Học phần: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌCĐỀ TÀI: SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM Giảng viên hướng dẫn : Nguyễn Thế Hùng Sinh viên thực
Trang 1Học phần: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
ĐỀ TÀI: SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG
NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP
CÔNG NHÂN VIỆT NAM
Giảng viên hướng dẫn : Nguyễn Thế Hùng Sinh viên thực hiện : Bế Khánh Linh
Hà nội, ngày 26 tháng 4 năm 2020
Trang 2MỤC LỤC
Trang
Chương 1: Mở đầu tiểu luận 3
1.1 Tính cấp thiết của đề tài 3
1.2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3
1.4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 3
1.5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 4
Chương 2: Nội dung tiểu luận 5
Phần 1 Lý luận chung 5
1.1 Khái niệm giai cấp công nhân 5
1.2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 6
1.3 Vai trò của Đảng Cộng sản trong quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 6
1.4 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam 7
Phần 2 Liên hệ thực tế và liên hệ bản thân 7
2.1 Sứ mệnh lịch sử nói chung của giai cấp công nhân ngày nay 7
2.2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam ngày nay 9
Chương 3: Kết luận và những đề xuất 11
Chương 4: Tài liệu tham khảo 12
Trang 3Chương 1: MỞ ĐẦU TIỂU LUẬN
1.1 Tính cấp thiết của đề tài
Giai cấp công nhân gắn liền với sứ mệnh lịch sử vô cùng trọng đại nhằm mục đích xóa bỏ xã hội cũ, lạc hậu, xây dựng xã hội mới tiến bộ, giải phóng giai cấp của mình đồng thời giải phóng toàn nhân loại trên phạm vi toàn thế giới Ngày nay đứng trước tình hình phát triển mới của đất nước và thế giới, nhân loại bước vào thiên niên kỷ mới, trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển kinh
tế tri thức, giai cấp công nhân ngày nay ở các nước, nhất là các nước đang phát triển, là một trong những lực lượng xã hội quan trọng nhất, đang tham gia tích cực vào các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia
Nhận thức được tình hình trên, việc nghiên cứu về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ngày nay là hết sức cấp thiết giúp cho việc tìm hiểu thêm về giai cấp công nhân ngày nay từ đó đưa ra các mục tiên và giải pháp cho sự phát triển của giai cấp công nhân và cũng là sự phát triển của đất nước Chính vì những lý do đó, đề tài: “Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ngày nay” đã được chọn làm đề tài nghiên cứu
1.2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu: Nhằm đề xuất một số mục tiêu và những giải pháp cơ bản cần có cho sự phát triển của đội ngũ công nhân ngày nay Nhiệm vụ nghiên cứu: Tìm hiểu rõ hơn cơ sở lý luận về sứ mệnh lịch
sử của giai cấp công nhân ngày nay; phân tích đi sâu sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân thế giới và Việt Nam trong thời đại ngày nay
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam
Phạm vi nghiên cứu: Đề tài được tiến hành nghiên cứu và tìm hiểu dựa trên sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam trong giai đoạn một thập kỷ trở lại đây
1.4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Trang 4Cơ sở lý luận: Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân được hiểu là phạm trù cơ bản nhất của chủ nghĩa xã hội khoa học Phát hiện ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một trong những cống hiến vĩ đại nhất của Mác
Phương pháp nghiên cứu: Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tiểu luận sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật với các phương pháp như: thống nhất logic và lịch sử, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa và hệ thống hóa
1.5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
Ý nghĩa lý luận: Tùy thuộc vào cách nhận vấn đề mà có cách hiểu và các giải pháp khác nhau Vì thế, khi nghiên cứu cần cố gắng nhìn nhận vấn
đề từ nhiều góc độ khác nhau để thấy được những đặc trưng cơ bản, cũng như những tác động của vấn đề mang lại
Ý nghĩa thực tiễn: Thông qua đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ rõ ý nghĩa, nội dung căn bản, biểu hiện cụ thể của
sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân Việt Nam trong giai đoạn mới là: “Lợi ích giai cấp công nhân thống nhất với lợi ích của toàn dân tộc trong mục tiêu chung là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh,
xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Nội dung chủ yếu đấu tranh giai cấp trong giai đoạn hiện nay là thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa ”
Trang 5Chương 2: NỘI DUNG TIỂU LUẬN
Phần 1 Lý luận chung
1.1 Khái niệm giai cấp công nhân
Chính bản thân C.Mác và Ph.Ăngghen nêu rõ: “Vấn đề là ở chỗ tìm hiểu giai cấp
vô sản thực ra là gì và phù hợp với tồn tại ấy của bản thân nó, giai cấp vô sản buộc phảo làm gì về mặt lịch sử” Để chỉ giai cấp công nhân, C.Mác và Ph.Ăngghen đã dùng những thuật ngữ khác nhau như: giai cấp vô sản, giai cấp xã hội hoàn toàn chỉ dựa vào việc bán sức lao động của mình, lao động làm thuê ở thế kỷ XIX, giai câp vô sản hiện đại, giai cấp công nhân hiện đại, giai cấp công nhân đại công
nghiệp, như những cụm từ đồng nghĩa để biểu thị một khái niệm.
