Dạy học tích hợp tiếng anh vào bài 8, 9, 10 - Tế bào nhân thực - Sinh học 10 theo định hướng phát tr...

Dạy học tích hợp tiếng anh vào bài 8, 9, 10 Tế bào nhân thực Sinh học 10 theo định hướng phát triển năng lực học sinh 1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH I SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM DẠY HỌC TÍCH HỢP TIẾNG ANH VÀO BÀI 8, 9, 10 TẾ BÀO NHÂN THỰC SINH HỌC 10 THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Người thực hiện Nguyễn Quốc Vương Chức vụ Giáo viên SKKN thuộc lĩnh vực môn Sinh học THANH HÓA NĂM 2019 SangKienKinhNghiem net 1 MỤC LỤC Nội dung Trang 1 Mở đầu 2 1 1 Lí do chọn đề tài[.]

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH I

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

DẠY HỌC TÍCH HỢP TIẾNG ANH VÀO BÀI 8, 9, 10 - TẾ

Người thực hiện: Nguyễn Quốc Vương

Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực môn: Sinh học

MỤC LỤC

2.4 Hiệu quả của SKNKN đối với hoạt động giáo dục, với bản

thân, đồng nghiệp và nhà trường

16

PHỤ LỤC

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực người học còn gọi là dạy học định hướng kết quả đầu ra, đây cũng là xu hướng giáo dục quốc tế Giáo dục định hướng theo năng lực sẽ thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện phẩm chất, nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức, kĩ năng trong các tình huống thực tiễn, nhằm chuẩn bị cho học sinh (HS) năng lực giải quyết các tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp trong tương lai

Bởi vậy, giáo viên (GV) không chỉ là người mang kiến thức cho học sinh

mà cần hình thành năng lực tự tìm kiếm, chiếm lĩnh kiến thức để đảm bảo cho

sự học tập, sáng tạo và lao động suốt đời Nghĩa là phải vận dụng được kiến thức khoa học và phải sử dụng được ngoại ngữ giao tiếp nói chung và ngoại ngữ chuyên ngành riêng, trong đó Tiếng Anh là ngoại ngữ phổ thông quan trọng là một trong những ngôn ngữ chung của thế giới, có như vậy mới đáp ứng được yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của đất nước

Vì lí do đó Tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài “Dạy học tích hợp Tiếng Anh vào bài 8, 9, 10 - Tế bào nhân thực - Sinh học 10 theo định hướng phát triển năng lực học sinh”

1.2 Mục đích nghiên cứu.

1 Đối với giáo viên

- Vận dụng dạy học tích hợp, dạy học theo định hướng năng lực vào thực tiễn dạy học để thực hiện tốt mục tiêu, yêu cầu của ngành

- Góp phần khuyến khích việc tự học, tự bồi dưỡng và nâng cao trình độ Tiếng Anh

2 Đối với học sinh

- Thông qua các tiết học theo hình thức tích hợp Tiếng Anh và định hướng năng lực của chuyên đề hình thành ở các em các năng lực chung và phát triển năng lực riêng, giúp các em học tập kiến thức một cách chủ động, hiệu quả hơn

- Bước đầu làm quen với Tiếng Anh chuyên ngành Sinh học, bổ sung thêm vốn từ vựng Tiếng Anh, đồng thời qua đó giúp học sinh hứng thú học tập môn Sinh học

- Biết khai thác nguồn kiến thức từ Internet

1.3 Đối tượng nghiên cứu

1 Đối tượng: Học sinh lớp 10 A10 và học sinh lớp 10 A12

Năm học 2016 - 2017

2 Đối tượng: Học sinh lớp 10 A7 và học sinh lớp 10 A8

Năm học 2018 – 2019

3 Địa điểm: Trường THPT Yên Định I

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1 Nghiên cứu lý luận : Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài

