ hoặc các cơ quan thương mại sẽ ngăn cản các hoạt động của thị trường tự do nếu như những tác động xấu này làm ảnh hưởng đến hoạt động của thị trường

- Thị trường có điều tiết: là một thị trường mà các cơ quan chính phủ, hoặc có thể là các nhóm ngành công nghiệp hay lao động, thực hiện một mức độ giám sát và kiểm soát Kiểm soát thị trường thường được thực hiện bởi chính phủ và kiểm soát liên quan đến việc xác định ai có thể tham gia thị trường và giá mà họ có thể chi trả Chức năng chủ yếu của

cơ quan chính phủ trong nền kinh tế thị trường là điều tiết và giám sát hệ thống tài chính

tự do gia nhập và rút khỏi thị trường

Hiện nay, các nền kinh tế phát triển ngày càng nhanh và phức tạp hơn, do đó hệ thống thị trường cũng đã biến đổi để phù hợp hơn với điều kiện, trình độ phát triển của các nền kinh tế Vì vậy, để hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra có hiệu quả, đòi hỏi phải hiểu rõ

về bản chất hệ thống thị trường, các quy luật kinh tế cơ bản của thị trường và các vấn đề liên quan khác

1.2 Cơ chế của thị trường

Cơ chế thị trường là hệ thống các quan hệ kinh tế mang tính tự điều chỉnh nền kinh tế cân bằng theo yêu cầu của các quy luật kinh tế

Bất cứ một hoạt động nào đều liên quan đến tính kinh tế và đều phải tuân theo quy luật thị trường đầy đủ

Các quy luật cơ bản của cơ chế thị trường là:

1 Quy luật giá trị

Mỗi một sản phẩm/ dịch vụ đều có giá trị và phải được định giá cụ thể thông qua giá

cả Hoạt động mua bán trao đổi sẽ dựa trên tính chất win-win Việc định giá sản phẩm/ dịch

vụ sẽ do thị trường định đoạt (sự hữu ích / khan hiếm / gia tăng / phái sinh …) chứ ko phải

do người bán hoặc người mua định giá Tuy nhiên ở vào từng thời điểm cụ thể người mua hoặc người bán có thể tác động đến giá trị của sản phẩm/ dịch vụ dựa trên tính minh bạch hoặc gian lận từ mục đích của họ Trong hoạt động KT-TT ổn định, để tăng giá trị của sản phẩm/ dịch vụ, công việc của người bán là phải giảm giá thành tạo ra sản phẩm/ dịch vụ

đó

2 Quy luật cung cầu

Cung và cầu là hai hoạt động tương tác qua lại lẫn nhau và không hoạt động độc lập trong nền KT-TT Cung đến từ hoạt động sản xuất, khai thác tạo ra sản phẩm, tổng cung là tổng số lượng sản phẩm/ dịch vụ Cầu đến từ nhu cầu sử dụng sản phẩm/ dịch vụ và khả năng chi trả của KH cho sản phẩm/ dịch vụ đó Điểm gặp nhau giữa cung và cầu gọi là giá

cả bình quân, ở đó người mua chấp nhận trả tiền trên cơ sở win – win Các DN tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh là tham gia vào dòng cung sản phẩm/ dịch vụ vì vậy cần xác định rõ xu hướng tăng giảm của tổng cầu cho sản phẩm/ dịch vụ trước khi đi ra các chiến lược cạnh tranh

3 Quy luật cạnh tranh

Trong nền KT-TT nhiều người mua và nhiều người bán, sự cạnh tranh là tất yếu Các

nhiều người bán cạnh tranh sẽ dẫn đến giá cả sản phẩm/ dịch vụ sẽ giảm xuống và có lợi cho người mua và ngược lại, khi nhiều người mua cạnh tranh để có được sản phẩm/ dịch

vụ, người bán có thể tăng giá cả trao đổi sản phẩm/ dịch vụ đó

4 Quy luật lưu thông tiền tệ

Dòng tiên lưu thông trong thị trường đại diện cho sức mua, tổng số lượng sản phẩm/ dịch vụ đại diện cho sức bán Sức mua của thị trường sẽ bị chi phối bởi sự biến đổi của sức khoẻ đồng tiền, các công cụ lưu trữ, vận chuyển tiền tệ (vàng, đô la,…), tỉ lệ lạm phát, lãi suất ngân hàng, các chỉ số tăng trưởng kinh tế khác, các biến động kinh tế, chính trị trong nước và toàn cầu, …

