Tích hợp một số biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên vào một số bài trong chương trình...

Tích hợp một số biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên vào một số bài trong chương trình – Sinh 11 cơ bản SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA TRƯỜNG THPT NGA SƠN  SÁNG KIĂN KINH NGHIĂM TÍCH HĂP MĂT SĂ BIĂN PHÁP CHĂM SÓC SĂC KHĂE SINH SĂN VĂ THÀNH NIÊN VÀO MĂT SĂ BÀI TRONG CHƯƠNG TRÌNH – SINH 11 CƠ BĂN HĂ tên NguyĂn ThĂ Dung ChĂc vĂ Giáo viên LĂnh vĂc SKKN Sinh SangKienKinhNghiem net 1 THANH HÓA NĂM 2017 MỤC LỤC Nội dung Trang 1 Mở đầu 1 1 1 Lí do chọn đề tài 1 1 2 Mục đích nghiên c[.]

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT NGA SƠN

- -SÁNG KI฀N KINH NGHI฀M TÍCH H฀P M฀T S฀ BI฀N PHÁP CHĂM SÓC S฀C KH฀E SINH S฀N V฀ THÀNH NIÊN VÀO M฀T S฀ BÀI TRONG CH ƯƠNG TRÌNH – SINH 11 CƠ B฀N

H฀ tên: Nguy฀n Th฀ Dung Ch฀c v฀: Giáo viên L฀nh v฀c SKKN: Sinh

THANH HÓA N฀M 2017

MỤC LỤC

1.3 Đối tượng nghiên cứu đề tài 1

1.4 Phương pháp nghiên cứu đề tài 2

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng

2.3 Giải pháp pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 3- 9

2.4 Hiệu quả của SKKN 9-10

I.Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài: Cuộc sống ngày càng đặt ra những yêu cầu khắt khe

đối với con người về kỹ năng sống Bước sang thế kỷ XXI, khi khoa học kỹ

thuật có bước tiến chóng mặt; khi đất nước bước vào hội nhập với nền kinh tế

thị trường; khi sự tác động ngày một ghê gớm của khí hậu, môi trường, tệ nạn xã

hội…đang đặt ra những thách thức lớn cho mỗi người thì kỹ năng sống , kỹ

năng giữ gìn chăm sóc bản thân lại càng cần thiết hơn bao giờ hết

Việc hình thành và xây dựng cho học sinh kỹ năng sống ngay từ trong trường

học là điều hết sức quan trọng nhằm cung cấp cho học sinh những vốn sống,

những kỹ năng sống nhất định để bước vào đời

Thực tế khi giảng dạy môn sinh học ở bậc THPT và khi tiếp xúc với các em

tôi nhận thấy có rất nhiều em học sinh khi đã nắm vững kiến thức sách giáo

khoa Nhưng khi vận dụng kiến thức đó để giải thích các hiện tượng sinh lí bản

thân và chăm sóc sức khỏe bản thân đặc biệt là sức khỏe sinh sản vị thành niên

thì các em mơ hồ, lúng túng không biết như thế nào là đúng và như thế nào là

sai

Chính từ những yêu cầu và tính thiết thực của vấn đề nêu trên cho nên tôi

chọn đề tài “ Tích hợp một số biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản vị

thành niên vào một số bài trong chương trình – Sinh 11 cơ bản’’.

1.2 Mục đích nghiên cứu đề tài:

Trang bị cho học sinh vốn kiến thức để phát triển toàn diện trí thức, đạo đức,

sức khỏe, thẩm mỹ, góp phần hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất,

năng lực, và các kỹ năng sống cần thiết đáp ứng yêu cầu giáo dục hiện này Từ

đó các em không chỉ biết chăm sóc, bảo vệ sức khỏe sinh sản cho bản thân mã

còn là tuyên truyền viên về giới tính và sức khỏe sinh sản cho người thân và

cộng đồng nới các em đang cư trú Để các em xứng đáng là chủ nhân tương lai

của đất nước vừa có kiến thức, đạo đức và vừa có sức khỏe

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh khối 11 gồm các lớp mà tôi đã trực tiếp giảng dạy trong năm học:

2016- 2017 như sau

STT Lớp Sĩ số Số học sinh

nam

Số học

Lớp 11A, 11C tôi đã tiến hành thực nghiệm, lớp 11D, 11E lớp đối chứng

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Nghiên cứu , tổng hợp,

phân loại kiến thức có liên quan đến đề tài từ sách, báo, Intenet

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế thu thập thông tin: Để khảo sát tình hình

thực tế những kiến thức học sinh về các biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản

vị thành niên tôi đã dùng các phương pháp sau

+ Dàm thoại trực tiếp

+ Trả lời dưới dạng câu hỏi trắc nghiệm làm tại lớp hoặc giao bài về nhà

+Trả lời dưới dạng câu hỏi tự luận thảo luận làm tại lớp hoặc ở nhà

+ Điều tra những thắc mắc của học sinh thông qua các bài viết tự do…

- Sau khi điều tra tôi tiến hành thống kê, sử lí số liệu thu được

II Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Tôi thiết nghĩ “Tích hợp một số biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản vị

thành niên vào một số bài trong chương trình – Sinh 11 cơ bản’’, là vấn đề

quan trọng đối với mỗi trường học, bởi lẽ khi các em biết cách chăm sóc bản

thân, có trách nhiên với bản thân thì các em sẽ biết cách quan tâm, chăm sóc

người thân bạn bè, tránh tác tệ nạn xã hội và khi đó hiệu quả học tập sẽ tốt hơn

Thực tế kiến thức các môn học ở các trường THPT còn quá nặng về lí thuyết,

trong thời gian 45 phút giáo viên chỉ đủ thời truyền tải nội dung trong sách giáo

khoa và nhiều giáo viên cho rằng công việc giáo dục biện pháp chăm sóc sức

khỏe sinh sản vị thành niên là công việc của cha mẹ các em, của giáo viên chủ

nhiệm

Cũng có giáo viên cùng bộ môn cho rằng vấn tề tế nhị không cần đề cập đến

mà để các em tự nghiên cứu

Trong khi đó giáo viên chủ nhiệm một tuần chỉ có một tiết sinh hoạt lớp chỉ đủ

thời gian tổng hợp tuần và phổ biến kế hoạch tuần tới, phần lớn các em là bố mẹ

nông dân, công nhân không có thời gian để quan tâm các em, cũng như không

có những kiến thức để bảo ban, dạy giỗ các em đúng đắn

Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn “Tích hợp một số biện pháp chăm sóc sức khỏe

sinh sản vị thành niên vào một số bài trong chương trình – Sinh 11 cơ bản’’

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Ở trường THPT Nga Sơn nơi tôi đang trực tiếp giảng dạy đa phần các em là

con nhà nông dân, bố mẹ trước đây không được học hành,nên thiếu sự giáo dục

của gia đình về giới tính

Khi chưa vận dụng khéo léo các biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản vị

thành niên thì nhiều em học sinh còn mơ hồ, lúng túng không biết phải chăm

sóc bản thân mỗi khi đến kỳ kinh nguyệt như thế nào và đặc biệt xã hội ngày

nay tệ nạn xã hội rất nhiều các em học sinh nữ có thể bị cưỡng hiếp bất cứ lúc

nào các em cũng cần có những kỹ năng cơ bản để chống đỡ Vì vậy đã có nhiều

em học sinh hỏi tôi những câu hỏi thiếu sự hiểu biết như

- Thưa cô, đến kỳ kinh nguyệt là không được tắm có đúng không?

- Mỗi khi đến kỳ kinh nguyệt em thường đau bụng , vậy em uống thuốc

giảm đau có được không?

- Nếu mới quan hệ tình dục một lần liệu có mang thai hay không?