2 Nghiên cứu thực tiễn: Soạn và thiết kế giáo án theo dạy học, tiến hành thực nghiệm

1.5 Những điểm mới của sáng kiến

- Tích hợp từ và cụm từ tiếng Anh chuyên ngành sinh học vào bài dạy

- Tạo điểm nhấn trong dạy học theo định hướng năng lực học sinh

2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận

Những quan điểm và đường lối chỉ đạo của nhà nước về đổi mới giáo dục nói chung và giáo dục trung học nói riêng được thể hiện trong nhiều văn bản, đặc biệt như: “Luật Giáo dục số 38/2005/QH11, điều 28” [3]

Nghị quyết số 44/NQ-CP, ngày 09/6/2014 Ban hành chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 29- NQ/TW ngày 04/11/2013 Hội nghị lần thứ tám Ban chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” [3]*

Những quan điểm và đường hướng chỉ đạo trên của nhà nước đã được toàn ngành đang được thực hiện ở nhiều cơ sở giáo dục trong cả nước

a Dạy học tích hợp

- Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên quan vào quá trình dạy các môn học như tích hợp giáo dục môi trường vào các môn Sinh học, Địa lí, Công nghệ, tích hợp giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu vào phòng chống thiên tai vào môn Công nghệ

- “ Trong lĩnh vực khoa học giáo dục, khái niệm tích hợp dùng để chỉ tư tưởng giáo dục toàn diện, làm cho con người phát triển hài hòa, cân đối.” [4]*

- Dạy học tích hợp mang lại phát triển toàn diện năng lực của học sinh, là một cách thức hữu hiệu trong việc truyền đạt được nhiều kiến thức mà không có quá nhiều đầu môn học, phù hợp với xu thế tinh lọc kiến thức trong giáo dục phổ thông hiện đại

b Dạy học theo định hướng phát triển năng lực:

- Chú trọng vào kết quả đầu ra, nhấn mạnh năng lực vận dụng kiến thức của học sinh

- Khái niệm năng lực được sử dụng như sau:

+ Năng lực liên quan đến bình diện mục tiêu của dạy học, mục tiêu dạy học được mô tả thông qua các năng lực được hình thành

- Trong các môn học, những nội dung và hoạt động cơ bản được liên kết với nhau nhằm hình thành nên các năng lực

+ Các năng lực chung cùng với các năng lực chuyên môn tạo thành nền tảng chung cho công việc giáo dục và dạy học

+ Năng lực hành động bao gồm 4 thành phần năng lực: Năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội, năng lực cá thể

 Trong trang này, mục 2.1 có trích từ TLTK [3] và TLTK [4].

Dạy học theo định hướng năng lực có hình thức tổ chức học tập đa dạng, chú ý đến các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học, đẩy mạnh sáng tạo, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực như: kỹ thuật động não, kỹ thuật XYZ,

kỹ thuật khăn trải bàn, kỹ thuật bể cá, kỹ thuật tranh luận - ủng hộ, kỹ thuật lược

đồ tư duy… mà trong đó dạy học tích hợp là một trong những hình thức có vai trò quan trọng của chương trình dạy học theo định hướng năng lực

Dạy học tích hợp theo định hướng phát triển năng lực phát huy tính tích cực, sáng tạo, phát triển toàn diện cho học sinh đáp là xu thế giáo dục tiến bộ của thế giới

2.2 Thực trạng của vấn đề.

Trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy:

- Môn Tiếng anh có vai trò quan trọng đối với học sinh, sinh viên và những người đã đi làm trong xu thế hội nhập quốc tế, trong nghiên cứu khoa học, trong tìm kiếm việc làm Tuy nhiên việc học tập tốt được môn học này và vận dụng ra thực tế xã hội cũng là một vấn đề lớn cần phải có sự quan tâm của giáo viên bộ môn và nhiều giáo viên khác nữa trong mỗi nhà trường

Vì vậy, dạy học tích hợp Tiếng Anh, dạy học theo định hướng năng lực sẽ góp phần tạo hứng thú, giúp học sinh chủ động học tập, tìm hiểu môn Sinh học, môn Tiếng Anh tốt hơn

