TIỂU LUẬN môn tâm lý học xã hội các yếu tố ẢNH HƯỞNG đến sự xâm KÍCH và các BIỆN PHÁP GIẢM THIỂU HÀNH VI xâm KÍCH

Những hành vi xâm kích như vậy có thể là kết quả của việc lớn lên trong môi trường không lành mạnh, có thể do bị xúi giục, dụ dỗ, cũng có thể chỉ như một cách bộc phát cảm xúc tiêu cực n

TIỂU LUẬN Môn: Tâm lý học xã hội

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ XÂM KÍCH VÀ CÁC BIỆN PHÁP GIẢM THIỂU HÀNH VI XÂM KÍCH

Sinh viên thực hiện:

Lớp:

Mã SV:

Hà Nội, tháng 6/2021

MỤC LỤC

A ĐẶT VẤN ĐỀ 3

B NỘI DUNG 4

I Khái niệm xâm kích 4

II Các yếu tố ảnh hưởng đến sự xâm kích 6

1 Yếu tố cá nhân 6

2 Yếu tố xã hội 8

III Các biện pháp giảm thiểu hành vi xâm kích 11

C KẾT LUẬN 12

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Theo thống kê của UNICEF, hơn một nửa số học sinh từ 13 đến 15 tuổi trên thế giới, tức vào khoảng 150 triệu người là nạn nhân của hành vi bạo lực

Theo thống kê của WHO, tự tử là nguyên nhân gây tử vong cao thứ hai trên thế giới, chỉ sau tai nạn giao thông

Và không cần số liệu thống kê từ bất cứ đơn vị hay tổ chức nào, thì ai cũng biết rất rõ, xung quanh chúng ta, hàng ngày, hàng giờ vẫn đang diễn ra các vụ bắt nạt, bạo lực bằng cả hành động lẫn lời nói Những hành vi xâm kích như vậy có thể

là kết quả của việc lớn lên trong môi trường không lành mạnh, có thể do bị xúi giục, dụ dỗ, cũng có thể chỉ như một cách bộc phát cảm xúc tiêu cực nhất thời của bản thân Thế nhưng dù lý do có là gì thì hậu quả nó để lại cũng vô cùng to lớn Đơn giản thì là những vết sẹo, những tổn thương về thể xác Nghiêm trọng hơn thì

là những tổn thương, những khủng hoảng tinh thần đeo bám cả đời mà chúng ta không thể nào nhìn thấy được

Để làm sáng tỏ loại hành vi có xu hướng ''tấn công'' người khác và tự tấn công bản thân ở góc độ tâm lý học, bài tiểu luận của em sẽ đưa ra các cách nhìn khác nhau về hành vi xâm kích, các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi xâm kích và các biện pháp nhằm giảm thiểu hành vi xâm kích Tuy nhiên, kiến thức về lĩnh vực tâm lý học nói chung và kiến thức về hành vi xâm kích nói riêng là vô cùng rộng lớn Vì vậy, với những hạn chế về kiến thức và thời gian tìm hiểu, trong quá trình thực hiện tiểu luận em không tránh khỏi những thiếu sót Em mong sẽ nhận được góp ý của các thầy cô để hoàn thiện hơn nữa kiến thức của bản thân mình

B NỘI DUNG

I Khái niệm xâm kích

Xâm kích (Aggression) là thuật ngữ đề cập đến một loạt các hành vi có

thể gây tổn hại cả về thể chất và tinh thần cho bản thân, người khác hoặc các đối tượng xung quanh chúng ta Nói cách khác, đó là hành vi vi phạm chuẩn mực xã hội ở khía cạnh pháp luật, đạo đức, tâm lý Xâm kích chỉ tính chất của hành vi hung hãn, gây tổn hại, thương tích cho người khác hoặc bản thân một cách cố ý Còn khi vô tình làm hại ai đó thì không được tính là hành vi xâm kích