Với các thuật ngữ được nêu trên, tùy thuộc từng hoàn cảnh mà ta sử dụng Nhìn chung, các thuật ngữ đó đều có ý rằng: Giai cấp công nhân – con đẻ của nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất hiện đại Bên cạnh
đó, C.Mác và Ph.Ăngghen dùng những thuật ngữ đó với nội dung hẹp hơn
để chỉ các loại công nhân thuộc các ngành khác nhau, trong những giai đoạn phát triển khác nhau của công nghiệp: công nhân khoáng sản, công nhân công trường thủ công, công nhân xưởng, công nhân nông nghiệp, Phụ thuộc vào từng điều kiện hoàn cảnh mà khái niệm giai cấp công nhân có nhiều thuật ngữ biểu đạt khác nhau Song, theo C.Mác và
Ph.Ăngghen nó vẫn chỉ mang hai nội hàm cơ bản:
Đầu tiên, về phương thức lao động, phương thức sản xuất: giai cấp công nhân là những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao Nhắc đến tiêu chí này C.Mác và Ph.Ăngghen luôn luôn nhấn mạnh đến người công nhân công nghiệp công xưởng, được coi như là bộ phận tiêu biểu cho giai cấp công nhân hiện đại.
Tiếp đến, về vị trí trong quan hệ sản xuất của giai cấp này trong chủ nghĩa tư bản: đây được biết đến là những người lao động không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị nhà tư bản bóc lột về giá trị thặng dư Điều
Trang 6này cũng là một tiêu chí mà C.Mác và Ph.Ăngghen đặc biệt nhấn mạnh vì chính nó khiến người công nhân trở thành giai cấp đối kháng với giai cấp
tư sản C.Mác và Ph.Ăngghen gọi giai cấp công nhân là giai cấp vô sản bởi tiêu chí này đã nói lên một trong những đặc trưng cơ bản của giai cấp công nhân dưới chế độ tư bản chủ nghĩa
1.2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Bên cạnh việc đưa ra những quan điểm đúng đắn về giai cấp công nhân, công lao to lớn nhất của chủ nghĩa Mác – Lênin chính là việc phát hiện ra sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân, có vai trò giải phóng thế giới khỏi tình trạng “đen tối” dưới chủ nghĩa tư bản
Nói tóm lại, có hai bước cơ bản để thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân: Thứ nhất, biến giai cấp công nhân thành giai cấp thống trị, giành lấy dân chủ Thứ hai, tận dụng sự thống trị chính trị của mình từng bước giành lấy tư bản trong tay giai cấp tư sản để tập trung tất cả những công cụ sản xuất vào tay nhà nước
1.3 Vai trò của Đảng Cộng sản trong quá trình thực hiện sứ mệnh lịch
sử của giai cấp công nhân
Lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân và nhân dân lao động chính là Đảng cộng sản Đảng viên được biết đến là những người được trang bị lý luận, nắm được quan điểm, đường lối của đảng, vì thế "họ hơn bộ phận còn lại của giai cấp vô sản ở chỗ là họ hiểu rõ những điều kiện, tiến trình và kết quả chung của phong trào vô sản" Mọi cán bộ, đảng viên cần phải tuyên truyền phổ biến quan điểm, đường lối của đảng tới các tầng lớp nhân dân làm cho quần chúng nhân dân hiểu và phải bằng hành động gương mẫu của mình để tập hợp, lôi cuốn quần chúng nhân dân vào các phong trào cách mạng
Đảng cộng sản có những lợi ích cơ bản thống nhất với lợi ích của giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân lao động, vì thế đảng có thể thực hiện giác ngộ quần chúng nhân dân, đưa họ tham gia các phong trào cách mạng Có tập hợp được quần chúng nhân dân, huy động được quần chúng tham gia các phong trào cách mạng thì những chủ trương, đường lối của đảng mới được thực hiện và khi
Trang 7đó đảng mới có sức mạnh, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân mới thực hiện được
1.4 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam
Trong việc khẳng định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại của dân tộc ta đã viết: “Chỉ có giai cấp công nhân là dũng cảm nhất, cách mạng nhất, luôn luôn gan góc đương đầu với bọn đế quốc thực dân. Với lý luận cách mạng tiên phong và kinh nghiệm của phong trào vô sản quốc tế, giai cấp công nhân ta đã tỏ ra là người lãnh đạo xứng đáng nhất
và tin cậy nhất của nhân dân Việt Nam”
Nhận biết được điều kiện đặc thù ở Việt Nam là quá độ lên Chủ nghĩa xã hội khi chưa trải qua hình thái kinh tế - xã hội Tư bản chủ nghĩa, hay chưa có được một lực lượng sản xuất phát triển dưới Chủ nghĩa tư bản, thấy rằng giai cấp công nhân Việt Nam được xác định có sứ mệnh lịch sử, thực hiện nhiệm vụ quan trọng nhất về kinh tế là tiến hành thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tạo một cơ sở vật chất kỹ thuật vững chắc cho Chủ nghĩa xã hội ra đời.
