Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại; họ đại điện cho lực lượng sản xuất tiên tiến; là l
Trang 1HỌC VIỆN NGÂN HÀNG
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN
Học phần: CHỦ NGHĨA KHOA HỌC XÃ HỘI
ĐỀ TÀI: LÝ LUẬN CHUNG VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN LIÊN
HỆ VỚI GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM HIỆN NAY.
Giảng viên hướng dẫn : Nguyễn Thế Hùng
Sinh viên thực hiện : NGÂN NGUYÊN NGỌC
Hà nội, ngày 19 tháng 10 năm 2021
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết của đề tài 1
2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 1
3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 1
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 1
5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 2
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN 3
1 Khái niệm giai cấp công nhân 3
2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 4
3 Những điều kiện quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 5
3.1 Điều kiện khách quan 5
3.2 Điều kiện chủ quan 5
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM HIỆN NAY 7
1 Thực trạng giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay 7
2 Vai trò của giai cấp công nhân hiện nay 8
CHƯƠNG III: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN GIAI CẤP CÔNG NHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY VỀ CẢ SỐ LƯỢNG VÀ CHẤT LƯỢNG 11
1 Phương hướng xây dựng và phát triển giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay 11
2 Giải pháp xây dựng và phát triển giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay11 KẾT LUẬN 12
*Tài liệu kham khảo 12
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Giai cấp công nhân là một bộ phận lực lượng lao động quan trọng trong lịch sử con người Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đang diễn ra trên toàn thế giới thì giai cấp công nhân đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong cơ cấu lao động ở các nước trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng Sự tác động của giai cấp công nhân không chỉ ảnh hưởng tới sự chuyển biến của lịch sử thế giới làm thay đổi
từ hình thái kinh tế này sang hình thái kinh tế khác, mà còn làm thay đổi tình hình kinh tế chính trị xã hội trên toàn thế giới, nó tác động tới quá trình sản xuất cụ thể, tới bộ mặt phát triển của thế giới Như vậy, chúng ta sẽ đi tìm hiểu: Lý luận chung
về giai cấp công nhân và liên hệ với giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay
2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
Làm rõ khái niệm, bản chất, sứ mệnh của giai cấp công nhân Thực trạng công nhân Việt Nam hiện nay có gì phát triển
3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Giai cấp công nhân.
Phạm vi nghiên cứu: Giai cấp công nhân trên thế giới và Việt Nam hiện nay.
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận: quan điểm của chỉ nghĩa Mác-Lênin về giai cấp công nhân
Phương pháp nghiên cứu: đề tài sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật với các phương pháp như: thống nhất lôgic và lịch sử, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa và hệ thống hóa
Trang 45 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
Ý nghĩa lý luận: Góp phần hệ thống hóa và làm rõ hơn cách hiểu và nội dung
của giai cấp công nhân; từ đó tóm lược, khái quát hóa logic vận động của giai cấp công nhân trong tư duy lý luận
Ý nghĩa thực tiễn: Giúp người đọc hiểu biết thêm về tình hình giai cấp công
nhân ở Việt Nam
2
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com
Trang 5CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
1 Khái niệm giai cấp công nhân
Giai cấp công nhân ra đời và phát triển gắn với nền đại công nghiệp “Các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công nghiệp, còn bản thân giai cấp vô sản là sản phẩm của đại công nghiệp”
Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại; họ đại điện cho lực lượng sản xuất tiên tiến; là lực lượng chủ yếu của tiến trình lịch sử quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội; ở các nước tư bản chủ nghĩa, họ là những người không có hoặc về cơ bản không có tư liệu sản xuất, phải làm thuê cho giai cấp tư sản và bị bóc lột giá trị thặng dư; ở các nước xã hội chủ nghĩa, cùng với nhân dân lao động, họ làm chủ các tư liệu sản xuất chủ yếu và cùng hợp tác lao động vì lợi ích chung của toàn xã hội trong đó có lợi ích chính đáng của mình
Mác và Ăngghen đã sử dụng nhiều thuật ngữ khác nhau để chỉ giai cấp công nhân như: giai cấp vô sản, giai cấp vô sản hiện đại, giai cấp công nhân hiện đại, giai cấp công nhân đại công nghiệp Dù diễn đạt bằng thuật ngữ nào, thì các nhà kinh điển cũng dựa vào 2 tiêu chí để phân định giai cấp công nhân với các giai tầng khác:
Về phương thức lao động: là những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận
hành công cụ sản xuất có tính công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao Giai cấp công nhân là sản phẩm của nền đại công nghiệp nên nó là hiện thân của lực lượng sản xuất tiên tiến, hiện đại, đại biểu cho phương thức sản xuất tiên tiến, và do
đó, có những phẩm chất riêng mà không giai tầng nào có được Đó là tính tiên tiến, hiện đại; ý thức tổ chức kỷ luật cao; tác phong công nghiệp; tinh thần khoa học và thái độ cách mạng triệt để; tinh thần quốc tế cao cả và trong sáng
Trang 6Về vị trí trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa: giai cấp công nhân là những
người lao động không sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội, họ phải bán sức lao động cho giai cấp tư sản và bị bóc lột giá trị thặng dư Đây là đặc trưng cơ bản của giai cấp công nhân dưới chế độ TBCN, vì vậy Mác gọi giai cấp công nhân là giai cấp vô sản, cũng chính từ đặc trưng này khiến giai cấp công nhân trở thành giai cấp đối kháng giai cấp tư sản
2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Nội dung sứ mệnh của giai cấp công nhân chính là những nhiệm vụ mà họ cần phải thực hiện với tư cách là giai cấp tiên phong, đi đầu trong cuộc cách mạng xác lập hình thái kinh tế-xã hội cộng sản chủ nghĩa: lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh xóa bỏ chế độ TBCN, xóa bỏ mọi áp bức bóc lột, giải phóng chính mình và nhân dân lao động, xây dựng xã hội XHCN và xã hội cộng sản chủ nghĩa
Nội dung kinh tế: giai cấp công nhân phải đóng vai trò nòng cốt trong quá trình
giải phóng và thúc đ y lực lượng sản xuất phát triển, tạo cơ sở cho quan hệ sản xuất mới XHCN ra đời
Nội dung chính trị-xã hội: giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động dưới
sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản tiến hành cách mạng chính trị để lật đổ quyền thống trị của giai cấp tư sản, xóa bỏ chế độ áp bức bóc lột, giành quyền lực về tay giai cấp công nhân; thiết lập nhà nước XHCN và xây dựng nền dân chủ XHCN
Nội dung văn hóa, tư tưởng: giai cấp công nhân thực hiện cuộc cách mạng về
văn hóa, tư tưởng, phủ định có kế thừa các giá trị cũ và từng bước xây dựng hệ giá trị mới thể hiện bản chất ưu việt của chế độ XHCN
4
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com
Trang 73 Những điều kiện quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
3.1 Điều kiện khách quan
Thứ nhất, do địa vị kinh tế -xã hội của giai cấp công nhân quy định: Giai cấp
công nhân là bộ phận quan trọng nhất, cách mạng nhất cấu thành lực lượng sản xuất của CNTB, đại diện cho lực lượng sản xuất hiện đại, có trình độ xã hội hóa cao, tiêu biểu cho xu hướng phát triển của xã hội loài người, vì vậy họ là lực lượng quyết định phá vỡ quan hệ sản xuất TBCN
Trong quan hệ sản xuất TBCN, giai cấp công nhân là những người không có, hoặc về cơ bản không có tư liệu sản xuất, bị lệ thuộc trong quá trình sản xuất và quá trình phân phối kết quả lao động của chính họ, vì vậy có lợi ích đối kháng trực tiếp với giai cấp tư sản
Trong xã hội TBCN, giai cấp công nhân là lực lượng đông đảo trong xã hội, có lợi ích cơ bản phù hợp với lợi ích của những người lao động khác, nên giai cấp công nhân có khả năng tập hợp những người lao động bị áp bức để xóa bỏ chế độ người bóc lột người