5 Quy luật giá trị thặng dư

Bất cứ hoạt động trao đổi nào người bán cũng đều phải nhận lại giá trị thặng dư so với giá trị sản phẩm/ dịch vụ để bù đắp các chi phí ban đầu, tái sản xuất và sinh lời theo quy tắc : T – H – H’ – T’

Nói một cách đơn giản là chính các quy luật thị trường (như quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh, quy luật giá trị…) sẽ hình thành nên mức giá và sản lượng trên thị trường Người bán và người mua thông qua thị trường sẽ xác định giá cả hàng hóa, dịch vụ

Những cá nhân, tổ chức riêng biệt tham gia cơ chế thị trường tác động lẫn nhau, hình thành nên hệ thống giá cả, con đường phân phối, cơ cấu sản xuất,… Từ đó giúp nhà đầu tư xác định được cách thức tối đa hóa lợi nhuận, sẽ căn cứ vào giá cả, nhu cầu, khả năng… để quyết định sẽ sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào, sản xuất cho ai và một cách hoàn toàn

tự do

Ví dụ về quy luật cung cầu và giá cả : khi giá cả thịt lợn tăng, cung không đổi, cầu về hàng hóa này sẽ giảm Ngược lại, khi giá cả thịt lợn giảm, cung không đổi, cầu hàng hóa này tăng Quy luật này, nó vận động khách quan, các chủ thể kinh tế dù muốn hay không muốn, nó đều diễn ra như vậy Cho nên, nó tạo thành cơ chế vận hành, tự điều chỉnh trong nền kinh tế thị trường

Theo đó Adam Smith là một nhà kinh tế học nổi tiếng ở thế kỷ 18, ông tán thành luận điểm cơ chế thị trường tự điều chỉnh sẽ tạo ra hiệu quả kinh tế tối đa, nhà nước không nên can thiệp vào nền kinh tế Vì thế, ông đã ví cơ chế thị trường như “ bàn tay vô hình “ có khả năng tự điều chỉnh quan hệ kinh tế Và ông đã xây dựng khái niệm về bàn tay vô hình Chúng đề cập đến các hành động hay quyết định cá nhân của các tác nhân kinh tế dẫn đến

lợi ích tối đa cho nền kinh tế Các quyết định này ảnh hưởng về mặt cung và cầu cho một hay nhiều hàng hóa, được gọi chung là cơ chế thị trường

Ví dụ: Hai cửa hàng bán quần áo ở cạnh nhau Cửa hàng 1 thường xuyên cập nhật những mẫu mới như quần áo, đầm công sở kiểu mới,… trong khi cửa hàng 2 trung thành với quần áo phong cách cổ điển Nếu nhiều người mua quần áo ở cửa hàng 1 thì chủ quán

có thể tăng giá lên Ngược lại cửa hàng 2 sẽ hạ giá để kích thích nhu cầu của người mua Sau một thời gian, cửa hàng 1 sẽ bán ít quần áo hơn với mức giá cao hơn, trong khi cửa hàng 2 bán nhiều quần áo hơn với mức giá thấp hơn Do đó, về tổng thể không có sự chênh lệch nhiều giữa hai cửa hàng

Cơ chế thị trường chính là phương thức cơ bản để phân phối và sử dụng các nguồn vốn, tài nguyên, công nghệ, sức lao động, thông tin, trí tuệ trong nền kinh tế thị trường Đây chính là một kiểu cơ chế vận hành nền kinh tế mang tính khách quan, do bản thân nền sản xuất hàng hóa hình thành

Và mọi hoạt động của các cá nhân trong xã hội ban đầu nó chỉ nhằm phục vụ lợi ích của chính các cá nhân đó, chứ không phải vì lợi ích cộng đồng