Có rất nhiều lý thuyết và quan điểm được đưa ra về sự xâm kích J.P.Chaplin cho rằng, xâm kích là sự tấn công (attack), là hành động không thân thiết chống lại con người hoặc một đối tượng nào đó A.Adler lại nói xâm kích là biểu hiện của ý chí về quyền lực đối với người khác Nhà tâm lý học Mỹ A.H.Murray cho rằng xâm kích là nhu cầu tấn công hoặc xúc phạm người khác nhằm hạ thấp, làm tổn thương, nhạo báng hoặc buộc tội người đó Còn với Albert Bandura, xâm kích đơn giản là hành vi mang lại hậu quả tiêu cực

Hành vi xâm kích được biểu hiện qua nhiều hình thức khác nhau:

- Thể chất (Physical): Bạo hành, gây thương tích,…

- Bằng lời nói (Verbal): Cố ý hạ thấp, coi thường người khác, nhận xét về hình thức, trí tuệ và khả năng của họ bằng những lời lẽ gây tổn thương,

…

- Tinh thần (Mental): Khủng bố, đe dọa, tạo không khí căng thẳng, sợ hãi,

lo lắng,…

- Cảm xúc (Emotional): Xúi giục, cưỡng ép người khác thực hiện hành vi không phù hợp, khiến họ phát triển không bình thường về mặt cảm xúc,

khó khăn trong giao tiếp xã hội,…

Người thường xuyên có hành vi xâm kích luôn có tâm thế giải quyết mọi việc bằng bạo lực một cách dữ dội Khi xâm kích trở thành một xu hướng nhân cách của một người thì người đó luôn không đủ kiên nhẫn để lắng nghe, thảo

luận và thương lượng cũng như không có khả năng tự điều khiển cơn tức giận của mình

Xâm kích tồn tại ở khắp mọi nơi, giữa người lạ với người lạ, trong gia đình, giữa các nhóm dân tộc và quốc gia Hai nhà Tâm lý học xã hội Berkowitz (1965)

và Fesbach (1971) đã nghiên cứu và chỉ ra có hai dạng xâm kích đó là xâm kích mang tính thù địch và xâm kích mang tính phương tiện Xâm kích mang tính

thù địch mà tức giận là yếu tố trung gian nhằm mục đích gây thương tích hoặc đau đớn Xâm kích mang tính phương tiện với mục đích là loại trừ các cản trở chẳng hạn như đối tác hay đối thủ,… hơn là gây tổn thương cho họ Như vậy xâm kích là hành vi có tính chất phá hủy con người hoặc phá hủy một đối tượng nào đó thuộc quyền người khác

II Các yếu tố ảnh hưởng đến sự xâm kích

Khi nhắc đến những yếu tố ảnh hưởng đến sự xâm kích, người ta thường nhắc đến những yếu tố xã hội đầu tiên Đúng là hoàn cảnh xã hội được coi như yếu tố vô cùng quan trọng, thế nhưng ảnh hưởng của nó lên tất cả mọi người là không giống nhau, giống như việc không phải tất cả mọi người đều trở nên hung hăng khi họ xem một bộ phim bạo lực Thay vào đó, mọi yếu tố ảnh hưởng đến

sự xâm kích đều có thể là "biến số", bởi nó có thể thay đổi khi tương tác với hoàn cảnh xã hội tương ứng lúc đó

1 Yếu tố cá nhân

Đầu tiên là những yếu tố về mặt sinh học Nam giới thường có xu hướng

gây ra các hành vi xâm kích nhiều hơn nữ giới do sự vượt trội của hormone

sinh dục nam testosterone James Dabbs và các đồng nghiệp của ông là Dabbs,

Hargrove, và Heusel đã nghiên cứu về mối tương quan chặt chẽ giữa nồng độ testosterone và hành vi xâm kích ở con người và cho thấy những ai có nồng độ testosterone cao hơn thường mang bản chất hoang dã với những hành

vi có phần bạo lực và thô lỗ Bên cạnh đó, mặc dù nồng độ testosterone ở nam giới cao hơn nhiều so với nữ giới, nhưng mối quan hệ giữa testosterone và sự xâm kích không chỉ giới hạn ở nam giới Phụ nữ thường sử dụng các hình thức xâm kích phi thể chất, chẳng hạn như gây hấn bằng lời nói, gây hấn trong các mối quan hệ xã hội

