TIỂU LUẬN HP1 ĐƯỜNG lối QUỐC PHÒNG và ANH NINH LỊCH sử NGHỆ THUẬT QUÂN sự VIỆT NAM

Nghệ thuật chiến tranh nhân dân đã được hình thành rất sớm trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta.. Trải qua những cuộc khởi nghĩa vũ trang để giành lại độc lập tự do cho đất nước,

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

TỔ GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH

-TIỂU LUẬNHP1 ĐƯỜNG LỐI QUỐC PHÒNG VÀ ANH NINH

LỊCH SỬ NGHỆ THUẬT QUÂN SỰ VIỆT NAM

Sinh viên: Nguyễn Thị Thảo

Mã số sinh viên: 2156160089

Lớp GDQP&AN: 20

Lớp: Truyền thông Marketing A2

Hà Nội, Tháng 12 năm 2021

2 MỤC LỤC

Contents

MỞ ĐẦU 3

1 Tính cấp thiết của đề tài 3

NỘI DUNG 3

1 Truyền thống và nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên ta 4

1.1 Đất nước trong buổi đầu lịch sử 4

1.2 Những yếu tố tác động đến việc hình thành nghệ thuật đánh giặc 4

1.3 Các cuộc khởi nghĩa và chiến tranh chống xâm lược 6

1.4 Nghệ thuật đánh giặc của ông cha ta 7

2 Nghệ thuật quân sự Việt Nam từ khi có Đảng lãnh đạo 9

2.1 Cơ sở hình thành 10

2.2 Nội dung nghệ thuật quân sự Việt Nam từ khi có Đảng lãnh đạo 10

2.3 Một số hình ảnh để hiểu rõ hơn về nghệ thuật quân sự Việt Nam từ khi có Đảng lãnh đạo 13

3 Vận dụng một số bài học kinh nghiệm về nghệ thuật quân sự vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc trong thời kì mới và trách nhiệm của sinh viên 15

3.1 Quán triệt tích cực tiến công 15

3.2 Nghệ thuật toàn dân đánh giặc 15

3.3 Nghệ thuật tạo sức mạnh tổng hơp, thời thế và mưu kế 16

3.4 Kết hợp tiêu hao, tiêu diệt địch với bảo vệ vững chắc các mục tiêu 16

3.5 Trách nhiệm của sinh viên 17

KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong suốt chiều dài lịch sử, dân tộc ta luôn phải liên tục chống lại kẻ thù xâm lược và thường ở trong tình thế chiến đấu không cân sức, nhất là vào thời kỳ đầu của cuộc khởi nghĩa hoặc chiến tranh So với lực lượng đối kháng, nói chung chúng ta thua kém trên nhiều phương diện, ngoại trừ tinh thần yêu nước, tinh thần đoàn kết và

ý chí độc lập tự do của nhân dân Trong các cuộc chiến tranh ấy, nhiều trận đánh hay đã mãi mãi ghi vào sử sách, vào tâm trí mỗi người dân Việt Nam Nghệ thuật chiến tranh nhân dân đã được hình thành rất sớm trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta Chiến tranh nhân dân Việt Nam đã trải qua những bước phát triển trong lịch sử đấu tranh vũ trang của dân tộc từ thấp đến cao và đạt đến đỉnh cao trong thời đại Hồ Chí Minh dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh của chúng ta đã từng nói “Dân ta có một lòng nồng nàn

yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi nguy hiểm, khó khan, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước” Quá trình chống kẻ thù xâm lược, giữ nước

hoặc giải phóng dân tộc hoặc bảo vệ Tổ quốc mỗi thời đại lịch sử cókhác nhau, song dù dài, dù ngắn nhân dân ta đều đánh bại mọi kẻ thùxâm lược, giải phóng được dân tộc

Trải qua những cuộc khởi nghĩa vũ trang để giành lại độc lập tự do cho đất nước, các cuộc chiến tranh chống lại các thế lực xâm lược để bảo vệ Tổ quốc, dân tộc ta đã hình thành và ngày càng phát triển một nền nghệ thuật quân sự trong chiến tranh nhân dân Việt Nam rất độc đáo, đặc sắc và ưu việt