2.3 Giải pháp và tổ chức thực hiện

Thiết kế xây dựng nội dung dạy - học tích hợp Tiếng Anh vào Sinh học

10 dựa trên sách giáo khoa (SGK) Sinh học 10 cơ bản của Bộ Giáo dục & Đào tạo và thuật ngữ Anh văn Sinh học từ các nguồn tài liệu tham khảo

Gồm các bước :

Bước 1 Xác định tên chuyên đề, thời lượng dạy - học, xác định nội dung

kiến thức môn học và kiến thức tích hợp

Bước 2 Xác định mục tiêu, định hướng năng lực.

Bước 3 Lập bảng mô tả các mức độ nhận thức kiến thức và biên soạn câu

hỏi, PHT dùng trong giảng dạy chuyên đề theo định hướng năng lực

Bước 4 Thiết kế tiến trình dạy - học và tiến hành thực nghiệm sư phạm.

Bước 5 Kiểm tra đánh giá hiệu quả quá trình dạy - học thực nghiệm

Các bước trên được tiến hành thực hiện cụ thể như sau:

TẾ BÀO NHÂN THỰC (EUKARYOTE)

Bài 8, 9, 10 Thời lượng: 2 tiết

I Nội dung

1.1 Nội dung 1

Cấu trúc tế bào nhân thực bao gồm:

Cấu trúc và chức năng các bào quan và thành phần cơ bản của tế bào:

I Nhân tế bào II Ri bôxôm III Lưới nội chất IV Bộ máy gôn gi

V Ti thể VI Lục lạp VII Một số bào quan khác VIII Khung xương tế bào

IX Màng sinh chất X Các cấu trúc bên ngoài màng sinh chất [1]

1.2 Nội dung 2

Thuật ngữ Anh văn Sinh học trong chuyên đề: Tế bào nhân thực

10 TB chưa biệt hóa Unspecialized cell

21 Lưới nội chất hạt Rough endoplasmic reticulum

22 Lưới nội chất trơn Smooth endoplasmic reticulum

33 Đơn vị cấu trúc Structural unit

 Trong trong này mục I 1.1 Nội dung 1 có trích từ TLTK [1]

Tổng hợp [2]* và [4]

II Mục tiêu

2.1 Kiến thức:

- Biết được các thành phần, bào quan cấu trúc ở tế bào nhân thực, chỉ ra được các bào quan chỉ có ở tế bào thực vật, động vật

- Nêu được cấu trúc, chức năng của các bào quan như: Nhân tế bào, Ribôxôm, Lưới nội chất, Bộ máy gôngi, Ti thể, Lục lạp, Màng sinh chất

- Phân biệt được sự khác nhau giữa tế bào nhân thực và tế bào nhân sơ

- Biết được một số thuật ngữ Tiếng Anh chuyên ngành Sinh học

2.2 Kĩ năng: - Quan sát, làm việc với SGK, hợp tác làm việc theo nhóm 2.3 Thái độ: - Nghiêm túc trong quá trình học tập, tích cực trong học tập.

- Cũng cố thế giới quan khoa học khi biết tế bào là đơn vị cấu trúc, đơn vị chức năng của các cơ thể sinh vật, biết quý trọng sự sống

- Hình thành được các phẩm chất: Yêu gia đình, quê hương, Đất nước

- Tính tự lập, tự tin, tự chủ và có tinh thần vượt khó vươn lên

2.4 Định hướng năng lực được hình thành:

- Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ

- Năng lực chuyên biệt: Năng lực sử dụng ngôn ngữ kỹ thuật chuyên ngành

III Bảng mô tả các mức độ nhận thức kiến thức và câu hỏi, PHT dùng trong giảng dạy chuyên đề theo định hướng năng lực.