VD: Vi deo tìm hiểu về sự hiểu biết của học sinh trường THPT Nga

Sơn về giới tính và sức khỏe sinh sản

18102012312 m p4

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

1, Khi dạy mục 3 Tập tính sinh sản ( Phần V thuộc bài 32 : Tập tính động

vật) Ở phần này tôi cho học sinh tìm hiểu vai trò và đặc điểm của tập tính sinh

sản như

- Tác nhân kích thích: Môi trường ngoài ( thời tiết, âm thanh, ánh sáng, hay mùi

do con vật khác giới tiết ra, màu sắc ) và môi trường trong ( hoocmôn sinh dục

)

- Hình thức: Ve vãn, tranh giành con cái, giao phối, chăm sóc con non

- Vai trò: Tạo ra thế hệ sau, duy trì sự tồn tại của loài

Từ đặc điểm về tác nhân kích thích tôi tích hợp giáo dục học sinh cách ăn

mặc và lời nói để tránh kích thích đối tượng khác giới Ví dụ các em không được

mặc quần quá sát và cạp trễ,không mặc áo quá mỏng, cổ quá trễ để lộ cả da

thịt….Lời nói của các em phải đúng mực, thẳng thắn … tránh sự hiểu nhầm của

những người khác giới

Từ hình thức giao phối của một số loài động vật tôi giáo dục học sinh cách

phòng và chống đỡ khi có nguy cơ bị cưỡng hiếp

+ Cách phòng: Không đi một mình trên những đoạn đường vắng, không xem

phim ảnh đồi trụy, không nên đi xe ôm, tắc xi, xe khách khi trên xe chỉ còn một

mình…

+ Cách chống đỡ: Khi vì một lí do nào đó em phải đi một mình vào đoạn

đường vắng, trời tối thì em luôn ở tư thế phòng thủ như có vật sắc nhọn trong

người, có lọ sịt hơi cay…Nếu các em rơi vào trường hợp không có phương tiện

để chống đỡ thì buộc phải la thật to, đá vào bộ phận nhạy cảm và tìm cách thoát

thân

2, Từ bài các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở động

vật lồng nghép các biện pháp chăm sóc sức khỏe tuổi dậy thì để có tầm vóc và

sức khỏe đạt tối đa.

Khi dạy phần I- Nhân tố bên trong ( Mài 38 trang 152 SGK) tôi cho học sinh

tìm hiểu rõ vai trò của hooc môn sinh dục nam và hooc môn sinh dục nữ

+ Hooc moon sinh dục nữ là ơtrogen : Kích thích sinh trưởng và phát triển

mạnh ở tuổi dậy thì nhờ tăng phát triển xương và kích thích phân hóa tế bào để

hình thành các đặc điểm sinh duch phụ thứ cấp

+ Hooc môn sinh dục nam là testoteron ngoài vai trò trên còn phát triển

mạnh cơ bắp

=>Từ vai trò của hooc môn sinh dục nam và nữ tôi tôi tích hợp đưa ra các

câu hỏi yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm như sau:

+ Cơ thể con người tăng trưởng nhanh nhất vào giai đoạn nào?

HS

GV: Có ba giai đoạn cơ thể người tăng trưởng rất nhanh về chiều cao đó là:

Thời kỳ bào thai, giai đoạn sơ sinh đến 3 tuổi, giai đoạn dậy thì Ở giai đoạn dậy

thì cơ thể tăng nhanh về chiều cao nhất , để có chiều cao tối đa các em cần có

một cơ thể khỏe mạnh, dinh dưỡng hợp lí, tích cực tập luyện thể dục thể thao,

sinh hoạt khoa học

Em hãy nêu một số biện pháp mà em biết hoặc em đang thực hiện để tuổi

dậy thì có tầm vóc và chiều cao tối đa?

GV: Để tuổi dậy thì có thể đạt tới chiều cao tối đa cần có biện pháp cụ thể

sau

Dinh dưỡng hợp lý giữa “chất và lượng”:

- Chất đạm: là thành phần cấu tạo cơ bắp, xây dựng cấu trúc tế bào và hoàn

thiện phát triển các nội tiết tố giới tính Tuổi dạy thì phát triển mạnh về cơ bắp

và đang hoàn thiện cơ quan sinh dục phụ thứ cấp, vì vậy cần ăn nhiều đạm

động vật như thịt, cá, tôm, cua, trứng, sữa…tương đương 70-80 gam/ ngày

- Chất béo: Gồm dầu, mỡ giúp ăn ngon miệng và hòa tan các vitamin A, D, E,

K cần 40-50g/ ngày

Chất bột: Là nguồn cung cấp năng lượng chính cho cơ thể như gạo, bột mỳ…

- Canxi: Giúp xương chắc khỏe, giúp phát triển tốt về chiều cao và phòng

tránh loãng xương mỗi ngày cần 1000-1200mg caxi Canxi có nhiều trong

thủy sản, sữa và các em nên uống 400-500ml sữa/ ngày

- Chất sắt: Rất cần thiết cho tuổi dạy thì đặc biệt là các bạn học sinh nữ vì mỗi

kỳ kinh nguyệt các em mất nhiều máu vì vậy các em cần ăn những thực phẩm

chứa nhiều sắt như thịt đỏ, gan động vật, tim, lòng đỏ trứng đồng thời ăn rau

xanh, quả chứa vi tamin C giúp hấp thụ sắt tốt hơn

- Các vitamin là những vi chất cần thiết cho cơ thể nhớ đảm bảo đầy đủ các

vitamin cho cơ thể

Tăng cường vận động

Tập thể dục, hoạt động ngoài trời giúp cơ thể tuổi dậy thì phát triển tốt hơn Lối

sống ít vận động sẽ ức chế sự phát triển của cơ, xương, qua đó làm giảm chiều

cao lẽ ra có thể đạt được Một số môn thể thao tốt cho việc phát triển chiều cao

như đu xà, bơi lội, bóng rổ, các bài tập kéo dài như rướn dài kiểu mèo, kiểu rắn

hổ mang

Ngủ đủ và đúng giờ

Ngủ đủ 8 giờ vào ban đêm cũng như ý thức việc nên đi ngủ sớm, dậy sớm sẽ tốt

cho cơ thể rất nhiều Ngủ đủ giấc và đúng giờ sẽ cho các em một giấc ngủ sâu và

là yếu tố kích thích tăng trưởng được tuyến yên tiết ra

3/ Từ bài cơ chế điều hòa sinh sản tích hợp các biện pháp chăm sóc sức khỏe

tuổi dậy thì:

-Sau khi tôi cho học sinh tìm hiểu phần I( Bài 46 trang 179-181 SGK) thì

các em nắm rõ cơ chế sinh tinh và sinh trứng đặc biệt là chu kỳ kinh nguyệt ở nữ

giới:

Do trứng chín và rụng không được thụ tinh làm cho lớp niêm mạc tử cung bong

ra gây chảy máu

Tuổi dậy thì cần phải được vệ sinh cơ thể như thế nào?

Với câu hỏi này tôi yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm( gồm nhóm nam và

nhóm nữ)