Trên thực tế, những người cảm thấy rằng họ bị xúc phạm thể hiện sự hung hăng hơn do gia tăng testosterone tạm thời Sự căng thẳng cũng liên quan đến nồng độ testosterone Thậm chí với những người hiếu thắng khi tham gia các hoạt động thể thao, testosterone sẽ tăng với người chiến thắng và giảm với những người thua cuộc Đây cũng là lý do tại sao những người hâm mộ đội Montreal Canadianiens, một đội khúc côn cầu chuyên nghiệp, đã náo loạn sau khi đội của họ giành chiến thắng trong một trận đấu quan trọng trước Pittsburgh Penguins vào năm 2010

Tiếp theo là những yếu tố liên quan đến thể chất Động kinh, sa sút trí tuệ,

rối loạn tâm thần, lạm dụng rượu, sử dụng ma túy và chấn thương não hoặc các bất thường khác về thể chất đều có thể ảnh hưởng đến sự xâm kích Chẳng hạn như những người uống quá nhiều rượu thường trở nên hung hăng, mất kiểm soát, dẫn đến việc có liên quan đến phần lớn các vụ bạo lực, bao gồm cả hiếp dâm và giết người Những người bị tổn thương thể chất sẽ dẫn đến rối loạn các chức năng điều hành, vốn mang khả năng nhận thức giúp chúng ta lập kế hoạch, tổ chức, lập luận, đạt được mục tiêu, kiểm soát cảm xúc và ức chế các khuynh hướng hành vi Họ cũng trở nên thiếu tỉnh táo và thu mình hơn, ít tiếp

7

xúc xã hội thậm chí không nhận được sự ngăn cản trước những hành vi xâm kích của mình

Những cảm xúc tiêu cực của mỗi người cũng ảnh hưởng không nhỏ đến các hành

vi xâm kích Hãy thử nhớ về những hành vi xâm kích của chính bản thân mình – những lần quát, mắng, đánh người khác và cả những lần tự dày vò bản thân mình, có bao nhiêu lần những hành vi ấy xảy ra khi bạn tức giận, tâm trạng tồi

tệ, mệt mỏi, đau đớn, ốm yếu hoặc thất vọng? Hành vi xâm kích đa phần được gây ra bởi những cảm xúc, những suy nghĩ tiêu cực mà chúng ta đã phải trải qua Một trong những cảm xúc tiêu cực gây ra hành vi xâm kích đó là sự thất vọng

Sự thất vọng xảy ra khi chúng ta cảm thấy không đạt được những mục tiêu quan trọng đã đặt ra cho bản thân, khi cảm thấy các mối quan hệ xã hội của chúng ta không được suôn sẻ Cảm giác thất vọng đó bắt nguồn phần lớn từ sự so sánh xã hội Chẳng hạn như việc nhận số điểm thấp hơn bạn cùng lớp hay nhận mức lương thấp hơn các đồng nghiệp cũng đều khiến chúng ta khó chịu, bực bội,… Bên cạnh đó, sự đau đớn cũng làm gia tăng cảm giác tiêu cực làm gia tăng hành

vi xâm kích Berkowitz đã báo cáo một nghiên cứu của mình, trong đó những người tham gia đặt tay vào một xô nước lạnh, kết quả cho thấy sự đau, buốt sau

khi đặt tay vào nước lạnh này cũng làm tăng những hành vi xâm kích sau đó

Ngày 18/12/2017, làng giải trí Hàn Quốc nói riêng và cả châu Á nói chung đều bàng hoàng trước sự ra đi đột ngột của nam ca sĩ Jonghyun (thành viên nhóm SHINee) Anh được phát hiện tự

tử bằng khí than tại nhà riêng Trong di

thư để lại, người hâm mộ vô cùng xót xa khi biết anh đã có một khoảng thời gian

vô cùng khó khăn, phải đối mặt với chứng trầm cảm, để cuối cùng đi đến ý muốn chấm dứt cuộc đời Trớ trêu thay, chính ước mơ và đam mê âm nhạc mãnh liệt của Jonghyun lại gặm nhấm, giằng xé tâm can và nuốt chửng anh Anh vẫn thường nói bản thân không đáp ứng được mong đợi của những người xung quanh, vẫn thường bất an với chính đam mê của mình Việc tự lựa chọn đến cái chết của Jonghyun là kết quả của chuỗi ngày mệt mỏi với những cảm xúc tiêu cực, với căn bệnh trầm cảm Hành vi tự xâm kích bản thân ấy đối với Jonghyun

là sự tự giải thoát, đồng thời cũng để lại vô vàn nỗi đau cho những người ở lại

2 Yếu tố xã hội

Bên cạnh yếu tố cá nhân thì những yếu tố xã hội cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nên các hành vi xâm kích