Thứ hai, do địa vị chính trị-xã hội của giai cấp công nhân quy định: gắn liền với
nền đại công nghiệp, nên đây là giai cấp tiên phong cách mạng, có tinh thần cách mạng triệt để nhất, có tính tổ chức và kỷ luật cao, có bản chất quốc tế
3.2 Điều kiện chủ quan
Thứ nhất, là sự phát triển của bản thân giai cấp công nhân về cả số lượng và
chất lượng: có số lượng ngày càng đông trên quy mô lớn, gắn liền với sự phát triển
về chất lượng thể hiện ở trình độ trưởng thành về ý thức chính trị, tự nhận thức được vai trò và trọngtrách của giai cấp mình đối với lịch sử
Thứ hai, Đảng Cộng sản là nhân tố chủ quan quan trọng nhất để giai cấp công
nhân thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử của mình Ra đời trên cơ sở kết hợp giữa
Trang 8chủ nghĩa Mác-Lênin với phong trào công nhân, Đảng Cộng sản là đội tiên phong của giai cấp công nhân, còn giai cấp công nhân là cơ sở xã hội - giai cấp của Đảng,
và Đảng đảm nhận vai trò lãnh đạo cuộc cách mạng của giai cấp công nhân Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản giai cấp công nhân mới chuyển từ đấu tranh tự phát sang đấu tranh tự giác
Thứ ba, có sự liên minh giai cấp giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân
và các tầng lớp lao động khác: liên minh này, dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân thông qua Đảng Cộng sản, tạo nên lực lượng cách mạng hùng hậu để đi tới thành công
6
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com
Trang 9CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM HIỆN NAY
1 Thực trạng giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay
Ngày nay, trong hơn 30 năm đổi mới giai cấp công nhân Việt nam phát triển ngày càng lớn mạnh, vị trí và vai trò của giai cấp công nhân ngày càng được kh{ng định
Giai cấp công nhân Việt Nam tăng nhanh về số lượng và chất lượng, là giai cấp tiên phong trong sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa Hiện nay, số lao động trong các loại hình doanh nghiệp ở nước ta vào khoảng 24 triệu người trong đó giai cấp công nhân chiếm khoảng 60%, chiếm khoảng 14% dân số và 27% lực lượng lao động xã hội Số lượng công nhân tăng nhanh ở các khu công nghiệp trọng điểm như: Thái Nguyên, Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương,…
Giai cấp công nhân hiện nay đa dạng về cơ cấu nghề nghiệp, có mặt trong mọi thành phần kinh tế Theo số liệu thống kê của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, tính đến tháng 6-2008, tổng số lao động và chuyên gia Việt Nam đang làm việc ở nước ngoài trên 500.000 người Bộ phận này được tiếp xúc và làm việc trong môi trường công nghiệp hiện đại, có điều kiện học tập, rèn luyện chuyên môn, tay nghề, nâng cao tác phong công nghiệp Công nhân làm việc trong các ngành công nghiệp
và xây dựng chiếm 70,9%, ngành dịch vụ và thương mại chiếm 24,3%, các ngành khác chiếm 4,8% Riêng các cơ sở kinh tế cá thể, công nhân chủ yếu làm việc trong các lĩnh vực dịch vụ và thương mại chiếm 66,7%, trong lĩnh vực công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp chiếm 33,3%
Giai cấp công nhân Việt Nam ngày càng có hiểu biết cao, được đào tạo bài bản chuyên môn nghề nghiêp,…có 70,2% tổng số công nhân có trình đô … trung học phổ
Trang 10thông, 26,7% có trình đô … trung học cơ sở và 3,1% có trình đô … tiểu học Công nhân có trình đô … trung cấp chiếm 20,9%, trình đô … cao đ{ng chiếm 10.7%, trình đô … đại học chiếm 19,4%, công nhân được đào tạo tại doanh nghiêp…chiếm 49% Tuy nhiên, theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới (WB) năm 2014 về chất lượng lao đông… được tính theo thang điểm 10, thì chất lượng lao đông… Viêt…Nam chỉ đạt 3,79 điểm và xếp thứ 11/12 nước Châu Š tham gia xếp hạng của WB Trong khi Hàn Quốc đạt 6,91 điểm, ‹n Đô … là 5,76 điểm, Malaysia là 5,59 điểm, Thái Lan 4,94 điểm Còn theo kết quả khảo sát của Tổ chức Lao đông… quốc tế (ILO) vào tháng 9
năm 2014, năng suất lao đông… của công nhân Viêt…Nam thuôc…vào nhóm thấp