Dựa trên mọi mặt quá trình này có có những tác động tích cực, tự giác
và sáng tạo hơn nữa: Đảng, bản thân công nhân, nhân dân lao động nhằm xây dựng được một giai cấp vững mạnh, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hướng tới mục tiêu chung đó là dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng và văn minh
Phần 2 Liên hệ thực tế và liên hệ bản thân
2.1 Sứ mệnh lịch sử nói chung của giai cấp công nhân ngày nay
Trải qua cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đã tác động tới cơ cấu kinh tế, cơ cấu xã hội có những biến đổi mới làm cho giai cấp công nhân hiện đại khác với giai cấp công nhân cổ điển ở giai đoạn thế kỷ XIX và thời kỳ Mác đang sống trên một số điểm như: Tỷ lệ số người làm dịch vụ so với số người sản xuất trực tiếp tăng lên; trình độ văn hóa chung và tay nghề chuyên môn cao hơn; mức thu nhập khá hơn trước, giúp một bộ phận người lao động trở nên “trung lưu hóa” Một
bộ phận trong giai cấp công nhân đã mua cổ phần và được giai cấp tư sản chia lợi nhuận Tầng lớp quản lý ngày càng có vai trò quan trọng và kiêm
Trang 8nhiều chức năng phụ của bên chủ Những biểu hiện trên là minh chứng cho việc giai cấp công nhân ngày càng phát triển, chứ không hề bị “teo lại” như một số người quan niệm
Vào thế kỷ XIX, lao động chân tay là công việc chung của giai cấp công nhân, sự hạn chế về điều kiện sản xuất lúc đó rất phổ biến Ngày nay trong điều kiện lịch sử mới, với lực lượng sản xuất đang trên đà phát triển, ngoài những trường hợp lao động chân tay thì giai cấp công nhân còn bao gồm cả lao động trí óc thông qua các máy điện toán với những thành tựu của tin học Sự phát triển về chất lượng của giai cấp công nhân là bước đệm để giai cấp này đảm đương được nhiệm vụ của bản thân trong điều kiện mới, hay nói cách khác “công nhân tri thức hóa” và “trí thức hóa công nhân” là xu thế tất yếu của nền đại công nghiệp, của quá trình tự động hóa, tin học hóa Giai cấp công nhân cải thiện hơn từng ngày với đội ngũ tri thức của mình và giai cấp này luôn là người trực tiếp sản xuất, tham gia vào quá trình tạo ra những giá trị vật chất, những của cải to lớn cho xã hội
Lĩnh vực lao động của giai cấp công nhân bao gồm: công nghiệp, dịch vụ công nghiệp; những nhà nghiên cứu, sáng chế, áp dụng những thành tựu khoa học công nghệ phục vụ cho sản xuất; những kỹ sư, kỹ thuật viên, cán
bộ kỹ thuật thực hiện chức năng của công nhân lành nghề trong sản xuất và tái sản xuất của cải vật chất Giai cấp công nhân tồn tại trong các ngành kinh
tế như: công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, giao thông vận tải, trong đó công nhân xưởng, nhà máy sản xuất công nghiệp hiện đại, tiên tiến là bộ phận nòng cốt, tiêu biểu cùng với quá trình phát triển của giai cấp công nhân, bộ phận trí thức gắn trực tiếp với lao động công nghiệp ,với quy trình sản xuất công nghiệp tạo ra của cải vật chất cho xã hội
Đến nay, cơ cấu của giai cấp công nhân hiện đại rất đa dạng, với nhiều trình độ khác nhau và không ngừng biến đổi theo hướng không thuần nhất: Công nhân kỹ thuật về mặt số lượng và chất lượng ngày càng có xu hướng tăng, đóng vai trò chính trong quá trình phát triển, tỷ lệ công nhân truyền thống giảm dần Dù cho mức sống công nhân có cao hơn trước, công nhân có tham gia quản lý thông qua