NỘI DUNG

1 Truyền thống và nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên ta

1.1 Đất nước trong buổi đầu lịch sử

- Nhà nước Văn Lang là nhà nước đầu tiên trong lịch sử dân tộc Việt Nan, có lãnh thổ khá rộng và vị trí địa lí quan trọng, bao gồm vùng Bắc bộ và Bắc trung bộ ngày nay, nằm trên đầu mối giao thông quan trọng với nền văn minh sông Hồng mà đỉnh cao là văn hoá Đông Sơn rực rỡ, thành quả đáng tựhào của thời đại Hùng Vương

- Nhà nước Văn Lang là nhà nước đầu tiên trong lịch sử dân tộc Việt Nan, có lãnh thổ khá rộng và vị trí địa lí quan trọng, bao gồm vùng Bắc bộ và Bắc trung bộ ngày nay, nằm trên đầu mối giao thông quan trọng với nền văn minh sông Hồng mà đỉnh cao là văn hoá Đông Sơn rực rỡ, thành quả đáng tựhào của thời đại Hùng Vương

- Do có vị trí địa lí thuận lợi, đất đai tài nguyên màu mỡ, phì nhiêu nước taluôn bị các thế lực ngoại xâm nhòm ngó, đe doạ

Nước Văn Lang năm 500 TCN (nguồn: google image)

1.2 Những yếu tố tác động đến việc hình thành nghệ thuật đánh giặc

- Về địa lí

Nước ta có vị trí chiến lược quan trọng ở khu vực Đông Nam Á

và biển Đông, có hệ thống giao thông đường bộ, đường biển, đường sôngphát triển, đảm bảo giao lưu khu vực châu Á và thế giới thuận lợi Địa hình 3/4 là đồi núi, nhiều sông ngòi… và cha ông ta đã phát huy tối đa ưu thế của địa hình để lập thế trận đánh giặc.

- Về kinh tế

Dù có nhiều tiềm năng kinh tế thông qua khoáng sản quý, sinhvật, động vật, tài nguyên thiên nhiên,… thông qua địa hình, địa lý.Nền kinh tế nước ta trước đây vẫn chủ yếu lấy sản xuất nôngnghiệp, thủ công nghiệp là chính theo mô hình tự cung tự cấp,trình độ canh tác thấp, quy mô nhỏ, có tính chất phân tán

Trình độ phát triển kinh tế thấp ảnh hưởng trực tiếp đến nghệ thuậtđánh giặc của dân tộc Vì vậy ngay từ thời kỳ đầu dựng nước, dântộc ta đã biết kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng đất nước đi đôi vớichăm lo củng cố quốc phòng, sẵn sàng đánh giặc giữ nước theo tinhthần tự lực tự cường, quán triệt tư tưởng “Quốc phú binh cường”

- Về văn hóa xã hội 6Nước Việt Nam có 54 dân tộc anh em cùng chung sống hoà thuận, đoàn kết

trong quá trình dựng nước và giữ nước Dân tộc ta đã sớm xây dựng được nhà

nước, xác định chủ quyền lãnh thổ, tổ chức ra quân đội để cùng toàn dân đánh

giặc Xây dựng được nền văn hoá mang bản sắc Việt Nam Đất nước bao gồm

làng, xã, thôn, bản và có nhiều dân tộc cùng chung sống Mỗi dân tộc, làng, xã

có phong tục, tập quán riêng, tạo nên nét đặc sắc văn hoá dân tộc Việt Nam

Trong quá trình đó, dân tộc ta đã xây dựng được nền văn hoá truyền thống :

Đoàn kết, yêu nước, thương nòi, sống hoà thuận, thuỷ chung; lao động cần cù

sáng tạo, đấu tranh anh dũng kiên cường bất khuất

1.3 Các cuộc khởi nghĩa và chiến tranh chống xâm lược

a Những cuộc chiến tranh giữ nước đầu tiên

- Cuộc chiến tranh giữ nước đầu tiên mà sử sách ghi lại đó là kháng chiến chống

quân Tần từ năm 214 - 208 TCN dưới sự lãnh đạo của vua Hùng và Thục

Phán

- Sau cuộc kháng chiến chống quân Tần, cuộc kháng chiến của nhân

dân Âu Lạc do An Dương Vương lãnh đạo chống quân xâm lược của Triệu

Đà từ năm 184 đến năm 179 trước công nguyên bị thất bại Từ đây, đất nướcrơi vào thảm họa một nghìn năm Bắc thuộc

b Những cuộc khởi nghĩa chống xâm lược giành và giữ độc lập từ thế kỉ

II TCN đến đầu thế kỉ X

Trong hơn một nghìn năm, nước ra liên tục bị các triều đại phong kiến

phương Bắc đô hộ Trong thời gian này, nhân dân ra nêu cao tinh thần bất

khuất, kiên cường và bền bỉ, đấu tranh bảo tồn cuộc sống, giữ gìn, phát huy

tinh hoa của nền văn hóa dân tộc và quyết tâm đấu tranh giành lại độc lập.

- Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng vào mùa xuân năm 40 đã giành và giữ được độc lập dân tộc trong 3 năm

- Khởi nghĩa chống giặc Ngô do Triệu Thị Trinh lãnh đạo năm 248

- Khởi nghĩa Lý Bôn năm 542 lật đổ chính quyền của nhà Lương, năm 544,

Lý Bôn lên ngôi hoàng đế (Lý Nam Đế), đặt quốc hiệu là Vạn Xuân

- Khởi nghĩa chống nhà Tuỳ của Lý Tự Tiên và Đinh Kiến năm 687

- Khởi nghĩa chống nhà Tuỳ của Lý Tự Tiên và Đinh Kiến năm 687

- Khởi nghĩa chống nhà Đường của Mai Thúc Loan (Mai Hắc Đế) năm 722

- Khởi nghĩa của Phùng Hưng (Bố Cái Đại Vương) năm 766 - 791

- Khởi nghĩa chống Đường của Dương Thanh năm 819 - 820

- Kháng chiến chống Nam Hán của Dương Đình Nghệ 930 - 931

- Kháng chiến chống Nam Hán do Ngô Quyền lãnh đạo 938

c Các cuộc kháng chiến chống xâm lược từ thế kỉ X đến thế kỉ XVIII

- Kháng chiến chống quân Tống lần 1 năm 981 do Lê Hoàn lãnh đạo

- Cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ 2 1075 - 1077 của nhà Lý

- Ba lần kháng chiến chống quân Nguyên Mông của nhà Trần ở thế kỉ

- Kháng chiến chống Minh do Hồ Quý Ly lãnh đạo 1406 - 1007

- Khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi, Nguyễn Trãi lãnh đạo 1418 – 1427

- Khởi nghĩa Tây Sơn và kháng chiến chống Xiêm 1784-1785, chống

Mãn Thanh 1788-1789

1.4 Nghệ thuật đánh giặc của ông cha ta

Lịch sử đã đặt ra cho dân tộc ta không biết bao nhiêu thử thách ngặt

nghèo trong quá trình dựng nước và giữ nước Nhưng với tinh thần tự lực

tự cường, đoàn kết dân tộc đấu tranh, nhân dân ta đã vượt qua mọi trở

ngại, chiến thắng mọi kẻ thù, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc

a Về tư tưởng chỉ đạo tác chiến

Cha ông ta luôn nắm vững tư tưởng tiến công để giải phóng, bảo vệ đất nước, quét sạch ngoại xâm ra khỏi bờ cõi Đây là quy luật giành thắng lợi,

là vấn đề cốt lõi, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt để giành thắng lợi trong kháng

chiến Tiến công từ nhỏ đến lớn, từ cục bộ đến toàn bộ, từ địa phương lan

rộng ra toàn quốc và phát triển thành chiến tranh giải phúng dân tộc

Một trong những trận đánh tiến công tiêu biểu đó là chiến dịch đánh

Tống 1075 – 1076 Tuy Tống cố gắng giữ bí mật, nhưng tình báo của Đại Việt vẫn nắm được ý đồ của quân Tống Đặc biệt, năm 1073, một tiến sĩ nhà Tống là Từ Bá Tường vì không được trọng dụng nên đã thông báo vớinhà Lý Bởi thế Đại Việt đã nắm được khá đầy đủ tình hình chuẩn bị chiến tranh của nhà Tống Lúc này số quân Tống đang tập hợp ở các căn cứ

Ung, Khâm, Liêm khoảng 10 vạn đang huấn luyện, song chưa thể đánh

ngay được vì số quân này là tân binh Hoa Nam vừa mới tuyển Nhà Tống

sẽ rút 45 ngàn cấm binh thiện chiến ở phương bắc đưa xuống chiến

trường phía nam để lập đạo quân chủ lực, thì việc đó làm chưa xong

Trước tình hình đó, Thái úy Đại Việt là Lý Thường Kiệt cho rằng:

“Ngồi yên đợi giặc sao bằng đánh trước để bẻ gãy mũi nhọn của nó!”