HS

GV:+ Kinh nguyệt là do trứng chín, rụng không được thụ tinh dẫn đến niêm

mạc tử cung bong ra gây chảy máu thường kéo dài 3- 7 ngày

1 chu kỳ kinh nguyệt được tính từ ngày đầu tiên đầu tiên của kỳ kinh lần này

đến ngày đầu tiên của kỳ kinh tiếp theo

Giai đoạn đầu khi mới có kinh nguyệt nhiều em thường không đều các em cung

không nên lo vi nó sẽ ổn định dần Em nào kinh nguyệt ra quá nhiều kéo dài

trên 7 ngày cần đi khám bác sĩ

Máu kinh vốn sạch nhưng ra ngoài cơ thể lại là môi trường mà vi khuẩn rất

thích gây viêm nhiễm bộ phận sinh dục

Để đảm bảo sức khoẻ sinh sản các bạn nữ ở giai đoạn này cần giữ gìn vệ sinh

cơ thể như sau

phải dùng băng vệ sinh đẻ thấm máu, lưu ý thời gian thay băng tối thiểu 4-5

tiếng 1 lần (sau thời gian này vi khuẩn sẽ sâm nhập máu không còn khả năng

miễn dịch) Các em phải rửa nước sạch khi thay băng có thể rửa bằng xà phòng

hoặc dùng trầu ( không nên rửa bằng muối ) nhưng chỉ nên rửa bên ngoài không

nên rửa sâu vào âm đạo vì âm đạo đã có vi khuẩn có lợi bảo vệ

Vào những ngày này nhiều em hay đau bụng các em nên: ăn uống đồ nóng,

dùng tay xoa nhẹ vùng bụng dưới làm cho nó ấm lên hoặc áp chai nước nóng

vào bụng dưới

Đến tuổi này âm đạo các em thường tiết ra chất nhờn có màu trắng trong

Đây là hiện tuợng bình thường va không có gì các em phải lo lắng, chất nhờn

này giúp giữ ẩm và làm sạch âm đạo Chỉ khi thấy dịch có màu xanh, vàng mùi

hôi bất thường, gây rát ngứa thì bạn nên đi khám bác sĩ phụ khoa Bạn hãy luôn

vệ sinh bộ phấn sinh dục cho thật sạch sẽ và mặc đồ lót khô thoáng

+ Đối với các bạn nam đến tuổi dạy thì có hiện tượng mộng tinh, vì vậy các

em cận giữ gìn vệ sinh sạch sẽ tránh nhiễm trùng

4) Ở mục II Sinh đẻ có kế hoạch ở người, Bài 47-Điều khiển sinh sản ở

động vật và sinh đẻ có kế hoạch( SGK trang 182) tôi tích hợp giáo dục học

sinh một số biện pháp sau.

* Cách sử dụng các biện pháp tránh thai

Ở phần này tôi yêu cầu học sinh liệt kê các biện pháp tránh thai ở nam và

nữ?

HS:

Các biện pháp tránh thai ở nữ Các biện pháp tránh thai ở nam

1 Tính vòng kinh 1 Bao cao su

2.Thuốc viên tránh thai 2 Thắt ống dẫn tinh

3 Thắt ống dẫn trứng 3 Xuất tinh ngoài âm đạo

+Sau khi học sinh trình bày các biện pháp tránh thai dành cho nam và nữ

giáo viên hướng dẫn học sinh cụ thể một số biện pháp

 Biện pháp tránh thai ở nữ

1- Tính vòng kinh

-Cụ thể cách tính như sau: Nếu chu kỳ kinh của bạn là 28 ngày( Tính từ ngày

đầu tiên của kỳ kinh lần này cho đến ngày đầu của kỳ kinh tiếp theo)=> Ngày

trứng rụng vào ngày 14 ngày khả năng thụ tinh rất cao, tuy nhiên trứng sau khi

rụng có thể sống 12-24 giờ, tinh trùng có tuổi thọ khoảng 72 giờ( 3 ngày) vì vậy

thờ điểm không an toàn trước và sau ngày trứng rụng 3 ngày tức ngày thứ 11-

ngày thứ 17 của kỳ kinh

- Tuy nhiên nếu hưng phấn tình dục mạnh thì trứng có thể rụng không theo chu

kỳ nên biện pháp này chỉ đạt hiệu quả 60% và không tránh được các bệnh lây

lan qua đường tình dục Vì vậy biện pháp này chỉ nên áp dụng cho những cặp vợ

chồng

2 Viên uống tránh thai

- Cách dùng: Uống một viên duy nhất vào một thời điểm cố định trong ngày có

tác dụng tránh thai đạt 99% và không tránh được các bệnh lây lan qua đường

tình dục Vì vậy chỉ nên áp dụng cho các cặp vợ chồng

4 Thắt ống dẫn trứng, vòng tránh thai, tiêm thuốc tránh thai chỉ nên áp dụng

cho những cặp vợ chồng

5 Mũ tử cung( bao cao su nữ):

4 Vòng tránh thai 4 Triệt sản

5 Mũ tử cung( bao cao su nữ)

6 Thuốc diệt tinh trùng

7 Thuốc tiêm tránh thai

8 Miếng dán tránh thai

9 Que cấy tránh thai

- Đặt bao cao su vào âm đạo người phụ nữ trước khi giao hợp để tránh việc tinh

trùng đi vào âm đạo

- Bên trong bao cao su có vòng nhỏ di động giúp bạn gái dễ dàng đưa bao vào

trong âm đạo, còn vòng lớn ở bên ngoài giữ không cho bao tuột vào trong âm

đạo, với chiều dài của bao cao su có thể che kín dương vật trong khi giao hợp

- Bao cao su này có tác dụng phòng tránh thai và tránh lây nhiễm các bệnh tình

dục, trong đó có cả HIV lên tới 95%

* Biện pháp tránh thai ở nam giới

1 Bao cao su

Bước 1 : Đẩy bao về một phía, xé vỏ bao và lấy ra nhẹ nhàng, tránh làm rách

bao Các bạn nhớ xé bao một cách cẩn thận, không nên dùng kéo hoặc dao để

cắt vỏ bao mà nên dùng tay Trên mỗi bao cao su đều có đường xé giúp chúng ta

xé bao ra dễ dàng

Bước 2: Kiểm tra mặt bao cuốn phải nằm ngoài dương vật Chú ý bóp núm của

bao cao su cho không khí không còn bên trong khi mang vào

Bước 3: Bạn nên vuốt bên ngoài bao để chắc chắn rằng không có không khí bên

trong bao để tạo độ dính trên thân dương vật

Bước 4: Bạn cuộn, vuốt tuột vòng cuốn ra để bao che phủ toàn bộ dương vật cho

đến tận gốc.Trong lúc quan hệ, nếu bao cao su bị cuốn ngược lên, bạn hãy cuốn

xuống lại ngay để tránh tình trạng bao tuột bao ra ngoài Nếu bị tuột ra ngoài,

bạn hãy tạm ngừng quan hệ và mang một bao cao su mới vào

Bước 5: Sau khi xuất tinh, một tay giữ nhẹ vành bao và rút dương vật ra ngoài

khi còn cương cứng, bạn nên cầm lấy phần dưới của bao và rút từ từ ra khỏi âm

đạo

Bước 6: Tháo bao ra, tránh để tràn tinh dịch ra ngoài Thắt nút phần dưới của

bao cao su và bỏ bao vào sọt rác (Không để dương vật lại gần bộ phận sinh dục

bạn tình nữa.)

Ưu điểm của biện pháp: Vừa có tác dụng tránh thai vừa tránh các bệnh lây lan

qua đường tình dục

2 Triệt sản, thắt ống dẫn tinh

Biện pháp này chỉ nên áp dụng cho đàn ông đã có gia đình và không muốn sinh

con nữa

+ Lưu ý khi bạn trót quan hệ tình dục với bạn trai ma không dùng bất cứ biện

pháp tránh thai nào nên uống viên tránh thai khẩn cấp postinor trong vòng không

quá 72 giờ sau khi giao hợp và sau 12 giờ uống viên thứ nhất thì uống viên thứ 2

nhưng hiệu quả chỉ đạt 75% bạn vẫn phải kiểm tra lại

3 Triệt sản, thắt ống dẫn tinh

Biện pháp này chỉ nên áp dụng cho đàn ông đã có gia đình và không muốn sinh

con nữa

* Cách phát hiện mang thai ngoài ý muốn

- Dấu hiệu mang thai sớm ở tuổi vị thành niên

Mang thai sớm là trường hợp người nữ giới mang thai trước 18 tuổi Như

chúng ta biết, ngay từ lúc dậy thì, các em gái bắt đầu có hành kinh, các

em trai bắt đầu xuất tinh, tức là đã có khả năng sinh sản Vì thế, những cô

gái ở lứa tuổi này khi có quan hệ tình dục sớm, nhưng không thực hiện

các biện pháp phòng tránh thai Nếu các em thấy xuất hiện những dấu

hiệu sau đây thì phải nghĩ ngay đến khả năng ḿnh đã có thai

- Chậm hành kinh (tắt kinh)

- Ngực căng đau và to dần

- Có cảm giác khó chịu và mệt mỏi giống như bị cúm

- Buồn nôn vào buổi sáng và muốn ngủ nhiều hơn

- Ra huyết nhẹ hoặc ra huyết thấm giọt ở vùng kín

Và để khẳng định có thai hay không, các em cần phải tiến hành xét

nghiệm nước tiểu

* Biện pháp để không bị sa ngã hoặc mắc sai lầm đáng tiếc

-Tích cực học tập, tham gia các hoạt động tập thể, hoạt động xã hội

Đó là điều kiện tốt nhất để hoàn thiện bản thân mình