Trang 9đại biểu trong hội đồng xí nghiệp theo “chế độ tham dự” và “chế độ ủy nhiệm” thì
họ vẫn là người làm người làm thuê bán sức lao động, ý chí của chủ nghĩa tư bản vẫn là quyền lực chi phối, tầng lớp “nhà quản lý” vẫn chỉ là thành phần phụ thuộc vào giới chủ Giai cấp công nhân vẫn luôn là lực lượng sản xuất cơ bản và trực tiếp, là giai cấp tiên phong trong xã hội Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không thể chuyển vào tay một giai cấp hay tầng lớp xã hội nào khác
Giai cấp công nhân là giai cấp của những người lao động ra của cải vật chất trong lĩnh vực công nghiệp với trình độ kỹ thuật và công nghệ ngày càng hiện đại Sản phẩm thặng dư do họ làm ra là nguồn gốc chủ yếu cho sự giàu
có và sự phát triển của xã hội Giai cấp công nhân vừa là người lãnh đạo, đồng thời cùng với nông dân, trí thức và các giai cấp, tầng lớp lao động khác họp thành lực lượng tổng hợp của quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử đó
2.2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam ngày nay
Hình thành và phát triển từ một nước nửa thuộc địa nửa phong kiến, giai cấp công nhân Việt Nam phải chịu đựng nhiều áp bức bóc lột Bởi thế, họ sớm trở thành giai cấp lãnh đạo cách mạng xóa bỏ chế độ áp bức bóc lột giải phóng giai cấp công nhân, xây dựng chế độ mới
Giai cấp công nhân cùng với các giai cấp, tầng lớp lao động khác ở nước
ta nhận sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã thực hiện đoàn kết dân tộc hoàn thành cách mạng Dân tộc dân chủ nhân dân, đưa nước ta bước vào giai đoạn độc lập, tự do và xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam đang trong giai đoạn xây dựng đất nước trở thành một nước phát triển, điều đó không có nghĩa sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đã kết thúc, ngược lại tầm quan trọng của sứ mệnh ấy lại càng được đẩy lên cao
Ngày nay, trước những biến động phức tạp của bối cảnh trong nước và quốc tế, các thế lực thù địch ngày đêm tìm cách tấn công nhằm phá hoại chủ nghĩa xã hội
ở nước ta bằng nhiều hình thức Từ đó phủ nhận con đường xã hội chủ nghĩa và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Nhìn vào những minh chứng lịch sử, chúng ta đã đạt những thành quả bước đầu của công cuộc đổi mới và khẳng định rõ con đường đi lên chủ nghĩa xã hội là
Trang 10đúng đắn trong các kỳ đại hội VII, VIII, IX, thể hiện rõ quyết tâm đi theo con đường
xã hội chủ nghĩa của Đảng, nhà nước và nhân dân ta Nhờ vậy mới thực sự đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc, xóa bỏ được mọi sự bất công trong xã hội.
Ngày nay dù cho là thuộc dạng thành phần kinh tế nào đi nữa thì giai cấp công nhân đều có quyền làm chủ đất nước, sự mâu thuẫn giữa tư bản và công nhân đang dần được giải quyết bằng sự quản lý của nhà nước của nhân dân nhưng đấu tranh giai cấp vẫn còn, đó là đấu tranh chống khuynh hướng tự phát
tư bản chủ nghĩa; đấu tranh bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa, rút ngắn khoảng cách giàu nghèo Trên con đường đi lên chủ nghĩa xã hội cùng với sự thúc đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Việt Nam hiện nay là: mâu thuẫn giữa những lực lượng và nhân tố thúc đẩy quá trình phát triển đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu theo định hướng xã hội chủ nghĩa với những lực lượng và nhân tố kìm hãm quá trình đó