Đầu tiên là những yếu tố về môi trường sống Việc bạn được nuôi dạy trong

môi trường thế nào ảnh hưởng rất nhiều đến việc hình thành nhân cách và hành động của bạn sau này Giống như việc chúng ta học nói bằng cách lắng nghe, tiếp thu giọng nói từ những người xung quanh, chúng ta cũng học được cách phản ứng với các sự việc theo các cách khác nhau từ việc chứng kiến những người xung quanh chúng ta phản ứng với những sự kiện đó Nếu chúng ta lớn lên trong một môi trường mà những hành vi xâm kích (như đấm vào tường khi tức giận) là tiêu chuẩn, thì chúng ta có nhiều khả năng bắt chước và thể hiện những hành vi tương tự

Năm 1961, nhà tâm lý học Albert Bandura (Mỹ) đã nghiên cứu vấn đề này

thông qua Thí nghiệm Búp bê Bobo.

(Thí nghiệm Búp bê Bobo)

Bandura tuyển chọn 36 trẻ trai và 36 trẻ gái từ 3 đến 6 tuổi để chia làm ba nhóm: Nhóm tiếp xúc với hình mẫu bạo lực , nhóm tiếp xúc với hình mẫu không bạo lực, nhóm không tiếp xúc với hình mẫu nào (nhóm kiểm soát) Kết quả nghiên cứu diễn ra gần giống với dự đoán của Bandura Cụ thể, trẻ chứng kiến hành vi bạo lực của người lớn với búp bê Bobo có xu hướng bắt chước lại hành

vi này khi không có ai giám sát Ngược lại, trẻ không chứng kiến hành vi bạo lực

tỏ ra bình tĩnh

Tại Việt Nam, trong thời gian vừa qua nổi lên làn sóng tẩy chay người nổi tiếng Sau một đêm, hàng loạt hội nhóm tẩy chay của các nghệ sĩ nổi tiếng như Trấn Thành, Hương Giang Idol,… được lập ra trên Facebook Mấy trăm ngàn người trong những hội nhóm đó có thật sự đều "ghét" các nghệ sĩ như vậy không? Câu trả lời chắc chắn là không Làn sóng tẩy chay đó chỉ xuất phát từ vài các nhân nhỏ lẻ và được lan truyền trong không gian rộng và có sức ảnh

hưởng lớn như mạng xã hội Cứ thế, một cộng đồng với những hành vi xâm kích dưới nhiều hình thức thể hiện như nói xấu, bôi nhọ danh dự nghệ sĩ,… được hình thành

(Các hội nhóm tẩy chay người nổi tiếng thu hút hàng trăm nghìn người

tham gia trên Facebook)

Một nguyên nhân xã hội khác của sự gây hấn bắt nguồn từ một hiện tượng

tâm lý xã hội được gọi là thuyết hủy bỏ (deindividuation) Thuyết hủy bỏ lập

luận rằng trong các tình huống đám đông điển hình, các nhân tố như ẩn danh, thống nhất nhóm và kích động có thể làm suy yếu các kiểm soát cá nhân (ví dụ như tội lỗi, xấu hổ, hành vi tự đánh giá) bằng cách tách người đó ra khỏi nhận dạng cá nhân của họ và giảm mối quan tâm của họ về đánh giá xã hội Sự thiếu kiềm chế này làm tăng độ nhạy cảm cá nhân và giảm thiểu suy nghĩ hợp lý, điều này có thể dẫn đến hành vi xâm kích Ví dụ, một người đàn ông bị một kẻ xấu dồn vào góc tường Anh ta có thể sẽ không nghĩ đến việc trả đũa nếu như đang ở một mình Thế nhưng cũng chính người đàn ông đó, nếu đi cùng với

những người bạn, anh ta sẽ có cảm giác được tiếp thêm sức mạnh để trả thù, lúc

đó anh ta không còn phải chiến đấu một mình nữa mà sẽ có sự giúp sức của rất nhiều người Có thể thấy, hành vi xâm kích do ảnh hưởng từ tâm lý đám đông này khá phổ biến ở các vụ bạo loạn