1 Bảng mô tả mức độ nhận thức

Chủ đề Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao

Tế bào

nhân

thực

- Nêu lên được các thành phần cấu tạo tế bào

- Nêu được hình dạng các bào quan

- Mô tả được cấu trúc, chức năng của các thành phần cấu tạo tế bào

- Phân biệt được cấu trúc và cấu tạo là khác nhau

- Nêu rõ được chất khuếch tán

và không khuếch tán được qua màng sinh chất

- So sánh được những điểm khác với tế bào nhân sơ,

sự khác nhau giữa tế bào động vật và tế bào thực vật

- Giải thích thí nghiệm nhân bản vô tính ếch (SGK)

- Giải thích hiện tượng nòng nọc đứt đuôi

- Nêu lên được các thành phần cấu tạo tế bào bằng Tiếng Anh

- Phân tích được Mối quan hệ giữa Nhân, Ribôxôm, Lưới nội chất, Bộ máy gôngi

- Dịch được đoạn ngắn Tiếng Anh chuyên ngành Sinh học

3 Định hướng năng lực được hình thành

 Trong trang này, mục 1.2 có trích từ TLTK [3] và TLTK [4].

- Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực giao

tiếp, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ

- Năng lực chuyên biệt: làm quen và sử dụng ngôn ngữ kỹ thuật chuyên ngành

- ( Tiếng Anh chuyên ngành Sinh học)

2 Biên soạn câu hỏi, phiếu học tập (PHT) minh họa từng mức độ nhận thức về kiến thức và kĩ năng, năng lực trong tiến trình giảng dạy

2.1 Hệ thống câu hỏi dạy ở tiết 1

a Câu hỏi nhận biết Câu 1 Quan sát hình sau kết hợp SGK cho biết các bào quan cấu tạo tế bào? Các bào quan riêng của tế bào động vật, thực vật?

Hình 1 Cấu tạo tế bào động vật và tế bào thực vật

Các hình ảnh từ [4]

b Mức độ thông hiểu Câu 2 Quan sát hình ảnh, kết hợp SGK hãy hoàn thành PHT

PHIẾU HỌC TẬP số 1 (Thời gian: 15 phút)

Tìm hiểu cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào

I Nhân tế bào

II Ribôxôm

III Lưới nội chất

IV Bộ máy gôngi

V Ti thể

Hình 2 Cấu trúc nhân tế bào Hình 3 Cấu trúc Ribôxôm

Các hình ảnh từ [4]

Hình 4 Cấu trúc Ti thể Hình 5 Cấu trúc Lưới nội chất

Các hình ảnh từ [4]*

c Vận dụng thấp

Câu 3 Thí nghiệm nhân bản vô tính giữa 2 loài ếch A và B (SGK Sinh 10

cơ bản trang 37) tiến hành như thế nào, các ếch con mang đặc điểm loài nào? Thí nghiệm cho biết chức năng của nhân tế bào là gì?

d Vận dụng cao

Câu 4 Hãy chỉ ra mối quan hệ giữa nhân tế bào, ribôxôm, lưới nội chất, bộ máy gôngi ?

Câu 5 a Em hãy đọc tên các thành phần, bào quan sau bằng tiếng anh: Nhân tế bào, Ti thể, Lưới nội chất, bộ máy gôngi?

b Dịch đoạn sau: “Eukayotes are the cells that have helped organisms advance to new levels of specialization” [4]*

Gợi ý trả lời: (Các câu hỏi được thiết kế thành PHT số 2 và gợi ý trả lời

có ở hộp kiến thức phần VI Thiết kế tiến trình dạy học tiết 1)

2.2 Hệ thống câu hỏi, PHT dạy ở tiết 2

Các nội dung V, VI, VII, VIII, IX, X, SGK Sinh học 10 cơ bản

a Cấp độ thông hiểu

Câu 1 Quan sát hình ảnh và kết hợp với SGK, hoàn thành PHT

PHIẾU HỌC TẬP số 3 ( Thời gian: 15 phút )

Tìm hiểu cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào

VI Lục lạp

VII.1 Không bào

VII.2 Lizôxôm

VIII Khung xương TB

IX Màng sinh chất

 Trong trang này, mục 2.1 hình 2 , 3 , 4 có trích từ TLTK [4].