nhất của khu vực, chỉ bằng 1/5 lao đông… của công nhân Malaysia, 2/5 Thái Lan,
1/15 Singapore, 1/11 Nhât…Bản, 1/10 Hàn Quốc Trong số các nước ASEAN, năng
suất lao đông… của công nhân Viêt…Nam chỉ cao hơn Campuchia và Lào Theo Bô
… Kế hoạch và Đầu tư, với tốc đô … tăng năng suất lao ngđô …như hiên…nay, thì
phải đến năm 2038 năng suất lao đông… của công nhân Viêt…Nam mới bắt kịp
Philippines, năm 2069 chúng ta mới bắt kịp được Thái Lan
Giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay đã kế thừa và phát huy truyền thống tốt
đẹp của giai cấp công nhân trước đây đều tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của
Đảng nhà nước Việt Nam Luôn năng động và sáng tạo trong quá trình công nghiệp
hóa hiện đại hóa đất nước
2 Vai trò của giai cấp công nhân hiện nay
Giai cấp công nhân là lực lượng quan trọng để duy trì và phát triển hoạt động
sản xuất tạo ra các sản phẩm công nghiệp Bước vào thời kì toàn cầu hóa hiện nay
với sự cạnh tranh gắt gao của các nước trên thế giới thì các ngành kinh tế nước ta,
nhất là lĩnh vực công nghiệp gặp nhiều khó khăn Tuy nghiên giai cấp công nhân
kiên trì khắc phục các khó khăn, duy trì và phát triển các hoạt động sản xuất, nâng
cao năng suất lao động, thích ứng dần với các cơ chế quản lý mới tạo ra khối lượng
8
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com
Trang 11sản phẩm công nghiệp Đóng góp chủ yếu vào ngân sách nhà nước hàng năm đóng góp của giai cấp công nhân Việt Nam lên tới 60% tổng sản phẩm trong nước và 70% ngân sách nhà nước
Giai cấp công nhân Việt Nam đại diện cho phương thức sản suất tiên tiến, sự lớn mạnh của giai cấp công nhân là nhân tố quan trọng hàng đầu để đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Giai cấp công nhân trực tiếp làm việc trong các công xưởng, nhà máy, doanh nghiệp, trực tiếp tiếp thu các công nghệ hiện đại tiên tiến, đẩy mạnh sản suất tạo ra các sản phẩm công nghiệp chất lượng
Giai cấp công nhân Việt Nam là cơ sở chính trị-xã hội rộng lớn, trực tiếp của Đảng cộng sản Việt Nam, tham gia vào công tác xây dựng Đảng Trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội theo mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay thì giai cấp công nhân nước ta có đội tiền phong là Đảng cộng sản Việt Nam, được Đảng lãnh đạo trực tiếp toàn diện mọi hoạt động trong đời sống xã hội; Đảng giữ vai trò tiên phong thực hiện sứ mệnh xây dựng một xã hội tiến bộ không có áp bức, bất công Tuy nhiên, trong thời đại hội nhập và toàn cầu hóa đặc biệt trong giai đoạn chống tham nhũng hiện nay có nhiều đảng viên có xu hướng chạy theo những giá trị vật chất, lợi dụng chức quyền và cương vị để tham nhũng, nhận hối lộ, làm giàu bất chính Một số bộ phận cán bộ sống buông thả, thực dụng,
xa hoa, coi đồng tiền là trên hết; tham nhũng ngày càng trở thành vấn đề nóng của Đảng và toàn xã hội, đã làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng Do đó, Đảng phải ra sức chỉ đạo công tác phòng chống tham nhũng, nâng cao năng lực lãnh đạo, củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng Nghị quyết hội nghị Trung ương 6 khóa VIII đã nhấn mạnh: “Các cấp ủy Đảng và người đứng đầu các cấp, các ngành
từ trung ương đến cơ sở phải chịu trách nghiệm chống tham nhũng ở nơi mình phụ trách” Đại hội XII của Đảng tiếp tục nhấn mạnh: “Xác định đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí là nhiệm vụ thượng xuyên, quan trọng, đồng
Trang 12thời là nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, lâu dài; là trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, trước hết là người đứng đầu cấp ủy, chính quyền và của toàn bộ hệ thống chính trị” Thực tiễn cho thấy trong công tác phòng, chống tham nhũng những nơi có người đứng đầu tổ chức, cơ quan mà gương mẫu, có trách nghiệm và quyết tâm cao trong phòng chống tham nhũng, thì những nơi đó những tình trạng tiêu cực này được ngăn chặn và đẩy lùi Từ đó, cho thấy công tác cán bộ có ý nghĩa quyết định trong công tác phòng, chống tham nhũng
10
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com