Chủ trương thực hiện một chiến lược đánh đòn phủ đầu, Tiên phát

chế nhân, ông quyết định mở trận tiến công quy mô sang đất Tống

- Mưu, kế đánh giặc của ông cha ta sáng tạo, mềm dẻo, khôn khéo, biết tiến- thoái- công- thủ, biết kết hợp chặt chẽ giữa tiến công QS với binh vận, ngoại giao… tạo thế mạnh cho ta, phá thế mạnh của giặc, trong đó tiến công

QS luôn giữ vai trò quyết định

- Ông cha ta đã phát triển mưu, kế đánh giặc, biến cả nước thành chiến trường, toàn dân là chiến sỹ, khoét sâu điểm yếu của địch là tác chiến ở xa, tiếp tế khó khăn, nên tập trung triệt phá lương thảo hậu cần của địch, tạo ra một “thiên la, địa vừng” làm cho “địch đông mà hoá ít, địch mạnh mà hoá yếu”, đi đến đâu cũng bị đánh, luôn bị tập kích, phục kích, lực lượng bị tiêu hao, tiêu diệt, rơi vào trạng thái “tiến thoái lưỡng nan” tâm lý hoang mang, tinh thần căng thẳng, ăn không ngon, ngủ không yên

Hình ảnh trận đánh quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng (nguồn: Triển lãm Ngô Quyền – vị tổ trugn hưng đất nước)

Ngô Quyền đã dùng kế giả vờ thua lừa dụ địch lọt vào trận địa

mai phục trong bãi cọc gỗ đầu bịt sắt nhọn trên sông Bạch Đằng

Sách Đại Việt Sử ký toàn thư cho biết kế sách đánh giặc của Ngô

Quyền: “Nếu sai người đem cọc nhọn, đầu bịt sắt cắm ngầm trước cửa

biển, thuyền của bọn chúng theo nước triều lên vào trong hàng cọc thì sau

đó ta dễ bề chế ngự, không cho chiếc nào thoát” Chính Ngô Quyền đã

khẳng định điều đó với tướng lĩnh của mình “không kế gì hơn kế ấy cả”

Chiến thắng trên sông Bạch Đằng của Lê Đại Hằng năm 981

(nguồn: báo an ninh Hải Phòng)

c Nghệ thuật chiến tranh nhân dân toàn dân đánh giặc

Đây là nét độc đáo trong nghệ thuật quân sự của tổ tiên ta với kế

sách phú quốc, binh cường, ngụ binh ư nông, tĩnh vi dân, động vi

quân, hễ kẻ thù đến thì vua tôi đồng lòng, anh em hoà thuận, cả

nước chung sức, trăm họ là binh BV xã tắc, quê hương

Ví dụ: Trần Quốc Tuấn và Trần Quang Khải dẹp thù riêng để báo thù

chung Các triều đại phong kiến Việt Nam đều dựa vào dân để đánh giặc Hồ

Nguyên Trừng con trai Hồ Quý Ly nói: Tôi không sợ đánh, chỉ sợ lòng dân

không theo

d Nghệ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh

- Nhà Lý chỉ có khoảng 10 vạn quân nhưng chống lại 30 vạn quân Tống

- 15 vạn quân nhà Trần chống lại giặc Nguyên Mông 60 vạn (lần 2) và 50 vạn (lần 3)