*  Trong trang này, hình 4 , 5 và mục d câu 5b có trích từ TLTK [4].

X Các cấu trúc bên

ngoài màng sinh chất

Hình 6 Cấu trúc Lục lap Hình 7 Cấu trúc màng sinh chất

Các hình ảnh từ [4]

b Cấp độ vận dụng

Câu 2 Tại sao đa sô lá các loài cây có màu xanh? Vì sao khi lá già thì không còn màu xanh nữa?

Câu 3 Làm thế nào mà nòng nọc của ếch có thể đứt đuôi để thành ếch được?

Câu 4 Tại sao gọi màng sinh chất có cấu trúc theo mô hình khảm động?

Câu 5 Tại sao nói màng sinh chất có tính bán thấm?

Câu 6 Em hãy đọc tên các thành phần, bào quan sau bằng tiếng anh: Lục lạp, không bào, lizôxôm, màng sinh chất, thành tế bào?

Câu 7 Dịch đoạn sau

: “(1)All organisms are made of cells, a cell is the structural and functional

unit of organs, and therefore cells are organisms;

(2) and cell are capable of self- reproduction and come only from

preexisting cells.” [4]*

Gợi ý trả lời: (Các câu hỏi được thiết kế thành PHT số 4, gợi ý trả lời có ở

hộp kiến thức phầnVI.Trong phần thiết kế tiến trình dạy học tiết 2)

 Trong trang này, hình 6, 7 và mục b câu 7 có trích từ TLTK [4]

IV Thiết kế tiến trình dạy học

1 Phương pháp và kĩ thuật dạy học

- Phương pháp dạy học: Theo nhóm, nêu vấn đề, nghiên cứu SGK tìm tòi

bộ phận, phân tích giảng giải

- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật làm việc nhóm, động não, tranh luận ủng hộ - phản đối

2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

- Giáo viên:

+ Kế hoạch dạy học, bài giảng trên Powerpoint

+ Máy tính, PHT

- Học sinh : Vở, SGK, đồ dùng học tập

3 Tiến trình dạy học:

(2 tiết ứng với phân phối chương trình là tiết 8, 9)

3.1 TIẾT 1

Hoạt động khởi động

- GV chiếu Hình 1 Cấu tạo tế bào động vật và tế bào thực vật và yêu cầu HS quan sát và kết hợp SGK trả lời câu hỏi:

Câu 1 Quan sát hình sau kết hợp SGK cho biết các bào quan cấu tạo tế bào? Các bào quan riêng của tế bào động vật, thực vật?

HS trả lời:

I Nhân tế bào; II Ri bô xôm; III Lưới nội chất; IV Bộ máy gôn gi; V Ti thể

VI Lục lạp; VII Một số bào quan khác; VIII.Khung xương tế bào

IX Màng sinh chất; X Các cấu trúc bên ngoài màng sinh chất

- Sau đó GV thông báo cho HS biết mục tiêu của chuyên đề, thời gian, cách thức dạy học và yêu cầu các em nghiêm túc, vui vẻ thực hiện

Hoạt động 1.

Tìm hiểu cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào

(Hình thức tổ chức dạy học : Nhóm / Toàn lớp / Cá nhân)

GV: Chia lớp thành 4 nhóm

Sau đó chiếu (Hình 3, 4, 5) giao nhiệm vụ học tâp cho các nhóm:

Câu 2 Quan sát hình ảnh (Hình 3, 4, 5) và kết hợp SGK và hoàn thành PHT sau:

PHIẾU HỌC TẬP số 1 (Thời gian: 15 phút)

Tìm hiểu cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào

I Nhân tế bào

II Ri bô xôm

III Lưới nội chất

IV Bộ máy gôngi

V Ti thể