Tuy nhiên, thông qua các phân công lao động, thị trường và cơ chế giá cả, toàn bộ xã hội cũng sẽ được hưởng lợi từ hoạt động riêng lẻ của các cá nhân, một “bàn tay vô hình” sẽ dẫn dắt con người trong khi làm việc có lợi cho mình thì đồng thời cũng sẽ đóng góp lợi ích cho tập thể

- Ưu điểm: kích thích tính năng động, sáng tạo của các chủ thể trong xã hội, kích thích lực lượng sản xuất phát triển phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế,…

- Nhược điểm: sự điều tiết các quan hệ kinh tế- xã hội mang tính tự phát; do lợi nhuận

mà làm giảm uy tín, đạo đức, tình người, phân hóa giàu nghèo, khai thác cạn nguồn tài nguyên thiên nhiên, tệ nạn xã hội gia tăng…

1.3 Vai trò của thị trường

Xét trong mối quan hệ với việc thúc đẩy sản xuất và trao đổi hàng hóa, dịch vụ cũng như thúc đẩy tiến bộ xã hội, vai trò chủ yếu của thị trường có thể được chia thành những vai trò sau:

Giá trị của hàng hóa được thực hiện thông qua các trao đổi Việc trao đổi, mua bán phải được diễn ra và thông qua thị trường Thị trường là môi trường để các chủ thể thực hiện giá trị hàng hóa Sản xuất hàng hóa càng phát triển, dẫn đến sản xuất ra càng nhiều hàng hóa, dịch vụ thì càng đòi hỏi thị trường tiêu thụ rộng lớn hơn Sự mở rộng thị trường lại thúc đẩy trở lại sản xuất phát triển Vì vậy, thị trường là môi trường, là điều kiện không thể thiếu được của quá trình sản xuất kinh doanh

Nếu một hàng hóa, không được thị trường chấp nhận, có nghĩa là hàng hóa đó không thể nào bán được, quá trình sản xuất sẽ bị thu hẹp thậm chí là không thể sản xuất Ví dụ : ở các nước hồi giáo thì việc sản xuất các loại thịt đông lạnh rõ ràng là không được thị trường chấp nhận nên không thể phát triển được Ngược lại, nếu quá trình sản xuất các loại hàng hóa và dịch vụ được thị trường chấp nhận rộng rãi, thì đó chính là động lực thúc đẩy sản xuất để đáp ứng yêu cầu của thị trường đòi hỏi Thị trường điện thoại và các thiết bị thông minh ở Việt Nam là một ví dụ, chỉ trong khoảng gần 15 năm gần đây, tốc độ tăng trưởng của thị trường điện thoại và các thiết bị thông minh tăng rất nhanh do thị hiếu và nhu cầu của người dân Việt Nam về các sản phẩm đó rất lớn rất lớn

Hai là, thị trường kích thích sự sáng tạo của mọi nhân tố trong xã hội, tạo ra cách thức

phân bổ nguồn lực hiệu quả trong nền kinh tế

Thị trường thúc đẩy các quan hệ kinh tế không ngừng phát triển Do đó, đòi hỏi các thành viên trong xã hội phải không ngừng nỗ lực, sáng tạo để thích ứng được với sự phát triển của thị trường Sự sáng tạo nếu mà được thị trường chấp nhận và sử dụng rộng rãi, chủ thể sáng tạo sẽ được thụ hưởng lợi ích tương xứng Khi lợi ích được đáp ứng, động lực cho sự sáng tạo được thúc đẩy Cứ như vậy, kích thích sự sáng tạo của mọi thành viên trong

xã hội

Như vậy, trải qua các tác động khắc nghiệt của các quy luật thị trường buộc các chủ thể tham gia thị trường phải tích cực, năng động, sáng tạo và nhạy bén để tồn tại và phát triển

Thông qua thị trường, các nguồn lực cho sản xuất được điều tiết, phân bố tới các chủ thể và sử dụng hiệu quả, thị trường tạo ra cơ chế để lựa chọn các chủ thể có năng lực sử dụng nguồn lực hiệu quả trong nền sản xuất