III Các biện pháp giảm thiểu hành vi xâm kích

Cách tốt nhất để giảm thiểu những hành vi xâm kích là ngăn chặn những hành vi ấy ngay từ đầu Cần nhận thức được những tình huống nào có khả năng gây ra các hành vi xâm kích, và sau đó giữ cho những tình huống đó không phát sinh bằng cách sử dụng các biện pháp phù hợp với từng lứa tuổi, từng hoàn cảnh

Đầu tiên, có thể đặt những quy tắc nền tảng rõ ràng cho mọi hành vi, chẳng hạn như không chửi thề hay không sử dụng bạo lực Kèm theo đó cũng nên có những cảnh báo về hậu quả nếu cố ý phá vỡ quy tắc

Tiếp theo, cần xây dựng những mối quan hệ gia đình và xã hội tốt mà lắng nghe và thấu hiểu đóng vai trò trung tâm Có thể nói chuyện để hiểu được suy nghĩ, cảm xúc và kinh nghiệm sống của những người xung quanh đồng thời thể hiện sự quan tâm và sẵn sàng lắng nghe và đưa ra lời khuyên khi họ có vấn đề gì trong cuộc sống Bằng những cách này, bạn có thể phát hiện ra điều gì đó về nguy cơ bùng phát các hành vi xâm kích, đồng thời đưa ra các giải pháp khả thi

để giảm các nguy cơ

Cảm xúc đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các hành vi xâm kích, vì vậy, hãy hạn chế những hành động, lời nói và cảm xúc mang tính tiêu cực Có rất nhiều cách để giải tỏa nguồn năng lượng tiêu cực thay vì sử dụng những hành vi xâm kích Nói chuyện, chia sẻ với những người xung quanh hoặc

có thể vận động nhẹ như đi bộ là những cách rất tốt để giải phóng lượng

adrenaline (một hormon làm cơ thể phản ứng với stress) trong cơ thể, từ đó giảm bớt cảm giác tiêu cực

C KẾT LUẬN

Nhìn chung, xâm kích là hành vi mang tính chất tiêu cực Xâm kích bắt nguồn

từ nhiều nguyên nhân và ảnh hưởng của nó lên mỗi đối tượng là khác nhau Trong khi nạn nhân của hành vi xâm kích có nguy cơ bị sang chấn tâm lý cũng như các rối loạn tâm thần, như các cơn hoảng loạn, ám ảnh và trầm cảm, thì những kẻ gây

ra hành vi xâm kích cũng phải đối mặt với những hậu quả tiêu cực như bị xã hội lên

án, bị pháp luật trừng phạt và thậm chí bị phạt tù

Mỗi người xung quanh chúng ta đều có những hoàn cảnh và những câu chuyện riêng Thay vì khắt khe với nhau, tấn công, làm tổn thương nhau, tại sao chúng ta không mở lòng chia sẻ để hiểu nhau hơn?

D TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo trình Tâm lý học xã hội - TS Lý Thị Minh Hằng.

2 Tâm lý học xã hội – Trần Quốc Thành, Nguyễn Đức Sơn

3 Hiệu ứng đám đông là gì – ATPMedia: https://seeding.vn/hieu-ung-dam-dong-la-gi/

4 Factors That Lead to Aggression, Kendra Cherry:

https://www.verywellmind.com/what-is-aggression-2794818

5 Causes of Aggression: Social, Cultural & Personal, Maria Airth:

https://study.com/academy/lesson/causes-of-aggression-social-cultural-personal.html

6 The Biological and Emotional Causes of Aggression:

https://opentextbc.ca/socialpsychology/chapter/the-biological-and-emotional-causes-of-aggression/

14