- Khởi nghĩa Lam Sơn lúc cao nhất có 10 vạn quân nhưng đã đánh thắng

80 vạn quân Minh xâm lược

- Tây Sơn có khoảng 10 vạn quân nhưng đã đánh thắng 29 vạn quân xâm lược Mãn Thanh và quân bán nước Lê Chiêu Thống

e Nghệ thuật kết hợp đấu tranh quân sự, chính trị, ngoại giao và binh

vận

Mỗi mặt trận có vị trí, tác dụng khác nhau nên trong chống giặc ngoại

xâm, ông cha ta đã biết kết hợp chặt chẽ các mặt trận nhằm tạo ra sức

mạnh tổng hợp để đánh thắng kẻ thù Mặt trận chính trị nhằm cổ vũ tinh

thần yêu nước của nhân dân, quy tụ sức mạnh đoàn kết dân tộc, là cơ sở

để tạo ra sức mạnh quân sự Mặt trận quân sự là mặt trận quyết liệt nhất, thực hiện tiêu diệt địch, quyết định thắng lợi, tạo thế cho các mặt trận

khác Mặt trận ngoại giao có vị trí rất quan trọng, đề cao tính chính nghĩa của nhân dân ta, phân hoá, cô lập kẻ thù, tạo thế có lợi cho kháng chiến

g Nghệ thuật tổ chức và thực hành các trận đánh lớn

Thời nhà Lí có phòng ngự sông Như Nguyệt Thời nhà Trần có cáctrận tập kích Thăng Long, tiến công Chương Dương – Hàm Tử, phụckích Bạch Đằng Khởi nghĩa

Lam Sơn có trận Tốt Động – Chúc Động, Chi Lăng – Xương

Giang Thời Tây Sơn có trận Rạch Gầm – Xoài Mút, Đống Đa…

2 Nghệ thuật quân sự Việt Nam từ khi có Đảng lãnh đạo

Kế thừa và phát huy truyền thống đánh giặc của tổ tiên, nghệ thuật quân

sự Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng đã không ngừng phát triển, gắn liền với

thắng lợi của hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mĩ Nghệ thuật quân sự Việt Nam gồm ba bộ phận hợp thành: Chiến lược quân sự, nghệ thuật chiến dịch và chiến thuật Ba bộ phận của nghệ thuật quân sự là một thể thống nhất, thúc đẩy nhau phát triển, trong đó chiến lược quân sự đóng vai trò chủ đạo.

2.1 Cơ sở hình thành

- Truyền thống đánh giặc của tổ tiên: Tư tưởng quân sự kiệt xuất:

“Núi sông bờ cõi đã chia, Phong tục Bắc Nam cũng khác

Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời xây nền độc lậpCùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương.Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau

Xong hào kiệt đời nào cũng có.”

( trích Bính Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi)Trải qua mấy nghìn năm chống giặc ngoại xâm, nghệ thuật quân sự của ông cha ta đã hình thành và không ngừng phát triển, để lại những bài học quý báu

cho các thế hệ sau Những trận đánh điển hình Như Nguyệt, Chi Lăng, Ngọc

Hồi, Đống Đa đã để lại những kinh nghiệm quý giá Kinh nghiệm truyền thống

ấy là cơ sở để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta kế thừa, vận dụng,

phát triển trong cuộc kháng chiến chống Pháp và Mĩ, và trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc

- Chủ nghĩa Mác Lênin về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc: Học thuyếtchiến tranh, quân đội, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa và nghệ thuật quân sự doMác, Ăngghen, Lênin tổng kết là cơ sở để Đảng ta vận dụng, định ra đường lối Đảng ta lấy chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng

và kim chỉ nam cho mọi hành động

- Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh: Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh là sự tiếp nhận truyền thống đánh giặc của Tổ tiên, vận dụng lí luận Mác Lênin về quân sự, kinh nghiệm của các nước trên thế giới vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, là cơ sở cho sự hình thành và phát triển nghệ thuật quân sự Việt Nam Hồ Chí Minh đã từng biên dịch "Binh pháp Tôn Tử", "kinh nghiệm du kích Tàu", "du kích Nga" phát triển nguyên tắc chiến đấu tiến công, phòng ngự…

2.2 Nội dung nghệ thuật quân sự Việt Nam từ khi có Đảng lãnh đạo

Chiến lược quân sự, nghệ thuật chiến dịch và chiến thuật, mỗi bộ phận của

nghệ thuật quân sự có quá trình hình thành và phát triển khác nhau nhưng có

quan hệ biện chứng với nhau, trong đó chiến lược quân sự là bộ phận cao nhất giữ vai trò chủ đạo, chỉ đạo nghệ thuật chiến dịch và chiến thuật; nghệ thuật

chiến dịch là bộ phận nối liền chiến lược quân sự và chiến thuật; chiến thuật là

bộ phận chịu sự chỉ đạo của chiến lược quân sự và nghệ thuật chiến dịch, là